Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-61 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 05-51/753-204
Karar Tarihi : 15.8.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Harun ULU, Metin PEKTAŞ
C. ŞİKAYET EDEN : - Tüketiciler Birliği Konya Şubesi Başkanı Kemal ÖZER
Belediye İşhanı Hastane Cad. No: 46 Konya
20
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR:
- Konya Tüpçüler Odası
Küçük İhsaniye Mah. 42040 Konya
E. DOSYA KONUSU: Konya Tüpçüler Odası’nın aldığı kararla üyelerinin
pazar günleri tüp satışı yapmasını yasakladığı ve bu şekilde 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde; Konya Tüpçüler Odası’nın aldığı bir
kararla Konya’da faaliyet gösteren tüp şirketlerinin pazar günü tüp dağıtımı 30
yapmasının yasaklandığı, Mayıs 2005’e kadar isteyen şehir içi tüp firmasının
pazar günleri işyerini açarak tüketiciden gelen tüp siparişlerini karşılamaktayken,
Konya Tüpçüler Odası’nın aldığı karar sonrasında hiç bir tüp şirketinin işyerini
açamadığı ve tüp satışı yapamadığı, adı geçen Oda’nın disiplin yönetmeliğine
dayanarak pazar günü işyerini açan üyelerine cezalar uyguladığı ve şirketlere iş
yerini süreli veya süresiz kapatma tehditleri yaptığı iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.6.2005 tarih ve 3846 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 4.8.2005 tarih ve 2005-1-61/11-05-HU sayılı ilk inceleme 40
raporu, 9.8.2005 tarih ve REK.0.05.00.00-110/168 sayılı Başkanlık önergesi ile
05-51 sayılı kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Konya Tüpçüler Odası’nın üyelerinin pazar günleri satış yapmasını
yasaklayıcı bir karar almasının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
edeceği,
- Söz konusu Oda’nın bu yönde bir karar aldığına ilişkin açık deliller
olmaması, iddiaya konu olayın fiyat tespiti gibi ağır rekabet ihlallerinden 50
olmaması nedeniyle konuyla ilgili önaraştırma yapılmasına gerek
05-01/3-3
2
bulunmadığı; 4054 sayılı Kanun’un 9/3. maddesi uyarınca Konya Tüpçüler
Odası’na üyelerinin tüp satış hizmetlerinin süresiyle ilgili kanuni süreler
dışında bir kısıtlama getirilmesinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
edeceği, eğer böyle bir karar alındıysa bu kararın yürürlükten kaldırılması
ve bunun üyelerine duyurulması gerektiği, bunların yapılmaması halinde
Oda hakkında soruşturma açılacağına ilişkin yazılı bir görüş bildirilmesinin
yerinde olacağı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
Sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) temel olarak sanayide (dökme LPG),
otomobillerde (otogaz) ve mutfakta (tüplü LPG) kullanılmaktadır. Tüplü LPG,
dağıtım şirketleri tarafından işin niteliğine uygun 2 veya 12 litrelik kaplara
doldurularak bayiler aracılığıyla tüketiciye ulaştırılmaktadır. Şikayete konu
olayda ifade edilen “tüpçü”, dağıtım şirketinden kaplar içinde teslim aldıkları
LPG’yi tüketicinin adresinde teslim eden, bunun karşılığında da belirli bir hizmet
bedeli kazanan perakendeci bayileri temsil etmektedir. Bu bakımdan tüplü LPG
bayileri 4054 sayılı Kanun kapsamında birer teşebbüstür.
70
Tüpçüler Odası 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu’na
dayanılarak kurulmuş bir meslek kuruluşudur. 5362 sayılı Kanun’un 4.
maddesinde Odaların, oda kurulmak istenen yerde çalışmakta olan sanat, hizmet
ve meslek sahipleri ile esnaftan en az beşyüz kişinin isteği ve Bakanlık izni ile
kurulacağı belirtilmiştir. Teşebbüs konumundaki tüplü LPG bayilerinin meslek
örgütü olan tüpçüler odası 4054 sayılı Kanun kapsamında bir teşebbüs birliğidir.
Şikayete konu olay, Konya’da tüpçüler odasının aldığı bir kararla pazar günleri
tüplü LPG satışının yasaklanmasıdır. İlk olarak, adı geçen Oda’nın üyelerinin
belirli günlerde satış yapmasını yasaklayıcı yetkisinin bulunup bulunmayacağının 80
belirlenmesi gerekmektedir. 5362 sayılı Kanun’un kapsamında kurulan odaların
genel kurul ve yönetim kurullarının görev ve yetkileri aynı Kanun’un 10. ve 11.
maddelerinde açıkça belirlenmiştir. Bu görev ve yetkiler arasında üyelerinin belirli
günlerde faaliyet yapmasını yasaklayıcı açık bir yetkisinin olmadığı
görülmektedir.
Öte yandan, bazı illerde pazar günü tüp satışının yerel otoriteler tarafından
yasaklandığı görülmektedir. Yapılan inceleme ve görüşmeler neticesinde, bazı
illerde, il bazında pazar günü tüp satışının il mahalli çevre kurulu kararı
doğrultusunda yasaklandığı anlaşılmıştır. Nitekim Ankara’da pazar günleri tüp 90
satışı Ankara Valiliği İl Mahalli Çevre Kurulu’nca yasaklanmıştır.
Konya’daki tüp satışları ile ilgili hukuki durum hakkında bilgi almak için
Raportörlerce Konya Büyükşehir Belediyesi ve Meram Belediyesi ile telefon
görüşmesi yapılmıştır. Meram Belediyesi İktisat ve Kuşat Müdürü ile yapılan
telefon görüşmesinde;
- Valilik, büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyelerinin pazar günü tüp satışını
yasaklayan herhangi bir kararının bulunmadığı,
- Buna rağmen pazar günleri Konya merkezinde tüp satışı yapılmadığı, bu 100
duruma Tüpçüler Odası’nın aldığı bir kararın neden olduğu yönünde duyumlar
05-01/3-3
3
olduğu, ancak bununla ilgili olarak belediyeye ulaşan herhangi bir şikayetin
olmadığı ifade edilmiştir.
Meram Belediyesi İktisat ve Kuşat Müdürü ile yapılan bu görüşmede elde edilen
bilgiler, şikayet dilekçesinde yer verilen, Tüpçüler Odası’nın aldığı bir kararla
pazar günü tüp satışının yasaklandığı yönündeki iddiayı destekler niteliktedir. Bu
noktada açık yetkisi bulunmadığı halde aldığı bir kararla üyelerinin pazar günü
tüp satışını yasaklayan Oda’nın bu kararının 4054 sayılı Kanun açısından
değerlendirilmesi gerekmektedir. 110
Oda’nın üyelerinin pazar günü satış yapmasını yasaklaması, üyelerinin özgürce
ticari karar almasını kısıtladığı gibi tüketici seçeneklerini de azaltmaktadır.
Konuya rekabet boyutundan bakıldığında ise satılan ürüne ilişkin miktar, fiyat ve
satış koşulları gibi hususlar doğrudan teşebbüs birliği kararı ile belirlenmese de,
böyle bir karar ile tüp dağıtım hizmetinin sunum süresinde ortak bir kısıtlama
getirilmektedir. Hizmet sunum süresi de, ürünün fiyatı ve satış koşulları gibi
teşebbüsler arasındaki ekonomik yarışta etkili olan parametrelerden ve
piyasadaki rekabetin göstergelerindendir. Bu bakımdan boykot amaçlı olmasa
da, bayilerin hizmet süresini kısıtlayan teşebbüs birliği kararları 4054 sayılı 120
Kanun’un 4. maddesini ihlal etmektedir.
Öte yandan Tüpçüler Odası’nın, üyelerinin pazar günleri tüp satışını
yasakladığına ilişkin çok açık deliller bulunmamakta, ancak böyle bir duruma
işaret eden bir şikayet dilekçesi ve Meram Belediyesi ile yapılan telefon
görüşmesi bulunmaktadır. İncelemeye konu olayın fiyat tespiti gibi ağır rekabet
ihlallerini içermemesi, iddia edilen ihlalin Mayıs 2005 tarihinde başlamış ve
sadece 3 aydır sürüyor olması nedeniyle, bu aşamada 4054 sayılı Kanun’un
40/1. maddesi gereğince soruşturma açılması yerine, Kanun’un 9/3. maddesinin
işletilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. 130
4054 sayılı Kanun’un 9/3. maddesinde “Kurul, birinci fıkraya göre bir karar
almadan önce ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerine ihlale ne şekilde son
vereceklerine ilişkin görüşlerini yazılı olarak bildirir.” şeklinde düzenleme
getirilmiştir. Bu madde uyarınca Konya Tüpçüler Odası’na yazılacak bir yazıyla
Oda’ya üyelerinin tüp satış hizmetlerinin süresiyle ilgili kanuni süreler dışında bir
kısıtlama getirilmesinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edeceği, eğer
böyle bir karar alındıysa kararın yürürlükten kaldırılması ve bunun üyelerine
duyurulması gerektiği, bunların yapılmaması halinde haklarında soruşturma
açılacağının gerektiği kanaatine varılmıştır. 140
150
05-01/3-3
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Başvuru konusuna yönelik olarak Konya Tüpçüler Odası’na 4054 sayılı Kanun’un
9/3’üncü maddesi uyarınca yazılı görüş gönderilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy