Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-2-147 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-03/16-8
Karar Tarihi : 10.01.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER : Esma TEMEL, Necla SÜMER
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Orhan SEVİM
Sanayi Mah. S. Selim Cad. No:142 4.Levent/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Krea İçerik Hizmetleri ve Prodüksiyon A.Ş. (Eski unvanı ile Digital
Platform İletişim Hizmetleri A.Ş.)
Abbasağa Mah. Sungurlar İş Hanı No:45 Kat:1-2-3 Beşiktaş/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Krea İçerik Hizmetleri ve Prodüksiyon A.Ş. (Digiturk)
tarafından başvuru sahibinin belli bir Digiturk bayisi ile çalışmasının zorunlu
tutulduğu, diğer bayilerle çalışmasının engellendiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; başvuru sahibinin bilardo salonu işlettiği ve
maç yayınları yapmak üzere Digiturk üyesi olduğu; geçen yıl Mecidiyeköy’de faaliyet
gösteren Digital Vizyon’dan hizmet aldığı; bayi değiştirebilmek için sözleşme süresinin
sonunun beklenmesinin gerektiği; başvuru sahibinin 30.08.2011 tarihinde sözleşme
yaptığı, söz konusu sözleşmenin süresinin 30.05.2012 tarihinde sona erdiği, 1 yıllık
sürenin dolmasıyla birlikte başka bayilere başvurduğu; ancak gerek diğer bayilerin
gerekse Digiturk Genel Müdürlüğü tarafından başka bayi ile çalışamayacağının
belirtildiği; müşterilerin bireysel aboneliklerde istedikleri bayiden hizmet alabilmeleriyle
birlikte ticari aboneliklerde istenilen bayiden hizmet alınamadığı; Digital Vizyon dışında
Sanayi Mahallesi’nde faaliyet gösteren Uğur Elektronik’ten hizmet almayı denediği,
ancak alamadığı iddia edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.08.2012 tarih ve 6436 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine hazırlanan 09.09.2012 tarih ve 2012-2-147/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu 20.09.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 12-44/1372-M sayı ile
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
üzerine hazırlanan 28.12.2012 tarih ve 2012-2-147/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuru konusu iddialar hakkında
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1.Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(5) Dosya konusu esas olarak, Digiturk tarafından başvuru sahibinin belli bir Digiturk
bayisi ile çalışmasının zorunlu tutulduğu, diğer bayilerle çalışmasının engellendiği
iddiasına yöneliktir.
13-03/16-8
2/5
(6) Bu çerçevede başvuruya konu teşebbüs olan Digiturk’ten, ticari satışlara ilişkin olarak
bayilik yapılanması hakkında bilgi, bayilik sözleşmesi örnekleri, bayilik yapılanmasında
bölgesel bir sistemin benimsenip benimsenmediği, bölgesel sistemin benimsenmesi
halinde 2012 yılında İstanbul ilindeki bayilerin bölgeleri dışına yaptıkları pasif satışlara
ilişkin fatura/belge örnekleri talep edilmiştir.
(7) Elde edilen söz konusu bilgilere göre, Digiturk’ün bayilik sistemindeki bayiler, iş
alanları ve yetkileri bakımından iki ana gruba ayrılmaktadır:
i) Dijital Teknik Servis (DTS); DTS’ler yeni üye kazanımı açısından Digiturk’ün ev
kullanıcılarına yönelik ürünler olan Bireysel Digiturk Paketleri’nin satışında
yetkilidir.
ii) Yetkili Teknik Servis (YTS); YTS’ler DTS’ler ile aynı şekilde Bireysel Digiturk
Paketleri’nin satışında yetkili olmakla birlikte, Digiturk sisteminde yaşayan
müşterilerin herhangi bir arıza ya da yerinde hizmet talebinde servis hizmeti
vermekle yükümlüdür.
(8) Türkiye’nin tamamında Aralık 2012 itibariyle 81 il merkezi ve 142 ilçede toplam (…..)
adet YTS, ayrıca Türkiye’nin muhtelif yerlerine yayılmış toplam (…..) adet DTS görev
yapmaktadır. Bunun dışında, ev kullanıcılarına yönelik bireysel paketlere ek olarak
cafe, restoran, kahvehane, bar vb. ev dışı tüketim noktaları için hazırlanmış Digiturk
paketlerine “Ticari Üyelik” adı verilmektedir. Bazı YTS’ler Ticari Üyelik satışı
yapabilmektedir. Bu tip satış yetkisi verilen YTS’ler aynı zamanda “Ticari Satış Bayisi”
olarak da adlandırılmaktadır. Digiturk’ün Türkiye’de toplam (…..) adet Ticari Satış
Bayisi bulunmaktadır.
(9) Digiturk tarafından yapılan açıklamalarda bayilik yapılanmasında bölgesel bir sistemin
benimsenmiş olduğu ifade edilmiştir. Bu çerçevede bayilerin bölge/il/ilçe bazında
atanmasına ve satış yapmasına gerekçe olarak;
i) Ürünlerin doğası gereği cafe, restoran, bar vb. birbirinden farklı büyüklük ve
mekânlarda bulunan müşterilerin fiyatlamasının farklı olduğu; fiyatlamanın ve ticari
noktanın Digiturk sisteminde net olarak tanımlanmasının (büyüklük, masa sayısı,
alkol servisi verip vermediği vb.) bir keşif sayesinde yapıldığı; bir il veya bölgede
olan bir bayinin kendisinden mesafe olarak çok uzakta olan bir noktanın keşfini
yapmasının ise ulaştırma ve haberleşme maliyetleri ile satış yapılan ticari işyerinin
denetlenmesi gereği gibi nedenlerle verimlilik açısından mümkün ve ticari olarak
anlamlı olmadığı, bu çerçevede bayilerin kendiliğinden bir başka bölgeden gelen
talebe olumlu cevap veremedikleri,
ii) Bunun dışında, bir sezon öncesinde ticari bir müşteriye satış yapan bayiye bir
sezon sonrasında aynı müşteriye ticari satış yapabilmesi konusunda öncelik
verildiği; zira bölgesel öncelik sisteminin herhangi bir arızada müşterinin yayınsız
kalmaması için hızlı servis verebilmek ya da paket değişikliği vb. taleplere
zamanında cevap verebilmek gibi hizmetin kalitesi-devamlılığı açısından ve
müşterinin tanınması bakımından verimlilik sağladığı,
iii) Ayrıca müşterilerin tanınmasının ticari noktalarda Digiturk yayınlarının illegal
olarak gösterilmesi probleminin çözümüne yardımcı olduğu, yeri tanımlanmış bir
noktada illegal yayın verilmesi riskini azalttığı; Digiturk ticari bayilerinin sadece
satış değil, beraberinde illegal yayın kontrolü açısından da bir görevi bulunduğu, bu
çerçevede yeni sezonda aynı bayinin satış yapabilmesi için önceliklendirilmesinin
illegal yayın probleminin önlenebilmesi amacıyla da gerekli olduğu
gösterilmektedir.
13-03/16-8
3/5
(10) Başvuruya konu iddialar açısından Digiturk’ten İstanbul ilindeki ticari bayileri ile ilgili
bilgi talep edilmiştir. Digiturk tarafından İstanbul ili içerisinde isimlerine ve bölgelerine
aşağıdaki tabloda yer verilen 14 adet ticari satış yetkisi tanınmış YTS bulunduğu
belirtilmiştir.
Tablo 1: Digiturk’ün 2012 yılında İstanbul’daki Ticari Bayileri
Bayi Adı Bayi İlçesi
Nokta Elektronik İstanbul Beyoğlu
Batı Teknik Beylikdüzü
Ceren Telekom Zeytinburnu Zeytinburnu
Özgür İletişim Bağcılar
Ege İletişim Küçükçekmece
Nil Ticaret Sarıyer
Avrupa Bilişim Bakırköy
Digital Vizyon Şişli
NK İletişim Ümraniye
Digikur İletişim Üsküdar
Kadıköy Digital Kadıköy
Dijitim Elektronik Üsküdar
A Dijital Kadıköy
TT Telekom Kartal
(11) Diğer taraftan, başvuru sahibinin 30.08.2011-30.05.2012 tarihleri arasında aboneliğini
sağladığı Digital Vizyon’un Digiturk YTS unvanını haiz olduğuna ilişkin bilgi ve pasif
satış yaptığını gösteren faturalar elde edilmekle birlikte, başvuru sahibinin hizmet
alamadığını belirttiği “Uğur Elektronik”e1 yönelik benzer bir bilgiye ulaşılamamıştır.
(12) Bununla birlikte, Digiturk’ün İstanbul’da faaliyet gösteren ticari satış yapan bayileri
genelinde talep edilen belgelerden, Tablo 1’de de yer alan söz konusu bayilerin
başvuru konusu dönem olan 2012 yılında bölgeleri dışına yaptıkları pasif satışların da
bulunduğu tespit edilmiş; bu çerçevede örnek olarak aralarında Küçükçekmece ilçesi
Ege İletişim bayisinin Kadıköy ilçesine yaptığı Ticari Üyelik Satış Formu; Sarıyer ilçesi
Nil Ticaret bayisinin Üsküdar ilçesine yaptığı Ticari Üyelik Satış Formu ile Mecidiyeköy
ve Hatay Merkez bayisi olan Digital Vizyon firmasının Kadıköy ilçesine yaptığı satışı
gösteren fatura örneği gibi çok sayıda fatura ve ticari üyelik sözleşmesi sunulmuştur.
(13) Digiturk tarafından İstanbul içerisinde hizmet veren 14 adet bayinin il içerisinde
satışlarını bölgesel olarak kısıtlayan herhangi bir durumun söz konusu olmadığı;
örneğin Küçükçekmece’de bulunan bir bayinin isteğine bağlı olarak Kartal’daki bir
müşteriye satış yapabildiği, aynı şekilde Kartal’daki bir kahvehane sahibinin istemesi
durumunda Küçükçekmece’deki bayiden üyelik satın alabileceği belirtilmiştir.
I.2. Değerlendirme
(14) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 4. maddesi;
belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut
doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaları yasaklamaktadır. İlgili
madde, aynı seviyede faaliyet gösteren rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti
sınırlayıcı anlaşmaları (yatay anlaşmalar) kapsadığı gibi rakip olmayan, başka bir
1 Başvuru sahibinden söz konusu hizmet alınamayan satıcının tam unvanı elde edilememiş olup, gerek
Ticaret Sicili Gazetesi’nden, gerekse Digiturk’un İstanbul’da faaliyet gösteren ticari satış yapan
bayilerinden söz konusu satıcıya ilişkin herhangi bir bilgiye de ulaşılamamıştır.
13-03/16-8
4/5
ifadeyle ticaretin farklı seviyelerinde yer alan teşebbüsler arasındaki anlaşmaları
(dikey anlaşmalar) da kapsamaktadır.
(15) 2003/3 ve 2007/2 sayılı Tebliğler ile değişik 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ)’nde üretim veya dağıtım zincirinin farklı
seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya
hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar dikey
anlaşmalar olarak tanımlanmaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4/1(b) maddesinde sayılan
dört istisna dışında, alıcının sözleşme konusu mal veya hizmetleri satacağı bölge veya
müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirilmesi yasaklanmaktadır. Bu istisnalardan biri
“Alıcının müşterilerince yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla, sağlayıcı tarafından
kendisine veya bir alıcıya tahsis edilmiş münhasır bir bölgeye ya da münhasır müşteri
grubuna yapılacak aktif satışların kısıtlanması”dır. Bu çerçevede, özellikle dağıtım ağı
kurmak isteyen sağlayıcı teşebbüslerin, kendisine ya da alıcı konumundaki
teşebbüslere münhasır satış bölgeleri veya münhasır müşteri grupları vermelerine
olanak sağlanmaktadır. Dolayısıyla, sağlayıcı konumundaki üretici bir teşebbüs
ürünlerini Türkiye’nin her bir iline atadığı distribütörleri aracılığı ile dağıtabilecek ve
distribütörlere bölgesel koruma sağlayabilecektir. Bununla birlikte, bölgesel koruma
ancak başka bir alıcının münhasır bölgesindeki veya münhasır müşteri grubundaki
münferit müşterilere mektup veya ziyaret gibi doğrudan pazarlama yöntemleriyle
gerçekleştirilen satışların diğer bir deyişle aktif satışların yasaklanması ile sınırlıdır. Bu
çerçevede, başka bir bölgeye veya müşteri grubuna yapılacak pasif satışların
kısıtlanması ise anlaşmayı grup muafiyeti dışına çıkartan bir ihlal olarak
değerlendirilmektedir. Başka bir alıcının bölgesindeki veya müşteri grubundaki
müşterilerden gelen ve alıcının aktif çabaları neticesi olmayan talepleri karşılamak,
alıcı malın teslimatını müşterinin adresine götürerek yapsa dahi, “pasif satış” anlamına
gelmektedir.
(16) Dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler ışığında, ulaşılacak sonucu
değiştirmemesi açısından Digiturk’ün bayilik sözleşmelerinin ve bayilik sisteminin
2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği kapsamına girip girmediği, bu çerçevede ilgili ürün
pazarı ve pazar payı eşiğinin geçilip geçilmediği konularında herhangi bir tespit ve
değerlendirme yapılmasına gerek duyulmamıştır.
(17) Bununla birlikte yapılan incelemede, Digiturk’ün ticari üyelik satış yetkisi tanıdığı
bayileri ile yaptığı sözleşmelerde bayilere satış bölgesi tayin edildiği, ancak başka
bölgelere aktif ve pasif satışları yasaklayan herhangi bir hükmün yer almadığı tespit
edilmiştir. Ayrıca İstanbul’daki ticari üyelik satış yetkisi bulunan bayilerin bölgeleri
dışındaki işyerleri ile imzaladıkları üyelik anlaşmaları ve üyelik satışına ilişkin kestikleri
faturalardan bölge dışına satış yaptıkları anlaşılmaktadır.
(18) Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, Digiturk’ün ticari üyelik satış yetkisi tanıdığı
bayileri ile imzaladığı sözleşmelerde pasif satışları doğrudan ya da dolaylı olarak
engelleyen herhangi bir hükmün bulunmadığı, incelenen faturaların ve bayilerle
işyerleri (ticari noktalar) arasında imzalanan ticari üyelik sözleşmelerinin bayilerin pasif
satışlarının varlığını ortaya koyduğu dikkate alınarak, Digiturk’ün bayilerinin pasif
satışlarını engellemeye yönelik bir tutum içinde olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
13-03/16-8
5/5
J. SONUÇ
(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile
soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy