REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-2-140 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-53/1506-525
Karar Tarihi : 01.11.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Özgür Can ÖZBEK, Esma TEMEL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Krea İçerik Hizmetleri ve Prodüksivon A.Ş. (Eski unvanı ile Diqital
Platform İletişim Hizmetleri A.Ş.)
Abbasağa Mah. Sungurlar İş Hanı No:45 Kat: 1-2-3 Beşiktaş/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Krea İçerik Hizmetleri ve Prodüksiyon A.Ş. tarafından
müşterilerin Lig TV yayın paketi aboneliği için Giriş Paketi ve Keyif Paketi adlı iki
yayın paketine de abone olmaya zorlandığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- 25.07.2012 tarihinde Digiturk internet sitesindeki kampanya fiyatlarında Lig TV
taahhütlü paket satış fiyatının ayda 47 TL, taahhütsüz paket satış fiyatının ise ayda 57
TL olarak ilan edildiği,
- Başvuru sahibinin %52 oranında özürlü olması nedeniyle söz konusu paketlerde %50
indirim hakkının bulunduğu ve Lig TV paketine abone olmak istediği,
- Digiturk yetkilileri tarafından yalnız Lig TV paketinin satın alınmayacağı, Lig TV paketi
yanında iki yayın paketinin (Giriş Paketi ve Keyif Paketi) daha alınması gerektiğinin
belirtilerek, başvuru sahibinin istemediği iki yayın paketini almaya zorlandığı,
- Digiturk’ün internet sitesinde söz konusu yayın paketlerinin ayrı ayrı fiyatlandırılarak ilan
edilmesine karşın uygulamada paketlerin ayrı ayrı satılmasının engellendiği,
- Söz konusu uygulama ile başvuru sahibinin kampanyada öngörülen özürlü indirim
hakkının kısıtlandığı
iddia edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.07.2012 tarih ve 5944 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 09.08.2012 tarih ve 2012-2-140/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu
28.08.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 12-42/1286-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan
23.10.2012 tarih ve 2012-2-140/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara ilişkin olarak soruşturma
açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
12-53/1506-525
2/6
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
(5) Dosya kapsamında, sonuca etki etmemesi sebebiyle net bir tanıma gidilmeksizin ilgili
ürün pazarı en dar haliyle “Süper Lig futbol müsabakalarının naklen yayınlanması pazarı”
olarak varsayılmıştır. Bununla birlikte, “TV İzleme Sistemi Pazarı” 1 başlıklı çalışmada yer
alan ve aşağıda sunulan veriler, yapılabilecek çeşitli pazar tanımları içinde bulunan
oyuncuların abone sayılarını ve son bir yıldaki büyüme oranlarını göstermesi bakımından
önem taşımaktadır.
Tablo 1: TV Yayıncılığı Sektöründe Faaliyet Gösteren Platform İşletmecilerinin Abone Sayıları
Abone Sayısı 2010 Q3 2010 Q4 2011 Q1 2011 Q2 2011 Q3
Uydu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Digiturk (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
D-Smart (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
D-Smart Pay (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kablo (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Teledünya (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Dream Box (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(6) Çalışmaya göre, Doğan TV Dijital Platform İşletmeciliği A.Ş.’nin (D-Smart) ücretli
abonelerinin sayısı 2011 yılında %(…..) artmıştır2. Aynı çalışmada yer alan bilgilere göre,
ödemeli TV pazarı 2011 3. çeyrekte %(…..) büyümüş, bu büyümenin %(…..)’ünü Teledünya,
%(…..)’ini Digiturk gerçekleştirmiştir. Aynı dönem itibariyle ödemeli TV pazarının %(…..)’si
Digiturk’tedir. Bu çalışmadan Digiturk’ün, ödemeli TV yayıncılığı pazarında D-Smart’ın
düzenli ödeme yapılan abonelikleri, Kablo TV ve Teledünya ile rekabet içinde konumlandığı
anlaşılmaktadır.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
(7) İlgili ürün pazarında, ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer
bölgelerden farklılık göstermemesi, rekabet koşullarının ülkenin tamamında homojen bir
yapı sergilemesi nedeniyle dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
I.2. İnceleme Kapsamında Elde Edilen Bilgiler
(8) Dosya kapsamında Digiturk’ten elde edilen bilgilere göre, Lig TV yayınlarının hâlihazırda
Türksat ve Eutelsat uyduları üzerinden alınması imkânı bulunmaktadır. Eutelsat, Türkiye’de
sadece Digiturk’ün kullandığı ve kendine münhasır içerikleri sunduğu uydu olup, Digiturk
Platformu’nda yer alan tüm içerikler ile HD ve 3D içerikler bu uydu üzerinden
yayınlanmaktadır. Türksat ise genel olarak şifresiz yayınları taşımaktadır. Digiturk bu
uydudan sınırlı sayıda kanalla beraber Lig TV yayınını da yapmaktadır.
1 Dosya konusuna benzer iddialar, esas itibarıyla Kurulun 12.01.2012 tarih ve 12-01/19-M sayılı kararı ile
açılan önaraştırma kapsamında incelenmiş ve 03.05.2012 tarih ve 12-24/663-185 sayılı karar ile soruşturma
açılmasına gerek olmadığı hükme bağlanmıştır. Bu önaraştırmada ilgili Kurul kararına yönelik dosyada yer
alan bilgiler ve ulaşılan tespitlerden yararlanılmış, mevcut dosya özelinde gerekli duyulan ek bilgiler
teşebbüsten talep edilmiştir. Nitekim SP&CI tarafından hazırlanan söz konusu çalışma önceki önaraştırma
kapsamında yapılan incelemede Digiturk’te elde edilmiştir.
2 “TV İzleme Sistemi Pazarı” başlıklı çalışmada “D-Smart” ve “D-Smart Pay” şeklinde iki ayrı satır
bulunmaktadır. Bunun sebebi D-Smart abonelerinin bir kısmının sadece kutu sahibi olması, diğer bir kısmının
ise ücretli D-Smart hizmetlerinden yararlanıyor olmasıdır.
12-53/1506-525
3/6
(9) Ayrıca, Digiturk yetkilileri tarafından Digiturk’ün Eutelsat uydusundan hizmet alan aboneleri
için temel amacın, abonelerin tüm TV ihtiyaçlarını tek elden karşılamak olduğu, Eutelsat’tan
hizmet almayı tercih eden üyelerin de Digiturk’ün belirlediği paket yapısından hizmet
aldıkları ve Digiturk Platformu’ndan sadece Lig TV hizmeti almak isteyen üyelerin ise
Türkiye’de en yaygın kullanımı olan Türksat uydusu üzerinden bu hizmete ulaşabildikleri
ifade edilmiştir.
I.3. İddia Konusu Eylem
(10) Yapılan incelemede, Digiturk’ün yayınlarının Eutelsat ve Türksat uyduları üzerinden
iletildiği anlaşılmıştır. Eutelsat uydusunu Türkiye’de sadece Digiturk kullanmaktadır.
Eutelsat uydusu üzerinden yayın iletimi yapıldığında, Lig TV abonesi olmak isteyen bir
tüketici öncelikle giriş paketi adı verilen ve içerisinde temel olarak ulusal kanalların
bulunduğu paketi almak, daha sonra ise keyif paketi adı verilen paketlerden en az ikisini
seçmek durumundadır. Tüketiciye bu şekilde yayın sağlanabilmesi için aboneliğinin
başlatılması ve hanesine bir Digiturk uydu alıcısının yerleştirilmesi gerekmektedir.
(11) Digiturk tarafından benzer nitelikteki kanallar modüller şeklinde ve paket içinde birlikte
sunulmaktadır. Digiturk tarafından sunulan söz konusu paketler ve bu paketler kapsamında
yer alan kanal grupları veya alt paketler aşağıdaki gibidir:
- Giriş Paketi: Başta ulusal kanallar ve bunlara ek olarak bazı yerli ve yabancı haber,
film, çocuk, spor, belgesel, müzik, radyo ve eğlence/yaşam kanallarını içermektedir.
- Keyif Paketi: Belgesel, Çocuk, Sporsever, Müzik ve Eğlence, Haber ve Dünya paketi
şeklinde 5 farklı içerikteki pakete verilen genel addır.
- Platin Paketler: Film, Dizi ve Süper Lig paketleri şeklinde 3 farklı türü bulunmaktadır.
Bunlardan Süper Lig müsabakalarını içeren paketin, Süper Lig, Şampiyonlar,
Taraftar, Şampiyon Anadolu, Anadolu Taraftar paketi şeklinde çeşitleri vardır.
- Ek Paketler: Spor Extra, Avantaj, Avantaj Yetişkin ve Yetişkin paketleri
bulunmaktadır.
(12) Yukarıda belirtilen ana paketlere üye olmak için paket bazında birtakım koşullar
getirilmiştir. Bu kapsamda, Keyif Paketleri’ni almak için Giriş Paketi’nin alınması; Platin
Paketleri almak için ise Giriş Paketi ile en az iki Keyif Paketi’nin alınması koşulları
bulunmaktadır.
(13) Türksat uydusu üzerinden Lig TV ve bunun yanında sınırlı sayıda kanal yayını
iletilebilmektedir (Lig TV 2, Lig TV 3, Moviemax Speed, Turkmax, Discovery Channel, İz
TV, National Geographic, Blue Hustler, Intamacy). Türksat uydusu üzerinden sağlanan
Digiturk yayın hizmetini satın alan ve canlı yayınlanan futbol müsabakalarını izlemek
isteyen bir abonenin, bu kanallardan yalnızca Lig TV’yi satın alma seçeneği bulunmaktadır.
Nitekim, Digiturk’ün hâlihazırda Türksat uydusu paket seçeneklerine bakıldığında, Süper
Lig Paketi’nin Süper Lig’de oynanan haftanın tüm yayınını kapsadığı görülmektedir. Süper
Lig Paketi haricinde Lig TV içeren, Süper Lig+, Şampiyonlar, Taraftar, Şampiyon Anadolu
ve Anadolu Taraftar paketleri bulunmaktadır. Bunların yanında, Türksat uydusu üzerinden
Lig TV yayınları haricinde yayın hizmeti almak isteyen aboneler için Ek Paket seçenekleri
de sunulmaktadır3. Dolayısıyla, Türksat uydusu üzerinden yayın iletimi sağlanan bir abone,
Lig TV yayınlarının iletimini Digiturk üzerinden, ulusal kanalların iletimini ise farklı bir
platform üzerinden alabilmektedir. Diğer bir deyişle, keyif paketlerini satın almaksızın Lig
TV yayınlarına erişmek isteyen bir tüketici için böyle bir imkân bulunmaktadır. Bu durumda
3 Örneğin, bazı Türkmax, MoviemaxSpeed, National Geographic ve Discovery kanallarını içeren Ailecek
Paketi (10,99 TL).
12-53/1506-525
4/6
ise abonenin hanesine bir Digiturk uydu alıcısı yerleştirilmektedir. Eutelsat ve Türksat
uyduları üzerinden iletilen Lig TV yayınlarının satın alınması durumunda ortaya çıkan
fiyatlara aşağıda yer verilmiştir.
(14) Lig TV yayınının içerisinde bulunduğu paket Platin Paket olarak adlandırılmakta ve bu
paket de kendi içerisinde canlı olarak izlenebilen futbol müsabakalarının çeşit ve sayısına
göre Full Spor, Şampiyonlar gibi alt paketlere ayrılmaktadır.
(15) Eutelsat uydusu üzerinden, Süper Lig Paketi satın alarak Süper Lig’deki tüm futbol
müsabakalarını canlı olarak izlemek isteyen bir abonenin Digiturk’e ödeyeceği bedel
aşağıdaki tabloda sunulmuştur.
Tablo 2: Eutelsat Uydusu Üzerinden Sağlanan Lig TV Yayınının Tüketiciye Bedeli4
Paket Adı Fiyat (TL) Fiyat Engelli Üye (TL)
Giriş Paketi 11,99 6
Keyif Paketi 1 4 2
Keyif Paketi 2 4 2
Platin Paket (Full Paket) 47 28,5
TOPLAM 66,99 38,5
(16) Türksat uydusu üzerinden iletim yapılan durumda ise Süper Lig paketi adı verilen ve
içerisinde Süper Lig’in tüm canlı yayın futbol karşılaşmalarını barındıran paketi satın alan
bir tüketicinin 12 ay taahhütlü olarak ödeyeceği bedel 49,99 TL’dir5. Görüldüğü üzere,
Türksat uydusu üzerinden iletim yapılan durumda tüketicilerin hem yalnızca Lig TV abonesi
olmak gibi bir seçenekleri bulunmakta, hem de bu seçeneğin fiyatı Eutelsat uydusu
üzerinden alınan Lig TV yayınına göre daha düşük kalmaktadır. Bu kapsamda, Digiturk’ün
Türksat uydusu üzerinden farklı paket seçenekleri sunduğu görülmektedir. Örneğin,
Taraftar Paketi adı verilen ve abonenin Beşiktaş, Fenerbahçe ve Galatasaray
takımlarından birinin Süper Lig sezonu içerisindeki maçlarının tamamını canlı olarak
izlemesini sağlayacak paketin taahhütlü fiyatı 37,99 TL’dir.
(17) Türksat uydusu üzerinden yalnızca Lig TV yayını satın alan bir tüketici, ulusal kanalları (ve
tercih etmesi durumunda farklı tematik kanalları) başka bir platform üzerinden izlemek
durumundadır. Bu noktada tüketicinin önünde D-Smart platformu, Kablo TV, Teledünya,
karasal yayın ve uydu yayını gibi seçenekler bulunmaktadır.
I.4. Değerlendirme
(18) Dosya konusu başvurunun 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı
Kanun) kapsamına giren yönü, Digiturk tarafından müşterilerin Lig TV yayın paketi
aboneliği için Giriş Paketi ve Keyif Paketi adlı iki yayın paketine de abone olmaya
zorlandığına ilişkin iddiadır.
(19) Digiturk’ün söz konusu davranışı tek taraflı bir eylem olması sebebiyle 4054 sayılı
Kanun’un hâkim durumun kötüye kullanılmasını yasaklayan 6. maddesi kapsamında ele
alınabilecektir. Anılan Kanun maddesi kapsamında rekabet ihlalinin tespit edilebilmesi için
teşebbüsün ilgili ürün pazarında hâkim durumda olup olmadığı, eğer hâkim durumda ise
iddia konusu davranışın kötüye kullanma hallerinden olup olmadığının değerlendirilmesi
gerekmektedir.
(20) Digiturk, Türkiye Futbol Federasyonu’nun açmış olduğu ihale sonucu Süper Lig Paket A
Yayın Hakları’nı münhasıran elinde bulundurmaktadır. Söz konusu haklar, 2013-2014
futbol sezonunu da kapsamakta olup, uzatma hakkının kullanılması halinde 2014-2015
futbol sezonlarını da kapsayacaktır. Hâlihazırda yayın hakkına sahip olan ve futbol
4 Söz konusu fiyatlar, tüketicinin Digiturk’e 12 aylık taahhüt verdiği durumda geçerlidir.
5 Mevcut durumda söz konusu paketin 12 ay taahhütlü kredi kartlı satış fiyatı 46 TL’dir.
12-53/1506-525
5/6
karşılaşmalarını canlı olarak tüketiciye ulaştırabilen tek kuruluş Digiturk’tür. Dolayısıyla
Digiturk’ün varsayımsal Süper Lig futbol müsabakalarının naklen yayınlanması pazarında
%100 pazar payı ile hâkim durumda olduğu anlaşılmaktadır.
(21) Digiturk’ün Süper Lig futbol müsabakalarının naklen yayınlanması pazarındaki hâkim
durumunu kötüye kullandığına ilişkin iddialar, işletmecinin, abonelerin Lig TV yayınlarını
izlemesini Keyif Paketi adı verilen paketlerden en az iki tanesini alma koşuluna bağladığı
hususunda yoğunlaşmaktadır. Yapılan incelemede, Eutelsat uydusu üzerinden yayın iletimi
sağlanan abonelerin böyle bir zorunluluğu olduğu, ancak Lig TV yayınlarının Türksat
uydusu üzerinden Keyif Paketi (ve Giriş Paketi) almaksızın da tüketiciye sunulabildiği
anlaşılmıştır. Dolayısıyla, Digiturk’ün Lig TV izlemek isteyen tüketicilere en az iki adet Keyif
Paketi satın almaktan başka bir seçenek sunmadığı iddiaları gerçeği yansıtmamaktadır.
Nitekim Digiturk tarafından sunulan belgede Ağustos 2012 itibarıyla (…..) abonenin Türksat
uydusu üzerinden söz konusu yayını aldığı görülmektedir.
(22) Bununla birlikte, her ne kadar Keyif Paketi satın almadan Lig TV yayınlarına ulaşım Türksat
uydusu üzerinden sağlanabilse de, söz konusu seçeneğin ekonomik olarak kabul
edilemez/satın alınamaz olması durumunda Digiturk’ün davranışının hâkim durumunu
kötüye kullanması sonucunu doğurup doğurmadığı da değerlendirilmiştir. Türksat uydusu
üzerinden Lig TV yayını alan bir tüketici, başta ulusal kanallar olmak üzere izlemek istediği
diğer yayınları farklı bir platformdan almak durumundadır. Bu bağlamda Türksat uydusu
üzerinden Lig TV yayınlarını izlemenin aboneye maliyeti ile Eutelsat uydusu üzerinden
izlemenin maliyeti karşılaştırılırken söz konusu durumun da dikkate alınması
gerekmektedir.
(23) TV izleme sistemi pazarına bakıldığında, Türk hanehalkının normal anten (karasal yayın),
uydu, Digiturk, D-Smart, Kablo TV, Teledünya ve Dream Box alternatifleri arasında seçim
yaptığı görülmektedir. Bu seçeneklere Türk Telekom tarafından sunulan Tivibu internet TV
hizmeti de eklenmelidir. Bahse konu TV izleme sistemleri, ilk satın alındığında katlanılan
maliyet, izlenebilen kanal sayısı, aylık bir bedel ödenip ödenmeme (Pay-TV) gibi özellikleri
ile birbirlerinden ayrılsalar da, ulusal TV kanallarını izlemek isteyen bir abone için tamamı
geçerli alternatifler olarak ortaya çıkmaktadır6.
(24) Lig TV haricindeki yayınları uydu alıcısı vasıtasıyla izlemek isteyen bir tüketici yalnızca
uydu alıcısı satın almakta ve aylık bir ücret ödememektedir. Yapılan incelemede, piyasada
40 TL’den başlayacak şekilde çok farklı marka ve özellikte uydu alıcısı satıldığı
görülmüştür. Kablo TV yayınlarını izlemek isteyen bir tüketici için aylık olarak Türksat
şirketine ödenmesi gereken bedel 9 TL’dir. Teledünya temel paketinin fiyatı ise aylık 12,50
TL’dir. D-Smart tarafından sunulan ve Giriş Paketi adı verilen, içerisinde ulusal kanallar ile
bazı yerli ve yabancı haber, belgesel ve çocuk kanallarının da bulunduğu paketin fiyatı ise
24 ay taahhütlü olmak üzere aylık 9,99 TL’dir. Tüm bu seçeneklerin Digiturk tarafından
sağlanan Türksat uydusu üzerinden Lig TV yayın hizmeti ile birlikte satın alınması
durumunda ortaya çıkan fiyatlar aşağıda özetlenmiştir.
Tablo 3: Türksat ve Eutelsat Uyduları Üzerinden Sağlanan Lig TV Yayınının Alternatif Bedelleri (TL)
Seçilen Sistemin
Bedeli
Türksat Üzerinden
LİG TV
TOPLAM Eutelsat Üzerinden
LİG TV TOPLAM
Kablo TV 9 49,99 58,99 66,99
Teledünya 12,5 49,99 62,49 66,99
D-Smart 9,99 49,99 59,98 66,99
6 Başvuru sahibi yalnızca Lig TV satın almak istediğini belirtmektedir. Bu sebeple karşılaştırma, yalnızca farklı
bir platformdan ulusal kanalların ve Türksat uydusu üzerinden Lig TV’nin alındığı durum kullanılarak
yapılmaktadır. Ayrıca hiçbir seçenekte kurulum ve aktivasyon ücretlerine yer verilmemektedir.
12-53/1506-525
6/6
(25) Tablodan görüleceği üzere her üç alternatif için de ödenmesi gereken toplam fiyat Eutelsat
uydusu üzerinden alınan hizmetin bedelinden daha düşüktür. Dolayısıyla, Türksat uydusu
üzerinden Lig TV yayınlarının iletimi seçeneğinin Eutelsat uydusu üzerinden iletime
nazaran dezavantajlı olmadığı anlaşılmıştır.
(26) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, Digiturk’ün Lig TV (Süper Lig müsabakaları canlı
yayını) satın almak isteyen tüketicileri giriş paketi ve keyif paketi adı verilen paketlerden en
az ikisini satın almaya mecbur bırakmasının 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal teşkil
etmediği sonucuna ulaşılmıştır.
(27) Şikâyette yer alan ancak Kanun kapsamında olmadığı anlaşılan engelli indirimi konusunda
da teşebbüsten bilgi talep edilmiştir. Buna göre Eutelsat uydusu üzerindeki Digiturk
paketleri engelli üyelere %50 indirimli olarak sunulmaktadır. Başvuru sahibinin Türksat
uydusu aracılığıyla yalnızca Lig TV içeren bir pakete üye olması halinde bu indirim geçerli
olmamakta; Eutelsat üzerinden herhangi bir platin pakete üyeliğin tercih edilmesi halinde
ise aylık temel fiyatlar üzerinden %50 indirim yapılmaktadır. Ancak, indirim sağlanan bir
paketin tercih edilmesine rağmen, abonenin bu indirimden yararlandırılmaması iddiasının
Tüketici Hukuku’nun alanına girmesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun kapsamında ele
alınamayacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(28) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Başkan
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
İkinci Başkan
Prof. Dr. Metin TOPRAK Doç. Dr. Mustafa ATEŞ
İsmail Hakkı KARAKELLE
Dr. Murat ÇETİNKAYA Reşit GÜRPINAR
Full & Egal Universal Law Academy