Kruškić ve Diğerleri / Hırvatistan- 10140/13 - 25.11.2014 sayılı Karar [Bölüm I]
Olaylar - İlk ve ikinci başvuran, 2006 yılı doğumlu üçüncü başvuran ile 2005 doğumlu dördüncü başvuranların büyükbaba ve büyükanneleridir. 2008 yılında, çocukların annesi ve 2011 yılında da babaları dört başvuranla birlikte yaşadıkları evden ayrılmışlardır. Büyükbaba, büyükanne ve baba arasında velayete ve çocuğa erişime ilişkin davalar birbirini takip etmiştir. Yerel mahkemeler sonunda velayeti 2013 yılına kadar çocukla yaşayan babaya vermiştir.
Hukuki Değerlendirme
Madde 34 (Çocuklar adına başvuru yapmak için büyükanne ve büyükbabanın duruşmaya katılma hakkı): Çocukların ebeveynleri, ebeveynlere ait sorumluluktan hiçbir şeklide yoksun bırakılamaz; ne çocuklar daima büyükanne ve büyükbabanın himayesi altına alınır ne de resmen onlara emanet edilir. Ayrıca, 2013 yılı Aralık ayından itibaren çocuklar yerel yargılamalarda, davalarda temsil edilmek üzere mahkeme tarafından atanan vasi tarafından temsil edilmişlerdir. Yerel mahkemenin tespitleri göz önüne alındığında, büyükanne ve büyükbaba ile torunları arasında, en azından muhtemelen, çıkar çatışması vardır. Bu nedenle, davanın belirli koşullarında büyükanne ve büyükbaba torunları adına başvuru yapmaya yetkili değillerdir.
Sonuç: kabul edilemez (kişi bakımından yetkisizlik)
Madde 8: Büyükanne ve büyükbabayla torunlar arasında, aralarında yeterince yakın aile bağlarının olduğu, “aile hayatı” bulunabilir. Somut davada, büyükanne ve büyükbaba torunlarıyla sırasıyla 7 ve 8 yıl yaşamışlardır ve bu nedenle aralarındaki ilişki 8. madde kapsamında korunan “aile hayatını” oluşturmaktadır. Ancak, normal koşullarda büyükanne ve büyükbabayla torunlar arasındaki ilişki, mahiyetinde ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişki derecesinden farklıdır ve bu nedenle doğası gereği koruma derecesi daha az olarak öngörülür. Büyükanne ve büyükbabanın torunlarıyla olan aile hayatına saygı hakkı öncelikle aralarındaki temas yoluyla olağan bir ilişki sürdürme hakkını gerektirmiştir. Ancak, bu tür temaslar genel olarak ebeveyn sorumluluğunu yerine getiren kişinin onayıyla gerçekleşir ve bu nedenle genellikle çocuğun ebeveynlerinin takdirindedir.
Çocuk aile bakımı olmadan bırakıldığı durumlarda, büyükanne ve büyükbabalar, 8. madde kapsamında torunlarını kendi bakımları altına almaya resmen hak kazanabilirler. Ancak, somut davadaki koşullar bu tür bir hakkın doğmasına yol açamaz çünkü torunların, yalnızca bir buçuk ay uzakta kalan ve çocuklarını büyükanne ve büyükbabalarının bakımına bırakan, babaları tarafından terk edildiği ileri sürülemez. 8. maddenin büyükbaba ve büyükannelere ilişkin velayetle ilgili herhangi bir başka hak getirdiği şeklinde yorumlanması mümkün olmadığından, velayet yargılamalarında yerel mahkemelerin kararları aile hayatlarına saygı haklarına müdahale anlamına gelmemiştir.
Sonuç: kabul edilemez (açıkça dayanaktan yoksun).
(Bk. ayrıca Bronda / İtalya, 22430/93, 9 Haziran 1998; G.H.B. / Birleşik Krallık (k.k.), 42455/98, 4 Mayıs 2000; Scozzari ve Giunta / İtalya [BD], 39221/98 ve 41963/98, 13 Temmuz 2000, 20 sayılı Bilgi Notu; ve Moretti ve Benedetti / İtalya, 16318/07, 27 Nisan 2010, 129 sayılı Bilgi Notu. Bk. ayrıca Küçüklerin, Çocuk haklarının ve Ebeveyn haklarının korunmasına ilişkin Bilgi Notu)
Full & Egal Universal Law Academy