Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-423 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-08/245-76
Karar Tarihi : 23.02.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, 10
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Bülent GÖKDEMİR, Burak SAĞLAM
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Selin Bil. İnş. Mak. Teks. Konf. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.
Alaaddin Bey Mah. Pazar Cad. No: 6 Bursa
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - KSB Pompa Armatür Sanayi Ticaret A.Ş. 20
Mahatma Gandhi Cad. No: 54 06700 GOP/Ankara
E. DOSYA KONUSU: KSB Pompa Armatür Sanayi A.Ş. tarafından bayilere bölge tayin
edildiği ve pasif satışların yasaklandığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- KSB Pompa Armatür Sanayi Ticaret A.Ş.’nin (KSB Türkiye) bayileri aracılığı ile satış
yaptığı, bayilere faaliyet gösterecekleri bölgeler tayin ettiği,
- Bursa bölgesine bu bölgedeki bayiden başka bayilerin veya diğer bayii/servislerin
mal satışını engellediği,
- Bursa’da tek bayi ve tek servis bulunduğu, ikinci bir bayiden fiyat alınamadığı,
- Bu kapsamda rekabetin engellendiği ve pahalı mal ve hizmet almak zorunda 30
kalındığı
iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.10.2011 tarih ve 7094 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 21.10.2011 tarih ve 2011-2-423/İİ-11-400.CS sayılı İlk
İnceleme Raporu 02.11.2011 sayılı tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-55/1451-M
sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
üzerine hazırlanan 09.02.2012 tarih ve 2011-2-423/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; anılan teşebbüs hakkında Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma başlatılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir. 40
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüs
Dünyada 100’den fazla ülkede faaliyet gösteren KSB Group’un Türkiye’deki şirketi olan
KSB Türkiye pompa üretimi alanıyla iştigal etmekte olup, İstanbul’daki Marmara Bölge
12-08/245-76
2
Müdürlüğü dışında Antalya, Bursa, İzmir, Adana, Kocaeli ve Trakya’da da bölge
müdürlükleri ile Ankara’da fabrikası bulunmaktadır. Şirket ayrıca, Ankara ve İstanbul’da
bulunan merkez servisleri ve Türkiye çapına yayılmış yetkili servisleri ile tamir, periyodik
bakım, devreye alma, montaj süpervizörlüğü vb. hizmetleri vermektedir.
Üretilen pompa ve vanalar, genel olarak çeşitli formdaki akışkanların güvenli bir şekilde
transferinin sağlanması amacıyla ve özellikle enerji santrallerinde, il, ilçe ve köylerin içme 50
suyunun sağlanmasında, şehirlerin arıtma tesislerinde, otel, iş merkezi, hastane, vb.
binaların ısıtma, soğutma hatlarındaki suyun sirkülasyonunda, endüstri ve madencilik
alanlarında kullanılmaktadır.
Dosya mevcudu bilgilerde, kullanım alanları bazında gruplanan pompa ve vanaların, genel
olarak, teknolojik ürünler, standart ürünler ve sipariş üzerine üretilen standart ürünler olmak
üzere üç grup altında toplandığı belirtilmektedir. Teknolojik ürünler, insan hayatını etkileyen
ve ciddi sorumluluk taşıyan ürünler olup, örneğin enerji santrallerinde kullanılan ürünler ve
şehir içme suyu sistemlerinde kullanılan ürünler bu gruba girmektedir. Bu tür ürünlerin
satışından başlayarak montajına ve bakımına kadar uzanan satış ve hizmet süreci,
genelde KSB Türkiye’nin merkez birimleri ve hatta zaman zaman merkez ofis konumundaki 60
KSB Almanya tarafından idare edilmektedir. Öte yandan, KSB Türkiye’nin dağıtım sistemi
içinde bayilik ve satış sonrası servis hizmetleri ise standart ürünler ve sipariş üzerine
üretilen standart ürünlere özgü düzenlenmiş olup, yetkili bayiler ve servisler tarafından
yürütülmektedir.
KSB Türkiye’nin Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri,
Kocaeli ve Tekirdağ illerinde toplam 13 bayisi bulunmaktadır. Bazı bayiler, sadece standart
ürünler ve sipariş üzerine üretilen standart ürünlerin satışını yapmaktadır. Diğer bayiler ise
bu ürünlerin satışının yanı sıra, servis hizmeti de sunmaya yetkili olduklarından stokları
ölçüsünde yedek parça satışını da gerçekleştirmektedir.
KSB Türkiye’nin yetkili servis sayısı ise 21’dir. Söz konusu yetkili servisler Adana, Antalya, 70
İzmir, Ankara, İstanbul, Gaziantep, Konya, Kayseri, Tekirdağ, Kocaeli ve Bursa illerinde
bulunmaktadır. Yetkili servislerin genel faaliyet konusu bakım onarım hizmetleri olmakla
birlikte, belli ölçüde yedek parça satışı da gerçekleştirebilmektedir. Ayrıca yetkili servisler
ihtiyaç duydukları yedek parçaları bayilerden de temin edebilmektedir. Bununla birlikte,
şirket yetkilileri tarafından, bayilerin çok sayıdaki yedek parçaları stoklarında tutmayı ticari
açıdan makul bulmamaları ve ek olarak KSB Türkiye’nin yedek parçaları yetkili servislere
(…..) indirim ile satarken, (…..) indirim ile satması nedenleriyle, bayilerden teminin
uygulamada sınırlı olduğu ifade edilmiştir. KSB Türkiye’nin bayilik ve yetkili servislik
sözleşmelerinde, söz konusu bayi ve yetkili servislerin hangi tür ürünlere özgü satış ve
servis hizmeti verme konusunda yetkili olduğu, ürün grupları (A, B, C, C1, D, E) bazında 80
tanımlanmış olup, herhangi bir bayi veya yetkili servisin yetkisi bulunmayan bir ürün
grubuna ilişkin satış ve servis hizmeti vermemesi esastır.
I.2. Değerlendirme
Şikâyet başvurusunda bulunan Selin İnşaat, 2010 yılına kadar KSB Türkiye’nin satış
sonrası yetkili servisi statüsü ile faaliyet gösteren, ancak bu tarihte sözleşmesinin
yenilenmemesi üzerine bağımsız servis statüsü ile KSB markalı ürünlerin satış sonrası
servis hizmetlerini sunmaya devam eden bir şirkettir.
Başvuruda; şikayetçi teşebbüsün, bağımsız servis statüsünde faaliyet gösterebilmek için
gereksinim duyduğu yedek parçaları tedarik etmek üzere girişimlerde bulunduğu, ancak
kendisine, gerek KSB Merkez, gerekse KSB bayi ve yetkili servisleri tarafından, söz konusu 90
parçaları ancak kendi bölgesinde (Bursa, Yalova, Balıkesir ve Bilecik) faaliyet gösteren
12-08/245-76
3
bayi ve yetkili servislerden elde edebileceğinin ifade edildiği, dolayısıyla parça talebinin geri
çevrildiği iddia edilmektedir.
Diğer yandan şikâyet başvurusuna ilave olarak gönderilen açıklamada ifade edilen bir diğer
iddia, yukarıda yer verilen iddia ile çelişecek biçimde, bazı parçalar için KSB Türkiye’den
fiyat teklifi alındığı, ancak söz konusu fiyatların, geçmiş dönemli fiyatlar ile kıyaslandığında,
yüksek bir düzeyde olduğu şeklindedir.
Şikâyet başvurusunda ileri sürülen iddia, KSB Türkiye’nin, kendisi ile dikey ilişki içinde
bulunan bayi ve/veya yetkili servislerin kendi bölgeleri dışına pasif satış yapmalarını
engellediğine yöneliktir. 100
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükmü uyarınca, rekabeti engelleyici nitelikte teşebbüsler
arası anlaşma ve uyumlu eylemler hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Bununla birlikte,
Kanun’un 5. maddesi, belirli koşulların varlığı halinde söz konusu anlaşma ve uyumlu
eylemleri, bireysel olarak ya da grup halinde 4. madde hükmünden muaf tutulmasını
sağlamaktadır. Bu çerçevede, üretim ya da dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet
gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal ya da hizmetin alımı, satımı ya
da yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmaların hangi koşullarda 4. madde
hükümlerinden muaf kılınacağını ortaya koymak üzere 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği
yayımlanmıştır. Anılan Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca, teşebbüsler arası anlaşmalarda yer
alan aktif satışı engelleyen hükümler grup muafiyeti kapsamında makul bulunurken, pasif 110
satışların engellenmesine yönelik hükümler, anlaşmayı grup muafiyeti sınırları dışına
çıkarmaktadır. Bu itibarla, KSB Türkiye ile bayi ve/veya yetkili servisleri arasındaki
anlaşmada, hukuken ya da fiilen, pasif satışların engellenmesine ilişkin hüküm veya
uygulamaların bulunup bulunmadığının belirlenmesi önem taşımaktadır.
KSB ile bayileri ve yetkili servisleri arasında akdedilen sözleşmeler incelendiğinde, söz
konusu sözleşmelerde gerek bayiler, gerekse yetkili servisler için bölge tanımlaması
yapıldığı, ancak bölge dışına pasif satışların/hizmet sunumlarının yasaklanmasına ilişkin
hükümlerin bulunmadığı görülmüştür. Dolayısıyla, anlaşmalarda pasif satışların
engellendiğine ilişkin iddiayı destekleyecek bir hükmün varlığına rastlanmamıştır.
Anılan kısıtlamanın uygulamadaki durumunu tespit etmek amacıyla, KSB bayi ve yetkili 120
servislerinin kendi bölgelerinin dışına ürün ve/veya yedek parça satışı yapıp yapmadığı
incelenmiştir. Bu çerçevede, bayilerin ve yetkili servislerin, kendi bölgeleri dışına satış
yaptıklarını gösteren çok sayıda fatura örnekleri elde edilmiştir. İncelenen faturalar, coğrafi
olarak birbirinden hayli uzak bölgeler arasında dahi ürün/yedek parça satışının
gerçekleştiğini ortaya koymaktadır.
KSB Türkiye yetkilileri tarafından KSB Türkiye ile Selin İnşaat arasındaki yetkili servis
anlaşmasının 2010 yılı sonu itibariyle sona erdiği ifade edilmiştir. Ancak yapılan
incelemede, KSB Türkiye merkez ve Bursa bayisi tarafından, Selin İnşaat’a, yetkili servis
anlaşmasının sona erdiği tarihten sonraki dönemde (2011 yılında) yedek parça satışı
gerçekleştirildiğine ilişkin fatura örnekleri elde edilmiştir. Söz konusu fatura örnekleri, 130
şikâyetçi tarafından ifade edilen iddialara rağmen, kendisinin KSB Türkiye’den yedek parça
tedarik edebildiğini ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak, KSB ile bayileri ve yetkili servisleri arasındaki anlaşmalarda, gerek pasif
satışların yasaklanmasına ilişkin hükümlerin bulunmaması, gerekse uygulamada pasif
satışların engellendiğine ilişkin bulgulara rastlanılmaması, aksine hem bayilik sistemi, hem
de yetkili servis sistemi içinde bölgeler arası ürün ve yedek parça satışının
gerçekleştirildiğine ilişkin çok sayıda fatura örneğinin elde edilmiş olması nedeniyle, 4054
sayılı Kanun’un ilgili maddesinin ihlal edilmediği kanaatine varılmıştır.
12-08/245-76
4
J. SONUÇ 140
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy