AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI
Başvuru No. 57308/11
Yasemen KURTTAŞ / TÜRKİYE
Başkan
Branko Lubarda,
Hâkimler
Carlo Ranzoni,
Pauliine Koskelo
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Liv Tigerstedt’in katılımıyla oluşturulan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 19 Kasım 2020 tarihinde Komite halinde toplanarak,
Yukarıda belirtilen 2 Ağustos 2011 tarihli başvuruyu ve
Davalı Hükümetin, Mahkeme’yi, başvurunun kayıttan düşürülmesine davet eden deklarasyonunu dikkate alarak,
Gerçekleştirilen müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAY VE USUL
Başvuran hakkında ayrıntılı bilgiler, ekli tabloda yer almaktadır.
Başvuran, Mahkeme önünde Ankara Barosuna bağlı Avukat A. Köseyener tarafından temsil edilmiştir.
Başvuru, askeri makamların, Birleşik Devletler’de mastır yapmakta olan başvuranı, Türkiye’ye Türk Hava Kuvvetleri bünyesine geri çağırma kararıyla ilgilidir. Başvuranın Sözleşme’nin 8 ve 14. maddelerine ilişkin şikâyetleri (özel hayata saygı hakkına yapılan ayrımcı müdahale), Türk Hükümeti’ne (“Hükümet”) bildirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Hükümet, bu şikâyetlerle ileri sürülen sorunların giderilmesi amacıyla tek taraflı bir deklarasyon sunmayı önerdiğini Mahkeme’ye bildirmiştir. Hükümet ayrıca, Mahkemeyi, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca, başvuruyu kayıttan düşürmeye davet etmiştir.
Hükümet tarafından sunulan deklarasyon aşağıdaki gibidir:
“ Türk Hükümeti’nin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan, yukarıda belirtilen davanın çözüme kavuşturulması amacıyla başvurana yansıtılabilecek olan tüm manevi zararlar ve aynı zamanda masraflar ve giderler karşılığında başvurana 6.750 avro (altı bin yedi yüz elli) ödemeyi teklif ettiğini bildirmek isterim.
Bu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilecek ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 37. maddesinin 1. fıkrasına uygun olarak, Mahkeme tarafından kabul edilen kayıttan düşürme kararının tebliğini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir. Bu ödeme, davanın nihai çözüme kavuşturulduğu anlamına gelecektir.
Hükümet, Sözleşme uyarınca, Yüksek Askeri İdare Mahkemesi’nin, başvuranın özel ve aile hayatına saygı hakkını ihlal ettiği kanaatine varmıştır. Hükümet ayrıca, 31 Temmuz 2018tarihli 7145 sayılı Kanun ile değiştirilen İdari Yargılama Usulu Kanunu’nun 53. Maddesinin 1. Fıkrasının i) bendinin, artık Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda kayıttan düşme kararı verdiği durumlarda, yargılamaların idare mahkemeleri önünde yenilenmesini gerektirdiğini vurgulamaktadır. Hükümet, söz konusu hukuk yolunun, başvuranın Sözleşme’nin 8. maddesi kapsamındaki şikayetleri ile ilgili olarak telafi sağlayabileceği kanaatindedir.
Hükümet, Mahkeme’yi, başvurunun incelenmesine devam etmesi için bir sebep kalmadığı gerekçesiyle başvuruyu Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca kayıttan düşürmeye davet etmektedir.” ”
Tek taraflı deklarasyonun şartları, başvuran tarafa iletilmiştir. Başvuran, Mahkeme’ye, Savunma Bakanlığı tarafından başvuranın Birleşik Devletler’de gördüğü eğitim için yapılan masrafların geri ödenmesi amacıyla başvurana karşı açılan dava bakımından, tek taraflı deklarasyonda ileri sürülen şartları kabul etmediğini bildiren bir yanıt vermiştir. Mahkeme, başvuranın avukatı tarafından dava dosyasına eklenen bilgileri dikkate alarak, bu davada başvurulan mahkemenin, yargılamanın görüldüğü, ilk başvurulan mahkemenin sonucunu bekleyerek, kararını ertelediğini kaydetmektedir.
Mahkeme, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin, davanın kayıttan düşürülmesine şu durumda imkân verdiğini hatırlatmaktadır:
“ (...) Mahkeme’nin saptadığı herhangi bir başka nedenden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse.”
Yine bu hüküm gereğince, Mahkeme, başvuranların davalarının incelenmesine devam edilmesini istese de, Davalı Hükümet tarafından sunulan tek taraflı bir deklarasyona dayanarak başvuruların kayıttan düşürülmesine karar verebilmektedir (özellikle bk. Tahsin Acar/Türkiye kararı (öncelikli sorun) [BD], no. 26307/95, §§ 75‑77, AİHM 2003‑VI).
Mahkeme, Hükümetin deklarasyonunda yer alan imtiyazların niteliğini ve manevi zarar ile masraf ve giderler bağlamında tazminat olarak önerilen meblağı göz önünde bulundurarak, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmadığı kanaatine varmaktadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi). Mahkeme diğer taraftan, Sözleşme’nin 14. maddesine ilişkin şikâyetin, Sözleşme’nin 8. maddesine ilişkin şikâyete sıkı sıkıya bağlı olduğu ve bu şikâyetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığı kanaatindedir.
Ayrıca yukarıda belirtilen değerlendirmeler ışığında, Mahkeme, Sözleşme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan insan haklarına saygının, başvurunun bu kısmının incelenmesini gerekli kılmadığı kanaatindedir (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrası son cümlesi (in fine)).
Mahkeme son olarak, Hükümet’in tek taraflı deklarasyonda belirtilen taahhütleri yerine getirmemesi halinde, Sözleşme’nin 37. § 2. maddesi uyarınca başvurunun yeniden kayıt altına alınabileceğinin altını çizmektedir (Josipović/Sırbistan, (k.k.) no.18369/07, 4 Mart 2008).
Sonuç olarak, davanın kayıttan düşürülmesi uygundur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin deklarasyonunda belirtilen şartları ve verilen taahhütlere riayet edilmesini sağlamak için öngörülen özel koşulları dikkate alarak,
Başvurunun Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.
İşbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup, 10 Aralık 2020 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Liv TigerstedtIvana Jelić
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan
EK
Sözleşmenin 8. ve 14. maddesine ilişkin şikâyetlerle ilgili başvuru
Başvuru Numarası ve Tarihi
Başvuranın Adı ve Doğum Tarihi
Hükümetin Deklarasyonunun Mahkeme’ye İletildiği Tarih
Başvuranın Cevabının Mahkeme’ye iletildiği Tarih
Manevi Tazminat ve Masraf ve Giderler için Hükmedilen Tutar
(avro/EUR)
57308/11
2.8.2011
Yasemen KURTTAŞ
1982
16.7.2020
12.10.2020
6.750 avro
Full & Egal Universal Law Academy