Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-4 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-08/226-57
Karar Tarihi : 23.02.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. 10
Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : İsmail Yücel ARDIÇ, Emine TOKGÖZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Resen
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Kütahya Çini Seramik Üreticileri ve Sanatkârları Derneği
Çiniciler Çarşısı 2 No’lu Çarşı No 100 Kütahya
- Kütahya Çiniciler, Fotoğrafçılar ve El Sanatları Odası
Cumhuriyet Mahallesi Haymana Caddesi Esnaf Sokak 20
Metem Tesisleri Kat 2 Kütahya
E. DOSYA KONUSU: Kütahya’da faaliyet göstermekte olan çini üreticilerinin fiyatları
ortak belirlemesi.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; 04.01.2012 tarihli Kütahya Zafer günlük
bölgesel gazetesinde yayınlanan habere göre; Kütahya ilinde faaliyet göstermekte olan
yüz çini üreticisi tarafından Kütahya Çini ve Seramik Üreticileri ve Sanatkârları Derneği
çatısı altında, her yılın sonunda taban fiyat belirlenerek bu fiyatın altında satış yapılması
durumunda ağır yaptırımlar uygulanacağı kararı alınmış ve ayrıca Kütahya Çiniciler,
Fotoğrafçılar ve El Sanatları Odası tarafından kayıt dışı çalışan çini üreticileri ile mücadele
edileceği ifade edilmiştir. 30
G. DOSYA EVRELERİ: Resen hazırlanan 06.01.2012 tarih ve 2012-1-4/İİ sayılı İlk
İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun 12.1.2012 tarihli toplantısında görüşülerek, 4054
sayılı Kanun’un 41 nci maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının
tespiti amacıyla önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 09.02.2012 tarih ve 2012-1-4/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, önaraştırma konusu iddia ile ilgili olarak;
Kütahya Çini ve Seramik Üreticileri ve Sanatkârları Derneği (Dernek/KÜÇİSAD) ve
Kütahya Çiniciler, Fotoğrafçılar ve El Sanatları Odası’nın (Oda) 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine ilişkin herhangi bir bulguya 40
ulaşılamadığı, aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı ve yine aynı Kanun’un 9/3 maddesi uyarınca görüş bildirilmesine de gerek
olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Önaraştırmanın konusunu çini pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin teşebbüs birliği
bünyesinde bir araya gelerek aralarında fiyat anlaşması yaptığı iddiası oluşturmaktadır.
Teşebbüslerin belirli amaçlara ulaşmak için oluşturdukları tüzel kişiliği olan ya da olmayan
12-08/226-57
2
her türlü birlik, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 3. maddesi
kapsamında bir “teşebbüs birliği” olarak kabul edilmektedir. KÜÇİSAD’ın üyelerinin her
birinin ve Kütahya Çiniciler, Fotoğrafçılar ve El Sanatları Odası üyelerinden çinici olanların 50
çini pazarında faaliyet gösterdikleri dikkate alındığında, ilgili Dernek ve Oda’nın birer
teşebbüs birliği olduğu anlaşılmıştır.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı ve bozucu anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliği kararları yasaklanmıştır. Aynı maddenin (a) bendinde
“Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar
ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” hali bu tür anlaşmalardan
sayılmıştır. Rekabet Kurulunun teşebbüs birliği anlaşmalarına ilişkin pek çok kararında ve
mehaz Avrupa Birliği rekabet hukuku uygulamalarında da fiyat anlaşmaları kendiliğinden
(per se) yasak olarak kabul edilmektedir. Bu tip bir anlaşmanın varlığı ya da amacı ortaya
koyulduktan sonra uygulanması ya da piyasada etki doğurmasından bağımsız olarak 60
ihlalin gerçekleştiği kabul edilmektedir. Bu içtihatların ardındaki neden, fiyat ya da pazar
paylaşımı anlaşmalarının diğer yatay işbirliği ya da münhasırlık, rekabet yasağı içeren
anlaşmalar gibi etkinlik, yenilik ve/veya tüketici yararı doğurabileceği ihtimalinin
bulunmamasıdır. Fiyat tespiti ve pazar paylaşımı anlaşmaları ilgili piyasalarda rekabeti
bozan, fiyatları artıran, arzı kısan, ürün çeşitliliğini, kalitesini, yeniliğini engelleyen ve
dolayısıyla tüketici refahını olumsuz etkileyen rekabet ihlalleridir.
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediği değerlendirilirken fiyat tespiti davranışının
gözlendiği piyasanın yapısı da değerlendirilmelidir. Yukarıda ifade edildiği üzere çini
pazarı, genel olarak rekabetçi pazarların özelliklerini barındıran bir pazardır. Rekabetçi
pazarlar, çok sayıda oyuncunun olduğu, şeffaf, ekonomik parametrelerin tamamen 70
pazarda belirlendiği ve dolayısıyla fiyatların rekabetçi seviyede seyrettiği pazarlardır. Çok
oyuncunun olduğu ve yoğunlaşmamış pazarlarda fiyat karteli oluşturulması ve daha da
önemlisi kartelin sürdürülebilirliğinin sağlanması oldukça zordur. Bir pazarda kartel
kurulması ve sürdürülebilmesi açısından diğer önemli bir unsur ise ilgili ürünün homojen
olması ve tercihen ikamesinin olmamasıdır. Bu durumda ilgili ürüne ilişkin parametreler
kolayca izlenebilecek ve denetlenebilecektir.
Bu çerçevede, dosya konusu vakaya bakıldığında; çini üretim ve satış pazarının; genel
olarak çok sayıda oyuncunun olduğu, bu oyuncuların maliyet yapılarının farklılaştığı, kayıt
dışı atölyelerin ve ev hanımı/meslek lisesi mezunu gibi kişilerin de pazarda faaliyet
gösterdiği, ürünün homojen olmayıp sanatçısına göre değerinin belirlendiği bir pazar 80
olduğu anlaşılmıştır.
Ürünün homojen olmadığı, çok sayıda oyuncunun çinicilikle iştigal ettiği, üreticilerin maliyet
kalemlerinin ve miktarların birbirlerinden farklı olabildiği, üretici ve satıcıların birbirlerinin
fiyat bilgilerine kolayca ulaşabildiği şeffaf bir piyasa yapısına sahip olan çini pazarında,
şikayet edilen Dernek ve Oda’nın almış olduğu kararların pazarda tutunabilmek ve Türk-
İslam sanatını gelecek kuşaklara aktarabilmek gayesiyle tavsiye niteliğinde olduğu, öte
yanda uygulandığına dair herhangi bir bulguya da rastlanmamıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik 90
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy