Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-53 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-33/510-185
Karar Tarihi : 22.4.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Nilgün KOCADAĞ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : S.S. Uşak Pancar Ekicileri Kooperatifi
Temsilcisi: Av. Recep ADIGÜZEL ve Av. Tayyar ÜNSAL 20
Kurudere Cad. Karaman İş Merkezi No: 2 D: 405-413
Salihli/Manisa
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
KWS Türk Tarım Ticaret A.Ş.
Organize Sanayi Bölgesi 14. Cad. No:22 26110 Eskişehir
E. DOSYA KONUSU: KWS Türk Tarım Ticaret A.Ş.’nin 09-57/1365-357 sayılı
Rekabet Kurulu kararına ve 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği’ne aykırı olarak
fiyat belirlediği ve bölge düzenlemesi yaptığı iddiası. 30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; Kooperatif tarafından KWS Türk
Tarım Ticaret A.Ş. (KWS)’ye iletilen bayilik talebinin bölgede yeterli sayıda bayi
bulunduğu gerekçesiyle 6.1.2010 tarihinde reddedildiği, bunun yanı sıra tohum
tedarikinin çevre bayiliklerden yapılabileceğinin belirtildiği; ancak bu durumun
KWS’nin fiyat belirlemesine imkân tanıdığı ve bölge dışına yapılacak satışları 2002/2
sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne aykırı bir şekilde kısıtladığı
iddia edilerek KWS hakkında yasal işlem yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.3.2010 tarih ve 1882 sayı ile giren 40
başvuru üzerine hazırlanan 25.3.2010 tarih ve 2010-3-53/İİ-10-MBA sayılı İlk
İnceleme Raporu Rekabet Kurulu’nun 31.3.2010 tarih ve 10-27/399-M sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 14.4.2010 tarih ve 2010-3-
53/ÖA-10-MBA sayılı Önaraştırma Raporu 16.4.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-
110/164 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
50
10-33/510-185
2
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; KWS Türk Tarım Ticaret A.Ş.’nin
S.S. Uşak Pancar Ekicileri Kooperatifi tarafından kendisine yöneltilen bayilik talebini
reddetmesi eyleminin 4054 sayılı Kanun’a aykırı bir unsur taşımaması nedeniyle
KWS Türk Tarım Ticaret A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi gereğince
soruşturma açılmasına gerek olmadığı, şikâyetin reddinin gerektiği sonuç ve
kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar 60
I.1.1. S.S. Uşak Pancar Ekicileri Kooperatifi (Kooperatif)
Kooperatif, 31.3.2009 tarihinde kurulan Pankobirlik S.S. Pancar Ekicileri
Kooperatifleri Birliği ortağı olan pancar ekicileri kooperatiflerindendir. Kooperatifin
beşi Uşak’ta, üçü Kütahya’da, biri Afyon’da, biri Denizli’de ve biri Manisa’da olmak
üzere 11 satış mağazası bulunmakta olup ürün satışları da bu mağazalarda
yapılmaktadır. Kooperatif 2007 yılına kadar KWS Türk Tarım Ticaret A.Ş. ile
imzalamış olduğu bayilik sözleşmesine dayanarak, sözleşmenin feshinden itibaren
ise farklı kaynaklardan tedarik ederek müşterilerine tohum satmıştır. 70
I.1.2. KWS Türk Tarım Ticaret A.Ş.(KWS)
10 Ocak 2003 tarihinde %100 yabancı sermaye ile kurulan KWS Türk Tarım Ticaret
Ltd. Şti. 2006 yılında nev’i değiştirip KWS Türk Ticaret A.Ş. unvanını almıştır. Şirketin
ürettiği şeker pancarı tohumunun büyük kısmı ihale yoluyla Türk Şeker A.Ş.’ye
satılırken satışların daha küçük bir kısmı serbest piyasaya yöneliktir. Mısır tohumu
üretiminin tamamı ise serbest piyasada satışa sunulmaktadır. Şirketin mısır tohumu
markalarından olan “Kermes”, özellikle Çukurova ve Manisa çevresinde tercih edilen
bir üründür. Ana merkezi Eskişehir’de olan şirketin 1.7.2008-30.6.2009 dönemine ait 80
cirosu ………………’dir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
KWS’nin, Kooperatif ile imzaladığı bayilik sözleşmesini feshederek ürün
satmamasının bir dikey kısıtlama ve uyumlu eylem olarak nitelendirilmesi gerektiğini
içeren yine Kooperatif tarafından yapılmış olan önceki tarihli bir başvuru üzerine
yürütülen önaraştırma sonucunda, 25.11.2009 tarih ve 09-57/1365-357 sayı ile alınan
Kurul kararında:
90
“KWS Türk Tarım Ticaret A.Ş.’nin, dikey anlaşmaları ve uygulamaları yoluyla
alıcılarının yeniden satış fiyatını belirleyerek ve bölge dışı satışları engelleyerek 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği yönünde
ciddi ve yeterli deliller bulunduğuna ve uygulamaların 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile sağlanan muafiyetten
yararlanamayacağına… Bununla birlikte, yeniden satış fiyatlarını belirlemeye ve
bölge dışı satışları engellemeye yönelik sözleşme hükümlerinin ve uygulamalarının
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal teşkil etmesi nedeniyle…bahse
konu sözleşme hükümlerinin alıcıların özgürce fiyat belirlemesine imkân tanıyacak ve
10-33/510-185
3
bölge dışına yapılacak satışları 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup 100
Muafiyeti Tebliği ile uyumlu olacak şekilde yeniden düzenlemesine” hükmedilmiştir.
Söz konusu gerekçeli karar 15.1.2010 tarihinde; 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca gönderilen görüş yazısı ise 26.1.2010 tarihinde KWS
tarafından tebellüğ edilmiştir.
Kurum kayıtlarına 15.2.2010 tarih, 1249 sayı ile giren yazıda (Geri Bildirim) KWS,
ilgili Kurul kararı doğrultusunda bayilik sözleşmelerinde değişiklik yaptığını ifade
ederek imzalı bayilik sözleşmesi örneğini yazı ekinde göndermiştir.
110
KWS tarafından gönderilen yeni bayilik sözleşmesi ile bayilerin nihai satış fiyatının
KWS tarafından tek taraflı olarak belirlenmesi hükmünün kaldırıldığı ve bu hüküm
yerine bayinin nihai satış fiyatını özgürce belirlemesine imkân veren yeni bir hükmün
getirildiği; bayilere getirilen bölge kısıtlamasıyla ilgili de yeni bir düzenlemeye
gidildiği; bölge dışına yapılacak aktif satışların sınırlandığı ancak pasif satışlara
herhangi bir sınırlama getirilmediği, ayrıca bayinin faaliyet gösterdiği bölgede başka
şahıs ve teşekküllere bayilik verilebileceğine ilişkin hükmün kaldırıldığı görülmüştür.
Bahsi geçen geri bildirim üzerine Kurul 25.2.2010 tarihli toplantısında, KWS Türk’ün
25.11.2009 tarih, 09-57/1365-357 sayılı Kurul kararının gereğini yerine getirdiğinden
10-19/238-MB sayıyla bilgilenmiştir. 120
Diğer yandan, şikâyetçi Kooperatif’in bayilik talebinin reddi, KWS’nin gerekçeli kararı
tebellüğünden önceki bir tarihte (6.1.2010) gerçekleşmiştir. Gerekçeli kararın
tebliğinden sonra KWS’nin bayilik sistemini 4054 sayılı Kanun’un ve ilgili mevzuatın
öngördüğü şekilde yeniden düzenlediği görülmüştür. Kaldı ki, bir teşebbüsün
bayilerini özgürce tayin etmesi, teşebbüsün sözleşme serbestisi çerçevesinde
hareket etmesine imkân veren bir uygulamadır. Dikey entegrasyona yönelik olarak
bayilik sistemi oluşturan bir teşebbüsün, kendi iş stratejisi, piyasa koşulları, müşteri
portföyü ve müşteri beklentileri, makro göstergeler gibi çok çeşitli kavramlar
çerçevesinde dilediği gerçek ve tüzel kişilere bayilik yapma imkânı vermesi gerek 130
rekabet literatüründe gerekse ticari hayatı düzenleyen diğer kanunlar çerçevesinde
doğal kabul edilen bir sonuçtur.
Öte yandan, söz konusu şikâyet dilekçesi ve eki incelendiğinde şikâyet edilen
teşebbüsün (KWS), Kooperatif’in bayilik talebine olumsuz yanıt verirken diğer yandan
da bayilik talebinin altında yatan “Kermes” markalı tohumları satma isteğine olumsuz
yanıt vermediği, anılan markalı mısır tohumlarını tedarik edebilmek amacıyla Ege
bölgesindeki bayilerinin listesini Kooperatif’e bildirdiği dosya mevcudundan
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla mevcut şikâyet kapsamında Kooperatif, Kermes markalı
tohumları temin edebilmek üzere bilgilendirilmiştir. 140
10-33/510-185
4
J. SONUÇ 150
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara yönelik olarak KWS Türk Tarım Ticaret A.Ş. hakkında 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy