Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-163 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-39/926-227
Karar Tarihi : 26.8.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Bayram Ali GEÇGİL, Hüseyin ORMAN,
Mücteba ALTUN
C. BİLDİRİMDE :- Lafarge Cement International B.V.
- Aşkale Çimento Sanayi Ticaret A.Ş.
BULUNAN Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK 20
Av. Murat Hakan ÖZGÖKÇEN
Yıldız Mah. Çitlenbik Sok. No:12, Beşiktaş / İstanbul
D. TARAFLAR : - Lafarge S.A.
Strawinskylaan 3105, 1077 ZX Amsterdam / HOLLANDA
- Aşkale Çimento Sanayi T. A. Ş.
Yeşilova Mah. Trabzon Yolu 3. Km, Aşkale / Erzurum
E. DOSYA KONUSU: Lafarge Van Çimento A.Ş.’nin hisselerinin tamamının 30
Aşkale Çimento Sanayi Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin
verilmesi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.7.2009 tarih, 5247 sayı ile intikal eden
ve eksiklikleri en son 14.8.2009 tarih, 5771 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in
ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen
14.8.2009 tarih ve 2009-2-163/Öİ-09-HSO sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
18.8.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-120/319 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-39
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi anlamında, bir hâkim durum yaratmaya
veya mevcut bir hâkim durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucu doğurmayacağı, işleme izin verilmesinde bir sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
09-39/926-227
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Devralan: Aşkale Çimento Sanayi Ticaret A.Ş.
Aşkale’nin hisselerinin %99,99’u Erzurum Çimento Yatırım ve Ticaret A.Ş. (Er-Çim-50
San)’ye ait olduğundan, faaliyet ve kontrolü Er-Çim-San tarafından yürütülmektedir.
Er-Çim-San, 5.8.1992 tarihinde sermayesine ve yönetimine katıldığı kurulmuş ve
kurulacak olan sermaye şirketlerine yatırım, finansman ve organizasyon desteği
sağlamak amacı ile faaliyete başlamıştır. Sonrasında Er-Çim-San, T.C.
Başbakanlık Kamu Ortaklığı İdaresi’nin 9.4.1993 tarih ve 93/66 sayılı kararı ile
Aşkale’nin hisselerinin tamamını satın almıştır. 17.6.1993 tarihinde de satış
sözleşmesi imzalanmıştır.
Er-Çim-San’ın hâlihazırda 917 ortağı vardır. Şirket Ana Sözleşmesi gereği kamu
tüzel kişileri hariç, gerçek ve tüzel kişiler şirket hisselerinin %10’undan fazlasına
sahip olamamaktadırlar. Şirketin hissedarlık yapısını gösteren tablo aşağıda 60
gösterilmiştir.
Tablo 1: Er-Çim-San’ın Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı %
Gerçek Kişiler 74
Erzurum İl İdare Müdürlüğü 18
Özel Sektör Tüzel Kişi 8
TOPLAM 100
Er-Çim-San’ın bağlı ortaklıkları Aşkale Çimento Sanayi Ticaret A.Ş. ve Aşkale
Çimento Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş.’dir.
Aşkale’nin biri Trabzon biri de Erzurum’da olmak üzere iki adet çimento fabrikası,
Erzincan ve Gümüşhane’de bulunan ve 2009 yılının ikinci yarısında faaliyete
geçecek olan iki adet çimento öğütme tesisi ve bunlara ek olarak Ilıca, Ağrı ve
Aşkale’de üç adet hazır beton tesisi bulunmaktadır. İlgili çimento ve hazır beton
tesislerinin 2008 yılına ait kapasite rakamlarına Tablo 2,3 ve 4’te yer verilmektedir.
Tablo 2: İlgili Çimento Fabrikalarının Kapasite Rakamları 70
Klinker Kapasitesi Çimento Kapasitesi
Aşkale Çimento Fabrikası (Aşkale Erzurum) (…) ton/yıl (…) ton/yıl
Trabzon Çimento Fabrikası (Aşkale Trabzon) (…) ton/yıl (…) ton/yıl
TOPLAM (…) ton/yıl (…) ton/yıl
Tablo 3: İlgili Çimento Öğütme Tesislerinin Kapasite Rakamları
Kapasite
Erzincan Çimento Öğütme Tesisi (…) ton/yıl
Gümüşhane Çimento Öğütme Tesisi (…) ton/yıl
TOPLAM (…) ton/yıl
Tablo 4: İlgili Hazır Beton Tesislerinin Kapasite Rakamları
Kapasite Satış
Ilıca Hazır Beton Tesisi (…) m3/yıl (…) m3/yıl
Ağrı Hazır Beton Tesisi (…) m3/yıl (…) m3/yıl
Aşkale Hazır Beton Tesisi (…) m3/yıl (…) m3/yıl
TOPLAM (…) m3/yıl (…) m3/yıl
09-39/926-227
3
Aşkale’nin çimento ve hazır beton pazarındaki 2008 yılı toplam cirosu (…) TL,
çimento pazarındaki toplam cirosu ise (…) TL’dir. Aşkale’nin toplam cirosunun tesis
bazındaki dağılımı Tablo 5’teki gibidir.
Tablo 5: İlgili Tesislerin 2008 Yılı Ciroları
TESİS 2008 Yılı Cirosu (TL)
Aşkale Erzurum (…)
Aşkale Trabzon (…)
Ilıca Hazır Beton Tesisi (…)
Ağrı Hazır Beton Tesisi (…)
Aşkale Hazır Beton Tesisi (…)
TOPLAM (…)
H.1.2. Devredilen: Lafarge Van Çimento A.Ş.
Devre konu olan teşebbüsün klinker ya da hazır beton satışı bulunmamaktadır. Van 80
Çimento’nun faaliyet alanı çimento üretimi ve pazarlamasıdır.
Kontrolü tamamen Lafarge S.A.’da bulunan Van Çimento’nun hissedarlık yapısına
ilişkin bilgiler Tablo 6’da sunulmaktadır.
Tablo 6: Van Çimento’nun Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Adedi Sermaye (TL) Hisse Oranı (%)
Lafarge Cement Int. B.V. 37.856.083 37.856.083 99,99995
Arisept SAS 852 852 0,00002
Financiere Lafarge 426 426 0,00001
Societe Financiere Immobiliere Et
Mobiliere SAS (SOFIMO) 426 426 0,00001
Agretaş Agrega 426 426 0,00001
TOPLAM 37.858.213 37.858.213 100
H.1.3. Devreden: Lafarge S.A.
Lafarge dünya genelinde çimento, hazır beton, agrega ve alçı üretimi ve
pazarlanması alanlarında faaliyet göstermektedir. Lafarge, hisseleri Euronext
Menkul Kıymetler Borsasında işlem gören halka açık bir şirkettir. Lafarge’ın
ortaklarından hiçbiri tek başına kontrol yetkisine sahip değildir.
Lafarge Türkiye’deki faaliyetlerini tek başına kontrolüne sahip olduğu Lafarge Aslan 90
Çimento A.Ş. ve Lafarge Ereğli Çimento San. Ve Tic. A.Ş. aracılığıyla
yürütmektedir.
Lafarge’ın kontrol ettiği tesisler Tablo 7’de gösterildiği gibidir.
Tablo 7: Lafarge’ın Kontrolündeki Tesisler
Çimento Fabrikaları
Lafarge Aslan Çimento Darıca Taşliman Mevkii Gebze – Kocaeli
Lafarge Ereğli Çimento Kandilli Yolu Kemer Mevkii PK. 50 Karadeniz Ereğli 67300 Zonguldak
Lafarge Van Çimento Kadembaş Yolu Üzeri Edremit - Van
Agrega Ocakları
Cendere Tesisi Mithat Paşa Mah. İstanbul Cad. Cendere Mevkii 34990 Kemerburgaz,
09-39/926-227
4
Eyüp – İstanbul
Darıca Tesisi Darıca Taşliman Mevkii Gebze 41700 Kocaeli
İzmit Sevindikli Tesisi Sevindikli Köyü, Körfez Bölgesi, Sevindikli - Kocaeli
Hazır Beton Tesisleri
Yenibosna Tesisi
Yenibosna Merkez Mah, Cemal Ulusoy Cad. No: 47 34520 Güneşli –
İstanbul
Ayazağa Tesisi
Cendere Çakırlar Mah. Arapbahçe Ayazağa Köyü 80670 Şişli –
İstanbul
Ümraniye Tesisi İnkılap Mah. Alemdağ Cad. Karanfil Sok. 81250 Ümraniye – İstanbul
Kurtköy Tesisi Eski Orhanlı, Yolu Mezarlık Arkası 81520 Kurtköy, Pendik – İstanbul
Çorlu Tesisi Yulaflı Köyü Tavşantepe Mevkii 59860 Çorlu – Tekirdağ
Kandıra Tesisi Kaynarca Yolu Yağlıtohumlar Kantar Yanı Kandıra – İzmit / Kocaeli
Bandırma Tesisi Bandırma Balıkesir Yolu 3.Km. 10200 Bandırma – Balıkesir
Maslak (Proje Tesisi)
Atatürk Oto San. Sitesi 2. Kısım 14. Sokak 34398 Maslak / Şişli –
İstanbul
Göztepe (Proje Tesisi)
İkbaliye Mah. Yeni Ankara Cad. 2953 Ada 2.Parsel Kadıköy –
İstanbul
Ayrıca Lafarge Beton tarafından Adapazarı’nda üç, İstanbul ve Zonguldak’ta birer
hazır beton tesisine “franchise” verilmiştir. Franchise modelinde Lafarge’ın
franchise alan teşebbüslerin operasyonları üzerinde herhangi bir kontrol yetkisi
bulunmamaktadır. Bunların yanı sıra Lafarge’ın Kocaeli’de bulunan ve kiraya
verilmiş olan bir hazır beton tesisi daha bulunmaktadır. Lafarge Türkiye’de alçı, alçı
levha sistemleri ve çatı çözümleri alanlarında da faaliyet göstermektedir. 100
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Devre taraf olan teşebbüslerden Aşkale çimento ve hazır beton pazarında, Van
Çimento sadece çimento pazarında faaliyet göstermektedir.
Çimento temel olarak beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere iki ana ürün
grubuna ayrılmaktadır. Gri çimento, inşaat ve alt yapı sektörünün en büyük
girdilerinden birisi durumundadır. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve derz
dolgu malzemeleri, mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri,
prekast elemanları üretiminde kullanılmaktadır. Bu bakımdan beyaz çimentonun
kullanım alanı ve miktarı gri çimentoya oranla çok azdır. 110
Beyaz ve gri çimentonun (özellikle bunların girdisi konumundaki klinkerin) üretim
süreçleri birbirinden ayrı yürütülmekte olup, bunların arz ve talep bakımından ikame
olması söz konusu değildir. Tarafların ilgili coğrafi pazarda beyaz çimento üretimi
bulunmamaktadır.
Çimento türleri ile ilgili bir diğer ayrım ise “torbalı” ve “dökme” olmak üzere
pazarlama yöntemi açısından yapılmaktadır. Ayrıca, içerisindeki katkı maddesine
göre de çeşitli ürün gruplarına (PKÇ 32,5, PÇ 42,5 gibi) ayrılmaktadır. Ancak, gri
çimento üreten bir fabrikanın tüm bu ürünleri üretebilmesi, yani söz konusu
09-39/926-227
5
ürünlerin arz bakımından birbirine ikame olması nedeniyle, alt pazar tanımı
yapılmasına gerek bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 120
Dosyada yer alan bilgiler ve yapılan değerlendirmeler ışığında tarafların örtüşen
faaliyetleri göz önüne alınarak ilgili ürün pazarı “gri çimento pazarı” olarak
belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Nakliye maliyetleri ve bu maliyetlerin ürünün değerine oranı çimentonun ekonomik
olarak pazarlanabileceği coğrafyanın belirlenmesinde önemli kıstaslardandır. Bu
durumda, çimento fabrikaları kuruldukları pazar ve çevresinde yüksek pazar
gücüne sahipken, bu pazarlardan uzaklaştıkça pazar gücünü kaybetmektedirler.
Çimentonun bu niteliği, çimentonun ekonomik olarak satılabildiği bölgeyi
sınırlandırmaktadır. Bu bölgenin dışına çimento satılması, nakliye masraflarını 130
artırmakta, bu da karlılığı ortadan kaldırabilmektedir.
Dosya konusu bildirim çerçevesinde devredilecek olan Van Çimento, ağırlıklı olarak
Van, Ağrı, Muş, Hakkâri ve Bitlis illerine satış yapmaktadır. Devralan tarafta olan
Aşkale Erzurum ağırlıklı olarak Van, Ağrı, Muş, Erzurum, Erzincan, Bayburt,
Gümüşhane, Trabzon, Artvin, Tokat ve Giresun illerine, Aşkale Trabzon ise
Trabzon, Gümüşhane, Giresun, Rize ve Bayburt illerine satış yapmaktadır.
Fiili satışlar değerlendirildiğinde devralınan tarafla Aşkale Erzurum’un satış yaptığı
bölgelerin Van, Ağrı, Muş illerinde örtüştüğü görülmektedir. Söz konusu bölgeyle
Aşkale Trabzon’un pazarı arasında bir örtüşme söz konusu değildir. Van Çimento
ve Aşkale Çimento’nun satış yaptığı iller ve bu illerdeki pazar payları %10’u 140
aşanlar koyu renkle belirtilecek şekilde Tablo 8 ve Tablo 9’da gösterilmiştir.
Tablo 8: Aşkale Erzurum’un Satış Yaptığı İller ve Bu İllerdeki Tüketimi Karşılama Oranı
İller
Aşkale Erzurum’un Tüketimi
Karşılama Oranı
Van (…)%
Ağrı (…)%
Muş (…)%
Bingöl (…)%
Tunceli (…)%
Trabzon (…)%
Gümüşhane (…)%
Giresun (…)%
Rize (…)%
Erzincan (…)%
Erzurum (…)%
Bayburt (…)%
Artvin (…)%
Iğdır (…)%
Tokat (…)%
Sivas (…)%
09-39/926-227
6
Tablo 9: Van Çimento’nun Satış Yaptığı İller ve Bu İllerdeki Tüketimi Karşılama Oranı
İller
Van Çimento’nun Tüketimi
Karşılama Oranı
Van (…)%
Ağrı (…)%
Muş (…)%
Hakkari (…)%
Bitlis (…)%
Batman (…)%
Diyarbakır (…)%
(…)
Devredilen taraf ve işlem sonrası durum bağlamında Tablo 8 ve 9’un ışığında fiili 150
durum göz önüne alınıp pazar payının %10’u aştığı iller değerlendirme kapsamına
alınarak belirlenecek olan ilgili coğrafi pazarın “Van, Ağrı, Muş ve Hakkari illeri”
olarak dar bir çerçevede belirlenebileceği düşünülmekle birlikte sadece tarafların
örtüştüğü, en riskli olarak değerlendirilebilecek “Van, Ağrı ve Muş illeri” coğrafi
pazar olarak belirlenmiştir.
Bu çerçevede, incelemeye konu devralma işlemi açısından belirlenebilecek olan en
dar coğrafi sınırlar olduğu düşünülen bu pazarda rekabet mevzuatı açısından
herhangi bir sorun görülmez ise diğer pazarlarda da işleme izin vermeye engel bir
husus bulunmayacaktır.
H.3. Değerlendirme 160
H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in (Tebliğ) 2. maddesinin (b) bendinde, “herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları devralması veya kontrol etmesi” devralma işlemi olarak nitelendirilmiştir.
Dosya konusu işlem çerçevesinde Aşkale, Van Çimento’nun hisselerinin tümünü,
dolayısıyla da Van Çimento’nun kontrolünün tamamını devralacaktır. Bu nedenle
işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi uyarınca bir devralma işlemidir.
H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi "Bu Tebliğ’in 2. 170
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde
ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde
veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 milyon TL’yi aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur" hükmü ile hangi tür birleşme ya da
devir işlemlerinin Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğunu belirlemektedir.
İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi sırasında
belirtileceği üzere ilgili pazarda birleşme öncesinde Van Çimento’nun pazar payı
yaklaşık olarak %(…), Aşkale Erzurum’un pazar payı %(…) olup, işlem sonrası pazar
payı %(…) olacaktır. 180
09-39/926-227
7
Devre taraf teşebbüslerin ilgili ürün pazarındaki toplam pazar payının %(…) olması
hasebiyle Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen pazar payı eşiklerinin aşıldığı
görülmektedir. Dolayısıyla, dosya konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
bildirime ve Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir devralmadır.
H.3.3. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Çerçevesinde
Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi, hâkim durum doğuran ya da mevcut bir hâkim
durumu güçlendiren birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır.
Bu çerçevede, Aşkale’nin Van Çimento’yu devralmasının ardından böyle bir güce
tek başına ulaşıp ulaşmayacağı bu bölümde değerlendirilmiştir. 190
İlgili coğrafi pazara satış yapan teşebbüslerin 2008 yılı satış miktarları ve ilgili
coğrafi pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar payları Bildirim Formu’nda
yer alan bilgilere göre Tablo 10 ve Tablo 11’de gösterilmiştir.
Tablo 10: İlgili Pazardaki Satış Miktarları ve Toplam Tahmini Tüketim Miktarları
İller
OYAK
Mardin
Cementir
Kars
Cementir
Elazığ
Limak
Kurtalan
(Siirt)
Van
Çimento
Aşkale
Erzurum
Toplam
Tahmini
Tüketim
Van (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Ağrı (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Muş (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Toplam (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…)
Tablo 11: Teşebbüslerin Toplam ve İlgili Pazarda Yer Alan İllere Göre Pazar Payları
İller
OYAK
Mardin
Cementir
Kars Cementir Elazığ
Limak
Kurtalan
Van
Çimento
Aşkale
Erzurum TOPLAM
Van (…)% (…)% (…)% (…)% (…)% (…)% (…)%
Ağrı (…)% (…)% (…)% (…)% (…)% (…)% (…)%
Muş (…)% (…)% (…)% (…)% (…)% (…)% (…)%
Toplam (…)% (…)% (…)% (…)% (…)% (…)% (…)%
Tablo 10 ve 11’den de görüldüğü üzere, ilgili coğrafi pazar sınırları içerisinde Van
Çimento haricinde, Limak Grubuna ait Kurtalan fabrikası (Siirt), Oyak Grubu’na ait
Oyak Mardin, Cementir Grubuna ait Kars ve Elazığ çimento fabrikaları faaliyet
göstermektedir. 200
Birleşme ve devralmaların etkilerinin değerlendirilmesi ve pazarın rekabetçi
yapısının anlaşılması açısından teşebbüslerin pazar payları ve yoğunlaşma
oranları, dikkate alınan unsurların başında gelmektedir. Bu bakımdan bir
değerlendirme yapıldığında, devralma işlemi ertesinde Aşkale’nin ilgili coğrafi
pazarda pazar payının % (…) olduğu görülmektedir.
Pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin ilgili pazardaki pazar payları ve devralma
işlemi ertesinde Aşkale’nin ulaşacağı pazar payı, Tablo 12’de gösterilmektedir.
Tablo 12: Devralma İşlemi Sonrası Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
09-39/926-227
8
OYAK Mardin (…)
Cementir Grubu (…)
Limak Kurtalan
(…)
Devralma Sonrası Aşkale Grubu Toplam
(…)
Bu çerçevede, birleşme ve devralmaların yoğunlaşma doğurucu olup olmadığının 210
tespitinde kullanılan Herfindahl-Hirschman Index (HHI) analizi yapılmış ve pazar
payları açısından işlem öncesi ve işlem sonrasındaki yapılanmaya Tablo 13 ve
Tablo 14’te yer verilmiştir:
Tablo 13: İşlem Öncesi Pazar Payları ve HHI Değerleri
Teşebbüsler
Pazar Payı
(%) (%)
OYAK Mardin (…) (…)
Cementir Grubu (…) (…)
Limak Kurtalan (…) (…)
Van Çimento (…) (…)
Aşkale (…) (…)
HHI 2254,17
Tablo 14: İşlem Sonrası Pazar Payları ve HHI Değerleri
Teşebbüsler
Pazar Payı
(%) (%)
OYAK Mardin (…) (…)
Cementir Grubu (…) (…)
Limak Kurtalan (…) (…)
Devralma Sonrası Aşkale Grubu Toplam
(…) (…)
HHI 2827,46
ABD’nin 1992 tarihli ABD “Yoğunlaşmalar Rehberi” ve Avrupa Birliği’nin 2004 tarihli
“Yatay Birleşmelerin Değerlendirilmesine İlişkin Rehber”inde belirli yatay
birleşmelerin değerlendirilmesi için HHI kullanımına ilişkin olarak dikkate alınan
hususlar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. 220
Tablo 15: ABD ve AB Rehberlerine Göre HHI Analizinde Kullanılan Değerlendirme Aralıkları
Amerika Birleşik Devletleri Avrupa Birliği
Aralık Değişim Sonuç Aralık Değişim Sonuç
HHI1000100 Riskli 1000250 Riskli
HII>1800 ∆>50 Riskli HHI>2000 ∆>150 Riskli
Dosya konusu ilgili coğrafi pazarda, işlem öncesi HHI oranı 2254 iken, işlem
sonrasında HHI 2827’ye yükselmektedir. Dolayısıyla, İşlem neticesinde HHI
oranındaki değişim yaklaşık olarak 573 olacaktır. Bu değerler ve değişim oranı hem
ABD hem de AB kriterleri göz önünde bulundurulduğunda riskli olarak
görülmektedir. Ancak hemen belirtilmelidir ki, HHI analizi tek başına değil, pazarın
diğer tüm özellikleri ile bir arada değerlendirmeye tabi tutulmalıdır.
09-39/926-227
9
Bu durumda, pazarın yapısını net bir şekilde ortaya koyabilmek bakımından pazar
payları ve HHI oranlarının yanında pazardaki diğer faktörlerin işlem sonucunda bir
hâkim durumun ortaya çıkmasına imkân tanıyıp tanımayacağına bakılmalıdır. 230
Bu bağlamda, işlem sonrasında Aşkale’nin ilgili pazarda hâkim duruma gelip
gelmeyeceğinin değerlendirilmesinde ele alınması gereken en önemli husus, olası
bir fiyat artışı ya da üretim kısıtlaması durumunda mevcut ya da potansiyel
rakiplerin Aşkale Grubu üzerinde pazarda rekabetçi baskı uygulama güç ve
imkânlarının olup olmadığıdır.
Bu çerçevede, Bildirim Formu’nda 2009 yılının Mart ayında devreye alınan Yurt
Çimento’nun (…) ton klinker kapasitesi ve (…) ton çimento öğütme kapasitesi ile
pazara yeni bir oyuncu olarak girdiği bilgisi değerlendirilmiştir.
Tablo 16’da ilgili coğrafi pazara ürün sağlayan Van Çimento, Aşkale Erzurum
fabrikaları ve bu fabrikalara rakip teşebbüslerin klinker ve çimento üretim kapasite 240
bilgileri yer almaktadır.
Tablo 16: İlgili Pazardaki Entegre Tesislerin Kapasiteleri
Klinker Kapasitesi Çimento Kapasitesi
Aşkale Erzurum (…) ton/yıl (…) ton/yıl
Van Çimento (…) ton/yıl (…) ton/yıl
Limak Kurtalan (…) ton/yıl (…) ton/yıl
Cementir Elazığ (…) ton/yıl (…) ton/yıl
Cementir Kars (…) ton/yıl (…) ton/yıl
Oyak Mardin (…) ton/yıl (…) ton/yıl
Yurt Çimento (…) ton/yıl (…) ton/yıl
Bu bilgiler ışığında, devralma işlemine ilişkin olarak yapılacak bir hâkim durum
değerlendirmesinde, Van Çimento’nun Aşkale tarafından devralınması ile her ne
kadar Aşkale belirlenen ilgili pazarda % (…)’lık pazar payına sahip olacak olsa da,
Van’a 223 km, Ağrı’ya 225 km ve Muş’a 20 km mesafe uzaklıkta kurulan, Mart
2009’da devreye alınan Yurt Çimento’nun çimento üretim kapasitesinin ((…) ton)
daha uygun nakliye maliyetine katlanarak satış yapabileceği Van, Muş ve Ağrı
illerinin toplam tüketiminden ((…) ton) daha fazla olması dolayısıyla, olası bir arz
kısıntısı veya fiyat yükselmesi durumunda ilgili illerin tüketiminin tamamını 250
karşılayabileceği görülmüştür. Ayrıca, olası bir fiyat yükselmesi durumunda devre
taraf olan teşebbüsler haricinde bölgeye satış yapan fabrikaların tüketimi
karşılayabileceği gerekçeleriyle işlem sonrasında Aşkale’nin ilgili pazarda üretim,
dağıtım ve fiyat gibi koşulları tek başına belirleyebilme gücüne ulaşamayacağı
sonucuna varılmıştır.
En dar şekli ile tanımlanmış olan ilgili coğrafi pazara, hâlihazırda tüketimi sağlayan
teşebbüslerin bulunduğu alan dâhilinde olan ve ilgili pazara dâhil edilmemiş
bulunan illerin eklenebileceği düşünüldüğünde aslında pazarın rekabetçi yapısının
öngörülenden daha fazla olduğu söylenebilir. Yurt Çimento’nun 2009 yılında
devreye alınması ve 2008 yılında pazar payı bulunmaması sebebiyle dosya konusu 260
09-39/926-227
10
işlem çerçevesinde yapılan analizlerde yer almıyor olması da bu düşünceyi
desteklemektedir.
Yukarıda sunulan sebeplerle, Van Çimento’nun Aşkale tarafından devralınması
durumunda, tanımlanan ilgili pazarlarda herhangi bir hâkim durum yaratılmasının
veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı sonucuna
ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 270
sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun
maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmaması nedeniyle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy