Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D2/1/A.F.K.-01/05 (Devralma)
Karar Sayısı : 01-48/486-121
Karar Tarihi : 8.10.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER,
Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER : Alper Fevzi KARA, Ali ARIÖZ
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Schneider Electric SA
- Legrand SA
Vekilleri: Av. Nilüfer MÜLDÜR, Av. Ömür YARSUVAT
Hacı Adil Sk. No:44 2. Levent - İstanbul
D- TARAFLAR : - Schneider Electric SA
43-45 Boulevard Franklin Roosevelt 92500
Rueil-Malmaison Fransa
- Legrand SA
128, Avenue Marechal de Lattre-de-Tassigny - BP 523
87045 Limoges Cedex Fransa
E- DOSYA KONUSU: Legrand SA (Legrand)'nın tüm hisselerinin Schneider
Electric SA (Schneider) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.8.2001 tarih, 3283 ve 11.9.2001
tarih, 3889 sayılar ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri
uyarınca düzenlenen 14.9.2001 tarih, D2/1/A.F.K.-01/05 sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu 1.10.2001 tarih, REK.0.06.00.00/79 sayılı Başkanlık önergesi
ile 01-48 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, yapılan inceleme sonucunda ilgili
pazarda bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azalmasının söz konusu
01-48/486-121
2
olmadığı anlaşıldığından inceleme konusu devralma işlemine izin verilmesi
gerektiği ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
Her ne kadar bildirim formunda ciro ve pazar payı bilgileri alt pazarlar halinde
sınıflandırılarak verilmişse de sözü edilen pazarları birbirinden kesin çizgilerle
ayırmak mümkün değildir. Sektörde faaliyet gösteren firmalar bütün ürün
gruplarında ya bilfiil faaliyet göstermekte ya da bu pazarların hepsinde birden
üretim ve dağıtım yapabilecek kapasiteye sahip bulunmaktadırlar. Yine alt pazar
olarak sayılan ürün grupları gerek kullanım amacı gerekse de tüketici talebi
bakımından birbirlerine büyük ölçüde bağımlı ve birbirlerini tamamlar
niteliktedirler.
İlgili ürün pazarı elektrik dağıtım ürünleri, iletişim ve kontrol komponentleri ve bina
sistemlerinden oluşan elektrik dağıtım ekipmanları pazarıdır. Bir başka deyişle
söz konusu olan bir binadaki elektrik tesisatının bütünüdür. Bu bakımdan ilgili
ürün pazarı "elektrik dağıtım ekipmanları pazarı" olarak belirlenmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar: İlgili ürün pazarına konu ürünlerin Türkiye genelinde
satımının mümkün olması ve pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin
bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak
kabul edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirime konu işlem, dünya çapında genel olarak elektrik sektöründe faaliyet
gösteren Legrand'ın tüm hisselerinin Schneider tarafından devralınmasıdır.
Devralma işlemini gerçekleştiren taraflar Fransız uyruklu teşebbüslerdir. Ancak,
işleme taraf olan teşebbüslerden Schneider'ın, hisselerinin tümüne sahip olduğu
ve Türkiye'de faaliyet gösteren iki iştiraki bulunmaktadır. Bunlar; Schneider'ın
doğrudan kontrol ettiği Schneider Elektrik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Schneider'in
dolaylı olarak, %..... iştiraki Lexel A.Ş. vasıtası ile kontrol ettiği Metesan Lexel
Elektrik Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. adlı şirketlerdir. Schneider'ın ayrıca
Elektrik Techizatı İmalatı Tesisatı A.Ş.'de de %..... 'luk bir azınlık hissesi vardır.
Devralınan Legrand'ın ise hisselerinin tümüne sahip olduğu ve Türkiye'de faaliyet
gösteren iki iştiraki bulunmaktadır. Bunlar; Bufer Elektrik Sanayi A.Ş. ve Eltaş
Elektrik Malzemeleri Sanayi ve Pazarlama A.Ş.'dir. Legrand söz konusu
şirketlere, %..... iştiraki olan E.E.I. Electric BV. vasıtası ile dolaylı olarak iştirak
etmektedir. Dolayısıyla, Schneider ve Legrand'ın iştirakleri vasıtasıyla Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içerisindeki bir piyasada faaliyet göstermeleri nedeniyle söz
konusu işlem, 4054 sayılı Kanun'un 2. maddesi gereğince anılan Kanun
kapsamındadır.
01-48/486-121
3
Bildirime konu işlemle Schneider, Legrand'ın kontrolünü devralacaktır. İşlem
sonucunda Schneider'ın unvanı Schneider Legrand S.A. şeklinde değişecektir.
Bu nedenle söz konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesinin (b) bendi
uyarınca bir "devralma" işlemidir.
Bildirim formunda tarafların faaliyet gösterdiği ilgili pazar, alt pazarlarına ayrılarak
surıulmakta, ciro ve pazar payina ilişkin bilgiler de aynı sistematik içinde
verilmektedir. Buna göre Schneider'ın ve Legrand'ın her ikisinin birden faaliyet
gösterdiği üç alt pazardaki pazar payları sırasıyla 'Alçak Gerilimli Dağıtım
Panoları' alt pazarı için %..... ve %....., 'Alçak Gerilimli Bitiş Panoları' alt pazarı
için %..... ve %..... ve 'Kablolama Cihaz ve Sistemleri' alt pazarı için %..... ve
%..... olarak belirtilmiştir. Ayrıca sayılan ilk alt pazarda Schneider pazar ikincisi,
Legrand ise pazar üçüncüsüdür. Diğer iki alt pazarda ise Legrand pazar ikincisi
ve Schneider ise pazar üçüncüsüdür.
Legrand'ın faaliyet göstermeyip yalnızca Schneider'in faaliyette bulunduğu
Endüstriyel ürünler ve Orta Gerilim ürünleri alt pazarlarında ise Scneider sırasıyla
%..... ve %..... payla pazar ikincisidir. Öte yandan Scneider'in faaliyet
göstermeyip yalnızca Legrand'ın faaliyette bulunduğu Şalt Malzemeleri alt
pazarında Legrand %..... ile pazar lideridir.
Görüldüğü üzere tarafların toplam pazar payı, alt pazarlar için ayrı ayrı gözönüne
alındığında kimi alt pazarda 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik
4. maddesinin, "birleşmeyi veya devralmayı gerçeklestiren teşebbüslerin, Ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25'ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu'ndan izin almaları
zorunludur." hükmü ile öngörülen %25'lik pazar payı eşiğini aşmakta, kimi alt
pazarlarda se bu eşiği aşmasa bile aynı eşiğe yaklaşmaktadır.
Öte yandan yukarıda ilgili pazar 'elektrik dağıtım ekipmanı' pazarı olarak
tanımlanmıştır. Nitekim sektörde faaliyet gösteren rakip teşebbüslerin yetkilileriyle
yaplan görüşmeler ve piyasa incelemeleri sonucu sektörün yapısı gereği alt
pazarlara ayrılmaya müsait olmadığı anlaşılmıştır. Bu bakımdan eldeki veriler
ışığında alt pazarlar dikkate alınarak bir değerlendirme yapmak yerine, elektrik
dağıtım ekipmanı pazarındaki genel durumu gözönüne almak daha yararlı
olacaktır. Nitekim, sektörün yapısı ve tarafların üretim kapasiteleri göz önünde
tutulduğunda, tarafların elektrik dağıtım ekipmanı pazarındaki toplam paylarının
%25'lik eşiği aşabileceği, bu sebepten devralma işleminin pazar payı eşiği
yönünden incelemeye alnmak için yeterli koşullara sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Ayrıca Bildirim formunda Schneider'ın faaliyet gösterdiği alt pazarlardaki toplam
cirosunun 2000 yılı rakamlarıyla (…......……).-TL (..... milyon Euro)'ye ulaştığı
ve Legrand'ın alt pazarlardaki toplam cirosunun ise yine 2000 yllı rakamlarıyla
(……..…….).-TL (..... milyon Euro)'yi bulduğu ifade edilmiştir. Bu miktar
01-48/486-121
4
yukarıda anılan Tebliğ'de öngörülen 25 trilyon TL eşiğini aşmaktadır. Bu durum
işlem hakkında Rekabet Kurulu'ndan izin alınmasını gerektirmektedir.
4054 sayılı Kanun'un "Birleşme veya Devralma" başlığı altındaki 7. maddesinde
yer alan, "Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum yaratmaya veya hâkim
durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir
kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık
paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma
yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması
hukuka aykırı ve yasaktır." hükmü gereğince, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin, ya hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim
durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması
gerekmektedir.
Bildirime konu dosyada yer alan bilgilerden, söz konusu devralma öncesinde
pazarda hiçbir firmanın hakim durumda olmadığı, piyasada yerli firmaların yanı
sıra çokuluslu firmaların da faaliyet gösterdiği ve bunlar arasında ilgili pazarda
önemli ölçüde bir rekabetin var olduğu görülmektedir. Bu durum Raportörlerce
gerek tarafların rakibi konumundaki teşebbüsler, gerekse tarafların müşterileri ile
yapılan yazışmalar ile de teyid edilmiştir. devralma işlemi sonrasında ise,
Schneider'ın pazar payı oranında önemli bir artış meydana gelmeyecektir.
Öte yandan Schneider'ın ilgili pazardaki (...…) milyon Euro'luk cirosunun
(...…) milyon Euro'luk bölümü endüstriyel ve orta gerilim ürün gruplarından
kaynaklanmaktadır. Legrand'ın ise bu alanda faaliyeti bulunmamaktadır. Bu
sebepten devralmanın Schneider'ın bu alandaki %...…'lik pazar payını
arttırması mümkün görünmemektedir.
2000 yılı değerinin (...…) milyon Euro olarak tahmin edildiği Türkiye alçak
gerilim dağıtım panoları pazarında devralma işlemi sonrası ortaya çıkacak
Scneider Legrand SA'nın payı %...… olacaktır. Aynı şirketin, Türkiye pazarı için
2000 yılı değeri (...…)'er milyon Euro olan 'alçak gerilim bitiş panoları' ve
'kablolama sistemleri' pazarlarındaki payları ise sırasıyla %...… ve %...…
olacaktır. Ancak bu son iki ürün grubunun toplam cirodaki payı düşük düzeyde
kalmaktadır. Bu durum devralma işleminin bir hakim durum yaratmasının
mümkün olmadığını göstermektedir.
İnceleme konusu devralma işlemiyle Schneider'ın hakim durum yaratma
amacında olmadıği, yalnızca kendisinin üretmediği ürün gruplarını portföyüne
katmak ve devralmanın getireceği maliyet vb. sinerjik etkilerden yararlanmak
istediği anlaşılmaktadır.
Öte yandan Türkiye'ye elektrik dağıtım ekipmanı ithal etmek oldukça kolaydır.
İthalatı zorlaştıran önemli bir kanuni veya mevzuata yönelik bir engel
bulunmamaktadır. Uyulması gereken yerel teknik şartların mevcudiyetine
01-48/486-121
5
rağmen, teknik ve güvenlik şartnamelerindeki farklılıklar ithalata engel teşkil
etmemektedir. Özellikle Avrupa Birliği'nde satılabilen elektrik dağıtım ekipmanı,
TSE Belgesi dışında herhangi bir ek veya farklı teknik zorunluluk veya
sertifikalara uyma şartı olmadan Türkiye'ye ithal edilebilmektedir.
1996 yılından itibaren Türkiye ve Avrupa Birliği arasında gerçekleşen Gümrük
Birliği çerçevesinde, Avrupa Birliği sınırları içerisinde üretilmiş elektrik dağıtım
ekipmanı gümrük resim ve harcına tabi değildir. Nakliye masrafları da pazara
giriş için bir engel oluşturmamaktadır Çünkü söz konusu endüstriyel ürünler
çabuk bozulabilir türde ürünler olmayıp, nakliyesi kolaydır. Esasen dünya
çapında faaliyet gösteren pek çok elektrik dağıtım ekipmanı üreticisi Türkiye
pazarına girmiş ve Türkiye'de dağıtım ağlarını kurmuşlardır. Bu nedenle önemli
tedarikçiler Türkiye'ye yaptıkları ithalatı ve Türkiye'deki ürün çeşitlerini kolaylıkla
arttırabilmektedirler.
Son beş yılda, bir çok grup mevcut ithalatlarını veya yerel üretimlerini devam
ettirerek Türkiye piyasasında faaliyetlerini yoğunlaştırmışlardır. Aynı süre
içerisinde bazı gruplar da devralma yolu ile veya Türkiye'ye ithalata başlayarak
bu pazara girmişlerdir.
Bildirime konu işlem sonrasında Schneider, faaliyetlerinin coğrafi kapsamını ve
ürün yelpazesini geliştirmek istemektedir. Legrand'ın faaliyetleri de, gerek coğrafi
olarak, gerekse ürün yelpazesi açısından Schneider'in faaliyetlerini tamamlayıcı
bir karakterdedir. Bildirime konu olan işlemle, her iki şirketin faaliyetleri arasındaki
bu bütünleyici etkinin yaratacağı, araştırma-geliştirme, üretim ve pazarlama
alanlarındaki sinerjilerden fayda sağlanması amaçlanmaktadır. Bunun sonucunda
tüketiciler, ortaya çıkacak teknik ve ekonomik gelişmelerden yararlanacaktır.
Yukarıda yer alan bilgilerden, ilgili ürün pazarının rekabetçi bir yapıya sahip
olması, pazara giriş engellerin olmayışı ve pazarın dinamik olması gibi
nedenlerle, bildirime konu devralma işlemi sonucunda ilgili ürün pazarında hakim
durum yaratılmayacağı gibi hakim durumu güçlendirici bir etkinin de
bulunmayacağı anlaşılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yapılan değerlendirmeler ve tespitler doğrultusunda,
1. Türkiye'de bağlı şirketleri vasıtasıyla elektrik dağıtım ekipmanları pazarında
faaliyet gösteren Legrand SA'nın tüm hisselerinin Schneider Electric SA
tarafından devralınması işleminin, tarafların sahip olduğu toplam pazar payları ve
ciroları yönüyle 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma
işlemi olduğuna,
2. bu işlem sonucunda, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi çerçevesinde, ilgili ürün pazarlarında hakim durum yaratılması veya
01-48/486-121
6
mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle bildirim konusu devralma işlemine
izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy