Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-122 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-61/727-258
Karar Tarihi : 25.07.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : Ali DEMİRÖZ, Erdem AYGÜN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Telefonaktiebolaget LM Ericsson
Torshamnsgatan 23, 164 83 STOCKHOLM, İSVEÇ
Temsilcisi: Av. Gülperi YÖRÜKER, Av. Berrak ZORLU
Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza, Kat 25, D:89 Maslak, 20
İSTANBUL
D. TARAFLAR : - Telefonaktiebolaget LM Ericsson (publ)
Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza, Kat 25, D:89 Maslak,
İSTANBUL
- General Atlantic Partners (Bermuda) L.P.
Heriotstrasse 1, 60528 Frankfurt am Main, ALMANYA
- GAP Coinvestments IV, LLC.
Heriotstrasse 1, 60528 Frankfurt am Main, ALMANYA 30
- GapStar, LLC.
Heriotstrasse 1, 60528 Frankfurt am Main, ALMANYA
- GAP Coinvestments III, LLC.
Heriotstrasse 1, 60528 Frankfurt am Main, ALMANYA
- GAP-W International, LP.
Heriotstrasse 1, 60528 Frankfurt am Main, ALMANYA
- GAPCO Gmbh & Co. KG.
Heriotstrasse 1, 60528 Frankfurt am Main, ALMANYA
- LHS Beteiligungs Aktiengesellschaft
Heriotstrasse 1, 60528 Frankfurt am Main, ALMANYA 40
E. DOSYA KONUSU: LHS AG’nin çoğunluk hisselerinin ve münhasır
kontrolünün Telefonaktiebolaget LM Ericsson tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.7.2007 tarih ve 4657 sayı ile intikal eden
bildirimin incelenmesi sonucunda raportörlerce hazırlanan 20.7.2007 tarih ve 2007-2-
122/Öİ-07-AD sayılı Ön İnceleme Raporu 20.7.2007 tarih ve REK.0.06.00.00-
120/235 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-61 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu işlemin 1997/1 50
Sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu, ancak devralma işleminin 4054
07–61/727–258
2
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum
yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarda
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı ve söz
konusu işleme izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Telefonaktiebolaget LM Ericsson (Ericsson) ve E/LHS Acquisition GmbH (E/LHS) ile
satıcılar General Atlantic Partners (Bermuda) L.P., GAP Coinvestments IV, LLC.,
GapStar, LLC., GAP Coinvestments III, LLC., GAP-W International, LP., GAPCO
Gmbh & Co. KG. ve LHS Beteiligungs Aktiengesellschaft arasında 5.6.2007 tarihinde 60
imzalanan Hisse Alım Sözleşmesi (Sözleşme) uyarınca, satıcılara ait % 55,1
oranındaki LHS AG (LHS) hissesi, Ericsson tarafından kontrol edilen ve devralma
amacıyla yeni kurulmuş olan E/LHS aracılığı ile devralınacaktır. Ayrıca, Alman
Kanunları uyarınca Ericsson’un LHS’nin tedavüldeki hisse senetlerini (toplam
hisselerin %20’si) almak için halka açık bir teklif vereceği bildirilmiştir.
H.1. Taraflar
H.1.1. Telefonaktiebolaget LM Ericsson (Ericsson)
Ericsson, merkezi İsveç’in Stockholm şehrinde bulunan ve hisseleri Stockholm
Menkul Kıymetler Borsası, Londra Menkul Kıymetler Borsası ve buna ek olarak
NASDAQ’ta işlem gören küresel bir şirketler grubudur. 70
Ericsson mobil ve sabit şebeke operatörlerine telekomünikasyon ekipmanları ve ilgili
hizmetler sunan bir küresel tedarikçidir. Ana iş alanları arasında;
- radyo baz istasyonları ve ana şebeke altyapısı yapmak,
- sabit telefon şebekelerinin modernleştirilmesi, farklı hizmetler sunan yüksek
kapasiteli geniş bantlı şebekeler ve İP bazlı gelir elde etme hizmetleri benzeri
geniş bantlı çoklu-hizmet iletişim ekipmanları ve hizmetleri sunmak,
- mobil, sabit ve diğer çeşitli şebekeler için mikro dalga radyo linkleri sağlamak
benzeri tam bir bütünleşik iletim ve taşıma ekipmanları portfolyosu sunmak,
- hem sabit hem mobil şebeke operatörleri için ses, veri ve görüntüyü birleştiren
faturasız (pre-paid) hizmetler, faturalama, akıllı şebekeler ve mobil multimedya 80
hizmetleri benzeri değişik ürünler, çözümler ve hizmetler tedarik etmek,
- sistem entegrasyonu, yönetilen hizmetler, şebeke kurulumu ve entegrasyonu,
eğitim ve destek hizmetleri vermek,
- Sony Ericsson Mobile Communications ortak girişimi aracılığıyla multimedya
uygulamaları da sunabilen ve diğer kişisel iletişim hizmetlerini içeren bir dizi
mobil cihaz sunmak vb.
faaliyetler bulunmaktadır.
Ericsson dolaylı olarak tamamına sahip olduğu iştiraki Ericsson Telekomünikasyon
Anonim Şirketi (Ericsson Türkiye) aracılığıyla Türkiye’de faaliyet göstermektedir.
Ericsson, Türkiye’de “mobil ve sabit hat şebekeleri için faturalama ve müşteri 90
hizmetleri (FMH) yazılım ve ilgili hizmetlerini de içeren iş destek sistemleri (İDS)
yazılım ve ilgili hizmetleri ve telekomünikasyon şebeke ekipmanları alanında faaliyet
göstermektedir.
Bildirim Formu’nda yer alan bilgilerde, Ericsson’un ismi daha sonra E/LHS olarak
değiştirilen Una 135. Equity Management Gmbh’yi kurduğu belirtilmektedir. Ericsson
07–61/727–258
3
dosya konusu hedef şirket olan LHS’nin hisselerini, nihai olarak kontrol ettiği iştiraki
olan E/LHS aracılığıyla devralacaktır.
H.1.2. General Atlantic Partners Grubu
General Atlantic Partners, büyüyen firmalara sermaye ve stratejik destek sağlayan
uluslararası bir yatırım grubudur. İletişim, elektronik, sağlık, medya ve finans gibi pek 100
çok alanda ve 150’den fazla firmada yatırımları olan grup, LHS hisselerinin
%47,85’ine sahiptir.
H.1.3. LHS Beteiligungs Aktiengesellschaft.
LHS Beteiligungs, Hartmut Lademacher’ın sahibi olduğu bir yatırım şirketidir ve LHS
hisselerinin %9,34’üne sahiptir.
H.1.4. LHS AG (LHS)
LHS, Bermuda kanunlarına uygun olarak kurulmuş olan, şirket merkezi Bermuda’da
bulunan ve hisseleri Frankfurt Menkul Kıymetler Borsası’nda işlem gören bir limited
ortaklıktır. Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre LHS, mobil ve sabit hat iletişim
şebeke operatörlerine iş destek sistemleri yazılımı ve özellikle faturalama ve müşteri 110
hizmetleri yazılımı sunmaktadır. LHS tarafından geliştirilen ve satılan yazılım, mobil,
sabit hat ve veri hizmetlerinin tedarik edilmesini mümkün kılmaktadır. LHS’nin yazılım
sistemleri, her türlü ödemenin faturalandırma tarzlarını idare edebilecek tam uyumlu
faturalandırma yazılımı tedarik etmektedir. Şirket yazılım ürünleriyle bağlantılı olarak
hizmet ve bakım ve buna ek olarak proje uygulama danışmanlığı ve müşteriye
uyarlanmış hizmetleri de sunmaktadır.
LHS’nin ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo1: LHS’nin Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Payı (%)
General Atlantic Partners
Grubu
47,85
LHS Beteiligungs 9,34
Berenberg Bank 6,87
Treasury shares 3,43
Diğerleri 31,94
Toplam ~100
H.2. İlgili Pazar 120
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Devre konu teşebbüs olan LHS, mobil ve sabit hat iletişim şebeke operatörlerine iş
destek sistemleri yazılımı (İDS) ve özellikle faturalama ve müşteri hizmetleri yazılımı
(FMH) sunmaktadır.
İletişim şebekeleri esas olarak iki farklı sistem yönetim yazılımı tipi tarafından
yönetilmektedir; Yönetimsel Destek Sistemi (YDS) yazılımının şebekenin işleyişini
(örneğin; tedarik kapasitesi, hata belirlenmesi, şebeke konfigürasyonu, performans
yönetimi) desteklerken, İDS yazılımı şebekenin tüm iş ile ilgili yönlerini (müşteri
ilişkileri) kapsamaktadır. Bu çerçevede İDS yazılımlarının genel olarak sipariş alma,
fatura kesme, tahsilât veya abone yönetimi gibi fonksiyonları içermektedir. Dosya 130
konusu işlemde hisseleri devralınan LHS’nin sadece İDS yazılımlarına ilişkin
faaliyetleri bulunduğu bilgisi verilmektedir.
Bildirim Formu’nda verilen bilgilere göre, şirket işlerinin yürütülmesine yardımcı olan
İDS yazılımları genel olarak aşağıdaki fonksiyonları kapsamaktadır:
07–61/727–258
4
- Ürün yönetimi – ürünlerin tüketicilerine tek başına ya da başka ürünlerle
birlikte paket halinde sunulmasına yönelik satış ve yönetim çözümlerinden
oluşmaktadır. Ürün yönetimini içeren İDS uygulamaları karşılıklı ürün
indirimlerini, uygun fiyatlandırmayı ve müşteri sadakat programlarını da
içerebilmektedir.
- Müşteri yönetimi - asıl olarak müşterinin görünümünün şebeke operatörüne 140
sunulmasıyla ilgilidir. Bu şekilde müşteri ile çalışan uygulamaların karmaşık
hiyerarşileri desteklenmekte ve idare edilmektedir. Müşteri idaresi ayrıca,
diğer uygulamaların yanı sıra, ortak firmaların yönetim uygulamalarının iş
destek sistemlerine tanıtıldığı bir alandır.
- Gelir idaresi - faturalama, hesaba kayıt ve ödeme sürecinin tamamından
oluşmaktadır. İDS yazılımının gelir idaresi unsuru çoğunlukla sipariş tedarikini
de desteklemektedir. İDS gelir idaresi sistemleri ortak firma ödemelerini de
destekleyebilmektedir.
- Talep tatmin idaresi - satış taleplerinin alındığı noktadan ürünlerin müşterilere
teslimatına kadar olan tüm sürecin idare edilmesidir. Talep tatmin idaresi 150
normal olarak YDS tarafından temin edilmektedir. Ancak, uygulamada İDS
çoğunlukla talep tatmin idaresi işini de (teklif tedariki de dahil olmak üzere)
yürütür.
Söz konusu İDS yazılımları, i- tek bir yazılım firması tarafından tüm uygulamaları
barındıran entegre edilmiş bir takım şeklinde, ii- üçüncü şahıslara ait yazılım
modüllerini kendi yazılım modülleri ile birleştiren yazılım üreticisi ya da sistem
bütünleştirici tarafından sunulan bir paket şeklinde ya da iii-İDS alanının belli
kısımlarını içeren yazılım modülleri şeklinde arz edilebilmektedir. Mevcut durumda
eğilim bağımsız modüller yerine entegre edilmiş takımlar ve paket çözümlerin
kullanılması yönündedir. 160
Hisseleri devralınan LHS’nin doğrudan işlerde sistem bütünleştiriciler ve altyapı
sağlayıcıları ile rakip iken, dolaylı işlerde sistem bütünleştiricilerin ve altyapı
sağlayıcıların sağlayıcısı olacağı dolayısıyla sistem bütünleştiricilere İDS ürünleri
sağlanması gibi daha dar bir üst pazar tanımlanabileceği, böyle bir pazar tanımlansa
dahi tarafların dünya çapındaki pazar paylarının çok düşük düzeyde kalacağı, aynı
zamanda buna paralel olarak alt pazardaki pazar paylarının daha düşük kalacağı
ifade edilmiştir. Mobil şebeke işletmecileri açısından İDS çözümleri önceden ödeme
(pre-paid) ve sonradan ödeme (postpaid) olarak farklılaşmakta iken, yeni nesil
çözümlerin her iki amaca da hizmet edecek şekilde yakınlaştığı belirtilmiştir.
Tarafların yukarıda belirtilen görüşleri ışığında, işlemin değerlendirilmesinde esas 170
alınmak üzere ilgili ürün pazarı “iletişim şebekeleri için İDS yazılımları ve ilgili
hizmetler” pazarı olarak tanımlanmıştır. Söz konusu pazarın tarafların verdiği bilgiler
çerçevesinde şebeke bazında (mobil ya da sabit), faturalama sistemi bazında (pre-
paid ya da postpaid) ve alt/üst pazar olarak daha farklı bir şekilde tanımlanması
mümkün olmakla birlikte, alternatif pazar tanımlarının 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi çerçevesinde yapılacak değerlendirmeyi değiştirmeyecek olması nedeniyle,
daha ayrıntılı bir analize gerek görülmemiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
180
07–61/727–258
5
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Dosya konusu işlem neticesinde Ericsson, LHS hisselerinin %55,1’ini devralacak,
ayrıca tedavüldeki hisse senetlerini satın almak için çağrıda bulunacak, böylece
teşebbüsün kontrolünü tek başına elde edecektir. Bu nedenle işlem, 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2(b) maddesi uyarınca bir devralma işlemi olarak değerlendirilmiştir.
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi uyarınca, Tebliğ’in
2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda, birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya 190
bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25.000.000 YTL’yi aşması halinde Rekabet
Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.
Bildirim Formu’nda, Ericsson’un ve LHS’nin 2006 yılında Türkiye’de İDS yazılımı
pazarından elde ettiği cirolar sırasıyla (…………) Euro ve (…………) Euro olarak
verilmiştir. Ayrıca, Ericsson’un ve LHS’nin pazar paylarının sırasıyla tahmini olarak
%(…) ve %(…) olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla, devralma işleminin taraflarının
toplam cirolarının (…………) YTL ve toplam pazar paylarının %(…) olduğu
anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, devralmanın taraflarının ciroları toplamının Tebliğ’de
verilen ciro eşiğini aştığı ve işlemin Rekabet Kurulu’na bildirilerek izin alınması
gereken bir işlem olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 200
Bilindiği gibi 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, hâkim durum yaratmaya veya
mevcut bir hâkim durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuracak şekilde gerçekleştirilen birleşme veya devralma
işlemleri yasaklanmaktadır.
Bildirim Formu’nda yer alan bilgilerde, bu pazarın küresel niteliği ve alıcı sayısının
azlığı nedeniyle ülke bazında gelire dayalı bir pazar payı hesaplamasının mübalağalı
sonuçlar verebileceğine değinilerek, Ericsson’un ve LHS’nin pazar paylarının
sırasıyla %(…) ve %(…) olduğu ifade edilmiştir. Yine verilen bilgilere göre tarafların
dünya çapındaki pazar payları, Türkiye’deki pazar paylarından daha düşük
düzeylerdedir. İlgili ürün pazarı daha dar olarak faturalama ve müşteri hizmetleri 210
(FMH) çözümleri olarak ele alınırsa tarafların toplam pazar payı %10’u; mobil İDS
çözümleri olarak alınırsa %25’i geçmemektedir. Dolayısıyla söz konusu pazar
payları, ilgili pazarda işlem sonucunda Ericsson’un hâkim duruma sahip
olmayacağına ilişkin önemli bir gösterge oluşturmaktadır.
Buna ek olarak, tarafların İDS çözümleri alanında dünya çapında Amdocs,
Convergys ve Comverse gibi rakiplerin rekabetiyle karşı karşıya olduğu, halihazırda
Türkiye’de Türk Telekom’la (sabit hat) çalışan Convergys ve AVEA ile çalışan Orga
(pre-paid hizmetleri) gibi rakiplerin bulunduğu, Vodafone’un ise kendi bünyesinde
geliştirmiş olduğu çözümleri kurduğu, ayrıca söz konusu operatörlerin önemli
derecede alım güçleri bulunduğu bilgileri göz önüne alındığında, devir işlemi 220
neticesinde Ericsson’un İDS yazılımları pazarında hâkim durum yaratması ya da
mevcut bir hâkim durumunu güçlendirmesi durumu ortaya çıkmayacaktır.
Bu değerlendirmeler çerçevesinde rekabet açısından olumsuz etkilerin ortaya
çıkmayacağı anlaşıldığından, devralma işlemine izin verilmesinde herhangi bir
sakınca bulunmamaktadır.
07–61/727–258
6
I. SONUÇ
Düzenlenen rapor ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin, 4054 230
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda aynı Kanun
maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy