1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya No : D2/1/A.D.-00/1
Karar No : 00-7/62-29
Karar Tarihi : 15.02.2000
Toplantıya Katılan
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler : Dr. Kemal EROL (İkinci Başkan), Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
Toplantıya Katılmayan Üye (görevli): Mehmet Zeki UZUN.
Bildirimde Bulunan: Lawson Mardon Group International Limited
vekili Bekir AROMA (Güllü Sk., No:1, 3’üncü Levent/İSTANBUL)
Taraflar: - Lawson Mardon Group International Limited
Al House, 83 Tower Road North Warmley, Bristol BS 30 8XP, İNGİLTERE
- Bakioğlu Holding A.Ş.
Atatürk Organize Sanayi Bölgesi, 1.000 Sk., No:7, Çiğli/İZMİR
- Cem BAKİOĞLU
Atatürk Organize Sanayi Bölgesi, 1.000 Sk., No:7, Çiğli/İZMİR
- Enver BAKİOĞLU
Atatürk Organize Sanayi Bölgesi, 1.000 Sk., No:7, Çiğli/İZMİR
- Sertaç BAKİOĞLU
Atatürk Organize Sanayi Bölgesi, 1.000 Sk., No:7, Çiğli/İZMİR
Dosya Konusu: LMG Bak Gravür Baskılı Karton San. ve T.A.Ş. ana
sözleşmesinde yeralan rekabet yasağına menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
Raportörler Görüşü: Şirket Ana Sözleşmesi'nde getirilen üç yıllık rekabet
yasağının, devralmanın gerçekleştirilmesi için gerekli ve makul yan sınırlamalar
olması nedeniyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun hükümlerini
ihlal etmediği ve aynı Kanun'un 8’inci maddesi çerçevesinde yapılan başvuru
üzerine Menfi Tespit Belgesi verilmesinde bir sakınca olmadığı.
Dosya Evreleri: Bildirim konusu talep ile Kurum kayıtlarına 24.08.1999 tarih, 2721
sayı ile giren Lawson Mardon Group International Limited vekili Bekir AROMA imzalı
bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 8’inci maddesi
uyarınca, Raportörler Ali DEMİRÖZ ve Hakan Suat ÖLMEZ tarafından yapılan
inceleme sonucu düzenlenen 08.02.2000 tarih, D2/1/A.D.-00/1 sayılı Menfi Tespit
2 REKABET KURUMU
Ön İnceleme Raporu, 09.02.2000 tarih, REK.0.06.00.00/10 sayılı Başkanlık önergesi
ile 00-7 sayılı Kurul toplantı gündemine alınmıştır.
DEĞERLENDİRME
Bildirime konu işlem, Lawson Mardon Bak Gravür Baskılı Karton ve Sanayi
A.Ş.' nin % 51 hissesine sahip olan İngiltere tabiyetli Lawson Mardon Group
International Limited Şirketinin, yerli hissedarlardan % 29 oranında hisseyi
devralması ile değişiklik yapılan şirket ana sözleşmesindeki rekabet yasağına
ilişkin menfi tespit talebidir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden; Lawson Mardon Group (LMG) ile Bakioğlu
Holding A.Ş.'nin bir ortak girişimi olan Lawson Mardon Bak Gravür Baskılı Karton
Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin temel faaliyet alanının tütün ürünleri ile ilgili ambalajların
üretilmesi olduğu anlaşılmaktadır. Arz ve talep yönüyle değerlendirildiğinde, tütün
ürünlerinin paketlenmesi amacıyla kullanılan baskılı ambalajların kendine has
özellikleri nedeniyle diğer ambalaj türlerinden ayrıldığı, tütün ürünleri ambalajları
olarak yumuşak ve sert olmak üzere iki ambalaj türü kullanıldığı ve bunların
birbirlerinin yerine ikame edilebileceği göz önünde bulundurulduğunda, ilgili ürün
pazarı, "tütün ürünleri ambalajlanmasına yönelik baskılı sert ve yumuşak ambalaj
pazarı" olarak kabul edilmiştir. İlgili coğrafi pazar ise, şirketin ürettiği ürünlerin
Türkiye genelinde satışa sunulması ve ülke içerisinde pazar farklılaşması yaratacak
faktörlerin bulunmaması nedeniyle "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak
belirlenmiştir.
Söz konusu şirketin %51'ine sahip olan LMG, şirketin diğer ortakları olan;
Cem Bakioğlu, Enver Bakioğlu, Sertaç Bakioğlu ve Bakioğlu Holding A.Ş.'nden
toplam %29 oranında hisseyi satın alarak şirketin kontrolünü ele geçirmiştir. Şirketin
kontrolünün LMG'ye geçmesiyle, Şirket Esas Mukavelesi'nde mevcut rekabet
etmeme hükmünde değişiklik yapılarak buradaki kısıtlamalar hisselerini devreden
Cem Bakioğlu, Enver Bakioğlu, Sertaç Bakioğlu ve Bakioğlu Holding A.Ş. (BAK)
üzerine konmuştur.
İlgili rekabet etmeme hükümleri, şirket Ana Sözleşmesi'nin 31’inci
maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, Bakioğlu Holding ve adı geçen gerçek
kişilerin, şirketten ayrıldıktan sonra 18 ay süreyle, kendi hesaplarına veya başkası
adına ya da hesabına, doğrudan veya dolaylı olarak şirketin faaliyetine rakip bir işle
iştigal etmemesi ve bu 18 ayı takip eden ikinci 18 aylık süre içinde ayrılış tarihi
itibariyle şirketin son 12 aylık satış cirosu içerisinde bu cironun % 20’sini sağlayan
müşteri nezdinde herhangi bir sıfatla çalışmaması, müşteriyi şirketten
uzaklaştırmaması ve şirketin ürettiği ürünlere rakip mal siparişi kabul etmemesi
öngörülmektedir. Ayrıca her iki dönemde de hiçbir şekilde şirketin kısıtlı personelinin
istihdam edilmemesi şart koşulmuştur. Bu sınırlamalar, tarafların, gravür baskılı
Söz konusu işleme ilişkin 1998/2 No'lu Tebliğ ile değişik 1997/1 No'lu Tebliğ'de öngörülen 25 trilyonluk ciro ve % 25 lik pazar payı
eşiklerinin aşılmadığı gerekçesiyle işbu hisse devirlerine izin sağlamak amacıyla kurumumuza başvuruda bulunulmamıştır.
3 REKABET KURUMU
yumuşak veya sert ambalajların üretilmesi veya tütün üreticilerine satılması ve/veya
pazarlanması işi dışındaki işlerle iştigal etmelerini engellemeyecektir.
Günümüzde, teşebbüsler arası devir işlemlerinde, genellikle, devralan tarafın
devredenin devir işleminden sonra kendisiyle rekabet etmemesi yönünde bir şart ileri
sürdüğü rekabet yasaklamalarına ticari hayatta yaygın olarak rastlanmaktadır. Bu
durum, özellikle devir işlemine konu pazara yabancı olan devralan teşebbüsler ile
mevcut pazarda müşteri portföyü ve “know-how” oluşturmuş devreden teşebbüsler
arası devralmalarda sözkonusu olmaktadır. Devralanın “know-how” ve kendine ait
müşteri portföyünü oluşturabilmesi, bir başka deyişle piyasaya adaptasyonunun
sağlanabilmesi için makul bir süreye gereksinim duyulması nedeniyle, bu tür
anlaşmalarda rekabet etmeme yasaklamaları ticari hayatın bir gereği olarak
değerlendirilebilmektedir.
Rekabet otoriteleri de, devralma işlemlerinde, satın alınan varlıkların (know-
how, müşteri portföyü, satış stratejileri vb.) değer ifade eden bir bütün olarak
alınması gerektiği esasına dayalı olarak, devreden tarafa getirilen konuyla ilgili
faaliyette bulunma sınırlamalarına belli süreler için ilgili pazarda rekabet etme
yasakları getiren hükümlere “zorunlu kısıtlamalar” kavramı çerçevesinde olumlu
yaklaşımlar sergileyebilmektedirler.
Rekabet etmeme hükümleri konusunda, Avrupa Birliği Mevzuatı ve Komisyon
uygulamaları gözönüne alınarak verilen kararlar örnek oluşturmaktadır. Rekabet
Kurulu daha önce, “Vateks” kararında (Vateks/PGI, Karar No:99-12/94-36) Avrupa
Birliği uygulamalarına da atıfta bulunarak, getirilen üç yıllık rekebet yasağını zorunlu,
makul ve objektif bir yan sınırlama olarak değerlendirmiştir.
LMG tarafından BAK'a getirilen toplam üç yıllık rekabet yasağı bir devralma
sonucunda şirkete yapılan “know-how“ transferini ve şirketin yasal haklarını korumak
ve haksız rekabetin engellenmesi amacıyla devralan teşebbüs tarafından
konulmuştur. Sınırlama, şirketin faaliyet alanında olan ürünlerle sınırlandırılmıştır.
Komisyon uygulamalarında, sadece müşteri portfoyünün devredildiği durumlarda iki
yıl, “know-how”un devredildiği durumlarda ise 5 yıl sınırlama süresi makul
bulunmaktadır. Bu aşamada, ilgili devir işleminde “know-how” devrinin sözkonusu
olup olmadığı önem kazanmaktadır LMG'nin dünyanın değişik bölgelerinde ilgili işi
yaptığı ve bu alanda uzmanlaştığı ve değerli deneyimlerinin bulunduğu, üretim,
teknoloji ve kalite kontrol ile ilgili bu deneyimlerin sürekli eğitim yoluyla şirkete
aktarıldığı gözönüne alınarak şirketin devralma sonucunda korunması gereken
“know-how”a sahip olduğu görülmüştür.
Dolayısıyla, ortak kontrol edilen bir teşebbüsün sahip olduğu “know-how”ın,
taraflardan birisinin şirketin kontrolünü devralmasından sonra belli bir süre
korunması ve haksız rekabeti önleme amacına yönelik olarak konulan ve devreden
şirket üzerine yüklenen rakip işle uğraşma ve müşteri ve nitelikli personelin şirketten
uzaklaştırılması yasağı getiren toplam üç yıllık sınırlamanın, zorunlu, objektif ve
makul bir yan sınırlama olduğu kanaatine varılmıştır.
4 REKABET KURUMU
SONUÇ
Yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında, Lawson Mardon Bak Gravür
Baskılı Karton ve Sanayi A.Ş.' nin “Ana Sözleşme”de yer alan ve Bakioğlu Holding
A.Ş., Cem Bakioğlu, Enver Bakioğlu ve Sertaç Bakioğlu'ndan her birine, şirketten
ayrılmaları durumunda hüküm ifade etmek üzere getirilen toplam üç yıllık rekabet
yasağının, devralmanın gerçekleştirilmesi için gerekli ve makul bir yan sınırlama
olduğu kanaatine varılarak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
hükümlerinin ihlal edilmediğine ve aynı Kanun'un 8’inci maddesi çerçevesinde talep
edilen Menfi Tespit Belgesi'nin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy