Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/SA-04/1 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 04-20/209-45
Karar Tarihi : 18.3.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖR : Salim AYDEMİR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - LINPAC Plastics Limited
Temsilcisi: Av. Elif Satı BENER
Lamartine Cad. No:10
34437 Taksim - İstanbul
D. TARAFLAR : - LINPAC Plastics Limited
Evan Cornish House, Windsor Road,
Louth, Lincolnshire LN11 0LX -İNGILTERE
- Kürşad TİRİTOĞLU
Çamlık Sitesi Turna Çıkmazı
B20/2 Bilkent - Ankara
E. DOSYA KONUSU: LINPAC Plastics Limited ile Kürşad TİRİTOĞLU
arasında akdedilen hissedarlık sözleşmesine ilişkin menfi tespit talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.8.1999 tarih, 2247 sayı ile giren
ve en son 15.5.2003 tarih ve 2157 sayı ile bilgileri tamamlanan başvuru
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4, 7 ve 8.
maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 11.3.2004 tarih,
D1/1/SA-04/1 sayılı Menfi Tespit Raporu, 15.3.2004 tarih, REK.0.05.00.00/38
sayılı Başkanlık önergesi ile 04-20 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; LINPAC Plastics Ltd. ile Kürşad
Tiritoğlu arasında imzalanan “Hissedarlar Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi
verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
04-20/209-45
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. LINPAC Plastics Limited (LINPAC)
LINPAC temel olarak paketleme faaliyeti için plastik, kağıt ve metal ürünlerin
üretim ve pazarlamasıyla iştigal eden İngiltere’de kayıtlı LINPAC Group
Limited (LINPAC Group)’in bağlı şirketidir. Taze ve pişmiş gıdalar, catering ve
gıda hizmet uygulamalarında kullanılan paket ambalajların üretilmesi ve
pazarlanması konularında faaliyet göstermektedir. Dosya mevcudu
bilgilerden, LINPAC Group’un Türkiye’ye sadece köpük tabak ihracatı yaptığı
ve hacminin de 1998 yılı için 10.000 İngiliz Sterlini tutarında olduğu
anlaşılmaktadır.
H.1.2. Kürşad Tiritoğlu
Kürşad Tiritoğlu, Sedat Tahir Tüketim Maddeleri Pazarlama Sanayi ve Ticaret
Limited Şirketi’nin ortağıdır. Ambalajlama sanayiinde faaliyet göstemekte olan
bu şirket esas olarak köpük tabak ithalatçılığı yapmakta olup 1998 yılındaki
tahmini pazar payı %8’dir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. İşlemin Niteliği
Başvuru konusu anlaşmayla, LINPAC ile yerli hissedarlar arasında Türkiye’de,
“LINPAC Plastik Ambalaj Pazarlama ve Ticaret Anonim Şirketi” (Şirket)
kurulmuştur. Şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 1 – Şirketin Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Hisse Grubu Hisse Oranı (%)
LINPAC A 76
Kürşad Tiritoğlu B 23.7
Gülhüzar Ayşe Tiritoğlu B 0.1
Sedat Tahir B 0.1
Güner Tahir B 0.1
Anlaşmada, Kürşad Tiritoğlu “idareci” olarak adlandırılmış ve anlaşmanın 7.2.
maddesine göre; işin kapsamında önemli değişiklik meydana getiren, şirket
esas sözleşmesinin değiştirilmesi, diğer bir şirketle birleşme gibi kararların
LINPAC ve idarece ortaklaşa alınacağı hükme bağlanmıştır. Ayrıca
anlaşmanın 3.5.4. maddesi gereğince kurulacak olan şirketin 5 adet yönetim
kurulu üyesinden 4’ü A grubu hisse sahiplerinin belirlediği adaylar arasından
biri ise B grubu hisse sahiplerinin belirlediği adaylar arasından seçilecektir. Bu
anlamda LINPAC ile Kürşad Tiritoğlu arasında bir ortak kontrol söz
konusudur.
Ortak kontrol edilecek, tam işlevsel olacak ve ana teşebbüslerin rekabetçi
davranışlarının koordinasyonuna yol açmayacak şekilde hisse devredilmesi,
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendi kapsamında bir ortak
girişim olarak değerlendirilmektedir. Dolayısıyla söz konusu işlemin izin
04-20/209-45
3
kapsamında olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Dosya
mevcudu bilgilerden; LINPAC Plastik Ambalaj Pazarlama ve Ticaret A.Ş.
kurulmadan önce LINPAC tarafından Türkiye’ye yapılan satışların Sedat Tahir
Tüketim Maddeleri Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vasıtasıyla
gerçekleştirildiği ve bu şirketin 1998 yılı cirosunun 914.550.668.000-TL
olduğu görülmektedir. Ayrıca tarafların toplam pazar paylarının da eşikleri
geçmemesi nedeniyle anılan işlemin izne tabi olmadığı görülmüştür.
H.2.2. Yan Sınırlama
Genel olarak temel bir düzenlemenin yanında getirilen ve bu düzenlemeyle
birlikte bir anlam ifade eden ek hükümler “yan sınırlama” olarak
adlandırılmaktadır. Yan sınırlamalar, devralınan teşebbüsün değerinin
eksiksiz olarak alıcıya geçmesi için zorunlu olan sınırlamalardır. Birleşme-
devralmalarla birlikte getirilen düzenlemelerin yan sınırlama sayılması için
taraflar açısından kısıtlayıcı, yoğunlaşmayla doğrudan ilgili, işlemin
yürütülmesi için gerekli, kapsamının belirli ve sınırlı olması gerekmektedir.
Bu açıklamalar ışığında, başvuruya konu anlaşmanın “Sınırlamalar” başlıklı
12. maddesinin yan sınırlama kapsamında sayılıp sayılamayacağının
belirlenmesi gerekmektedir. Anlaşmanın diğer hükümlerinde ise taraflara
getirilen ticari bir sınırlama bulunmamaktadır.
Anlaşmanın 12.2. maddesine göre; LINPAC, anlaşma devam ettiği sürece,
Şirket yoluyla olan payı dışında, Sınırlı İş’le ilgilenmeyecektir.
Yine anlaşmanın 12.3. maddesine göre İdareci, anlaşma devam ettiği sürece
ve Şirket’e ait hisselerin tümünden vazgeçmesinden sonraki iki yıl boyunca
(Sınırlı Süre);
- Şirket yoluyla olan payı dışında, Sınırlı İş’le ya da Sınırlı Ürün’lerin üretimi ile
ilgilenmeyecek (12.3.1),
- Sınırlı Süre içinde herhangi bir İlgili Şirket ya da Üretim Teşebbüsünde
idareci ya da yönetici görevlerinde bulunmuş çalışan ya da memurlarını (İlgili
Çalışan), herhangi bir İlgili Şirket aleyhinde davranmasını ve bunlara zarar
vermesini engellemek için elinden geleni yapacak (12.3.2),
- Sınırlı Süre içinde Sınırlı Ürün’lerle ilgili herhangi bir İlgili Şirket ya da Üretim
Teşebbüsünün müşterisi ya da muhtemel müşterisi olan herhangi bir kişi,
şirket ya da kuruluşla iş yapmayacak (12.3.3),
- herhangi bir bayiyi ya da herhangi bir İlgili Şirket’i ya da Üretim
Teşebbüsü’nü tedarik ettiklerinden vazgeçirmeye ya da tedarik şartlarını
değiştirmeye çalışmayacaktır (12.3.4).
Ancak, 12.2 ve 12.3. maddelerle getirilen sınırlamalardan hiçbirisinin;
- İdarecinin, anlaşmanın imza tarihindeki kapsamı dahilinde, Sedat Tahir’in
perakende mağazalar aracılığı ile ev kullanıcılarına satmak için gıda kaplama
filmlerini ithal etme, pazarlama ve satmasıyla doğrudan ya da dolaylı olarak
ilgilenmeye devam etmesine (12.6.1),
04-20/209-45
4
- LINPAC’ın doğrudan ya da dolaylı olarak Üretim Teşebbüsü’yle (ya da böyle
bir Üretim Teşebbüsünün ürettiği ürünlerin dağıtım ve satışı ile) ilgilenmesine
(12.6.2),
- LINPAC’ın Türkiye dışındaki herhangi bir bölgede Sınırlı Ürünlerin satış ve
dağıtımı ile doğrudan ya da dolaylı olarak uğraşmasına
engel teşkil etmeyeceği beyan edilmiştir.
Bu maddelerde geçen Sınırlı İş, Sınırlı Ürün, Sınırlı Süre, İlgili Şirket ve Üretim
Teşebbüsü kavramları ise aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır:
Sınırlı İş: Sınırlı Süre içinde, yapılan İş (genelde gıda ve gıda ile ilgili
endüstrilerde kullanılan (i) her türlü PVC ve diğer plastikten mamul kaplama
filmleri ve (ii) her türlü EPS ve diğer plastikten mamul ambalajların ithali,
dağıtımı ve satışı ile bu ürünlerin üretimi ve diğer benzeri faaliyetler) ile
rekabet halinde ve Türkiye’de faaliyette olan bir işi veya Sınırlı Süre içinde İş
kapsamındaki ürünlerin satıldığı herhangi bir bölgedeki Sınırlı Ürünlerin
satışını veya dağıtımını kapsayan işler,
Sınırlı Ürünler: Sınırlı Süre boyunca her durumda gıda ve gıda ile ilgili
endüstrilerde herhangi bir İlgili Şirket ya da Üretim Teşebbüsü tarafından
kullanılan ve ithal edilen, üretilen, dağıtımı yapılan ve satılanlarla aynı ya da
benzer olan tüm ve her çeşit gıda paketleme filmleri ve EPS ve diğer plastik
kökenli paketleme,
Sınırlı Süre: LINPAC için anlaşma süresi ve Kürşad Tiritoğlu için, anlaşma
devam ettiği süre ve Şirkete ait hisselerin tümünden vazgeçmesinden sonraki
iki yıl,
İlgili Şirket: Şirket ile Şirket’in iştiraklerinden herhangi biri veya tamamı,
Üretim Teşebbüsü: LINPAC tarafından üretilen ya da o ürünlere benzer
ürünler için yeni bir üretim tesisi kurularak üretime başlanması, üretimle iştigal
eden mevcut bir şirketin ya da işin satın alınması, bir ortak girişim şirketi
kurulması, birleşme gibi yollarla edinilen şirket.
H.2.3. Değerlendirme
Taraflar arasında izne tabi olmayan bir ortak girişim işlemi mevcuttur ve söz
konusu rekabet yasağı ortak girişim işlemiyle doğrudan ilgilidir. Bunun
yanında kapsam ve süre bakımından da makul olması halinde, ilgili
düzenleme, işlemin yürütülmesi için gerekli kabul edilerek yan sınırlama
kapsamında değerlendirilebilecektir. Bu sebeple başvuruya konu anlaşmanın
rekabet yasağına ilişkin hükmü, her iki taraf açısından kapsam ve süre
yönünden ele alınacaktır.
H.2.3.1. Kapsam Yönünden Değerlendirme
Anlaşma ile LINPAC’a sadece, anlaşma süresince Sınırlı İş’le uğraşmamasına
dair bir sınırlama getirilmiştir. Ortak girişim teşebbüsünün iştigal konusu
04-20/209-45
5
dışında kalan işler bakımından getirilen sınırlamalar zorunlu olarak
nitelendirilmemektedir. Ancak, anlaşmada verilen tanımdan anlaşıldığı üzere,
Sınırlı İş, ortak girişimin iştigal konusunu oluşturan İş’le ilgili olup başka
herhangi bir alana genişletilmemiştir. Dolayısıyla, kapsam itibarıyla LINPAC’a
getirilen sınırlamanın zorunlu olduğu değerlendirilmiştir.
Ortak girişim oluşturulması çerçevesinde, Kürşad Tiritoğlu’na getirilen
sınırlamalar da kapsam bakımından sadece ortak girişimin faaliyet alanıyla
sınırlanmış olup bunun ötesinde herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır.
Zira sınırlamanın kapsamını belirleyen Sınırlı İş ve Sınırlı Ürün tanımları ortak
girişimin faaliyet alanıyla ilişkilendirilmiştir. Yine, İlgili Çalışanları herhangi bir
İlgili Şirket aleyhinde davranmasını ve bunlara zarar vermesini engellemek
için elinden geleni yapacağına, herhangi bir bayiyi ya da herhangi bir İlgili
Şirket’i ya da Üretim Teşebbüsü’nü tedarik ettiklerinden vazgeçirmeye ya da
tedarik şartlarını değiştirmeye çalışmayacağına dair düzenlemeler de zorunlu
olanın ötesinde değildir.
H.2.3.2. Süre Yönünden Değerlendirme
Süre bakımından LINPAC’a ortak girişim süresince, Kürşad Tiritoğlu’na ise
hissedarlık süresi ve hissedarlığın sona ermesinden sonraki iki yıl boyunca
rekabet yasağı öngörülmüştür. Esasen ortak girişim taraflarından herhangi
birisinin, ortak girişimle birlikte aynı pazarda faaliyet göstermesi, bu
teşebbüsler arasında bir işbirliği riskini ortaya çıkarmaktadır. Dolayısıyla,
LINPAC’a anlaşma süresince, Kürşad Tiritoğlu’na hissedarlık süresince
getirilen rekabet yasağı, ortak girişim işleminin asli unsuru olarak kabul
edilmiştir.
Ancak Kürşad Tiritoğlu bakımından hissedarlığın sona ermesinden itibaren iki
yıl süresince de rekabet yasağı getirilmektedir. Bu düzenleme ile ortak
girişimin süresini aşan bir sınırlama getirilmiş olmaktadır. Dosya mevcudu
bilgiler ve ortak girişim süresini iki yıla kadar aşan rekabet yasağı
düzenlemelerinin makul karşılandığı önceki kararlar göz önünde
bulundurularak, ortak girişim teşebbüsünün idarecisi konumunda olacak olan
söz konusu şahıs için getirilen bu yasağın yan sınırlama olduğu kanaatine
varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; LINPAC Plastics
Limited ile Kürşad Tiritoğlu arasında akdedilen hissedarlık sözleşmesine talep
edilen menfi tespit belgesinin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy