Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-3-67 (Devralma)
Karar Sayısı : 17-36/581-254
Karar Tarihi : 09.11.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Nesrin ATA, Çiğdem Gizem OKKAOĞLU, Ebrar KOCAMAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Koninklijke Bunge B.V.
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Ceren ÖZKANLI,
Av. Ceren GÖKTÜRK ve Av. Merve BAKIRCI
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş, İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Loders Croklaan Group B.V.’nin IOI Corporation Berhad’ın tek
kontrolünden, IOI Corporation Berhad ile Koninklijke Bunge B.V.’nin ortak
kontrolüne geçmesi işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 17.10.2017 tarih ve 7471 sayı ile
giren bildirim üzerine düzenlenen 31.10.2017 tarih ve 2017-3-67/Öİ sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
(4) Koninklijke Bunge B.V. (BUNGE HOLLANDA); Bunge Limited’in dolaylı olarak tamamına
sahip olduğu iştirakidir. Tarım ürünleri ve gıda alanında faaliyet göstermekte olup; hayvan
yemi, tüketici gıdaları ve yenilenebilir yakıtlar gibi farklı ürünlerin üretimi, pazarlanması ve
satışı ile ilgilenmektedir.
(5) Bunge Limited (BUNGE); tarımsal işletme, yenebilir yağ ürünleri, değirmencilik ürünleri,
gübre, şeker ve biyoenerji olmak üzere beş farklı alanda faaliyet göstermektedir.
BUNGE’nin Türkiye’de Bunge Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BUNGE TÜRKİYE) ve Ana
Gıda İhtiyaç Maddeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ANA GIDA) olmak üzere iki iştiraki
bulunmaktadır.
(6) Loders Croklaan Group B.V. (LODERS); rafine tohum ve tropikal yağların işlenmesi
suretiyle elde edilen bitkisel iç yağlar (margarin, sıvı margarin, toz haline getirilmiş iç
yağlar, bebek maması yağı, şekerleme yağı, kızartma iç yağı gibi) konusunda faaliyet
göstermektedir.
(7) IOI Corporation Berhad (IOI); palmiye ağacı yetiştirme, ham palm yağı üretimi ve emtia
ticareti konusunda faaliyet gösteren küresel bir şirkettir. Ayrıca alt pazarlara yönelik
işleme tesisleri de mevcuttur.
17-36/581-254
2 / 4
G.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
(8) Dosya içeriğinden taraflar arasında 12.09.2017 tarihinde Satın Alma Sözleşmesi ve
Hissedarlar Sözleşmesi (SÖZLEŞME) imzalandığı anlaşılmıştır. İşlemin
tamamlanmasının ardından, hâlihazırda IOI’nın %100 hissesine sahip olduğu bir iştiraki
olan LODERS’ın, BUNGE ve IOI’nın ortak kontrolüne geçmesi planlanmaktadır. İşlem
sonucunda LODERS’ın %(…..) oranındaki hissesi BUNGE’ye, %(…..) oranında hissesi
ise IOI’ya ait olacaktır.
(9) Bir ortak girişimin 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde devralma olarak
değerlendirilebilmesi için “ortak kontrol” ve “tam işlevsellik (bağımsız iktisadi varlık)”
koşullarının karşılanması gerekmektedir.
(10) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’a (Kılavuz)
göre, iki ya da daha fazla teşebbüs ya da kişinin başka bir teşebbüs üzerinde belirleyici
etki uygulama imkânına sahip olması durumunda ortak kontrolden söz edilmektedir.
Belirleyici etki, bir teşebbüsün stratejik ticari davranışlarını belirleyen eylemleri engelleme
yetkisidir (para. 48). Kılavuz’un 50. vd. paragraflarında bir ortak girişimde ortak kontrolden
söz edilebilmesi için tarafların eşit oy hakkına sahip olması, stratejik kararların
alınmasında veto haklarının bulunması ya da oy haklarının ortaklaşa kullanılması gibi
şartların sağlanması gerektiği ifade edilmiştir. Dolayısıyla, ana şirketlerin kontrol edilen
teşebbüsle ilgili önemli kararlarda (bütçe, işletme planı, önemli yatırımlar, üst yönetimin
atanması gibi) mutabakata varmak zorunda olduğu hallerde ortak kontrol söz konusudur.
(11) SÖZLEŞME’nin ilgili maddelerinden; üst yönetimin atanması, yatırımların, işletme
planının ve bütçenin tespiti gibi stratejik kararların LODERS’ın yönetiminde bulunan IOI
temsilcilerinden en az birinin olumlu oyu olmadan alınamayacağı anlaşıldığından, dosya
konusu işlem bakımından ortak girişimin şartlarından ilki olan ortak kontrolün sağlandığı
kanaatine varılmıştır.
(12) Bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde bir devralma olarak
değerlendirilmesi için aranan ikinci kriter ise, üzerinde ortak kontrol tesis edilen işletmenin
bağımsız bir iktisadi varlık niteliği taşıması, diğer bir deyişle tam işlevsel olmasıdır. Bu
kriter ile aranan özellik ortak girişimin, kurucularından bağımsız olarak ilgili pazarda
faaliyetlerini kalıcı olarak sürdürebilen ayrı bir iktisadi işletme olarak teşekkül etmesidir.
Bir ortak girişimin tam işlevsel olarak kabul edilebilmesi için;
Bağımsız olarak faaliyet göstermek için yeterli kaynaklara sahip olmak,
Ana şirketlerin belirli bir işlevi ötesinde faaliyet göstermek,
Satış ve satın alma ilişkilerinde ana şirketlere bağımlı olmamak,
Kalıcı olarak faaliyet göstermek
şeklinde ifade edilebilecek nitelikleri taşıması beklenmektedir1.
(13) Üzerinde ortak girişim kurulacak olan LODERS kendi yönetimi, personeli, satış ve dağıtım
ağına sahip olarak 2002 yılından itibaren pazarda faaliyet göstermektedir. Bu doğrultuda,
işlemin tamamlanmasının akabinde de, LODERS tüm işlevlerini bağımsız bir iktisadi
varlık olarak yerine getirebilecektir.
1 Kılavuz, par. 81-93.
17-36/581-254
3 / 4
(14) Yukarıda yer verilen bilgilerden, dosya konusu işlemin, bağımsız bir iktisadi varlığın tüm
işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişim kurulmasını içerdiği
anlaşıldığından, söz konusu işlem 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir
devralma işlemidir. Dosya içeriğinden, işlem taraflarının 2016 yılı cirolarının 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen ciro eşiğini aştığı
anlaşıldığından bildirime konu işlem izne tabidir.
(15) 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca, bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve
taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu ya da
taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün pazarının
alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu ilgili ürün pazarları etkilenen pazarları
oluşturmaktadır
(16) Dosya içeriğinden LODERS’in Türkiye’deki faaliyetlerinin; bitkisel iç yağlar2, özellikle
kakao yağı muadili (KYM), kakao yerine geçen (KYG), Durkex3 ve diğer palm bazlı
şekerleme dolguları ile sınırlı olduğu anlaşılmıştır. Teşebbüsün müşterileri ise daha çok
fırıncılık ve şekerleme alanlarında faallerdir. BUNGE ise Türkiye’de ham bitkisel yağ
pazarı4, dökme rafine bitkisel yağ pazarı5 ve paketlenmiş rafine bitkisel yağ pazarında
faaliyet göstermektedir. Dolayısıyla, BUNGE’nin ve LODERS’ın Türkiye’deki faaliyetleri
arasında yatay anlamda bir örtüşme yoktur.
(17) Dökme rafine bitkisel yağ ve ham bitkisel yağ, bitkisel iç yağ üretimi için girdi olduğundan
BUNGE ve LODERS’ın faaliyetleri arasında potansiyel bir dikey örtüşme söz konusudur.
Dosya içeriği verilere göre, BUNGE’nin dökme rafine bitkisel yağ pazarındaki payı
%(…..)’i, ham bitkisel yağ pazarındaki payı %(…..)’i geçmemektedir. LODERS’ın bitkisel
iç yağ pazarındaki payı ise %(…..) dolaylarındadır.
(18) Açıklamalar çerçevesinde, işlem neticesinde bir hâkim durumun yaratılamayacağı ya da
mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
2 19.01.2017 tarih ve 17-03/27-12 sayılı Kurul kararında ilgili ürün pazarı paketlenmiş rafine bitkisel yağ
pazarı olarak tanımlanmıştır.
3 Pürüzsüz sürülebilir şekerlemeler ve çok yumuşak çikolata dolguları için yüksek istikrarlı yağdır.
4 08.04.2010 tarih ve 10-29/428-157 sayılı; 08.04.2010 tarih ve 10-29/429-158 sayılı Kurul kararlarında ilgili
ürün pazarı ham yağ pazarı olarak tanımlanmıştır.
5 19.01.2017 tarih ve 17-03/27-12 sayılı Kurul kararında ilgili ürün pazarı dökme rafine bitkisel yağ pazarı
olarak tanımlanmıştır.
17-36/581-254
4 / 4
H. SONUÇ
(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında
izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim
durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin
verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy