Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-221 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-57/1360-352
Karar Tarihi : 25.11.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Ali Fuat KOÇ, Hüseyin COŞGUN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Louis Dreyfus Corporation
Temsilcisi: Av. Neşe ÖNDER
Kore Şehitleri Cad. No:17, Zincirlikuyu, 34394, İstanbul 20
D. TARAFLAR : Louis Dreyfus Corporation
40 Danbury Road Wilton, Connecticut, 06897, ABD
Dunavant Enterprises Inc.
3797 New Getwell Road Memphis TN 38118, ABD
E. DOSYA KONUSU: Louis Dreyfus Corporation tarafından Dunavant
Enterprises Inc’in depoları, sözleşmeleri, mal stokları ve forward sözleşmeleri
de dahil bütün pamuk işinin devralınması işlemine izin verilmesi talebi 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.10.2009tarih ve 7304 sayı ile giren ve
en son 4.11.2009 tarih ve 7883 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 13.11.2009 tarih ve 2009-3-
221/ Öİ-09-AFK sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 23.11.2009 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/373 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-57 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Dunavant Enterprises Inc.‘in bütün
pamuk işinin Lois Dreyfus Corporotion tarafından devralınması işleminin 1997/1
sayılı Tebliğ hükümleri çerçevesinde izne tabi bir işlem olduğu, anılan işlem
sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bir hakim durum
yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun kuvvetlendirilmesinin söz konusu
olmadığı, bu nedenle inceleme konusu işleme izin verilmesi gerektiği
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
50
09-57/1360-352
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Lois Dreyfus Corporation ( LDC)
Devralan LDC, dünya çapında ağırlıklı olarak tarım ürünlerinin alım satımı, ticareti ve
işlenmesi ile iştigal eden ve 1851’den bu yana faaliyetlerini sürdüren Lois Dreyfus
Comodities’in bir parçasını oluşturmaktadır. LDC’nin ayrıca ABD’de depolama ve 60
kredilendirme servisi acenteliği faaliyetleri de bulunmaktadır.
Pamuk pazarında Türkiye’de herhangi bir iştiraki bulunmayan1 LCD, Türkiye’ye
satışlarını Amerika’daki bir iştiraki olan Allenberg Cotton Company ve İsviçre’deki
bağlı ortaklığı Lois Dreyfus Commodities Suisse S.A vasıtasıyla Türkiye’deki
acenteler kanalıyla gerçekleştirmektedir. Bu satışta LCD anlaşma imzaladığı yerli
firmanın talep ettiği ürünün gümrüğe kadar nakliyesini sağlamakta, Türkiye’den ürünü
talep eden firma ise gümrük ve diğer vergileri de ödeyerek ürünü teslim almaktadır.
Acentelerin fonksiyonu ise bu satış sözleşmesi için tarafları bir araya getirmekten
ibarettir. LCD’nin Türkiye’ye pamuk satışından elde ettiği 2008 yılı cirosu …………. 70
TL, 2 ( ……… Amerikan Doları) pazar payı ise %..’dur.
LCD, Türkiye’ye yaptığı ithalatın yanı sıra, yine acenteler kanalıyla Türkiye’den
topladığı pamuğu başka ülkelere veya serbest bölgeye girişten sonra yeniden
Türkiye’ye satabilmektedir.
Bu bağlamda LCD hem Stalpcotn, Cargill, Plains Cotton ve Ecom gibi Türkiye’ye
pamuk satan yabancı teşebbüslerle hem de yerli alım satım firmaları ile rekabet
etmektedir.
80
H.1.2. Dunavant Enterprises Inc. (Dunavant)
Devreden Dunavant, dünya çapında pamuk ticareti alanında faaliyet gösteren bir
kuruluş olup, pamuk alım satımı, depolanması ve çırçırlanması ile iştigal etmektedir.
Dunavant’ın ayrıca kredilendirme servis acenteliği, gayrimenkul ve lojistik alanlarında
da faaliyetleri bulunmaktadır.
Dunavant’ın da Türkiye’de herhangi bir iştiraki ve irtibat bürosu bulunmamaktadır.
Dunavant’ın Türkiye’ye pamuk satışı Memphis’teki bürosu vasıtasıyla Türkiye’deki
acenteler kanalıyla gerçekleştirilmektedir. Teşebbüsün Türkiye’ye mal satışı yukarda 90
yer verilen LDC’nin satış yönetimine benzemektedir. Dunavant’ın 2008 yılında
Türkiye’ye sattığı pamuktan elde ettiği ciro ………….. TL, (………….. Amerikan
Doları) pazar payı ise % ……..’dir.
1 LCD’nin Türkiye’de Sesos Pazarlama Müşavirlik ve Ticaret Ltd. Şti unvanlı bir iştiraki vardır. Bildirim Formu’nda
yer verilen bilgilere göre bu şirket, tahıl ürünleri, canlı büyük baş hayvan, dondurulmuş et, dondurulmuş
hayvansal yağ, yoğunlaştırılmış portakal suyu, şeker, pirinç, ayçiçeği tohumu ve farklı kaynaklardan bitkisel
yağların alım satımı ile iştigal etmektedir.
2 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ( TCMB) 2008 yılı ortalama dolar satış kuru 1,2991 dir.
09-57/1360-352
3
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Taraflar pamuk ticaretinin yanı sıra diğer bazı tarım ürünleri, gayrimenkul, lojistik, 100
kredilendirme aracılık hizmetleri gibi çeşitli alanlarda da faaliyet göstermekle birlikte
dosya konusu işlem açısından incelenmesi gereken faaliyet pamuk satışıdır.
LDC ve Dunavant Türkiye’ye balyalanmış ham pamuk satışı yapmaktadırlar. Ham
pamuk çırçırlama olarak bilinen pamuk tiftiğinin pamuk tohumundan ayrılması ve
temizlenmesi yoluyla balyalanmış pamuğa dönüştürülmektedir. Balyalanmış ham
pamuk ise dokuma fabrikaları tarafından tekrar işlenmek suretiyle tekstil, iplik, halat,
döşeme gibi ürünler elde etmek için satın alınmaktadır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre, balyalanmış ham pamuğun yüksek arazi 110
pamuğu ve ekstra uzun lifli pamuk olmak üzere iki ana türü bulunmaktadır. Yüksek
arazi pamuğu, lifinin renk ve uzunluğu itibariyle ekstra uzun lifli pamuktan
farklılaşmaktadır. Ayrıca, ekstra uzun lifli pamuğun yüksek arazi pamuğuna nazaran
daha iyi bir lif gücüne ve doğal ışıltıya sahip olduğu kabul görmektedir. Bu nedenle
uzun lifli pamuğun yüksek arazi pamuğuna nazaran %25 ila %50 arası daha yüksek
bir bedelle satılması söz konusu olabilmektedir.
Bununla birlikte, balyalanmış ham pamuk üreticilerinin bir türden diğerine çok kolay
bir şekilde geçebilmeleri, bu ürünün alıcısı olan dokuma fabrikaları ve ham pamuk
kullanıcıları için iki türün ikame edilebilir olması, hatta çoğu dokuma fabrikasının 120
istenilen iplik kalınlığını elde edebilmek için bu iki türü karıştırarak kullandığı dikkate
alındığında, bu türleri ayrı birer pazar olarak ele almanın bu dosya bakımından
gerekli olmadığı kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla ilgili ürün pazarı “balyalanmış ham
pamuk pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, ithal pamuğun Türkiye’ye ulaşmasının bir
nakliye masrafı gerektirmesine rağmen balyalı ithal pamukla balyalı yerli pamuk
arasında ve farklı bölgelerde üretilmiş karşılaştırılabilir kalitedeki yerli ham pamuğa 130
bölgeden bölgeye biçilen fiyatlar arasında kayda değer bir fark bulunmadığı
anlaşılmaktadır.
Balyalanmış pamuğun Türkiye’nin her yerine benzer koşullarla ulaşabilir olduğu da
dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
LDC, Dunavant ve Dunavant’ın bazı iştirakleri arasında 28 Eylül 2009’da imzalanan 140
“Satın Alma Anlaşması” (Anlaşma) ile LDC, Dunavant’ın ABD’deki ve Latin
Amerika’daki mal varlıklarını3, Dunavant’ın Avusturalya’daki iştiraki McFadden’den
3 Dunavant’ın ABD’deki mal varlıklarını Dunavant ve Dunavant’ın, Westside Compress Compnay Inc, Fambro Warehouse Co.,
Westside Compress Company of Memphis Inc. , Fambro Electronic Warehouse Receipts Inc. , Southern Compress &
Warehouse Co. iştirakleri devredecektir. Dunavant’ın Latin Amerika’daki mal varlıkları ise, Dunavant ve Dunavant McFadden
Ltd., Dunavant Argentina S.A. , Dunavant de Mexico S.A tarafından devredilecektir.
09-57/1360-352
4
Avusturalya’da devralınan şirketlerin ortaklık paylarını, Dunavant Holding Inc.’den
Dunavant S.A’nın ortaklık paylarını devralacaktır.
LDC’nin Dunavant’ın pamuk faaliyetlerini devralmasındaki amaç ABD, Avusturalya,
Asya ve Afrika’daki varlığını geliştirmek olarak ifade edilmiştir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir 150
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” durumu birleşme devralma sayılan haller arasında
sayılmaktadır.
İncelemeye konu işlemde LCD, Dunavant’ın pamuk işindeki malvarlığının yanı sıra
bazı iştiraklerinin ortaklık paylarını da devralmakta ve bu durum bir kontrol değişikliği
sonucunu doğurmaktadır. Bu nedenle, işlem 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir devir
işlemidir.
İkinci olarak tespit edilmesi gereken husus, bu işlemin Rekabet Kurulu’nun iznine tabi 160
olup olmadığıdır. 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde “Bu Tebliğ’in 2 nci
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya
bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş milyon Türk Lirası’nı aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” ifadesine yer verilmektedir.
Tarafların ilgili ürün pazarındaki pazar payları sırasıyla, %.. ve %... ’dir. Yani
toplamda işlem sonrasında % .....’lik bir orana ulaşılmaktadır. Tarafların 2008
ciroları ise sırasıyla ……….. ve ………….. Amerikan Doları’dır. Bu verilere göre 170
işlem, pazar payı eşiği açısından bildirime tabi olmamakla birlikte, ciro eşiği
açısından bildirime tabidir.
H.3.2. Hukuki Değerlendirme
İşlemin gerçekleştiği pazar incelendiğinde, özellikle Türkiye’de tekstil sektöründe
duyulan ihtiyaç nedeni ile balyalanmış ham pamuğa talebin yüksek olduğu ve buna
bağlı olarak da pazarda çok sayıda yerli ve ithalatçı oyuncunun bulunduğu
görülmektedir.
180
Tarafların tahmini değerlendirmelerine göre pazarda Staplcotn’un %..., Cargill’in
%...., Reinhart’ın %... civarında payları vardır. Geri kalan kısmı ise işlem tarafı
teşebbüsler ve diğer oyuncular doldurmaktadır.
Ürünün homojen bir nitelik taşıdığı ve ithal ürün ile yerli üretim arasında kayda değer
bir fiyat farkı bulunmaması gibi unsurlar dokuma fabrikalarına en avantajlı ürün
sağlayan teşebbüsü seçme konusunda geniş bir hareket alanı sağlamakta, bu da
pazarda sürekli olarak rekabetçi bir ortam olması sonucunu doğurmaktadır.
Fabrikaların ürün fiyatlarını göz önüne alarak riski dağıtma amacıyla farklı farklı
üreticilere yönelebiliyor olmaları da bu hususu destekler niteliktedir. 190
09-57/1360-352
5
Öte yandan, yeterli sermaye bulunması ve gerekli ticari bağlantının kurulmuş olması
halinde pazara girişin önünde hukuki veya fiili bir engel bulunmadığına, balyalanmış
ham pamuk ticaretinin ülkenin her yerinde serbestçe yapılabildiğine, özellikle tekstil
sektöründen kaynaklanan talep büyüdükçe bu yönde yeni girişlerin her zaman için
mümkün olduğu ifade edilmelidir.
Söz konusu anlaşma ile ilgili olarak işaret edilmesi gereken bir diğer nokta da 15.
maddede yer verilen rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin hükümdür. Bu madde ile
satıcı tarafların sözleşmenin konusu Sınırlı İş kapsamında sözleşmenin kapanış 200
tarihinden itibaren 4 yıl boyunca alıcı ile rekabet etmeyeceği, satıcı tarafların kapanış
tarihinden itibaren 4 yıl boyunca işin icrasına müdahalede bulunmayacağı veya işin
akışını bozmayacağı veya alıcının mevcut ve potansiyel müşterileri veya
sözleşmelilerine müdahalede bulunmayacağı, satıcı tarafların hiçbir zaman alıcı
dışında hiç kimseye gizli bilgileri açıklamayacağı ve bu bilgileri kullanmayacağı ve
satıcı tarafların sözleşmenin kapanış tarihinden itibaren 4 yıl süre ile alıcıya geçen
çalışanları işe almayacağı kararlaştırılmıştır. Söz konusu hükmün hukuken bir yan
sınırlama niteliği taşıdığı ve tarafların da ifade ettiği üzere alıcı açısından
anlaşmadan beklenen faydanın doğması için temel bir gereklilik olduğu kanaatine
varılmıştır. 210
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde 220
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy