Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-101 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-44/962-315
Karar Tarihi : 03.08.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, 10
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : İsmail Atalay YOLCU, Çiğdem TUNÇEL, Fatma ATAÇ,
Başak ARSLAN
C. BAŞVURUDA
BULUNANLAR : - Üzümlü İpekyolu Akaryakıt A.Ş.
Erzincan-Erzurum Karayolu Üzeri 15. km Üzümlü/Erzincan
- Menderes Tarım Gıda Akaryakıt Tic. ve San. Ltd. Şti
Hüdavendigar Mh. Dikkaldırım Cd. No:25/A Osmangazi/Bursa
- Arda Ambalaj Plastik Sanayi Tic. Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Serkan ŞAHİN, Av. Canan ŞAHİN 20
Mansuroğlu Mah. 1593/1 Sok. No:30 K:4 D.12 Bayraklı/İzmir
- Doğan İnşaat Taah. Petrol Ürn. San. Tic. Ltd. Sti
Büklüm Sok. No:32/3 Kavaklıdere/Ankara
- Ümit SALTIK
Temsilcisi: Av. Arif MUTLU
İstasyon Cad. Esnaf Sitesi B Blok Kat 1 Ereğli/Konya
- Halim ESKİ
Temsilcisi: Av. Nurullah LAYIK
Gazi Cad. Davutoğlu İş Merkezi No:1/35 Çorum
- Ömer SÜMER - Halil SÜMER 30
Akkent Mah. Neptün Yalı Sitesi No:521 Kat:5
D:12 Yenişehir/Mersin
- İhbar
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Lukoil Eurasia Petrol A.Ş.
Temsilcisi: Av. Dr. İ. Yılmaz ASLAN
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza No:38/8 Balmumcu
Beşiktaş/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Lukoil Eurasia Petrol A.Ş. tarafından yapılan dikey
anlaşmalar ve çeşitli uygulamalar yoluyla 4054 sayılı Kanun’un ve 2002/2 sayılı 40
Tebliğ’in ihlal edildiği iddiası.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına intikal eden ve aşağıda yer verilen şikayetler
ile ilgili olarak hazırlanan 16.06.2011 tarih ve 2011-1-38/İİ-11-139.İAY sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun 23.06.2011 tarihli toplantısında görüşülmüş ve
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde bir soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi
uyarınca ilgili şirket hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bunun
üzerine, 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği’nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
11-44/962-315
2
25.07.2011 tarih ve 2011-1-101/ÖA-11-139.İAY sayılı Önaraştırma Raporu 27.07.2011 50
tarih ve REK.0.05.00.00-110/220 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-44 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvurularda özetle; Lukoil Eurasia Petrol A.Ş.
(Lukoil)’nin şikayetçiler ile yaptığı dikey anlaşmaların ve çeşitli uygulamaların 4054
sayılı Kanun ile 2002/2 sayılı Tebliğ’e aykırı olduğu iddia edilmektedir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Lukoil Eurasia Petrol A.Ş.’nin (Akpet
Akaryakıt Dağıtım A.Ş., Akpet Gaz A.Ş.) bayileriyle yapmış oldukları dikey anlaşmalar
ve çeşitli uygulamalar yoluyla 4054 sayılı Kanun'un ve 2002/2 sayılı Tebliğ'in ihlal
edildiği iddiasına ilişkin olarak;
1)Lukoil ile, 60
- Üzümlü İpekyolu Akaryakıt A.Ş.
- Arda Ambalaj Plastik Sanayi Tic Ltd. Şti.
- Doğan İnşaat Taah. Petrol Ürn. San. Tic. Ltd. Şti.
- Halim Eski
- Ömer Sümer - Halil Sümer
arasındaki dikey ilişkinin sona erdirilmiş olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun
kapsamında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı,
2) Lukoil ile Nazmiye Meriç arasındaki dikey ilişkinin halihazırda 2002/2 sayılı Tebliğ ile
tanınan grup muafiyetinden yararlanması nedeniyle, söz konusu dikey ilişki ile ilgili
olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı, 70
3) Lukoil ile,
- Menderes Tarım Gıda Akaryakıt Tic. ve San. Ltd. Şti.
- Ümit Saltık
arasındaki dikey ilişkilerin grup muafiyeti kapsamı dışında kaldığı ve Lukoil ile anılan
bayiler arasındaki ve benzer nitelikteki tüm dikey ilişkilerin tapudan intifa terkini
suretiyle gerekçeli kararın tebliğinden itibaren en geç bir ay içinde sona erdirilmesi,
aksi takdirde haklarında işlem başlatılacağı hususunda Lukoil’in bilgilendirilmesi
gerektiği
görüşü ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 80
I.1. Lukoil Eurasia Petrol A.Ş. (Lukoil)
Aytemiz Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş., genel kurulunun 06.12.2006 tarihli
kararı uyarınca unvan değişikliğine giderek Akpet Akaryakıt Dağıtım A.Ş. (Akpet)
unvanını almıştır. Akpet, Rekabet Kurulunun 14.08.2008 tarihli ve 08-50/748-304 sayılı
kararı ile izin verilen işlem neticesinde Lukoil’e devredilmiştir. Lukoil hisselerinin
yaklaşık %100’ü Lukoil Europe Holdings B.V.’ye aittir. Lukoil hâlihazırda Lukoil ve
Akpet markalarıyla pazarda faaliyet göstermektedir1.
I.2. Genel Değerlendirme
Akaryakıt sektöründeki dağıtım şirketlerinin bayileriyle yaptıkları dikey anlaşmalar ve
bunlara ilişkin uygulamalar hakkında, Kurum kayıtlarına muhtelif tarihlerde intikal eden 90
başvurular işbu dosya kapsamında değerlendirmeye alınmış olup, aşağıda
açıklanacağı üzere, şikâyetler genel olarak, ilgili dağıtım şirketi ile bayisi arasındaki
1 Kararın devamında Akpet ve Lukoil şirketleri “Lukoil” olarak anılacaktır.
11-44/962-315
3
dikey anlaşmaların 4054 sayılı Kanun ile 2002/2 sayılı Tebliğ’e aykırı olduğu iddialarını
içermekte ve bu konuda gerekli işlemlerin yapılması talep edilmektedir.
Bilindiği üzere Total-Akdağ kararının Danıştay 13. Dairesi tarafından iptal edilmesi
üzerine, 30.10.2008 tarihinde kararın Rekabet Kurulu tarafından yeniden tesis
edilmesiyle bayilik sözleşmeleri ile bağlantılı ve onlarla birlikte değerlendirilen intifa,
tapuya şerh edilmiş kira ve benzeri uzun süreli sözleşmelerin sürelerinin beş yıllık üst
sınıra uygun hale getirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte,
05.03.2009 tarihli Barbaros-Altınbaş Petrol ve Polpet-Bölünmez Petrolcülük 100
kararlarında uygulamaların esasları belirlenmiş, izleyen süreçte gerek bireysel
muafiyet başvuruları gerekse şikayet başvuruları kapsamında birçok başvuru karara
bağlanmıştır. Önaraştırmaya konu iddialar akaryakıt sektöründe çeşitli şekillerde
kurulan dikey anlaşmaların farklı türlerine ilişkin olmakla birlikte, tamamı benzer
şekillerde daha önce gerek şikayet gerekse bireysel muafiyet başvurular şeklinde
Rekabet Kurulunun önüne gelerek değerlendirilmiş ve benzer nitelikteki dikey ilişki
çeşitleri bakımından içtihat birliği sağlanmıştır.
Söz konusu kararlar ve sektörle yapılan görüş alışverişi neticesinde Kuruma yapılan
başvurular çerçevesinde, akaryakıt sektöründe çok çeşitli şekillerde kurulan dikey
anlaşmalarla karşılaşılmıştır. Bunlardan en yaygın olarak görülen anlaşma türünde, 110
akaryakıt istasyonu ya da istasyon inşasına elverişli arsa/arazi maliki bayi adayı ile
dağıtıcı arasında bayilik ilişkisinin kurulmasına esas teşkil eden bir protokol
yapılmakta, söz konusu protokolde yüklenilen taahhüde istinaden, malik tarafından
dağıtıcı lehine ilgili taşınmaz üzerinde uzun süreli kira ya da intifa hakkı tanınmasını
müteakiben taraflar arasında ayrıca bayilik sözleşmesi yapılmaktadır.
Bir başka anlaşma türünde ise bayilik faaliyeti yürütmek isteyen ancak akaryakıt
istasyonu sahibi olmayan kişiler, malik ile anlaşarak taşınmaz üzerinde kira hakkı elde
etmekte, söz konusu kira hakkına istinaden herhangi bir dağıtıcı ile bayilik ilişkisi
kurulmaktadır. Bu süreçte, dağıtıcı ile prensipte anlaşılmasının ardından; dağıtıcı, bayi
adayı ve malik arasında üçlü bir protokol yapılmakta veya protokol yapılmaksızın; 120
malik tarafından ilgili taşınmaz üzerinde dağıtıcı lehine intifa hakkı tanınmakta;
nihayetinde dağıtıcı ile taşınmaz üzerinde kira hakkını elinde bulunduran bayi arasında
da bayilik sözleşmesi imzalanmaktadır.
Yine sektörde yaygın olarak görülen bir başka anlaşma türünde ise daha önce dağıtıcı
lehine ilgili taşınmaz üzerinde kira ya da intifa hakkı tanıyan malik ile dağıtıcı arasında
bayilik sözleşmesi yapılmakta ve istasyon bir müddet malik tarafından bayi sıfatıyla
işletilmektedir. Daha sonra malik ile dağıtıcı arasındaki sözleşme herhangi bir sebeple
sona erdiğinde, malik tarafından bulunan ve dağıtıcı tarafından onaylanan üçüncü bir
kişi bayilik faaliyetini devralmakta ya da işletme hakkı doğrudan dağıtıcı tarafından
üçüncü bir kişiye kullandırılmaktadır. 130
Kuşkusuz, sektörde yukarıda sayılanlar dışında da çeşitli şekillerde kurulan ve
sürdürülen dikey ilişkiler bulunmakla birlikte, işbu karar kapsamında gerek yukarıda
sayılan anlaşma türlerine uyan gerekse de daha farklı nitelikteki anlaşmaların 4054
sayılı Kanun’a ve ilgili mevzuata uygunlukları değerlendirilmiştir.
I.2.1. Konu ile İlgili Mevzuat Hükümleri, Danıştay ve Rekabet Kurulu Kararları
2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetin alımı,
satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar “dikey anlaşma” olarak
tanımlanmaktadır. Tebliğ’in 3. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü “alıcının
anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini, 140
satın almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı
11-44/962-315
4
her türlü yükümlülük” olarak ifade edilmiştir. Tebliğ’in 5(a) maddesinde ise, Tebliğ ile
tanınan muafiyetin anlaşmalarda alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı
aşan rekabet etmeme yükümlülüğüne uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.
Rekabet Kurulunun konuya ilişkin olarak daha önce almış olduğu kararlar uyarınca,
18.09.2005 tarihinden önce yapılan ve bu tarih itibarıyla kalan süresi beş yılı aşan
dikey anlaşmaların, 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanma olanağı bulunmaktadır. 18.09.2005 tarihinden sonra yapılan
dikey anlaşmalar ise yapıldıkları tarihten itibaren beş yıl süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile
düzenlenen grup muafiyeti kapsamındadır. 150
Bunun yanında 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde, anlaşmalardaki rekabet etmeme
yükümlülüklerine veya bu yükümlülüğün anlaşmanın asli bir parçası olduğu hallerde
anlaşmanın tamamına yönelik olarak getirilen beş yıllık grup muafiyeti sınırına ilişkin
olarak bir istisnai durum düzenlenmiştir. Söz konusu hüküm, “Alıcının anlaşmaya
dayalı faaliyetlerini sürdürürken kullanacağı tesisin mülkiyeti arazi ile birlikte veya alıcı
ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı çerçevesinde
sağlayıcıya ait ise yahut alıcı bu faaliyetini sağlayıcının alıcı ile bağlantısı olmayan
üçüncü kişilerden elde ettiği bir ayni veya şahsi kullanım hakkının konusu olan bir
tesiste sürdürecekse, alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü, söz konusu
tesisin alıcı tarafından kullanıldığı süreye bağlanabilir; şu kadar ki, rekabet etmeme 160
yükümlülüğü, bu sürenin beş yılı aşan kısmı bakımından, sadece alıcının söz konusu
tesiste yürüteceği faaliyetini kapsar.” şeklindedir.
2002/2 sayılı Tebliğ’in açıklanmasına ilişkin Kılavuz’un 36. paragrafında ise, Tebliğ’in
5. maddesinde dikey anlaşmalardaki rekabet etmeme yükümlülüklerine yönelik olarak
düzenlenen istisna konusunda, “Tebliğ’in 5 inci maddesi ile getirilen bu istisna,
“öncelikle ve özellikle” ilişkinin başlangıcından itibaren üçüncü şahıslardan ayni ya
da şahsi haklar kapsamında taşınmazın kullanma ve/veya yararlanma hakkının
alınması ve bunu müteakiben tesisin bizzat sağlayıcı tarafından işletilmesi ya da
kullanma/yararlanma hakkı veren ile hiçbir bağlantısı olmayan şahıslarla bayilik
ilişkisinin kurulması ile sınırlıdır. Muafiyet kapsamındaki beş yıllık süre dolmadan; 170
faaliyetlerin sona erdirilmesi, devralma vb. yollarla dikey anlaşmanın taraflarında
değişiklik ortaya çıkması halinde muafiyetten yararlanılabilecek sürenin uzaması söz
konusu değildir.” şeklinde açıklama yer almaktadır.
Söz konusu hüküm ve açıklamalar dikkatle irdelendiğinde, bahse konu istisnadan
yararlanmanın, öncelikle iki koşuldan birinin varlığına bağlı olduğu görülmektedir. Buna
göre alıcı (bayi) anlaşmaya dayalı faaliyetini:
- ya doğrudan veya alıcıyla hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir
üst hakkı çerçevesinde sağlayıcıya (dağıtıcıya) ait tesis (akaryakıt istasyonu)
üzerinde,
- ya da bizzat sağlayıcı tarafından alıcıyla hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden 180
elde edilen bir ayni veya şahsi kullanım hakkına konu bir tesiste
sürdürmelidir.
Bunun yanı sıra Kılavuzda açıkça belirtildiği gibi, taraflar arasındaki dikey ilişkinin
istisna hükmünden yararlanabilmesi için, söz konusu ilişkinin en baştan itibaren
yukarıda belirtilen koşullara uygun olarak kurulması gerekmektedir. Nitekim
Danıştay’ın TOTAL/Akdağ dosyasında, Rekabet Kurulu kararına karşı Danıştay 13.
Dairesi’nin E.2006/1604 esas numarasına kayden açılan dava sonucunda verilen
13.05.2008 tarih ve K.2008/4196 sayılı kararın gerekçesi, bu değerlendirmeyi haklı
kılmaktadır. Söz konusu kararda özetle; dağıtıcının bayiyle kurmuş olduğu hukuki
ilişkinin yani taraflar arasındaki dikey anlaşmanın temelinin işletme sözleşmesi ve kira 190
11-44/962-315
5
sözleşmesi olmak üzere iki sözleşmeye dayandığı belirtildikten sonra, Yüksek
Mahkeme’nin, bayilik sözleşmesi de dahil olmak üzere anlaşmanın unsurlarında
sonradan oluşacak değişikliklerin değil, anlaşmanın en baştan itibaren 2002/2 sayılı
Tebliğ’e uygun olarak kurulup kurulmadığının dikkate alınması ve değerlendirmenin bu
çerçevede yapılması gerektiğine işaret ettiği görülmektedir.
Bunun yanında konunun akaryakıt sektörü özelinde ayrı bir önemi de bulunmaktadır.
Şöyle ki; akaryakıt sektöründe akaryakıt istasyonu olmaksızın istasyonlu bayilik
faaliyeti yürütülememesi nedeniyle, dağıtım firmalarının ve bayilerin yürüttükleri ticari
faaliyet ile istasyon arasında sıkı bir ilişki söz konusudur. Bu nedenle, 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesinde sayılan özel durum bir yana bırakılırsa, beş yıllık rekabet 200
yasağı süresinin esasen; “bir dağıtıcının bir istasyonu tek seferde yapacağı
sözleşmeler yoluyla diğer dağıtıcıların faaliyetine kapatabileceği üst sınır” olarak
yorumlanması gerekmektedir.
Diğer taraftan, Rekabet Kurulunun ve Danıştayın konuyla ilgili olarak daha önce almış
olduğu kararlar ile de sabit olduğu üzere, intifa, tapuya şerh edilmiş kira veya benzer
etkiye sahip sözleşmeler, bayi üzerindeki rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin
2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen beş yıllık üst sınırı fiili olarak aşmasına neden
olmaktadır. Bu bakımdan, işbu dosya kapsamında yer alan ve rekabet yasağı içeren
bayilik sözleşmeleri ve bunlarla bağlantılı intifa, kira gibi sözleşmelerin, aralarındaki
hukuki ve iktisadi ilişki nedeniyle tek bir anlaşma olarak 2002/2 sayılı Tebliğ’e 210
uygunluklarının değerlendirilmesi gerekmektedir.
I.2.2. Önaraştırmaya Konu Dikey Anlaşmalar Bakımından Bireysel Muafiyet
Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un “Muafiyet” başlıklı 5. maddesine göre, Rekabet Kurulu, bu
maddede belirtilen koşulların tamamının varlığı halinde teşebbüsler arası anlaşma,
uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4. madde hükümlerinin
uygulanmasından muaf tutulmasına karar verebilir: Bu koşullar 5. maddenin birinci
fıkrasında aşağıdaki şekilde sayılmıştır:
a. Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, 220
b. Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c. İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d. Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması
Dikey anlaşmalarda yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerine Tebliğ ile getirilen beş
yıllık sürenin üzerinde bir süre için muafiyet tanınması ancak ve ancak çok istisnai
hallerde makul görülebilir. Rekabet Kurulu tarafından akaryakıt sektöründeki dikey
anlaşmalara bireysel muafiyet verilebilmesinin şartları 25.02.2010 tarih ve 10-19/229-
87 sayılı Delta ve 18.03.2010 tarih ve 10-24/338-122 sayılı Total kararlarıyla
belirlenmiş, söz konusu kararlardan sonraki tarihli muhtelif kararlarda da benzer 230
nitelikteki anlaşmalara bireysel muafiyet tanınmıştır. Anılan kararlarda; dikey
anlaşmaların, daha önce üzerinde hiçbir gerçek ve/veya tüzel kişi tarafından akaryakıt
bayilik faaliyeti yapılmamış arsalar/araziler üzerinde kurulmuş yeni akaryakıt
istasyonlarına ilişkin olmaları ve akaryakıt istasyonlarına özgü yatırımların dağıtıcı
tarafından üstleniliyor olması dikkate alınarak, bayilerin beşinci yılın sonunda, dağıtım
firması tarafından üstlenilen ilişkiye özgü yatırımın varsa kalan süreye tekabül eden
bedelini ödeyerek anlaşmaları sona erdirebilmeleri konusunda tarafların anlaşmaları
koşuluyla, 10 yıla kadar muafiyet tanınmasına karar verilmiştir.
11-44/962-315
6
Rekabet Kurulunun yukarıda anılan kararlarında ortaya koymuş olduğu koşulları 240
sağlayan dikey anlaşmalara bireysel muafiyet tanınmış ve söz konusu dikey
anlaşmalara ilişkin olarak ilgili bölümlerde ayrıntılı değerlendirme yapılmıştır. İlgili
bölümlerde belirtilmeyen diğer anlaşmalar bakımından ise 2002/2 sayılı Tebliğ ile
öngörülen sınırı aşan süreler için bireysel muafiyet tanınmasının mümkün olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
I.3. Lukoil Hakkındaki Şikayetlere İlişkin Tespit ve Değerlendirmeler
Aşağıda yer verilen şikayetçiler tarafından, ayrıntıları dosyada bulunan ve hakkında
önaraştırma yapılan dağıtım firmasına ilişkin olarak özetle; intifa haklarının terkinine
ilişkin başvurular yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu şikayetler arasında intifa haklarının
tapudan terkin etmelerine olanak sağlayacak şekilde vekaletname gönderildiği tespit 250
edilenler açısından 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına
gerek olmadığı anlaşıldığından, ayrıntılı olarak iddialara ve tespitlere yer verilmeyerek
değerlendirmelerde bulunulmuştur.
I.3.1. Üzümlü İpekyolu Akaryakıt A.Ş. (Üzümlü Akaryakıt), Arda Ambalaj Plastik
Sanayi Tic Ltd. Şti. (Arda Plastik), Halim Eski (Özkanlar Akaryakıt), Doğan İnşaat
Taah. Petrol Ürn. San. Tic. Ltd. Şti. (Doğan Petrol), Ömer Sümer - Halil Sümer
Dosyadaki bilgilere göre; yukarıdaki şikayetçiler tarafından yapılan başvurular ile ilgili
olarak, söz konusu istasyonların bulunduğu taşınmazlar üzerindeki intifa haklarının
tapudan terkin edilmesine olanak sağlayan vekaletnamelerin gönderilmiş olduğu
anlaşılmaktadır. Bu çerçevede şikayete konu taşınmazlar üzerindeki intifa haklarının 260
terkininin sağlanabileceği değerlendirilerek, söz konusu dikey ilişkiler ile ilgili olarak
4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek görülmemiştir.
Diğer taraftan, Halim Eski’nin başvurusunda yer alan intifa hakkı dışındaki diğer
hususların ise, ortaklar arasındaki bir anlaşmazlıktan kaynaklandığı, bu nedenle 4054
sayılı Kanun’un kapsamı dışında olduğu değerlendirilmektedir.
I.3.2. Nazmiye Meriç (Özmeriç Petrol)
Kurum kayıtlarına 11.05.2011 tarih ve 3654 sayı ile giren başvuruda, Aydınlıkevler
Mahallesi Sivas Caddesi Sorgun-Yozgat adresinde faaliyet gösteren Nazmiye Meriç
Petrol ile Lukoil arasında 8.12.2000 tarihinde sözleşme imzalandığı ve 23.01.2001
tarihinde Lukoil lehine 10 yıl süre ile intifa tesis edildiği; daha sonra 17.07.2007 270
tarihinde söz konusu bayiden tekrar 19 yıl süre ile intifa alındığı ve 25.07.2007’de de 5
yıllık bayilik sözleşmesi imzalandığı; Nazmiye Meriç Petrol ile Lukoil arasındaki dikey
ilişkinin 08.12.2000 tarihinde başladığı ve ilgili mevzuat gereğince bayilik ilişkisinin
18.09.2010’da sona ermesi gerektiği halde bayinin bu durumu bilmemesi nedeniyle
Lukoil tarafından intifanın kaldırılması ile ilgili herhangi bir işlem yapılmadığı belirtilerek
konu ile ilgili gerekli işlemlerin yapılması talep edilmektedir
Konuyla ilgili olarak, Lukoil ‘den 12.07.2011 tarihinde elde edilen bilgilerde özetle;
- Lukoil ile Nazmiye Meriç arasında 25.05.2007 tarihinde bir bayilik sözleşmesi
akdedildiği ve 16.07.2007 tarihinde bayi tarafından maliki olduğu istasyon arazisi
üzerinde Lukoil lehine 19 yıl süreli intifa tesis edildiği, 280
- Lukoil ile Nazmiye Meriç arasındaki bayilik ilişkisinin 25.05.2007 tarihinden daha
geriye gittiğine dair herhangi bir belgeye ulaşmanın mümkün olmadığı,
- Lukoil ile Nazmiye Meriç arasındaki dikey ilişkinin daha geriye gittiği varsayılsa dahi
bayilik ilişkisi ile intifanın kurulması arasındaki sürenin iki aydan kısa olması
nedeniyle Kurul’un önceki kararları ışığında işletmeci malik ile Lukoil arasındaki
11-44/962-315
7
bayilik ilişkisinin yenilendiğini ve 25.05.2007 tarihinden itibaren yeni bir bayilik
ilişkisinin başladığının kabul edilmesinin gerektiği
ifade edilmektedir.
Yukarıdaki açıklamalar ve dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler çerçevesinde Lukoil ile
Nazmiye Meriç arasındaki dikey ilişkinin 25.05.2007 tarihinden itibaren beş yıl süre ile 290
2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığı görülmüştür. Bu
çerçevede, söz konusu dikey ilişki ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
herhangi bir işlem yapılmasına gerek görülmemiştir.
I.3.3. Menderes Tarım Gıda Akaryakıt Tic. ve San. Ltd. Şti. (Menderes Akaryakıt),
Kurum kayıtlarına 18.04.2011 tarih ve 2921 sayı ile giren başvuruda, tapuda Bursa ili,
Karacabey İlçesi, İkizce Köyü Mevkii, 5 Pafta, 2564 Parsel’de kayıtlı bulunan işletme
üzerinde 20.07.2006 tarihinde Lukoil lehine 15 yıl süreli intifa hakkı tesis edildiği ve
aynı tarihte taraflar arasında 5 yıl süreli bayilik anlaşması imzalandığı, intifa hakkının
20.07.2011 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanabileceği
belirtilmiş; ancak bu tarihten sonra Menderes Akaryakıt’ın sözleşme yapmaya 300
zorlanması halinde Rekabet Kurulu tarafından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
çerçevesinde işlem yapılacağı hususunun Lukoil’e bildirilmesi konusunda gerekli
işlemin yapılması talep edilmiştir.
Konuyla ilgili olarak, Lukoil’den 12.07.2011 tarihinde elde edilen bilgilerde özetle;
- Lukoil ile Menderes Akaryakıt arasında 20.07.2006 tarihinde bayilik sözleşmesi
imzalandığı ve aynı tarihte bayilik sözleşmesine konu olan istasyon arazisi üzerinde
işletme ile bağlantılı malikler tarafından Lukoil lehine 15 yıl süreli intifa tescil
ettirilmiş olduğu,
- 20.07.2011 tarihinde sona erecek olan bayilik ilişkisinin bu tarihe kadar grup
muafiyetinden yararlanacağı, 310
- Lukoil’in 06.07.2011 tarihinde Beyoğlu 34. Noterliği marifetiyle terkin vekaletnamesi
düzenlediği ancak bayilik ilişkisi sona ermediğinden söz konusu vekaletnameyi
henüz ilgili şahıslara göndermediği,
- Lukoil’in bayi ile yeni bir dikey ilişki içine girmemesi halinde söz konusu
vekaletnameyi tebliğ edeceği
ifade edilmiştir.
Yukarıdaki açıklamalar ve dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler çerçevesinde,
20.07.2006 tarihinde taraflar arasında kurulan dikey ilişkinin 20.07.2011 tarihine kadar
grup muafiyetinden faydalandığı görülmüştür. Ancak 20.07.2011 tarihinin geçmesi ile
grup muafiyeti kapsamı dışında kalan taraflar arasındaki dikey ilişkinin, tapudan intifa 320
terkini suretiyle en geç 60 gün içinde sona erdirilmesi gerektiği, aksi takdirde
haklarında işlem başlatılacağı hususunda Lukoil’in bilgilendirilmesinin uygun olacağı
kanaatine varılmıştır.
I.3.4. Ümit Saltık (Özaslan Petrol)
Kurum kayıtlarına 04.04.2011 tarih ve 2529 sayı ile giren başvuruda, tapuda Niğde İli,
Merkez İlçesi, Ovacık Köyü, Ağrivan Mevkii, 14 Pafta, 2185 Parsel’de kayıtlı bulunan
taşınmazın 01.09.2008 tarihinde müvekkili tarafından alındığı; söz konusu gayrimenkul
üzerinde 02.07.2003 tarihinde Lukoil lehine tanınmış 15 yıl süreli intifa hakkı
bulunduğu, Ümit Saltık ile söz konusu dağıtım firması arasında herhangi bir bayilik
sözleşmesinin de bulunmadığı hususları yer almaktadır. Ayrıca, Ümit Saltık tarafından 330
20.09.2010 tarihinde intifanın terkin edilmesi için Lukoil’e ihtarname çekilmesine
11-44/962-315
8
rağmen Lukoil tarafından herhangi bir işlem yapılmadığı belirtilerek ilgili dağıtım şirketi
hakkında gerekli işlemin yapılması talep edilmektedir.
Konuyla ilgili olarak, Lukoil’den 12.07.2011 tarihinde elde edilen bilgilerde özetle;
- Lukoil ile Ümit Saltık (Özaslan Petrol) arasında 15.07.2003 tarihinde bayilik
sözleşmesi imzalandığı,
- Söz konusu bayinin lisansının 21.03.2005 tarihinde EPDK tarafından iptal edildiği,
- Halihazırda başvuruya konu akaryakıt istasyonunda başka bir bayi ile başka bir
dağıtıcı arasındaki bayilik ilişkisinin devam ettiği,
- Dolayısıyla Lukoil’in intifa hakkı ile bir bayinin başka bir dağıtıcı ile bayilik ilişkisi 340
kurmasını ve böylece başka bir dağıtıcının ilgili istasyona giriş yapmasını
engellemediği,
- İlgili bayi ile Lukoil arasında fiilen devam eden bir bayilik ilişkisi olmadığı için
Lukoil’in rekabet mevzuatına uyum süreci kapsamında bu bayiye yönelik bir
girişimde bulunmadığı ve önceliğin uyarlama yönünde işlem yapılmasını mutlaka
gerektiren dosyalara verildiği,
- En kısa zamanda bu bayi hakkında da intifanın terkinine ilişkin vekaletnamenin
tanzim ederek ilgilisine gönderileceği
ifade edilmektedir.
Yukarıdaki açıklamalar ve dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler çerçevesinde, Lukoil 350
ile Ümit Saltık arasında kurulan dikey ilişkinin 18.09.2010 tarihine kadar grup
muafiyetinden faydalandığı görülmüştür. Ancak 18.09.2010 tarihinin geçmesi ile grup
muafiyeti kapsamı dışında kalan dikey ilişkinin, tapudan intifa terkini suretiyle en geç
60 gün içinde sona erdirilmesi gerektiği, aksi takdirde hakkında işlem başlatılacağı
hususunda Lukoil’in bilgilendirilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1) Lukoil Eurasia Petrol A.Ş. ile,
- Üzümlü İpekyolu Akaryakıt A.Ş.
- Arda Ambalaj Plastik Sanayi Tic. Ltd. Şti. 360
- Doğan İnşaat Taah.Petrol Ürn. San.Tic. Ltd. Şti.
- Halim Eski
- Ömer Sümer - Halil Sümer
arasındaki dikey ilişkinin sona erdirilmiş olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun
kapsamında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığına,
2) Lukoil Eurasia Petrol A.Ş. ile Nazmiye Meriç arasındaki dikey ilişkinin halihazırda
2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanması nedeniyle, söz
konusu dikey ilişki ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem
yapılmasına gerek olmadığına,
3) Lukoil Eurasia Petrol A.Ş. ile, 370
- Menderes Tarım Gıda Akaryakıt T San. Ltd. Şti.
- Ümit Saltık
arasındaki dikey ilişkilerin grup muafiyeti kapsamı dışında kaldığı ve Lukoil Eurasia
Petrol A.Ş. ile anılan bayiler arasındaki ve benzer nitelikteki tüm dikey ilişkilerin
tapudan intifa terkini suretiyle gerekçeli kararın tebliğinden itibaren engeç 60 gün
11-44/962-315
9
içinde sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde aynı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası
çerçevesinde Lukoil Eurasia Petrol A.Ş.’ye görüş bildirilmesi hususunda Başkanlığın
görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 380
Full & Egal Universal Law Academy