Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-1-37 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-34/360-137
Karar Tarihi : 24.4.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: H. Hüseyin ÜNLÜ, M. Akif KAYAR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - The National Titianium Dioxide Company Ltd.
Temsilcisi Av. Tolga İşmen
Büyükdere Cad. Maya Akar Center No:100-102 20
Kat:19 34394 Esentepe/İstanbul
D. TARAFLAR : - The National Titianium Dioxide Company Ltd.
Al Barom Tower Jeddah SAUDİ ARABİA
- Lyondell Chemical Company
One Houston Center 1221 McKinney Street Suite 700
Houston Texas U.S.A
E. DOSYA KONUSU: Lyondell Chemical Company’nin inorganik kimyasallar
işinin The National Titianium Dioxide Company Ltd. tarafından devralınması 30
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.3.2007 tarih ve 2182 sayı ile intikal
eden başvuruda eksiklikler tespit edilmesi üzerine 28.3.2007 tarih, 1110 sayılı yazı ile
eksikliklerin giderilmesi istenmiş, talep edilen bilgi ve belgeler 2.4.2007 tarih, 2486
sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen
12.4.2007 tarih, 2007-1-37/Öİ-07-HHÜ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
16.4.2007 tarih, REK.0.05.00.00-120/68 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-34 sayılı 40
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı
Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi
olduğu ve söz konusu devir işleminin Kanun’un 7. maddesi ile yasaklanan, bir ya da
birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya mevcut hakim durumlarını
güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal
veya hizmet piyasasındaki rekabeti önemli ölçüde azaltıcı nitelikte olmadığı
dolayısıyla işleme izin verilebileceği, Hisse Alım Anlaşması’nın 7.7. maddesinde yer
alan beş yıl süreli rekabet yasağı hükmünün zorunlu ve makul bir yan sınırlama 50
olduğu, ifade edilmiştir.
07-34/360-137
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. The National Titanium Dioxide Company (Cristal)
Devralan taraf olan Cristal, Suudi Arabistan’da yerleşik ve titanyum dioksit üretimi
alanında faaliyet göstermektedir. Türkiye’de ilgili ürün pazarında ithalat vasıtasıyla
faaliyet göstermektedir. Şirketin hissedarlık yapısı ise aşağıdaki gibidir:
Tablo – 1: Cristal’in hissedarlık yapısı
Hissedar Adı Hisse Oranı (%)
National Industrialization Company 66
Gulf Investment Corporation 33
Dr. Talal Bin Ali Sha’er 1
TOPLAM 100
60
H.1.2. Lyondell Chemical Company (Lyondell)
Devreden taraf olan Lyondell, kimya sektöründe uluslararası ölçekte faaliyet
gösteren, hisseleri New York Borsası’nda işlem gören halka açık bir şirkettir.
Türkiye’de ilgili ürün pazarında ithalat vasıtasıyla faaliyet göstermektedir.
Lyondell’in devralmaya konu inorganik kimyasallar işi Millennium Worldwide Holdings
II Inc. (MWH II), Millennium Worldwide Holdings III (MWH III) ve Millennium Inorganic
Chemicals Inc. (MIC Inc.) şirketlerinden (tamamı MIC olarak anılacaktır)
oluşmaktadır. MIC’ı kontrol eden hisseler Millennium Worldwide Holdings I Inc.
(MWH 1) ve Millenium US OP Co, LLC (OpCo) şirketlerinin elinde bulunmaktadır.
Lyondell iştirakleri olan MWH 1 ve OpCo’yu kontrol eden ana teşebbüstür. Lyondell 70
halka açık bir şirket olması sebebiyle herhangi bir diğer şirket tarafından kontrol
edilmemektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Devralınan teşebbüs olan MIC, titanyum dioksit (TiO2) üreticisi konumundadır. TiO2
ilmenit ve rutil madenlerinden elde edilen, boyaların ve kaplamaların, plastiklerin ve
aralarında kağıt laminatlar, kağıt, kozmetik, tuvalet takımları, fiberler, mürekkepler,
yiyecek ve yiyecek paketlerinin de bulunduğu pek çok farklı ürünün
beyazlatılmasında, parlatılmasında ve bu ürünlere opaklık katılmasında kullanılan 80
inorganik bir kimyasaldır. Dolayısıyla dosya özelinde ilgili ürün pazarı “titanyum
dioksit” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak tespit edilmiştir.
H.3. Değerlendirme
H.3.1 İşlemin Niteliği Bakımından Yapılan Değerlendirme
Dosya konusu işlem Lyondell’in inorganik kimyasallar işini oluşturan şirketlerinin
(MIC) “tek başına kontrolü”nü sağlayan hisselerinin Cristal tarafından 90
devralınmasıdır. Lyondell ve Cristal’in sırasıyla Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve
Suudi Arabistan’da yerleşik teşebbüsler olmasına rağmen Türkiye coğrafi pazarında
temsilciler/şubeler vasıtasıyla ilgili ürün pazarında faaliyeti bulunmaktadır.
07-34/360-137
3
Devralma işleminin hukuki dayanağını, Cristal, Lyondell ve iştirakleri MWH I ile OpCo
arasında 23.2.2007 tarihinde aktedilen “Hisse Alım Anlaşması” (Anlaşma)
oluşturmaktadır. Bu Anlaşma çerçevesinde, Türkiye’de ithalat yoluyla faaliyeti
bulunan MIC’nin hisselerinin devri ile kontrolünün el değiştireceği göz önüne
alındığında, incelemeye konu olan işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in Birleşme ve
Devralma Sayılan Haller başlıklı 2. maddesinde yer alan hükümler uyarınca
yoğunlaşma doğurucu bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır. 100
H.3.2 Eşikler Açısından Yapılan Değerlendirme
Bildirim Formu ve ekinde yer alan bilgi ve belgeler çerçevesinde, Lyondell’in
inorganik kimyasallar işini oluşturan MIC’nin TiO2 pazarında Türkiye’de 2006 yılında
(…………) YTL ciro elde ettiği anlaşılmaktadır. Söz konusu ciro rakamı dikkate
alındığında dosya konusu devralma işleminin 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1
sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen 25 milyon YTL ciro eşiğini aştığı, dolayısıyla
işlemin Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu anlaşılmaktadır.
H.3.3 İşlemin 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi 110
4054 Sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin, ya hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim
durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir.
Tarafların (Cristal-devralan- ve MIC-devreden-) Türkiye'de herhangi bir üretim tesisi
bulunmamakta, faaliyetlerini Türkiye pazarında ithalat vasıtasıyla
gerçekleştirmektedirler. Tarafların ve rakip teşebbüslerin, ilgili pazarda 2006 yılına ait
pazar payları aşağıdaki gibidir:
Tablo – 2: TiO2 lgili Pazarındaki Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Kronos (…..)
Kerr McGee (…..)
Çin Şirketleri (…..)
Dupont (…..)
Ukrayna Şirketleri (…..)
MIC (…..)
Cristal (…..)
Tioxide (…..)
Cinkarna (…..)
Kemira (…..)
İshihara (…..)
Diğer (…..)
Yukarıda yer verilen tablodaki bilgilerden görüldüğü üzere Cristal devralma sonrası
TiO2 pazarında %(…..) oranında bir paya sahip olacaktır. Bu noktada, ilgili ürün 120
pazarında; çok fazla sayıda ithalatçının faaliyet gösterdiği, ithalatın önünde herhangi
bir engel bulunmadığı, tarafların Türkiye’de ithalat yoluyla satışlarını gerçekleştirdiği
göz önüne alındığında başvuru konusu devralma işlemi sonucunda Cristal’in elde
edeceği %(…..)’lik pazar payının ilgili pazarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
çerçevesinde hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğurmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
07-34/360-137
4
130
H.3.4. Rekabet Yasağının Değerlendirilmesi
Hisse Alım Anlaşması (Anlaşma)’nın 7.7. maddesi ile devreden taraf olan Lyondell’e
kapanış tarihinden itibaren 5 yıl süre ile rekabet yasağı getirilmektedir. Söz konusu
maddede aşağıdaki ifade yer almaktadır: “7.7. (b) maddesinde yer alan düzenlemeler
veya Geçici Hizmet Anlaşması veya Araştırma ve Geliştirme Anlaşması hükümler
hariç olmak üzere, kapanış tarihinden beşinci yıldönümüne kadar (kısıtlı süre)
Lyondell, dünyanın herhangi bir gölgesinde ultrafine TİO2 ve TİC14 dahil olmak
üzere titanyum dioksit firması kurmayacak (veya bağlı kuruluşlarının bunu yapmasına
müsaade etmeyecek) veya ultrafine TİO2 ve TİC14 dahil olmak üzere titanyum
dioksit üretimi veya dağıtımıyla iştigal etmeyecektir (sınırlı faaliyet).” 140
Yoğunlaşma işlemleriyle birlikte getirilen düzenlemelerin yan sınırlama olarak
değerlendirilebilmesi için; bunların işlemle doğrudan ilgili, işlemin yürütülebilmesi için
gerekli, kapsamının belirli ve sınırlı olması gerekmektedir. Devralmalarda satıcıya
rekabet yasağı getirilmesinin amacı, maddi varlıklar ile satıcının geliştirdiği ticari itibar
ve know-how gibi maddi olmayan varlıkların tüm değerleriyle alıcıya geçmesinin
sağlanmasıdır. Bunun için, alıcının müşteri tabanı oluşturabileceği ve satıcıdan
devraldığı know-how’dan tam anlamıyla faydalanabildiği ölçüde ve sürede satıcının
rekabetçi davranışlarından korunması gerekmektedir. Bu itibarla, rekabet etmeme
yükümlülüğünün, işlemin istenen sonucu doğurmasına katkıda bulunduğu kabul
edilmektedir. 150
Bildirim konusu işlemde getirilen rekabet sınırlaması incelendiğinde, söz konusu
sınırlamanın işlemle doğrudan ilgili, işlemin yürütülebilmesi için gerekli ve kapsamının
belirli ve sınırlı olduğu, ayrıca işlemle birlikte önemli ölçüde know-how devrinin de söz
konusu olduğu görülmektedir. Bildirim formu ve eklerinde yer alan açıklamalardan,
devredilen teşebbüsün değerinin devralana tam olarak aktarılabilmesi için beş yıllık
bir rekabet yasağının gerekli olduğu anlaşılmaktadır. Devir işleminin yurtdışında
gerçekleştiriliyor olması, tarafların Türkiye’de kurulu herhangi bir üretim tesisinin
bulunmaması, Türkiye’deki faaliyetlerinin ürünlerin pazarlanması ile sınırlı olması,
tarafların Türkiye’deki faaliyetlerinin dünya çapındaki faaliyetleri karşısında önemsiz
denilebilecek seviyede olması (devralınan teşebbüsler olan MIC’ın toplam satışları 160
içerisinde Türkiye’ye olan satışları %1,5 olarak belirtilmiştir.), dünya ölçeğinde faaliyet
gösteren güçlü rakiplerin ve ürünlerin bulunması gerekçeleriyle, beş yıllık rekabet
yasağının ilgili pazarlarda, rekabet açısından önemli bir sorun oluşturmayacağı, bu
nedenle de yan sınırlama sayılabileceği kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a 170
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak
işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına,
07-34/360-137
5
2. Hisse Alım Anlaşması’nın 7.7. maddesinde yer alan beş yıl süreli rekabet
yasağının yan sınırlama sayılarak bildirim konusu işleme izin verilmesine 180
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy