Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-187 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-62/1018-394
Karar Tarihi : 7.11.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler :Tuncay SONGÖR, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : E. Ebru ÖZTÜRK, Ekrem SOLMAZ, Sinan ÇÖRÜŞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Sappi Limited
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK- Av. Murat Hakan 20
ÖZGÖKÇEN
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - Sappi Limited
PO Box 31560, 2017 Braamfontein, Johannesburg/G.AFRİKA
- M-Real Corporation
Revontulentie 6FI – 02100 Espoo/FİNLANDİYA
E. DOSYA KONUSU: M-Real Corporation’ın (M-Real) kuşe grafik kâğıdı ve buna
bağlı bir takım kuşesiz grafik kâğıdı işlerinin Sappi Limited (Sappi) tarafından 30
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.10.2008 tarih, 6487 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 24.10.2008 tarih ve 6928 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde hazırlanan 31.10.2008 tarih ve 2008-2-187/Öİ-08-EÖ. sayılı
Ön İnceleme Raporu, 3.11.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-120/353 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 08-62 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, söz konusu işlemin, ilgili pazarda 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında, bir hakim durum yaratmaya veya
mevcut bir hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, dolayısıyla izin verilmesinde bir
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
50
08-62/1018-394
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili İşlem ve Taraflar
H.1.1. İşlemin Niteliği
Bildirim konusu işlem M-Real’in kuşe grafik kâğıdı1 ve buna bağlı bir takım kuşesiz
grafik kâğıdı işlerinin Sappi tarafından devralınması işlemidir. Söz konusu işlem
29.9.2008 tarihinde imzalanan “Ana İş ve Hisse Devir Anlaşması” ile düzenlenmekte
olup, M-Real’in sahip olduğu;
– Kuşe grafik kâğıdı üretiminde kullanılan bazı fabrikalarına ilişkin tüm know-
how’ının, markalarının, sipariş defterlerinin, müşteri listelerinin, fikri mülkiyet 60
haklarının,
– M-Real Deutsche Holding GmBH şirketinin bütün hisselerinin ve bazı
iştiraklerinin,
– M-Real Biberist AG şirketinin tüm hisselerinin,
– Finlandiya’da sürdürülmekte olan bazı işlerinin
Sappi’ye devredilmesine ilişkindir. M-Real, devir işlemi dışında kalan Finlandiya,
Avusturya ve Almanya’daki bazı fabrikaları aracılığıyla üretime devam edecektir.
Dosya mevcudu belgelerde M-Real’in kuşe grafik kâğıdı üretiminden tamamen çıkmak
ve paketleme, büro kâğıtları ve belirli özellikli kâğıtlara odaklanmak yönünde bir planı
olduğu, kuşe grafik kâğıdı işinin Sappi’nin temel iştigal alanına dâhil olduğu ifade 70
edilmektedir. Son iki yılda maliyetlerde yaşanan keskin artışlar, Avro’nun değerindeki
yükseliş, başta Çin’de olmak üzere küresel olarak yaşanan kapasite artışları nedeniyle
‘kuşe kâğıt işleme’ işinin ayrı ayrı fabrikalarda gerçekleştirilmesinin artık ekonomik
olmadığının farkına varıldığı, bu nedenle devralma aracılığıyla zaten kaçınılmaz
görülen kapasite azaltılmasının hayata geçirilmesinin planlandığı belirtilmektedir.
H.1.2. Taraflar
H.1.2.1. Sappi
Sappi Güney Afrika’da yerleşik, kâğıt hamuru ve kâğıt üretimi işleriyle iştigal eden,
dünya çapında 100’den fazla ülkede faaliyet göstermekte olan bir teşebbüstür.
Sappi’nin dünya çapında ürettiği kuşe ince kâğıtlar kitaplarda, şarap etiketlerinde, dergi 80
ve broşürlerde, kataloglarda ve takvimlerde, vb yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.
Bunun yanı sıra kuşesiz grafik kâğıdı ve iş kâğıtları, süper kalite paketleme kâğıtları ve
bir dizi özel kâğıt üreten Sappi ayrıca viskoz liflerin ve eczacılığa ait ürünlerin
üretiminde kullanılan, kâğıt üretiminde de kâğıt hamurunun eritilmesinde yararlanılan
kimyasal selüloz gibi ürünlerin de üretimini yapmaktadır. Sappi, Türkiye pazarında
ürünlerini iki ana dağıtıcıya tedarik etmekte, ürünler daha sonra dağıtıcılar tarafından
yurt genelinde satışa sunulmaktadır.
Hiçbir gerçek ya da tüzel kişi tarafından kontrol edilmeyen Sappi’nin, 31.3.2008
itibariyle, %(…)’in üzerinde hissesine sahip olan sadece iki grup bulunmaktadır.
Bunlar, şirket hisselerinin %(…)’una sahip olan Public Investment Corporation ve 90
%(…)’sini elinde bulunduran Industrial Development Corporation of South Africa’dır.
1 Grafik kâğıt tanımının içine, ağaçsız kuşeli kâğıt, ağaçsız kuşesiz kâğıt ve mekanik kuşe kâğıt
girmektedir.
08-62/1018-394
3
Sappi’nin 2007 yılında tüm dünyada elde ettiği (……………….) YTL civarında cironun
(…………..) YTL’lik kısmı Türkiye’de elde edilmiştir. Kâğıt tiplerine göre bu cironun
dağılımının aşağıdaki gibi olduğu belirtilmektedir:
Tablo -1: Sappi’nin Türkiye’de elde ettiği cironun farklı kâğıt türlerine dağılımı
Ürün Tipi Tutar (Milyon YTL)
Ağaçsız Kuşe Kâğıt (………)
Ağaçsız Kuşesiz Kâğıt (………)
Mekanik Kuşe Kâğıt (………)
Uzmanlık Ürünleri (………)
Belirlenmemiş (………)
Türkiye’de Sappi’nin faaliyet gösterdiği alanlarda pazardaki ağırlığının ise aşağıdaki
gibi olduğu ifade edilmiştir:
Tablo -2: Sappi’nin Türkiye’de faaliyet alanlarında piyasadaki ağırlığı:
Ürün Tipi Satış Hacmi (Ton) Piyasa Payı (%)
Ağaçsız Kuşe Kâğıt (………) (………)
Ağaçsız Kuşesiz Kâğıt (………) (………)
Mekanik Kuşe Kâğıt (………) (………)
H.1.2.2. M-Real
M-Real, Finlandiya’da yerleşik bir şirket olup, şirketin %(…)’lık hissesini ve bu hisseler 100
aracılığıyla da şirketin oy hakkının %(….)’ini elinde bulunduran Metsäliitto Group
tarafından kontrol edilmektedir. Şirket, üretimini (…) üretim tesisi aracılığıyla
gerçekleştirmekte, 70’den fazla ülkede faaliyet göstermektedir. Başlıca faaliyet alanları
mukavva, kuşe ve kuşesiz ince kâğıt, kuşe dergi kâğıdı, özel kâğıtlar ve kâğıt hamuru
üretimi ve tedarikidir.
M-Real’in Türkiye’de herhangi bir iştiraki bulunmamakta, Türkiye’deki faaliyetleri,
müşterilerine doğrudan satış ya da bağımsız müşterilerine satışlar şeklinde
gerçekleşmektedir2.
M-Real’in oy haklarının % (…)’inden fazlasına sahip taraflar şunlardır:
Tablo -3: M-Real’in oy hakkının % 5’inden fazlasına sahip taraflar 110
Taraf Hisse Oy Hakkı
Metsäliitto Cooperative (….) (….)
Ilmarinen Mutual Pension Insurance Company (….) (….)
Varma Mutual Pension (….) (….)
2007 yılında dünya çapında (……………) YTL tutarında ciro elde etmiş olan M-Real’in
bu cirosunun (…….…..) YTL’lik kısmının Türkiye’de elde edildiği ifade edilmektedir. M-
Real’in Türkiye’de faaliyet gösterdiği alanlardan elde ettiği ciro ve bu alanlarda
piyasadaki ağırlığı şöyledir:
Tablo -4: M-Real’in Türkiye’de elde ettiği cironun farklı kâğıt türlerine dağılımı
Ürün Tipi Tutar (Milyon YTL)
Ağaçsız Kuşe Kâğıt (…)
Ağaçsız Kuşesiz Kâğıt (…)
Mekanik Kuşe Kâğıt (…)
2 Teşebbüsün 2007 yılında elde ettiği (………..) YTL’lik cironun (………..) YTL’lik kısmını bağımsız
tüccarlara olan satışlar, (………..) YTL’lik kısmını ise doğrudan yapılan satışların teşkil ettiği ifade
edilmektedir.
08-62/1018-394
4
Tablo -5: M-Real’in Türkiye’de faaliyet alanlarında piyasadaki ağırlığı:
Ürün Tipi Satış Hacmi (Ton) Piyasa Payı (%)
Ağaçsız Kuşe Kâğıt (…) (…)
Ağaçsız Kuşesiz Kâğıt (…) (…)
Mekanik Kuşe Kâğıt (…) (…)
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Pazara İlişkin Genel Bilgiler
Kâğıt, yazı yazmak, baskı yapmak, paketlemek gibi amaçlar çerçevesinde kullanılan, 120
kullanılacağı yere göre üretimi farklılık gösteren bir üründür. Kâğıdın; mekanik
hamurdan yapılan-kimyasal hamurdan yapılan kâğıt, kuşe-kuşesiz kâğıt olmak üzere
farklı türleri bulunmaktadır. Bu türlerin her biri farklı özellikler sergilemekte olduğundan,
kullanım alanları da farklılık gösterebilmektedir.
Mekanik hamurdan yapılan kâğıtlarda ağaç esaslı mekanik bir hamur kullanılmaktadır.
Kimyasal hamur kullanılan kâğıtlarda ise bu tarz bir mekanik hamur ya hiç
kullanılmamakta, ya da sınırlı bir ölçüde kullanılmaktadır. Kimyasal hamur içeren
kâğıtlar, mekanik hamur içeren kâğıtlara oranla daha kalitelidir. Bunun nedeni mekanik
hamur içeren kâğıtlarda, lignin ve ağaç tortusu gibi maddelerin tam olarak
erimemesidir. Bu durumsa, kâğıdın daha asimetrik bir yapıya sahip olacağı ve daha 130
kolay sarılaşacağı anlamına gelmektedir. Kimyasal hamur kullanılarak üretilen ağaçsız
kâğıtlar, kuşeyle kaplanmadıklarında tahvillerde, yazı kâğıdı olarak, zarf ve kitap
basımında kullanılmakta, genel itibariyle magazin ve kataloglarda pek tercih
edilmemektedirler. Bu kâğıtların üretimi mekanik kâğıtlara göre daha maliyetlidir.
Kâğıt çeşitleri arasında bir diğer ayrım kâğıdın kuşeli olması ya da kuşesiz olmasıdır.3
Kâğıt üretildikten sonra, kullanılan kâğıt hamuru ister mekanik olsun, ister kimyasal
olsun bir mineralle kaplanabilir ve bağlayıcılarla tutturulabilir. Bu işlem sonucunda
oluşan kâğıda kuşe kâğıt denir. Kuşe kâğıt, kuşesiz kâğıda göre daha yumuşak ve
daha parlak bir yüzeye ve daha zengin mürekkep tutumuna sahiptir. Bu durum,
özellikle görseller içeren baskılarda kuşe kâğıdın daha çok tercih edilmesine neden 140
olmaktadır. Bu çerçevede kuşe kâğıdın dergilerde, promosyon malzemelerinde ve
kitap kapaklarında kullanılması daha uygundur.
Kuşe kâğıtlar arasında da kâğıdın ağaçsız olması (kimyasal hamurdan yapılan) ya da
mekanik hamurdan yapılması benzer şekilde kaliteyi değiştiren bir unsurdur. Kuşe
kâğıt kullanılmasının söz konusu olduğu durumlarda da, kataloglarda ya da promosyon
malzemelerinde gözlemlenebileceği gibi, ürünün daha uzun bir ömrü olması
gözetilmekteyse, ağaçsız kuşe; eğer düşük profildeki tüketici dergileri, doğrudan posta
ile gönderilen tanıtım malzemeleri, broşür ve kataloglar gibi ürünlerde olması
bekleneceği gibi, kullanım ömrünün gözetilmesi ikinci plandaysa mekanik kuşe kâğıt
tercih edilmektedir. 150
Farklı kâğıt türlerinin ayrıştırılmasında kullanılabilecek son bir kavram da ‘ince kâğıt’ ya
da ‘kaliteli kâğıt’ olarak isimlendirilen kâğıt kategorisidir. Bu kategoriye giren kâğıtlar,
baskı kâğıdı, ofis kâğıdı4, güzel sanatlar kâğıdı ve reklam ve pazarlama sektörlerinde
kullanılan kâğıtlar gibi yüksek kalitedeki, mekanik ya da kimyasal hamurdan üretilen
kuşeli ya da kuşesiz yazma ve baskı kâğıtlarıdır.
3 Kuşe kâğıt için kullanılan bir başka terim ‘kaplamalı kâğıt’tır. Zira kuşe kâğıt belirtildiği üzere kâğıdın
kaplanması ile oluşur. Ayrıca, kâğıdın kaplanma sayısı arttıkça kalitesi artmaktadır.
4 Fotokopi makinesinde kullanılan kâğıtlar da bu gruba dahildir.
08-62/1018-394
5
Bu bilgiler çerçevesinde kullanım alanlarında, yani talep açısından farklılık göstermekte
olduğu anlaşılan bu ürünlerin arz açısından incelendiğinde de benzer bir şekilde
farklılaştığı görülmektedir. Taraflar, bir tesisin, sıfırdan kurulması ve ağaçsız kuşe kâğıt
üretmeye başlamasının yaklaşık (…………..) Avro’luk bir maliyetle5 2 yıl içerisinde
tamamlanabilen, 4 yılda tam kapasiteye erişen ve kendisini 20 yılda amorti eden bir 160
yatırım sürecinin sonunda gerçekleşebileceğini, bu yatırımın (…………..)’luk kısmının
üretilecek kâğıdın kuşe kaplanması için gerekecek üretim araçlarının tedarikinden
kaynaklanacağını belirtmişlerdir. Özetle, üretilecek kâğıt ister mekanik ister kimyasal
olsun, kuşesiz kâğıt yerine kuşe kâğıt üretmenin (………….)’luk bir yatırım
gerektireceği ve üretime yatırım kararından 1 yıl sonra başlanabileceği anlaşılmaktadır.
Üretilecek kâğıdın mekanik hamurdan yapılması da gerekli yatırımı belirleyecek bir
başka faktördür. Kimyasal hamurun kolayca tedarik edilebileceği, ancak mekanik
hamur tedarikinde aynı imkâna sahip olunmadığı, mekanik hamurdan kâğıt üreten bir
üreticinin kâğıt hamuru üretim tesisinin de olması gerekeceği, bunun da (………….)’luk
bir yatırım gerektireceği ifade edilmiştir. Bu durumda da tesis yaklaşık 1 yıl sonra 170
faaliyete geçebilecektir.
Özetle, kâğıt üretiminde kimyasal hamur kullanarak üretim yapan bir tesis yerine
mekanik hamur kullanılan bir tesis yapmak (………….) Avro’luk, kâğıdın kuşe
kaplanmasına imkân veren bir tesiste üretim yapmak yerine kuşesiz kâğıt üretimine
imkân veren bir tesiste üretim yapmak ise (……..….)’luk ek bir maliyet anlamına
gelmektedir. Her iki durumda da 1 yıl içerisinde yatırımın karşılığının alınması
beklenmektedir.
H.2.2. İlgili Ürün Pazarı
Tarafların aynı pazarda yer aldığı devralma işlemleri, rekabet hukuku bakımından
yoğunlaşmaya neden olabilirler ve hakim durum yaratılması ya da güçlendirilmesi 180
sonucunu doğurabilirler. Bu nedenle, bu tür birleşme ve devralmalarda işlemlerinin
piyasa üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinde, yapılacak pazar tanımı büyük önem
taşımaktadır.
Pazar tanımının tespitinde ise dikkat çeken unsurlardan biri, pazar tanımları
özelleştikçe, ya da daraldıkça, pazarda faaliyet göstermekte olan teşebbüslerin pazar
güçlerinin de artacağıdır. Bir pazar daha dar pazarlara bölünebiliyorsa ve bu dar
pazarlardan hiçbirinde işlemin herhangi bir anti-rekabetçi kaygıya yol açması
beklenmiyorsa ve işlemin tarafları tanımlanması muhtemel tüm dar pazarlarda faaliyet
gösteriyorlarsa, o işlemin daha geniş tanımlanabilecek bir pazarda da rekabetçi bir
kaygıya yol açması beklenmez. 190
Mevcut dosya kapsamında yapılabilecek pazar tanımının en genel anlamda ‘baskı ve
yazma kâğıtları üretimi’, daha dar anlamda ‘kuşe kâğıt - kuşesiz kâğıt’, ya da ‘mekanik
hamurdan yapılan kâğıt-kimyasal hamurdan yapılan kâğıt’ ya da en dar anlamda
‘mekanik kuşe kâğıt’, ‘ağaçsız (kimyasal) kuşe kâğıt’ ve ‘ağaçsız kuşesiz kâğıt’
şeklinde yapılması söz konusu olabilir. Bildirim formunda, bu tanımlardan ‘ağaçsız
kuşe kâğıt’ ve ‘mekanik kuşe kâğıt’ pazarlarının ilgili ürün pazarı olduğunun
düşünüldüğü ifade edilmektedir.
10.1.2008 tarih ve 08-04/56-M sayılı İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un
20. maddesinde “…Ancak inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi
açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler 200
5 Bu maliyetin, (……….) Avro’luk kısmı yılda (………..) ton kâğıt üretimine imkan veren makine teçhizat
tedarikinden oluşmaktadır. Sappi, bu üretim rakamının minimum fizibil rakam olduğunu ifade etmektedir.
08-62/1018-394
6
yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu
olmuyorsa pazar tanımı yapılmayabilir” ifadesi yer almaktadır.
Benzer yönde alınmış kurul kararlarına ve kılavuzda yer alan bu ifadeye dayanılarak
bu dosya kapsamında ilgili ürün pazarı en dar haliyle ‘mekanik kuşe kâğıt’, ‘ağaçsız
(kimyasal) kuşe kâğıt’ ve ‘ağaçsız kuşesiz kâğıt’ olarak varsayılacak, pazardaki olası
rekabetçi olmayan etkiler değerlendirilecektir. Bu varsayımsal en dar pazar tanımı
altında işlemin anti-rekabetçi bir etkisinin gözlemlenmemesi durumunda, daha geniş
tüm tanımlarda da anti-rekabetçi bir etkinin doğmasının beklenmeyeceği sonucuna
varılacaktır. Bu nedenle burada kesin bir pazar tanımı yapılmasına gerek
görülmemiştir. 210
H.3. Değerlendirme
H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Yukarıda da belirtildiği gibi M-Real Group ve Sappi Group arasında imzalanan “Ana
İşletme ve Hisse Alım Satım Sözleşmesi” uyarınca M-Real’e ait kuşe grafik kâğıdı
üretiminde kullanılan bazı fabrikalara ilişkin tüm know-how, markalar, sipariş defterleri,
müşteri listeleri, fikri mülkiyet hakları, M-Real Deutsche Holding GMBH şirketinin bütün
hisseleri ve bazı iştirakleri, M-Real Biberist AG şirketinin tüm hisseleri ve Finlandiya’da
sürdürülmekte olan bazı işleri Sappi tarafından devralınacaktır.
Dosya konusu devralma işleminin Türkiye dışında gerçekleşiyor olmasına rağmen, M-
Real’in Türkiye’ye yönelik mekanik kuşe kâğıt, ağaçsız kuşe kâğıt ve ağaçsız kuşesiz 220
kâğıt ürünleri satışı gerçekleştiriyor olması nedeniyle Türkiye pazarını etkilediği
anlaşılmış ve anılan işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin “herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları devralması veya kontrol etmesi” şeklindeki (b) bendi kapsamında bir devralma
işlemi olduğu tespit edilmiştir.
H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
Söz konusu devralma işleminin aynı Tebliğ’in, İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar
başlığı altındaki 4. maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya
devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin 230
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi
beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.”
hükmü uyarınca, Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerini aşıp aşmadığının
incelenmesi gerekmektedir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, bildirim konusu devralma işleminde devralan taraf olan
Sappi’nin mekanik kuşe kâğıt pazarındaki 2007 yılı cirosu (………….) YTL, devralınan
taraf M-Real’in mekanik kuşe kâğıt pazarındaki 2007 yılı cirosu ise (…….……) YTL
olup tarafların mekanik kuşe kâğıt pazarındaki 2007 yılı toplam ciroları (…..……..)
YTL’dir. 240
Sappi’nin 2007 yılı itibarıyla mekanik kuşe kâğıt pazarındaki pazar payı %(…), M-
Real’in pazar payı ise %(…) olup tarafların mekanik kuşe kâğıt pazarındaki 2007 yılı
toplam pazar payları yaklaşık olarak %(…)’dir.
Sappi’nin ağaçsız kuşe kâğıt pazarındaki 2007 yılı cirosu (…………..) YTL, devralınan
taraf M-Real’in ağaçsız kuşe kâğıt pazarındaki 2007 yılı cirosu ise (…………..) YTL
olup, tarafların ağaçsız kuşe kâğıt pazarındaki 2007 yılı toplam ciroları (…………..)
YTL’dir.
08-62/1018-394
7
Sappi’nin 2007 yılı itibarıyla ağaçsız kuşe kâğıt pazarındaki pazar payı %(…), M-
Real’in pazar payı ise %(…) olup, tarafların ağaçsız kuşe kâğıt pazarındaki 2007 yılı
toplam pazar payları yaklaşık olarak %(…)’dur. 250
Sappi’nin ağaçsız kuşesiz kâğıt pazarındaki 2007 yılı cirosu (….……..) YTL, devralınan
taraf M-Real’in ağaçsız kuşesiz kâğıt pazarındaki 2007 yılı cirosu ise (….……..) YTL
olup, tarafların ağaçsız kuşesiz kâğıt pazarındaki 2007 yılı toplam ciroları (…….…..)
YTL’dir.
Sappi’nin 2007 yılı itibarıyla ağaçsız kuşesiz kâğıt pazarındaki pazar payı %(…), M-
Real’in pazar payı ise %(…) olup, tarafların ağaçsız kuşesiz pazarındaki 2007 yılı
toplam pazar payları yaklaşık olarak %(…)’dir.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde incelemeye konu devralma işleminde,
ağaçsız kuşesiz kâğıt pazarı açısından 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen pazar payı ve
ciro eşiklerinin aşılmadığı, mekanik kuşe kâğıt pazarı açısından pazar payı eşiğinin, 260
ağaçsız kuşe kâğıt pazarı açısından ise ciro eşiğinin aşıldığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla
bildirim konusu devralma işleminin Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir devralma işlemi
olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.3.3. Devralma İşleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından
Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin, hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim durumu
güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir.
Bildirim formunda yer alan bilgilere göre mekanik kuşe ve kâğıt ağaçsız kuşe kâğıt
pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin 2007 yılı pazar payları yaklaşık olarak 270
aşağıdaki gibidir:
Tablo -6: Ağaçsız Kuşe Pazarında Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Burgo (…..)
Sappi (…..)
Stora-Enso (…..)
Lecta (…..)
M-Real (…..)
UPM-Kymmene (…..)
Arjowiggins (…..)
Diğer Avrupa Üreticileri (…..)
Yerli Teşebbüsler (…..)
Çin-Kore Kaynaklı İthalat (…..)
Toplam 100
Tablo -7: Mekanik Kuşe Pazarında Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Stora Enso (…..)
M-Real (…..)
UPM-Kymmene (…..)
Sappi (…..)
Diğer (…..)
Toplam 100
Bildirim konusu işlem sonrasında ağaçsız kuşe kâğıt pazarında Sappi’nin pazar payı
%(…)’a yükselecek ve pazarda lider konuma gelecektir. Diğer taraftan, ilgili pazarda
08-62/1018-394
8
faaliyet gösteren çok sayıda uluslararası oyuncu mevcut olması, pazar payı açısından
ikinci büyük teşebbüsün (Burgo) % (…)’lük pazar payına sahip olması ve Türkiye
tüketiminin önemli bir bölümünün ithalat yoluyla karşılanması sebebiyle mevcut bir
hakim durumun olmadığı ve işlem sonrasında ilgili ürün pazarında hakim durum
yaratılmasının söz konusu olmayacağı sonucuna varılmıştır. 280
İşlem sonrasında mekanik kuşe kâğıt pazarında Sappi’nin pazar payı %(…)’ye
yükselecektir. Mekanik kuşe kâğıt pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerden Stora
Enso’nun %(…)’lik pazar payı ile lider konumda olması sebebiyle bildirim konusu işlem
ile mekanik kuşe kâğıt pazarında hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesi söz konusu olmayacaktır. Dolayısıyla, söz konusu devralma
işlemine, Kanun’un 7. maddesi kapsamında izin verilmesinde herhangi bir sakınca
görülmemektedir.
H.3.4. İşlemin Yan Sınırlamalar Açısından Değerlendirilmesi
Taraflar arasında imzalanan Sözleşme’nin 21.3. maddesinde “… İlgili satıcılar (M-Real
Grubu), tamamlanmadan sonra üç yıllık bir dönem için doğrudan veya dolaylı olarak, 290
dünyanın neresinden olursa olsun Kaplamalı Grafik Kağıt İşine girmeyeceklerini veya
yürütmekle ilgilenmeyeceklerini taahhüt ederler (ve Satıcı Grubunun hiçbir üyesinin de
yapmayacağını sağlarlar).” denilmektedir.
Rekabet yasakları, alıcıların yaptıkları yatırımların karşılıklarını tam olarak almalarının
bir aracı olarak görülmektedir. Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama olarak
değerlendirilebilmesi için “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece
taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir.
Bildirim konusu işlemde yer alan rekabet yasağı, bu kriterler çerçevesinde
değerlendirilecektir.
Yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma: Doğrudan ilgili olma unsuru 300
sınırlamanın, işlemin gerçekleştirilmesine yardımcı olması ancak yoğunlaşmanın nihai
amacıyla kıyaslandığında ikincil nitelik taşıması anlamına gelmektedir. Gereklilik ise
sınırlamalar olmadan yoğunlaşmanın gerçekleştirilebilmesinin olanaklı olmamasını ya
da ancak daha yüksek maliyetlerle, daha uzun bir zamanda, daha belirsiz bir ortamda
gerçekleştirebilmesinin olanaklı olmasını ve sınırlamaların el değiştiren varlığın
değerinin korunmasına yönelik olmasını ifade etmektedir. Bu açıdan bildirim konusu
devralma işleminde getirilen rekabet yasağı, yoğunlaşma işlemi ile doğrudan ilgili ve
gereklidir.
Sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma: Rekabet yasağı bu kriter açısından
değerlendirildiğinde, yükümlülüğün sadece M-Real ve aynı grup içinde faaliyet 310
gösteren diğer şirketlere getirildiği ve üçüncü kişilerin ticari faaliyetlerini sınırlayıcı bir
yönü bulunmadığı görülmektedir.
Orantılılık: Rekabet yasağının yan sınırlama olarak kabul edilmesinde yalnızca
kısıtlamanın niteliğinin değil, aynı zamanda kapsamının ve süresinin de işlemin
yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla sınırlanmış olup olmadığının
değerlendirilmesi gerekmektedir. Sözleşme’nin yukarıda anılan 21.3. maddesi ile
getirilen rekabet yasağı M-Real’in devralma işlemine konu iştirakleri tarafından
yürütülen işlerle sınırlıdır. Sözleşme’de yer alan rekabet etmeme yükümlülükleri coğrafi
alan olarak herhangi bir sınırlama içermemektedir Devralma işlemine konu M-Real
iştirakleri dünya çapında faaliyet göstermektedir. Dolayısıyla rekabet yasağı kapsam 320
bakımından orantılıdır.
Orantılılık kriterine süre yönünden bakıldığında, sözleşme ile belirlenen 3 yıllık sürenin
makul olduğu düşünülmektedir. Getirilen sınırlamanın işlemin gereği gibi
08-62/1018-394
9
gerçekleştirilebilmesi için gerekli ve kapsamı ve süresinin de makul olduğu
anlaşılmıştır. Ancak bu şekilde M-Real’in devralma işlemine konu iştiraklerinin
faaliyetlerinin değerinin karşılanabilmesi mümkün olabilecektir.
Sözleşmenin anılan maddesi ile M-Real Grubu’na getirilen, işlemin kapanışından
itibaren bir yıl süre ile devredilen işlerde çalışanları ayartmama ve iş teklifinde
bulunmama yükümlülüğünün de devralma işleminin amacına ulaşması için gerekli ve
makul bir sınırlama olduğu anlaşılmıştır. 330
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin, 4054
sayılı Kanun’un 7.maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir. 340
Full & Egal Universal Law Academy