Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-3-14 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-16/187-47
Karar Tarihi : 2.3.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı
ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya
ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : Aydın ÇELEN, Ali Fuat KOÇ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN
: Coca–Cola İçecek A.Ş. Temsilcisi: Metin KANMAZ
Bağdat Cad. No:187 Çatırlı Apt. K:3 D:8
Selamiçeşme-İstanbul
D. TARAFLAR
:
Coca – Cola İçecek A.Ş.
Esenşehir Mah. Erzincan Sok. No:36
Yukarı Dudullu Ümraniye-İstanbul
Mahmudiye Kaynak Suyu İşletmeciliği Plastik Gıda
Nakliyat Ambalaj San. Tic. Ltd. Şti.
Güldibi Mah. İzmit Cad. Sincar Apt. No:57
Sapanca-Sakarya
E. DOSYA KONUSU : Mahmudiye Kaynak Suyu İşletmeciliği Plastik Gıda
Nakliyat Ambalaj Sanayi Ticaret Ltd. Şti.’nin tüm hisselerinin Coca – Cola 10
İçecek A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.2.2006 tarih ve 1079 sayı ile intikal
eden bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 27.2.2006 tarih ve 2006-3-14/Öİ-06-AÇ sayılı Ön
İnceleme Raporu, 27.2.2006 tarih, REK.0.07.00.00-120/13 sayılı Başkanlık önergesi
ile 06-16 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
20
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Mahmudiye Kaynak Suyu
İşletmeciliği Plastik Gıda Nakliyat Ambalaj Sanayi Ticaret Ltd.Şti.’nin hisselerinin
tamamının Coca-Cola İçecek A.Ş. tarafından devralınması işleminin, 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında olmakla birlikte, işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7.
06-16/187-47
2
maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu
güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili ürün
piyasalarındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem
olmadığı, ayrıca Pay Devir Sözleşmesi’nin 10. maddesinde yer alan rekabet
etmeme yükümlülüğü ve 13. maddesinin (e) bendinde yer alan gizlilik
hükümlerinin yan sınırlama olarak kabul edilebileceği, bu nedenle bildirime konu 30
devralma işlemine izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar
H.1.1. Mahmudiye Kaynak Suyu İşletmeciliği Plastik Gıda Nakliyat Ambalaj
Sanayi Ticaret Ltd. Şti. (Mahmudiye)
Mahmudiye’nin faaliyet alanları; her türlü su kaynakları aramak, kaynak irtifakları
edinmek, kiralamak, satın almak, işletmek, yurt içinde ve yurt dışında pazarlamak
amacıyla isale hatları, depolama ve dolum tesisleri, dağıtım istasyonları, 40
şişeleme, pazarlama tesisleri kurmak ve işletmek, ambalaj ve ambalaj malzemesi
imalatı, ithalatı ve ihracatını yapmaktır. 2005 yılı cirosu (……...) YTL olan şirketin
devir işlemi öncesi ortaklık yapısına tablo 1’de yer verilmiştir.
Tablo-1: Devralma Öncesi Mahmudiye Ortaklık Yapısı
Ortağın Adı Pay Oranı (%)
Hilmi Sincar 25,0
Abdulvahit Sırdaş 15,0
Fuat Türkoğlu 21,0
PAM İnşaat ve Turizm Ldt. Şti. 38,61
Sabri Demircioğlu 0,013
Enis Demircioğlu 0,013
Kazım Demircioğlu 0,013
Toplam 100,0
Devralma sonrası oluşacak olan Mahmudiye ortaklık yapısına ise tablo 2’de yer
verilmiştir.
Tablo-2: Devralma Sonrası Mahmudiye Ortaklık Yapısı 50
Ortağın Adı Pay Oranı (%)
Coca-Cola İçecek A.Ş. 99,95
Burak Başarır 0,013
Ali Hüroğlu 0,013
Murat Hüseyin Akın 0,013
Ferhat Akkaya 0,013
Toplam 100,0
H.1.2. Coca–Cola İçecek A.Ş. (CCI)
CCI’nin 2004 yılı toplam cirosu 642.097.360 YTL’dir. CCI’nin içinde bulunduğu
ekonomik birliğin, devre konu şirketin “damacana su” ile ilgili faaliyetlerinden elde
ettiği ciro (………) YTL olup, damacana su ve diğer şekilde paketlenmiş suların
dahil olduğu “toplam su” pazarı ile ilgili faaliyetlerinden elde ettiği 2005 yılı geliri
ise (………) YTL’dir. CCI ortaklık yapısına tablo 3’de yer verilmiştir.
06-16/187-47
3
Tablo-3: CCI Ortaklık Yapısı 60
Ortağın Adı Pay Oranı (%)
Anadolu Efes Biracılık ve Malt San. A.Ş. 31,65 A Grubu
Efes P Dağ. Tic. A.Ş. 0,40
The Coca-Cola Export Corporation 20,48 B Grubu
Cemal Ahmet Bozer 0.0001
The Coca-Cola Export Corporation 15,39
Anadolu Efes Biracılık ve Malt San. A.Ş. 9,23
Efes Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş. 9,23
Özgörkey Holding A.Ş. 7.89
Coca-Cola S Dağ. A.Ş. 5,02
Armağan Özgörkey 0.0001
C Grubu
T.C. Ziraat Bank. Pers. Vakfı 0,001
Toplam 100,0
CCI’nin yönetim kurulu üyeleri; Tuncay Özilhan (Başkan), Mehmet Cem Kozlu
(Başkan Yrd.), Michael A O’Neil, Mehmet Hurşit Zorlu, Mustafa Uysal, Ahmet
Boyacıoğlu, Recep Yılmaz Argüden, Gerry Reidy, John Mitchell Guarino ve
Armağan Özgörkey’den oluşmaktadır.
CCI devir işlemi öncesinde kaynak suyu değil, işlenmiş su üretmektedir. CCI
Turkuaz markasıyla piyasaya girdiği 2001 yılında hızlı bir çıkış yaparak 2003
yılında pazarın en büyük ikinci oyuncusu haline gelmiştir. Ancak son zamanlarda
doğal kaynak suyu tüketiciler tarafından işlenmiş suya tercih edilmektedir. Dosya 70
mevcudu bilgi ve belgeden İşlenmiş suyun tüketici gözündeki negatif imajı
nedeniyle, CCI’nin devir işlemi ile işlenmiş içme suyu faaliyetlerini doğal kaynak
suyu faaliyetleri ile desteklemeyi amaçladığı anlaşılmaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler
Ambalajlı su sektörünü ambalaj büyüklüğüne göre 2 ana kategoride
değerlendirmek doğru olacaktır:
10 litre ambalajdan büyük ürünlerin yer aldığı, ancak temel olarak
%99’dan fazla bir ağırlıkla 19 litrelik polycarbonat damacananın 80
oluşturduğu Damacana Su kategorisi.
10 litre dahil ve küçük ambalajlı ürünlerin yer aldığı ve genelde çeşitli
hacimlerdeki (0.5 - 1.5 - 5 litre vb) pet sular ile ve 0.2 litrelik cam
şişelerde satılan doğal maden sularının ağırlıkta olduğu Şişelenmiş Su
kategorisi.
2004 yılı sonu itibarıyla Türkiye’de yıllık toplam ambalajlı su tüketiminin % 80’lik
kısmı damacana su segmentine, geri kalan %20’lik kısım ise şişelenmiş su
segmentine aittir.
90
Türkiye su pazarı litre bazında 1999-2004 yılları arasında ortalama her yıl %10
civarında büyümüştür.
06-16/187-47
4
2004 yılı rakamlarına göre; kişi başına damacana ve paketlenmiş su tüketimi 83
litre olarak hesap edilmektedir. Bunun 67 litresi damacanadan, 16 litresi ise
şişelenmiş su kategorisinden gelmektedir.
Tarafların şişelenmiş su (pet) ve damacana su pazarlarındaki tahmini pazar
paylarına tablo 4’te yer verilmiştir.
100
Tablo-4: Pazar Payları
Firma Adı Damacana Su Türkiye Pazar Payları (%)
Şişelenmiş Su Türkiye Pazar
Payları (%)
CCI (…..) (…..)
Mahmudiye (…..) (…..)
Türkiye’de damacana su segmentinde 140’a yakın ruhsatlı firma faaliyet
göstermektedir. Damacana su pazarında son dönemlerde belirli bir kalitede ürün
sunan teşebbüslerin pazar payları artmış olsa da bu pazar halen yoğunlaşmanın
düşük olduğu bir pazar niteliğindedir. Gelecekte bu segmentte yoğunlaşmanın
artmaya devam edeceği beklenmektedir. Bazı büyük holding firmaları tek
noktadan üretim yerine şemsiye bir marka çatısı altında birden fazla bölgede
üretime geçmişlerdir. Bu strateji ile tüketiciye daha yakın olmayı ve sonuçta
nakliye dezavantajlarını gidererek pazar paylarını arttırmayı hedeflemektedirler. 110
Damacana segmenti esas itibarıyla 2 ana pazardan oluşmaktadır. Bu pazarlar
%70 ağırlığı bulunan ev pazarı ve %30 ağırlığı bulunan işyeri pazarıdır.
Şişelenmiş su segmentinde ürünlerin evde ve ev dışı pazarda (hotel, restoran,
kafeterya vb.) tüketim ağırlığı yaklaşık eşittir. Şişelenmiş su segmentinde yer alan
işlenmiş içme suları piyasaya çıktıktan sonra kısa bir süre içerisinde bu segment
içinde %13’lük önemli bir pazar payı elde etmişlerdir. Özellikle, büyük meşrubat
firmalarının piyasada varolan dağıtım güçleri, kolalı ürünlerinin satış noktalarında
sağladığı stratejik avantaj ve en önemlisi pet ambalajındaki suları promosyon 120
malzemesi olarak diğer kolalı içeceklerle birlikte piyasaya sunmaları bu sonucu
doğurmuştur.
Diğer taraftan, işlenmiş içme suyu kategorisinde yer alan meşrubat firmaları bu
tip stratejik avantajlara sahip olmadıkları damacana su segmentinde aynı
büyümeyi gösterememişler ve %3’te kalmışlardır.
H.2.2. İlgili Ürün Pazarı
Kurul, daha önce 11.12.2003 tarih ve 03-78/950-393 sayılı kararında ilgili ürün
pazarını "şişelenmiş su ve damacana su alt pazarlarından oluşan ambalajlı su
pazarı" olarak belirlemiştir. 130
Devre konu teşebbüsün faaliyetleri damacana su pazarı ile sınırlı olsa dahi,
devralan şirket CCI hem damacana su hem de şişelenmiş su pazarında Turkuaz
markası altında faaliyet göstermektedir. CCI’nin devir sonrasında, devir
kapsamında işletme hakkını elde edeceği doğal kaynak sularını şişelenmiş su
06-16/187-47
5
pazarına da sunması orta ve uzun vadede yüksek bir olasılık olarak
görülmektedir.
Bu çerçevede, devralan tarafın mevcut faaliyet alanları, üretim ve dağıtım
olanakları göz önünde bulundurularak, ilgili ürün pazarı yukarıda bahsedilen
Kurul kararı paralelinde şişelenmiş su ve damacana su alt pazarlarından oluşmak 140
üzere “ambalajlı su pazarı" olarak belirlenmiştir.
H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
Devir işlemine konu olan şirketin ürünlerinin satış ve dağıtımı bölgesel olarak
yapılmaktadır. Ancak devralan tarafın yine ambalajlı su pazarında ülke çapındaki
dağıtım ve satış ağı dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti
sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Kontrol Değişikliği 150
1997/1 sayılı Tebliğ’in birleşme ve devralma sayılan halleri belirten 2. maddesinin
(b) bendinde "Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi"
Tebliğ kapsamında kabul edilmiştir. Mahmudiye’nin ortaklık paylarının tamamının
CCI’ya geçmesi nedeniyle, söz konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir
devralma işlemidir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma 160
sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının
%25’i aşması veya toplam cirolarının 25 milyon YTL’yi aşması halinde Rekabet
Kurulu’ndan izin almaları gerekmektedir.
Tarafların ilgili ürün pazarında 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen toplam ciro
eşiğini aşmaları nedeniyle, dosya konusu devralma işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ’in
4. maddesi kapsamında izne tabi bir işlemdir.
H.3.2. Hakim Durum Değerlendirmesi 170
4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasında, bir veya birden fazla
teşebbüsün hakim durum yaratmaya ya da hakim durumlarını güçlendirmeye
yönelik olarak piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak şekilde birleşmeleri veya bu sonucu doğuracak şekilde bir teşebbüsün
başka bir teşebbüsü devralması hukuka aykırı bulunmuş ve yasaklanmıştır.
İlgili pazar olarak belirlenen ambalajlı su pazarının şişelenmiş su ve damacana
su alt segmentlerinde pazarın büyük firmaları son dönemlerde paylarını artırmış
06-16/187-47
6
olsalar da her iki segmentte de halen yoğunlaşma oranları oldukça düşüktür. 180
Devralma işlemine taraf olan teşebbüsler açısından bakıldığında ise, CCI’nin
üretmekte olduğu işlenmiş suya karşı tüketiciler arasında son dönemlerde
olumsuz bir yargı oluşmuş ve CCI’nin pazar payı gerilemiştir. Devralınan
Mahmudiye ise mevcut haliyle düşük kapasiteli bölgesel bir üretici hüviyetindedir.
Bildirime konu devralma işlemi sonrasında, CCI faaliyet göstermediği doğal
kaynak suyu pazarına girerek bir avantaj elde edecek ve özellikle yukarıda
bahsedildiği üzere kolalı içecekler pazarındaki gücünün de etkisiyle ambalajlı su
pazarındaki konumunu önemli ölçüde güçlendirecektir. Yoğunlaşmanın düşük
olduğu ambalajlı su pazarındaki bu gelişmenin muhtemel en önemli sonucu,
teşebbüsler arasındaki rekabetin daha da artması olacaktır. Dolayısıyla, inceleme 190
konusu devralma neticesinde hakim durum yaratılmasının söz konusu
olmayacağı kanaatine varılmıştır.
H.3.3. Yan Sınırlamalar
Birleşme ve devralma işlemlerine ilişkin anlaşmalarda yer verilen bazı
sınırlamaların yan sınırlama olarak kabulü için sınırlamalar ile yoğunlaşma
arasında doğrudan bağlantı olması ve bu sınırlamaların işlem için zorunlu olması
gerekmektedir.
200
Yoğunlaşma ile getirilen düzenlemelerin yan sınırlama olarak
değerlendirilebilmesi için;
1- Sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olması gerekmektedir.
2- Sınırlama yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve yoğunlaşmanın
yürütülebilmesi için gerekli olmalıdır.
3- Orantılılık olmalıdır.
Sadece Taraflar Açısından Kısıtlayıcı Olma: Öncelikle sınırlama, tarafların
pazardaki davranışlarını kısıtlamaya yönelik olmalıdır. Üçüncü kişilere kısıtlama
getiren sözleşme hükümleri, yoğunlaşmanın ayrılmaz parçası olsa bile, Kanun’un 210
4 ve 6. maddelerine tabi olabilecektir. Yan sınırlama olarak tanımlanacak
düzenlemenin, işlemin tarafı olan teşebbüslerin pazardaki hareket özgürlüklerini
sınırlandırması; ancak ortak girişim işleminin kaçınılmaz sonucu olmadığı
müddetçe, üçüncü kişi ya da teşebbüslere ekonomik davranışlarını etkileyecek
ya da bu teşebbüslerin zararına olacak herhangi bir kısıtlama yüklememesi
gerekmektedir.
Sınırlamanın Yoğunlaşma İle Doğrudan İlgili Ve Yoğunlaşmanın
Yürütülebilmesi İçin Gerekli Olması: Doğrudan ilgililik unsuru için;
yoğunlaşmanın uygulanmasına yardımcı olacak, ancak yoğunlaşmanın asıl 220
amacına göre ikincil sayılabilecek kısıtlamaların varlığı gerekmektedir. Bu
kısıtlamaların, yoğunlaşma işleminin doğasından kaynaklanan kısıtlamalar
olması gerekmektedir.
06-16/187-47
7
Bir kısıtlamanın gereklilik unsurunu taşıdığının kabulü için, bu kısıtlamanın
yokluğu halinde, yoğunlaşma işleminin hayata geçirilip uygulanamaması ya da
daha belirsiz koşullar altında, çok daha yüksek maliyetlerle ve daha düşük başarı
olasılığıyla uygulanmasına neden olması gerekmektedir.
Orantılılık: Bir kısıtlamanın yan sınırlama olarak kabul edilmesinde yalnızca 230
kısıtlamanın niteliğinin değil; aynı zamanda kapsamının, süresinin ve coğrafi
uygulama alanının da işlemin yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla
sınırlanmış olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Aynı amacı
gerçekleştirebilecek daha az sınırlayıcı bir alternatif söz konusu ise, tarafların
daha az rekabet ihlali oluşturan seçeneği tercih etmeleri gerekmektedir.
Taraflar arasında imzalanan Pay Devir Sözleşmesi’nin 10. maddesinde rekabet
etmeme yükümlülüğüne, 13. maddesinin (e) bendinde ise gizlilik hükümlerine yer
verilmiştir.
240
H.3.3.1. Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Pay Devir Sözleşmesi’nin 10. maddesinde, Mahmudiye’deki hisselerini CCI’ya
devreden hissedarlara rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmektedir.
Yan kısıtlamalarda, rekabet etmemeye ilişkin maddelerin süresinin, uygulanacak
coğrafi alanının, konularının ve kişilerle ilgili şartlarının gerçekleştirilmek istenen
amaçların elde edilmesi için makul gerekliliği aşmayacak şekilde düzenlenmesi
gerekmektedir. Kurul kararlarında istisnalar olmakla birlikte, goodwill
(peştemaliye-ticari itibar) ve know-how’ın birlikte devri söz konusuysa azami üç 250
yıl, yalnız ticari itibar devrediliyor ise iki yıl rekabet etmeme süresi makul
bulunmuştur.
Ticari itibar ticari markalar, logolar, servis işaretleri, ticari isimler, müşteri listeleri
ve dosyaları, müşterilerle yapılmış sözleşmeler gibi gayri maddi varlıklar olarak
nitelendirilebilecek çeşitli unsurları içermektedir. Ticari itibar devri içeren
sözleşmelerde alıcı tarafından satıcıya getirilen rekabet yasağı ile, alıcının
satıcının rekabetinden korunarak müşteri bağımlılığı yaratabilmesi ve devralma
işlemine ilişkin olarak yaptığı yatırımdan tam olarak yararlanabilmesi
amaçlanmaktadır. 260
Devralan konumundaki CCI Türkiye içecek sektörünün en büyük ve tecrübeli
teşebbüsü olmasına rağmen, bildirim konusu işlem sonrasında CCI’ya sınırlı da
olsa bir know-how transferi olacaktır. Zira, bu devralma işlemi neticesinde CCI,
halihazırda faaliyet göstermediği doğal kaynak suyu üretim alanına girmiş
olacaktır. Pay Devir Sözleşmesi’nin 10. maddesi ile Mahmudiye’nin mevcut
ortaklarına getirilen 3 yıllık rekabet yasağının kapsam ve süre yönünden gerekli
olandan daha fazla bir kısıtlama içermediği, devir işleminin gerçekleşmesi için
zorunlu olduğu ve yan sınırlama olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatine
varılmıştır. 270
06-16/187-47
8
H.3.3.2. Gizlilik
Pay Devir Sözleşmesi’nin 13. maddesinin (e) bendinde, taraflara öğrendikleri gizli
bilgileri açıklamama yükümlülüğü getirilmektedir.
Gizlilik hükmü, rekabet yasağıyla aynı biçimde değerlendirilmekte ve bu
düzenlemenin kısıtlayıcı etkisinin rekabet yasağının kısıtlayıcı etkisini
aşamayacağı kabul edilmektedir. Bu itibarla, Pay Devir Sözleşmesi’nde rekabet
yasağı süresini aşmayacak şekilde getirilen 3 yıllık gizlilik hükmü yan sınırlama
olarak kabul edilmiştir. 280
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli 290
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına,
2. “Pay Devir Sözleşmesi”nin 10. maddesinde yer alan rekabet etmeme
yükümlülüğü ve 13. maddesinin (e) bendinde yer alan gizlilik hükümlerinin
yan sınırlama sayılarak bildirime konu işleme izin verilmesine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy