Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-233 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 13-07/74-43
Karar Tarihi : 24.01.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Zeynep MADAN, Emine TOKGÖZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu
Tandoğan 06330 Ankara
(1) D. DOSYA KONUSU: Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu ile Türkiye Kömür
İşletmeleri Kurumu arasındaki mevcut trampa protokolünün miktar ve kapsam
olarak genişletilmesi işlemine menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.12 2012 tarih ve 10520 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 15.01.2013 tarih ve 2012-1-233/MM sayılı Menfi Tespit Ön
İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; taraflar arasındaki mevcut trampa
protokolünün miktar ve kapsam olarak genişletilmesi uygulamasına 4054 sayılı
Rekabetin korunması Hakkında Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi
verilebileceği ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
G.1.1. İlgili Ürün Pazarı
(4) Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü (MKEK) ile Türkiye Kömür
İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü (TKİ) arasındaki trampa protokolü ile karşılıklı
sağlanan ürünler, “patlayıcılar” ve “yerli linyit” ürünlerine ilişkindir.1 Patlayıcıların ikamesi
olmayıp yerli linyitin ithal kömürle ikame edilebileceği; ancak ithal kömür ile yerli kömür
arasında lojistik ve fiyat açısından farklılıklar bulunması, ayrıca yerli kömür ile ithal
kömür arasında enerji değeri, verimlilik ve dolayısıyla bedel farklılıklarının da bulunması
ve TKİ’nin bizzat yerli kömür kaynaklarının değerlendirilmesi amacıyla kurulmuş olması
sebepleriyle ilgili ürün pazarları dosya kapsamında “patlayıcılar pazarı” ve “yerli linyit
pazarı” olarak tanımlanmıştır.
G.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
(5) İlgili ürün pazarları kapsamında üretim ve satışı yapılan ürünlerin ticaret koşullarının
herhangi bir bölge özelinde farklılaşmayıp tüm ülke çapında benzerlik göstermesi ve
dolayısıyla rekabetçi parametrelerin bölgesel bir pazar tanımını gerektirmemesi
nedenleriyle coğrafi pazar, “Türkiye” olarak kabul edilmiştir.
1 Bildirim konusu uygulama ile karşılıklı alım ve satımın yapılacağı ürünlerden, MKEK tarafından TKİ’ye
sağlanması planlanan patlayıcı ürünler; Anfo (2500 ton/yıl), Emülsiyon patlayıcı (1000 ton/yıl), Jelatinit
dinamit (50 ton/yıl) ve Grizutin dinamit (25 ton/yıl); TKİ tarafından MKEK’e sağlanması planlanan ürün ise,
MKEK’e üretiminde bir girdi olan linyit (azami 20000 ton/yıl)’ten oluşmaktadır.
13-07/74-43
2/3
H. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
H.1. Başvuru Konusu Trampa Sözleşmesi
(6) Başvuru konusu trampa sözleşmesi ile MKEK ve TKİ’nin üretimlerinde birer girdi olan
ürünler nakit akışı olmaksızın karşılıklı olarak sağlanacaktır. Diğer taraftan her iki Kurum
da birbirleriyle yaptıkları ticaret haricinde üretim ve satışını gerçekleştirdikleri ürünleri
üçüncü taraflara sağlamaya devam edecekler ve bildirime konu sözleşmedeki miktarlar
piyasa hacmine kıyasla düşük olduğundan sözleşme taraflarıyla rakip konumundaki
üçüncü tarafların yıllık satışları olumsuz etkilenmeyecektir.
H.2. Değerlendirme
(7) Yapılan başvuruda, MKEK ile TKİ arasında yapılmış olan ve Kurulumuzun 14.08.2003
tarih ve 03-56/653-300 sayılı kararı ile menfi tespit belgesi verilmiş olan trampa
protokolünün kapsam ve miktar olarak genişletilmesine izin verilmesi talep edilmektedir.
(8) 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesinde, ilgili teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin
başvurusu üzerine Rekabet Kurulunun, bir anlaşmanın, kararın, eylemin veya birleşme
ve devralmanın Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmadığını gösteren bir menfi
tespit belgesi verebileceği hükme bağlanmıştır. Başvuru konusu işlem 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir birleşme veya devralma işlemi niteliğinde
bulunmamaktadır.
(9) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde ise “belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma, ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemler” hukuka
aykırı ve yasak olarak belirlenmiştir. Diğer taraftan 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi ile
hâkim durumdaki teşebbüslerin pazar güçlerini rakiplerini dışlayıcı ve/veya alıcıları
sömürücü uygulamalarla kötüye kullanmaları yasaklanmıştır.
(10) Bildirime konu trampa protokolü, iki ayrı pazarda faaliyet gösteren ve birbirlerinden girdi
sağlayan iki teşebbüs arasındadır. Bu bağlamda dikey bir anlaşma olan protokolün
rekabeti kısıtlayıcı ya da bozucu bir etkisi olabilmesi için öncelikle piyasa kapatma (girdi
ya da müşteri kapatma) olasılığı irdelenmiştir.
(11) MKEK’in üretim kapasitesi ve toplam piyasa büyüklüğü ile karşılaştırıldığında
sözleşmeye konu ürünlerden Anfo’nun MKEK’in yıllık üretimine oranı yaklaşık %(…..) ve
Türkiye toplam üretimine oranı %(…..); sözleşmeye konu ürünlerden Emülsiyon’un
MKEK’in yıllık üretimine oranı yaklaşık %(…..) ve Türkiye toplam üretimine oranı
yaklaşık %(…..); sözleşmeye konu ürünlerden Dinamitler’in MKEK’in yıllık üretimine
oranı ise yaklaşık %(…..)’tür.
(12) TKİ’nin kapasitesi ve/veya üretimi ile karşılaştırıldığında trampaya konu kömür miktarı
oldukça düşük seviyede olup TKİ’nin üretiminin yaklaşık %0,07’sine tekabül etmektedir.
(13) Bu bilgiler ışığında; sözleşme taraflarının piyasa kapatmaya yol açacak bir ticari ilişkiye
girmedikleri, hem tarafların üçüncü taraflara satış yapmaya devam edeceği hem de
sözleşme taraflarının rakipleri açısından piyasa kapanması gibi bir durumun
oluşmayacağı anlaşılmaktadır.
(14) Bildirim konusu uygulamanın gerçekleşeceği pazarlarda dinamitler açısından MKEK’in;
yerli linyit üretimi açısından ise TKİ’nin yüksek üretim kapasitelerine rağmen trampa
sözleşmesine konu ürün miktarlarının tarafların hâkim durumlarını dışlayıcı
uygulamalarla kötüye kullanmalarına elvermeyecek nicelikte olmasından dolayı söz
konusu uygulamanın Kanun’un 6. maddesine de aykırılık teşkil etmediği kanaatine
varılmıştır.
13-07/74-43
3/3
I. SONUÇ
(15) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Makina ve Kimya Endüstrisi
Kurumu ile Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu arasındaki mevcut trampa protokolünün
miktar ve kapsam olarak genişletilmesi işlemine, 4054 sayılı Kanun'un 4., 6. ve 7.
maddelerine herhangi bir aykırılık taşımaması nedeniyle aynı Kanun’un 8. maddesi
uyarınca menfi tespit belgesi verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy