Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-3-44 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 06-46/591-163
Karar Tarihi : 29.6.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, M. Sıraç ASLAN
Süreyya ÇAKIN
B.RAPORTÖRLER : Alper KARAKURT, Ali Fuat KOÇ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü
06330 Tandoğan/Ankara
20
D. TARAFLAR : - Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu
06330 Tandoğan/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu tarafından, bazı
tabanca modellerinde stoklar eritilinceye kadar yapılacak kampanyaya menfi
tespit belgesi verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.5.2006 tarih ve 3176 sayı ile giren ve
en son 22.6.2006 tarih ve 4023 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 30
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 8. maddesi kapsamında
yapılan inceleme sonucu düzenlenen 23.6.2006, 2006-3-57/MM-06-AK sayılı Menfi
Tespit Ön inceleme Raporu, 26.6.2006 tarih ve REK.0.07.00.00-130/160 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 06-46 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; ilgili mevzuat uyarınca kendisine
verilen yetkiler çerçevesinde Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKEK) tarafından
düzenlenecek olan dosya konusu bireysel tabanca satışına ilişkin kampanyada 4054
sayılı Kanun’a aykırı herhangi bir rekabet sınırlaması bulunmadığı dolayısıyla, talep 40
edilen menfi tespit belgesinin verilebileceği sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusu kampanyanın, stoklarda bulunan tabanca modelleri ve miktarı ile
sınırlı olarak yapılacağı bildirilmektedir. Söz konusu kampanya silah satın alma 50
06-46/591-163
2
belgesi olan ferdi ve kurumsal alıcılara yönelik olarak düzenlenecektir. Söz konusu
bireysel satışlarda ilgili mevzuat çerçevesinde MKEK tek yetkilidir. Diğer silah
üreticilerinin doğrudan bireysel satışlarına izin verilmemektedir. Diğer üreticiler ancak
MKEK aracılığı ile ürünlerini satışa sunabilmektedirler. Ancak Milli Savunma
Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü’ne yapılan toplu satışların, bildirim konusu
kampanyanın dışında olduğu MKEK yetkilileri tarafından ifade edilmiştir. Nitekim bu
şekildeki toplu alımlarda bireysel satışların aksine, ihalelere MKEK dışındaki silah
üreticileri de doğrudan katılabilmekte ve teklif verebilmektedir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde ilgili ürün pazarı, bildirim konusu 60
kampanyanın kapsamı dikkate alınarak “bireysel tabanca satış pazarı” olarak
tanımlanmıştır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Bildirim konusu kampanyadan tüm ülke içindeki alıcıların yararlanabileceği ve
Türkiye sınırları içerisinde rekabet koşullarının farklılaşmasına neden olacak bir
unsurun bulunmaması dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti
sınırları olarak belirlenmiştir.
70
H.2.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
MKEK, Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyacı olan araç ve gereçlerin önemli bir bölümünü
üretmek ve aynı zamanda sivil sanayide bazı temel ihtiyaçları karşılamak maksadıyla
1950 yılında Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Hakkındaki 5591 sayılı Kanun’la
sermayesinin tamamı devlet tarafından karşılanan tüzel kişiliğe sahip bir kurum
haline getirilmiştir. MKEK, 233 sayılı K.H.K. esaslarına göre faaliyet gösteren bir
Kamu İktisadi Teşekkülü’dür. 17.06.2000 tarihine kadar Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
ile bu tarihten itibaren ise, Milli Savunma Bakanlığı ile ilgilendirilmiştir.
80
Bu noktada değerlendirmede etkili olacak olması bakımından, MKEK’nin tabanca
pazarındaki konumunun ortaya konulması gerekmektedir. Ancak söz konusu
değerlendirme, ikili bir ayrım çerçevesinde gerçekleştirilmelidir. Nitekim Milli
Savunma Bakanlığı (MSB) ve Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yapılan toplu
alımlar ile bireysel kullanıcıların yaptığı alımlar birbirinden önemli derecede
farklılaşmaktadır.
Bireysel alımlarda 5591 sayılı yasa gereğince MKEK, Türkiye coğrafi pazarında
tabanca satışına yetkili bir kurumdur. Ayrıca, 5201 sayılı Harp Araç ve Gereçleri ile
Silah, Mühimmat ve Patlayıcı Madde Üreten Sanayi Kuruluşlarının Denetimi 90
Hakkında Kanun’un 3. maddesinde silah dağıtımı konusunda MSB’na tanınan
yetkinin kullanılabilmesine ilişkin esasların tespit edileceği, aynı yasanın 9. maddesi
uyarınca Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulması öngörülen yönetmelik
çıkarılmadığından, MSB’ca diğer herhangi bir kurum, kuruluş ya da teşebbüse
dağıtım yetkisi verilememektedir. Sonuç olarak üretim imkanına sahip olan tabanca
firmaları, dağıtım için halihazırda tek yetkili isim olan MKEK kanalıyla, ürettikleri
tabancaları dağıtmak zorundadırlar. Bu çerçevede MKEK oldukça sınırlı düzeyde
olan kendi ürettiği tabancaları ve piyasada faaliyet gösteren diğer yerli üreticilerin
tabancalarını satmakta, aynı yasa uyarınca yabancı marka tabancaların ithalatını ve
satışını da gerçekleştirmektedir. 100
06-46/591-163
3
Bireysel tabanca satımı pazarında MKEK tarafından satışı yapılan tabancalardan,
yerli üretim olanlar, konsinye usulü ile satılmaktadır. Üretimi yapan yerli firma
tarafından belirlenen fiyatın üzerine ilave edilen sabit oranda bir hizmet bedelinden
oluşan fiyat ile satıma sunulan yerli tabancaların mülkiyeti, üretimi yapan yerli
firmanın üzerinde kalmaktadır. MKEK, sattığı silah başına sabit oranda bir komisyon
almaktadır.
İthal tabancalar noktasında ise durum farklılaşmaktadır. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve
Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un Ek 7. maddesinde Savunma Sanayii 110
Müsteşarlığının kanunen yurda girmesinde sakınca bulunmayan silah ve mermileri
ithal edeceği veya bir kamu kuruluşuna ithal ettireceği ve bu silahları, 6136 sayılı
Kanuna göre silah taşımaya veya bulundurmaya hak kazanmış kişilere satacağı veya
bir kamu kuruluşuna sattıracağı hükme bağlanmıştır. Ayrıca 91/1779 sayılı Ateşli
Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik’in 27. maddesinde ithalatın
başka bir kamu kuruluşu aracılığıyla yaptırılması halinde, hangi silah ve mermilerin
ithal edileceği, ithal edilecek miktar ile ithalata ilişkin diğer hususların Savunma
Sanayii Müsteşarlığı ile ithalatı gerçekleştirecek kuruluşlar arasında düzenlenecek
olan bir protokolle tespit edileceği belirtilmektedir. Müsteşarlık ile MKEK arasında bu
çerçevede düzenlenmiş Protokol ile ithalat yapmaya yetkilendirilen MKEK’nin dışında 120
halihazırda yetkilendirilmiş başka bir kurum, kuruluş ya da teşebbüsün olmadığı
tespit edilmiştir. Yukarıdaki mevzuat hükümleri çerçevesinde yabancı marka
silahların ithali noktasında da tek yetkili kuruluş olan MKEK, yerli silahlardan farklı
olarak yabancı üreticilerin silahlarını satın almaktadır. Bununla birlikte bu silahların
satış fiyatını belirleyen organ Milli Savunma Bakanlığı’dır. Bakanlık tarafından
belirlenen bedellerin üzerinden söz konusu yabancı silahlar satılmaktadır.
Yukarıda belirtilen bireysel yerli ve yabancı tabanca satışının aksine toplu satışlarda
hem yerli üreticiler hem de yabancı silah üreten firmalar, MSB ve Emniyet Genel
Müdürlüğü tarafından açılan ihalelere kendileri girebilmektedir. Bu yönüyle toplu 130
satışlarda MKEK, diğer firmalar ile eşit durumda bir satıcı konumundadır.
Halihazırda MKEK tarafından uygulanan satış sistemi konsinye satış sistemi olmakla
birlikte, dosya konusunu teşkil eden yerli üretim tabancalar, Doğu Karadeniz Projesi
kapsamında, Karadeniz bölgesindeki yerli üreticilerin desteklenmesi, geliştirilmesi
adına MKE tarafından satın alınmış ya da girdilerin kısmen temin edilmesi suretiyle
fason olarak ürettirilmiştir. Stoklarda yer alan söz konusu tabancaların dışında,
mevcut durumda, MKEK tarafından yerli silah satın alınmamaktadır.
29.1.1993 tarih ve 21480 sayılı Resmi Gazete’de yer alan Bakanlar Kurulu kararı ve 140
31.3.1993 tarih ve 21538 sayılı Resmi Gazete’de yer alan Sanayi Bakanlığı Tebliği ile
başlatılmış olan Doğu Karadeniz Silah Projesinin yürütülmesi konusunda KOSGEB
ve MKEK görevlendirilmiştir. Söz konusu proje kapsamında Küçük ve Orta Ölçekli
İşletmelerin desteklenmesi amacıyla ürettirilen tabancaların zaman içinde stoklarda
biriktiği ve söz konusu stokları eritmeye yönelik kampanya düzenlenmesi planlandığı
bildirimde belirtilmektedir.
Öncelikle, ilgili pazarın kendine has koşulları nedeniyle ürünün üretim ve satış
koşullarının ilgili yasal mevzuat tarafından sıkı bir şekilde düzenlenmekte olduğu
belirtilmelidir. MKEK tarafından düzenlenecek kampanyaya ilişkin olarak, ilgili 150
06-46/591-163
4
mevzuat çerçevesinde MKEK’ye söz konusu tabancaların satış koşullarını belirleme
yetkisi verildiği görülmektedir.
Kampanya koşulları MKEK tarafından şu şekilde belirlenmiştir:
-Silah satın alma belgesi olan hak sahiplerine,
-Sadece POS cihazı kullanmak kaydıyla kredi kartı ile alımlara,
-Kurumun tespit etmiş olduğu peşin ve vadeli fiyatlar üzerinden,
-Vadeler 6-8-12 ay taksit seçenekleriyle müşteri isteğine bağlı olarak,
-Peşin satışlarda %20 iskonto yapılarak uygulanacaktır. 160
-Kampanyanın süresi eldeki stokların satışı ile sınırlıdır.
1990’lı yıllardan beri satın alınan ve stoklarda bekleyen söz konusu silahların
satışında uygulanması düşünülen kampanya çerçevesinde, peşin alışlarda yapılacak
indirimlerle gerçekleşecek olan satış fiyatlarının maliyetlerin altında olmayacağı
görülmektedir.
Ayrıca MKEK tarafından kampanyanın uygulamaya konulmasının sonrasında, diğer
yerli tabanca üreticilerinin, konsinye satışı yapılan kendi silahlarının fiyatlarını aşağı
çekmek suretiyle, rekabetçi bir strateji geliştirmeleri de mümkündür. Bu nedenle söz 170
konusu kampanyanın, yerli tabanca üreticilerini piyasa dışına itmesi olası
görülmemektedir.
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerden de görüleceği üzere; ilgili mevzuat
uyarınca kendisine verilen yetkiler çerçevesinde MKEK tarafından düzenlenecek olan
söz konusu kampanyanın, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun’un 4,
6 ve 7.maddelerine aykırı hiçbir hüküm içermemesi sebebiyle aynı Kanun’un 8.
maddesi uyarınca talep edilen “Menfi Tespit Belgesi” verilmesine karar verilmiştir.
I. SONUÇ 180
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu tarafından düzenlenecek olan dosya konusu
bireysel tabanca satışına ilişkin kampanyaya, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkındaki Kanun’a aykırı herhangi bir rekabet sınırlaması içermemesi nedeniyle,
aynı Kanun’un 8. maddesi uyarınca talep edilen menfi tespit belgesinin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
190
Full & Egal Universal Law Academy