Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-161 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-47/1161-407
Karar Tarihi : 14.09.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Özgür BAL, Yunus ALTINIŞIK 10
C. BAŞVURAN : - Hikmet ERDEMİR
Turgut Reis Temelli Cad. Güven İş Hanı K:2 No:36 Malatya
- Bekir Sami OKTAY
Niyazi Mah. Karakaş Sok. Ergül İş Merkezi No:10/5 Malatya
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - 2M Yapı Denetim Ltd. Şti.
Özalper Mah. Turgut Özal Blv. 1. Cad. No:1 Malatya
- Alper Yapı Denetim
İsmetiye Mah. İsmetiye Sok. Desen İş Merkezi No:2 K:4 D:6 Malatya
- Batualp Yapı Denetim Ltd. Şti. 20
Niyazi Mah. Niyazi Sok. Yiğitcan İş Merkezi 2. Blok K:1 No:4/2
Malatya
- Battalgazi İmar Yapı Denetim Ltd. Şti.
İsmetiye Mah. 1. İsmetiye Sok. Yıldırım İş Merkezi K:1/2 Malatya
- BM Yapı Denetim Ltd. Şti.
Dabakhane Mah. Yeni Tellal Pazarı PTT Sok. Nalçacılar İş Merkezi
K:7/3 Malatya
- Metro Kent Yapı Denetim Ltd. Şti.
Niyazi Mah. Niyazi Sok. Yiğitcan İş Merkezi 2. Blok K:2 No:9 Malatya
- Milidya Yapı Denetim Ltd. Şti. 30
Niyazi Mah. Niyazi Sok. Yiğitcan İş Merkezi 1. Blok K:1 No:2 Malatya
- Park44 Yapı Denetim
Niyazi Mah. Niyazi Sok. Yiğitcan İş Merkezi 2. Blok No:4 K:3/10
Malatya
- Tan Yapı Denetim
Niyazi Mah. Niyazi Mısri Cad. Ağbaba İş Merkezi K:3 D:7 Malatya
E. DOSYA KONUSU: Malatya ilinde faaliyet gösteren yapı denetim şirketlerinin aynı
fiyatı uyguladığı, havuz kurarak kazanç paylaşımı yaptığı ve proje çizimi işi ile
uğraşmaya devam ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvurularda özetle; Malatya ilinde kurulu yapı denetim şirketlerinin 40
aynı fiyatı uygulamakta olduğu, havuz kurmak suretiyle kazanç paylaşımı yaptığı ve kanunen
yasak olduğu halde halen proje çizimi faaliyetine devam ettiği iddiaları yer almaktadır.
11-47/1161-407
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.05.2011, 21.06.2011 ve 23.06.2011
tarihlerinde; 3887, 4613 ve 4655 sayılar ile giren başvurular üzerine hazırlanan 13.07.2011
tarih ve 2011-4-161/İİ-11-402.BC sayılı İlk İnceleme Raporu, 03.08.2011 tarih ve 11-44 sayılı
Kurul toplantısında görüşülmüş ve soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının
belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi
uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 25.08.2011 tarih ve 2011-4-161/ÖA-11-259.ÖB sayılı
Önaraştırma Raporu 05.09.2011 tarih ve REK.0.18.00.00-110.02.02/410 sayılı Başkanlık 50
Önergesi ile 11-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
- Başvuru konusu iddiaları destekler mahiyette yeterli bilgi, belge veya bulguya
ulaşılmadığından, 41. madde uyarınca şikâyet konusu ile ilgili olarak soruşturma açılmasına
gerek olmadığı,
- Kanunen yasak olduğu halde proje çizimi işi ile uğraşmaya devam edilmesine yönelik
şikâyetin ise, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında incelenmesi gereken
bir konu olması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun çerçevesinde bir işlem tesisine gerek olmadığı
hususlarına yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Önaraştırma konusu başvurular yapı denetim hizmetine ilişkindir. Söz konusu faaliyet, özel
kanunla düzenlenmiş bir hizmet olup yapı denetim kuruluşlarının (YDK) yapım işlerinde
kullanılan malzemeler ile imalatın proje, teknik şartname ve standartlara uygunluğunu kontrol
etmek ve sonuçlarını belgelendirmek, malzemeler ve imalatla ilgili deneyleri yaptırmak,
yapının ruhsat ve mevzuata uygun yapıldığını denetlemek gibi yasal yükümlülükleri
bulunmaktadır. Ayrıca bu hizmetle, imar mevzuatında öngörülen fenni mesuliyet ilgili idareye
karşı üstlenilmektedir. Bu bilgilerin ışığında, dosya kapsamında ilgili ürün pazarı “yapı denetim
hizmeti” olarak belirlenmiştir. 70
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
4708 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat uyarınca bir YDK’nın izin belgesi alabilmesi için, Yapı
Denetimi Uygulama Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine göre, kuruluşun ortakları tarafından,
kuruluşun faaliyette bulunacağı ili belirten dilekçe ile Bakanlığa müracaat edilmesi
gerekmektedir. Ayrıca, bir ilde faaliyet gösterecek YDK sayısına, o ilde denetlenen toplam
alan esas alınarak il bazında bir sınırlama getirilmiştir. Belirtilen düzenlemelerden anlaşılacağı
üzere, YDK’lar izin aldıkları il sınırları içinde faaliyette bulunabilmektedirler. Dolayısıyla yapı
denetim hizmetine yönelik ilgili coğrafi pazarın il bazında tanımlanması uygun olacaktır.
Başvuru konusu uygulamaların Malatya ilinde gerçekleşmesi sebebiyle, ilgili coğrafi pazar
“Malatya ili” olarak tespit edilmiştir. 80
I.2. Tespitler ve Değerlendirme
Başvuru konusu iddialar;
- Malatya ilinde faaliyet gösteren yapı denetim şirketlerinin anlaşarak aynı fiyatı
uyguladığı,
- Söz konusu şirketlerin havuz kurarak kazanç paylaşımı yaptığı,
11-47/1161-407
3
- Aynı zamanda bu şirketlerden bazılarının kanunen yasak olduğu halde proje çizimi işi
ile uğraşmaya devam ettiği,
şeklinde üç başlık halinde özetlenebilir.
Esasen, yapı denetim faaliyeti 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’a göre
düzenlenmekte olan bir faaliyet olup, ilgili Kanun kapsamında asgari hizmet bedelleri 90
belirlenmiştir. Hizmet için YDK’lara ödenecek hizmet bedelleri asgari hizmet bedellerinden az
olmamak kaydıyla, YDK ile yapı sahibi arasında belirlenebilmektedir. Dolayısıyla asgari
hizmet bedelinin üzerinde bir bedeli talep etmenin önünde herhangi bir engel
bulunmamaktadır.
Bu çerçevede, Malatya ilindeki YDK’ların düzenleyicisi ve denetleyicisi durumundaki Malatya
Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ile Malatya Belediyesi İmar ve Şehircilik
Müdürlüğü’nden alınan bilgilere göre, mevcut YDK’ların tamamında uygulanan tek fiyat 4708
sayılı Kanun ile öngörülen asgari fiyattır. Söz konusu YDK’lardan elde edilen sözleşme
örnekleri de bu durumu teyit etmektedir.
Aynı zamanda, yukarıda sözü edilen idari birimler, kendilerinin söz konusu YDK’ların 100
anlaşarak birlikte hareket ettiklerine yönelik bir tespitlerinin veya aldıkları şikâyetin
bulunmadığını, hâlihazırda bütün firmalarda uygulanan fiyatın kanunen tespit edilen minimum
fiyat olduğunu belirtmişlerdir. Bu bilgilerin ışığında, söz konusu YDK’ların hâlihazırda
minimum fiyatı uyguluyor olmalarının, aralarında anlaşarak rekabeti bozacak şekilde tek fiyat
belirledikleri anlamına gelmediği değerlendirilmektedir.
Öte yandan, iddialar arasında yer alan havuz kurma ve kazanç paylaşımı yapma konularına
ilişkin olarak da mezkûr idari birimlerin yetkilileri; kendilerinin bu iddialara yönelik bir
tespitlerinin bulunmadığını, ancak belediye nezdinde kanuni düzenlemeler çerçevesinde bir
havuz hesabın bulunduğunu ve bu hesap aracılığıyla hak ediş bedellerinin denetlenerek
belediye tarafından YDK’lara aktarıldığını ifade etmişlerdir. 110
Ayrıca Malatya Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden elde edilen, mevcut YDK’ların
2011 yılına ait teşebbüs bazındaki gelirlerine ilişkin tablo aşağıdaki gibidir:
Tablo: 2011 Yılında Firma Bazında Alınan Toplam Hizmet Bedelleri
Firma (YDK) Toplam Hizmet Bedeli (TL)
Tan Yapı Denetim …
2M Yapı Denetim …
Alper Yapı Denetim …
BM Yapı Denetim …
Battal Gazi Yapı Denetim …
Milidya Yapı Denetim …
Park 44 Yapı Denetim …
Metro Kent Yapı Denetim …
Batualp Yapı Denetim …
Tablo incelendiğinde mevcut YDK’ların tahsil ettiği toplam hak ediş bedeli rakamları arasında
önemli farklılıklar olduğu görülmektedir. Eğer iddia edildiği şekilde herhangi bir havuz, sıra
veya kazanç paylaşımı sistemi olsaydı, yukarıda yer verilen rakamlar arasında bu kadar fark
olmaması gerekirdi.
11-47/1161-407
4
Bu doğrultuda, söz konusu YDK’ların havuz, sıra veya kazanç paylaşımı şeklinde rekabeti
bozacak nitelikte uygulamaları tespit edilememiş olup, önaraştırma süreci boyunca söz
konusu iddialara dair herhangi bir bilgi ya da belgeye rastlanmamıştır. 120
Nitekim şikâyetçi Bekir Sami OKTAY ile ilk inceleme aşamasında yapılan görüşmede, kendisi
de istenen YDK’ya gidilerek hizmet almanın mümkün olduğunu ve uygulanan fiyatın da
minimum fiyat olduğunu belirtmiştir.
Bu bilgiler çerçevesinde, uygulanan fiyatın kanunen tespit edilen minimum fiyat olduğu tespit
edilmiş ve rekabeti bozacak nitelikte herhangi bir sıra veya havuz sisteminin uygulandığına
yönelik bulguya ulaşılamamıştır.
Öte yandan, başvuru dilekçesinde yapı denetim şirketlerinin kanunen yasak olduğu halde
halen proje çizimi alanında da faaliyetlerini sürdürdükleri iddia edilmiştir. 4708 sayılı Kanun’un
3. maddesinin beşinci fıkrası “Yapı denetim kuruluşu denetim faaliyeti dışında başka ticarî
faaliyette bulunamaz. Bu kuruluşun denetçi mimar ve mühendislerinin, denetim faaliyeti 130
süresince başkaca meslekî ve inşaat işleri ile ilgili ticarî faaliyette bulunmaları yasaktır.”
hükmünü amirdir. Bu nedenle Malatya’daki teşebbüslerin yapı denetim faaliyeti haricindeki
işlerle uğraşıyor olması 4708 sayılı Kanun kapsamında incelenmesi gereken bir durumdur.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine;
2- Kanunen yasak olduğu halde proje çizimi işi ile uğraşmaya devam edilmesine yönelik
şikâyetin ise, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında incelenmesi gereken
bir konu olması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem tesisine gerek 140
bulunmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy