Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-3-85 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 05-49/701-189
Karar Tarihi : 28.7.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Ali İhsan ÇAĞLAYAN, Osman Tan ÇATALCALI
C. ŞİKAYET EDEN: -İhbar
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
-Halk Ekmek Fabrikası 20
Malatya
E. DOSYA KONUSU: Malatya İl merkezinde faaliyet gösteren Halk Ekmek
Fabrikası’nın ürettiği ekmekleri maliyetinin altında satarak haksız
rekabete neden olduğu iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Malatya İl merkezinde faaliyet gösteren Halk Ekmek
Fabrikası’nın ürettiği ekmekleri, maliyetinin altında bir fiyatla satmak suretiyle
4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği öne sürülmektedir.
30
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.6.2005 tarih, 4429 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine düzenlenen 19.7.2005 tarih ve 2005-3-85/İİ-05-AİÇ
sayılı İlk İnceleme Raporu, 22.7.2005 tarih ve REK.0.07.00.00-110/194 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 05-49 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikayet edilen teşebbüsün
ilgili pazarda hakim durumda bulunmadığı, piyasaya yeni giren bir teşebbüs
olarak fiyatlarını gerek ölçek ekonomisi gerekse tanıtım amaçlı olmak üzere
normal fırınlara göre daha ucuz belirleyebilme potansiyeline sahip olduğu göz 40
önüne alındığında, 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilmesinin söz konusu
olmadığı, başvuruya ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir
işlem yapılmasına gerek olmadığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Söz konusu başvuru 4054 sayılı Kanun 6. maddesi göz önüne alınarak
incelendiğinde, bir teşebbüsün maliyetinin altında satış yapmak suretiyle
rekabeti engellemesi ancak ve ancak anılan teşebbüsün ilgili coğrafi pazarda
hakim durumda bulunması durumunda mümkündür. Bu bağlamda herhangi 50
05-49/701-189
2
bir coğrafi pazarda hakim durumda bulunmayan bir teşebbüsün ürünlerini
maliyetinin altında bir fiyatla satışa sunması, 4054 sayılı Kanun kapsamında
rekabeti engelleyen, bozan veya kısıtlayan bir eylem kapsamında
değerlendirilemeyecektir.
Şikayet edilen ekmek fabrikası hakkında daha fazla bilgi alabilmek için
raportörler Malatya Fırıncılar Odası ve Malatya Esnaf ve Sanatkarlar Birliği’nin
yetkilileri ile görüşmüştür. Yapılan görüşmelerde, başvuruda ismi
belirtilmeyerek şikayet edilen ekmek fabrikasının adının “Halk Ekmek
Fabrikası” olduğu, bu teşebbüsün yaklaşık 2-2,5 ay önce faaliyete geçtiği, 60
kapasitesinin yaklaşık 50.000 – 75.000 ekmek/gün olmasına karşın günde
ortalama 25.000 - 30.000 adet ekmek ürettiği, Malatya il merkezinde satılacak
francala türü ekmek için belirlenen tavan fiyatın 25 Ykr/ekmek olmasına karşın
bu teşebbüsün ekmeği 15 Ykr’den sattığı, il merkezinin günlük ekmek
ihtiyacının yaklaşık 200.000 ekmek olduğu, il merkezinde genellikle küçük
ölçekli fırınlar var olmakla birlikte şikayet edilen fırın kadar büyük sadece bir
fırının olduğu ve bu fırının da belediye tarafından işletildiği, Malatya il
merkezinde ekmek satan büyük marketlerin bulunmadığı ve il merkezine
ilçelerden çok sınırlı sayıda ekmek geldiği bilgilerine ulaşılmıştır.
70
8.6.2005 tarihli “Malatya'da Ekmek 150 Bin Liraya Düştü” başlıklı bir haberde;
Malatya'da yeni açılan bir ekmek fabrikasının 150 bin liraya ekmek sattığı,
bazı fırınların da ekmek fiyatlarını düşürdüğü belirtilmiştir. Haberde Malatya
Fırıncılar Odası Başkanı’nın rekabet nedeniyle bazı fırın ve marketlerin de
fiyatı 150 bin liraya düşürdüğü ifadelerine yer verilmiştir. 24.6.2005 tarihli
“Malatya'da ucuz ekmek vatandaşın yüzünü güldürdü” başlıklı haberde ise;
Halk Ekmek Yönetim Kurulu Başkanı’nın ekmeğin ucuz fiyattan satılmasının
üretim maliyetlerinde modern tesisin sağladığı katkı olduğunu ifade ettiği,
ayrıca teşviklerin de üretim maliyetini düşürdüğünü, kendilerinin de bu maliyet
düşüklüğünü fiyata yansıtarak vatandaşın hizmetine ucuz ekmek sunduklarını 80
belirttiği ifade edilmektedir.
Bilindiği üzere, üretim kapasitesi arttıkça ölçek ekonomisinden yararlanılmakta
ve aynı ürünü üreten diğer rakiplere göre daha ucuz fiyattan satış yapmak
mümkün hale gelmektedir. Ekmek üretiminde maliyeti üretici bazında
değiştiren en önemli etkenlerden biri fırın başına üretilen ekmek miktarı olup,
işçilik giderlerinin ve genel işletme giderlerinin önemli bölümünü sabit
maliyetler oluşturmakta, toplam ekmek miktarı arttıkça ekmek başına düşen
maliyet azalmakta ve bu durum kapasitesini artıramayan veya atıl kapasiteyle
faaliyet gösteren fırınların maliyetini arttırmaktadır. Dolayısıyla bir ekmek 90
fabrikasının küçük fırınlara göre daha ucuz ekmek fiyatı belirlemesi ve
diğerlerinin bundan şikayet etmesi doğal bir olgudur.
Yapılan görüşmeler ve elde edilen bilgiler değerlendirildiğinde, şikayet edilen
fırın olan Halk Ekmek Fabrikası’nın Malatya il merkezindeki ekmek tüketiminin
yaklaşık %10-15’ini karşılaması ve bu piyasada faaliyet göstermeye henüz
başlamış olması nedeniyle, Malatya il merkezindeki ekmek piyasasında hakim
durumda bulunduğunun söylenmesi mümkün değildir. Bununla birlikte,
piyasaya yeni giren bir teşebbüsün kendisini müşteri kitlesine tanıtmak için
ürettiği malın fiyatını maliyetin altında belirlemesine olumlu yaklaşılmaktadır. 100
05-49/701-189
3
Ayrıca yukarıda yer verilen habere göre şikayet edilen ekmek fabrikasının
ucuz ekmek satma sebebi, maliyetlerin altında fiyat belirlemesi değil, ölçek
ekonomisi ve teşvikler olarak belirtilmektedir.
J. SONUÇ
Şikayetin niteliğine, düzenlenen rapora göre; şikayet edilen teşebbüsün ilgili
pazarda hakim durumda olmadığına, piyasaya yeni girmesine bağlı olarak
gerek ölçek ekonomisi gerekse tanıtım amaçlı satışlar nedeniyle pazarda
faaliyet gösteren diğer fırınlara göre fiyatlarını daha düşük belirleyebilme 110
potansiyeli dikkate alındığında, 4054 sayılı Kanun’un ihlalinin söz konusu
olmadığına, dolayısıyla başvuru konusuna ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun
kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin
reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy