Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-120 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-35/892-215
Karar Tarihi : 6.8.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Nazlı UĞURLU, Didem ULUÇ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Mehmet ŞANLI
Köseali Köyü Salihli/Manisa 20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Manisa ili Alaşehir Beldesine bağlı Dereköy kasabasında
faaliyet gösteren iki ekmek fırını
E. DOSYA KONUSU: Manisa ili Alaşehir Beldesi’ne bağlı Dereköy kasabasında
faaliyet gösteren iki fırınının ekmek fiyatlarını düşük tutarak, Köseali Köyü’ne
diğer beldelerden ekmek gelmesini önlediği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; Manisa ili Salihli ilçesi Köseali 30
Köyü’nde faaliyet gösteren bakkallar ve onlarla çalışan iki fırının birlikte hareket ettiği,
bu nedenle köydeki ekmek kalitesinin düştüğü, şikayetçinin daha kaliteli ekmeği
alternatif bir fırından getirtmek suretiyle köyde satışa sunma isteği karşısında, diğer
bakkallarla anlaşmalı olan fırınların, alternatif fırını yıldırmak amacıyla ekmek fiyatını
[düşük] tuttuğu iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.6.2009 tarih ve 4334 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine hazırlanan 29.6.2009 tarih 2009-3-120/BN-09-NU sayılı İlk
İnceleme Raporu Rekabet Kurulu’nun 8.7.2009 tarih ve 09-32/697-M sayılı
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun 40
çerçevesinde bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi
amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 28.7.2009
tarih ve 2009-3-120/ÖA-09-NU sayılı Önaraştırma Raporu 28.7.2009 tarih,
REK.0.07.00.00-110/207 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-35 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Manisa ili Alaşehir Beldesi’ne bağlı
Dereköy kasabasında faaliyet gösteren iki fırının, Köseali Köyü’ne diğer beldelerden
09-35/892-215
2
ekmek gelmesini önlemek amacıyla ekmek fiyatlarını düşük tutarak 4054 sayılı 50
Kanun’a aykırı davranışta bulunduğuna ilişkin iddiaları destekler nitelikte herhangi bir
belge ya da bulguya rastlanmadığı, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı, şikayetin reddinin gerektiği sonuç ve
kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Başvurunun değerlendirilmesi sırasında şikayetçi ile yapılan telefon görüşmesinde
şikayetçi, Köseali Köyü’nde bakkal dükkanı işlettiğini, daha önce ekmeği Alaşehir
Beldesine bağlı Dereköy Kasabasındaki fırınlardan temin ettiğini, ancak artık Salihli 60
ilçesine bağlı Kabazlı Köyü’nden aldığını ifade etmiştir. Şikayete konu teşebbüslerin
Köseali Köyü’nde değil, Alaşehir beldesine bağlı Dereköy kasabasında faaliyet
gösteren iki fırın işletmesi olduğu anlaşılmış ancak fırınların unvanı hakkında bir
bilgiye ulaşılamamıştır. Buna göre 4054 sayılı Kanun kapsamında yer alan asıl
şikayet konusu, Alaşehir beldesine bağlı Dereköy kasabasında faaliyet gösteren iki
fırının uyguladığı düşük fiyatlar vasıtasıyla Salihli ilçesindeki fırınlardan Köseali
Köyüne ekmek gelmesini engellediği ve bu fırınları pazar dışına çıkardığı iddiasıdır.
I.1. İlgili Pazar
70
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Ekmek, ülkemizdeki tüketiciler tarafından en temel gıda maddesi olarak kabul
edilmektedir. Bu nedenle, ekmeğe olan talebin fiyat esnekliği çok düşüktür. Diğer bir
deyişle, ekmek tüketiciler gözünde olmazsa olmaz bir üründür. Bu çerçevede çeşitli
ekmek türlerinin tüketici nazarında birbirini ikame edebilme derecesinin yüksek
olması, ekmeğin temel gıda maddesi olması ve diğer gıda maddeleri ile ikame
edilememesi gerçeğinden hareketle ilgili ürün pazarı “ekmek pazarı” olarak kabul
edilmiştir .
80
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Başvurunun değerlendirilmesi sırasında şikayetçi ile Raportörlerce yapılan telefon
görüşmesinden; şikayete konu teşebbüslerin Köseali Köyü’nde değil, Alaşehir
beldesine bağlı Dereköy Kasabasında faaliyet gösteren iki fırın işletmesi olduğu
bilgisine ulaşılmıştır. Öte yandan, gerek şikayetçi ile yapılan telefon görüşmesinde,
gerekse Salihli Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı’ndan alınan bilgiye göre
Manisa’da ilçelerden köylere ekmek ulaşımı rahatlıkla sağlanmaktadır.
Önaraştırma sırasında edinilen bilgiler çerçevesinde ilgili pazarın en dar olarak Salihli 90
ilçesi, en geniş olarak da Manisa İli olarak belirlenebileceği kanaati oluşmuştur.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerinde iki farklı rekabet ihlali biçimi
düzenlenmiştir. 4. maddede birden fazla teşebbüsün aralarında anlaşma, uyumlu
eylem veya teşebbüs birliği kararıyla rekabeti ihlal etmeleri yasaklanmıştır.
Teşebbüslerin tek taraflı olarak gerçekleştirdikleri uygulamaları 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesi kapsamında ihlal olarak değerlendirmek mümkün değildir. Mevcut
09-35/892-215
3
şikayette, Köseali köyünde faaliyet gösteren fırınların birbirleriyle anlaştıklarına dair 100
bir iddia bulunmamaktadır. Ayrıca şikayetçi ile yapılan görüşmeler neticesinde
şikayet konusu iki fırının Köseali Köyü’nde değil Alaşehir Beldesine bağlı Dereköy
kasabasında bulunduğu anlaşılmıştır. İnceleme kapsamında 4. madde ihlalini
destekleyecek nitelikte bilgi ve belgelere ulaşılamamıştır. Bunun yanı sıra hem
şikayetçinin hem de Salihli Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı’nın ekmek fiyatı
konusunda Salihli ilçesinde yoğun rekabet olduğunu belirttikleri dosya mevcudundan
anlaşılmıştır. Dolayısıyla, şikayet konusu düşük fiyat uygulamasının rakip teşebbüsler
arası anlaşmaya dayalı olmadığı ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
ihlal olarak değerlendirilmesine gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
110
Diğer yandan, teşebbüslerin düşük fiyat uygulamaları 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesi kapsamında ele alınabilmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
teşebbüslerin birlikte hakim durumlarını kötüye kullanmalarını yasaklamaktadır.
Şikayet konusu iddiaların bu çerçevede ihlal olarak değerlendirilebilmesi için ise
öncelikle söz konusu iki ekmek fırınının birlikte hakim durumda bulunması ve hakim
durumda bulunan teşebbüslerin, rekabeti kısıtlamak amacıyla ya da böyle bir etkiyi
doğuracak şekilde (rakip teşebbüsleri dışlayıcı amaç ya da etki) yıkıcı fiyat uyguluyor
olması gerekmektedir.
Söz konusu olayla ilgili olarak, şikayet konusu Dereköy kasabasında faaliyet 120
gösteren iki ekmek fırınının birlikte hakim durumda olup olmadıklarının
değerlendirilmesi gerekmektedir. Dosya mevcudundan, Salihli ilçesinde 53 adet fırın
bulunduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, gerek şikayetçi ile yapılan telefon
görüşmesinde, gerekse Salihli Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı’ndan alınan
bilgiye göre Manisa’da ilçelerden köylere ekmek ulaşımının rahatlıkla sağlandığı,
ayrıca şikayetçiyle yapılan görüşmeden söz konusu iki fırının diğer fırınlardan önemli
bir farklılığının bulunmadığı anlaşılmıştır.
4054 sayılı Kanun’da hâkim durum “Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla
teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve 130
dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” şeklinde
tanımlanmaktadır. Bu tanıma göre Dereköy’de faaliyet gösteren diğer fırınlardan farkı
olmayan iki ekmek fırının en dar pazar tanımı ile “Salihli”de bile 53 ekmek fırını
olması nedeniyle önemli bir pazar gücüne sahip olamayacağı kanaatine varılmıştır.
Bunun yanı sıra ilgili coğrafi pazar il sınırları, “Manisa” olarak alındığında, söz konusu
ekmek fırınlarının birlikte hakim durumda olduklarını söylemek mümkün
olmayacaktır. Hâkim durumun en önemli göstergelerinden biri teşebbüsün ilgili
pazardaki payıdır çoğu durumda %40’ın altındaki pazar payları hâkim durum tespiti
için yeterli değildir. Dosya konusu olayda en dar pazar tanımında bile, söz konusu iki
fırının yaklaşık birlikte pazar payı ~4’tür. 140
Şikayete konu Manisa ili Salihli ilçesinde Dereköy beldesinde faaliyet gösteren iki
ekmek fırınının birlikte hakim durumda olmadıkları, şikayetçinin ve Oda Başkanı’nın
verdiği bilgiye göre ekmek fiyatı konusunda ilçede yoğun bir rekabetin olduğu hususu
da dikkate alındığında, Dereköy Beldesinde faaliyet gösteren iki fırıncı arasındaki
fiyat rekabetinin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir kötüye kullanma
olamayacağı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
09-35/892-215
4
150
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Başvuru konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy