Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-3-129 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-08/89-50
Karar Tarihi : 31.01.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: H. Gökşin KEKEVİ, Didem ULUÇ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Resen
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
- S.S. Alaşehir ve Civarı Fırıncılar Üretim ve Pazarlama Kooperatifi ve
Kooperatif üyesi fırıncılar
Sarısu Mah. İstiklal Cad. No:223 Alaşehir/Manisa
- Alaşehir Lokantacılar, Pastaneciler, Fırıncılar, Unlu Mamulleri Esnaf
ve Sanatkarlar Odası ve üyesi fırıncılar
Soğuksu Mah. Mektep Cad. No: 58 Alaşehir/Manisa
- Alaşehir Ticaret ve Sanayi Odası ve üyesi fırıncılar
Soğuksu Mah. İsmetpaşa Cad. No: 111 45600 Alaşehir/Manisa
(1) E. DOSYA KONUSU: Manisa ili Alaşehir ilçesinde faaliyet gösteren fırıncıların
aralarında anlaşarak rekabete son verdiği ve fiyat tespit ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Manisa-Alaşehir’de faaliyet gösteren fırıncıların aralarında
anlaşarak fiyat tespit ettikleri iddiası.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: 13.08.2012 tarih ve 2012-3-129/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 23.01.2013 tarih ve 2012-3-129/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; önaraştırma konusu iddialar ile ilgili
olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı; bununla birlikte 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
aynı Kanun’un 4. maddesini ihlal edebilecek eylemlere son verilmesini teminen Alaşehir
Lokantacılar, Pastaneciler, Fırıncılar, Unlu Mamulleri Esnaf ve Sanatkarlar Odası ile
Alaşehir Ticaret ve Sanayi Odası’na ve S.S. Alaşehir ve Civarı Fırıncılar Üretim ve
Pazarlama Kooperatifine görüş yazısı gönderilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı
ifade edilmiştir.
13-08/89-50
2/8
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Önaraştırma Tarafı Teşebbüs ve Teşebbüs Birliği Hakkında Bilgiler
(6) Alaşehir Lokantacılar, Pastaneciler, Fırıncılar, Unlu Mamulleri Esnaf ve Sanatkarlar Odası
(AFO)’ndan elde edilen belgelere göre AFO’ya kayıtlı fırın sayısı 23, Alaşehir Ticaret ve
Sanayi Odası (ATSO)’na kayıtlı fırın sayısı dörttür.
(7) Önaraştırma kapsamında raportörlerce yapılan görüşmelerden; Alaşehir ilçesindeki bazı
fırıncıların 21.03.2011 tarihinde S.S. Alaşehir ve Civarı Fırıncılar Üretim ve Pazarlama
Kooperatifi (Kooperatif)’ni kurdukları, Kooperatif tarafından, Haziran 2012’de yapılan son
genel kurulda Kooperatif ortağı fırıncı sayısının 19 olduğu ancak ortaklıktan ayrılmalar
olması nedeniyle sayının 13’e düştüğü anlaşılmıştır.
I.2. İlgili Pazar
(8) “İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz”un 20. maddesinde de belirtildiği üzere, “…
(İ)nceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar
tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm
tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa” pazar tanımı
yapılmayabilmektedir.
(9) 2013 yılına kadar Rekabet Kurulu (Kurul) ekmek sektörüne ilişkin olarak pek çok karar
almıştır. 60’tan fazla olan bu kararların dördü, haklarında soruşturma yürütülen teşebbüs
ve teşebbüs birliklerine ceza uygulanmasına ilişkindir. Anılan kararlarda “İstanbul ili
sınırları ekmek”1, “Kütahya il merkezi çarşı ekmeği”2, “Gaziantep il merkezi (Türkiye
Cumhuriyeti sınırları dahili) ekmek ve pide”3 ve “Ankara ili sınırları ekmek”4 şeklinde
birbirlerinden kısmen farklı pazar tanımlarının ardından ekmek sektörüne ilişkin ayrıntılı
inceleme ve değerlendirmeler yapılmıştır.
(10) Bu konuya ilişkin olarak belirtilmesi gereken iki Rekabet Kurulu kararı daha mevcuttur.
Bunlardan ilki; “Manisa ili Alaşehir Beldesi’ne bağlı Dereköy kasabasında faaliyet gösteren
iki fırınının ekmek fiyatlarını düşük tutarak, Köseali Köyü’ne diğer beldelerden ekmek
gelmesini önlediği” iddiasına ilişkin olarak soruşturma açılmaması kararıdır5. Anılan
kararda, ilgili ürün pazarı “ekmek”, ilgili coğrafi pazar ise, “en dar olarak Salihli ilçesi; en
geniş olarak da Manisa ili” şeklinde belirlenmiştir. İkinci dosyada ise, “Turgutlu Ekmek,
Simit, Pide Fırıncıları Odasının üyelerinden para toplamak ve karşılığında ödeme yapmak
suretiyle, Turgutlu’da diğer fırınlarla rekabet halinde olan fırıncı esnafına fırınlarını
kapattırması” iddiasına ilişkin olarak soruşturma açılmamasına; bununla birlikte 4054 sayılı
Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş bildirilmesine karar verilmiştir6.
Anılan kararda pazar tanımı “Turgutlu İlçe Merkezi ekmek pazarı” şeklinde yapılmıştır.
(11) Bu karara konu dosyada ise geçmiş tarihli Kurul kararlarındaki sektöre ilişkin bilgiler
ışığında, pazar tanımı yapılmasına gerek olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
1 27.10.1999 tarih ve 99-49/536-337 sayılı İstanbul Ekmek kararı.
2 17.08.2004 tarih ve 04-54/750-187 sayılı Kütahya Ekmek kararı.
3 07.01.2005 tarih ve 05-02/18-9 sayılı Gaziantep (Türkiye) Ekmek kararı.
4 18.01.2005 tarih ve 05-06/52-21 sayılı Ankara Ekmek kararı.
5 06.08.2009 tarih ve 09-35/892-215 sayılı Alaşehir (Salihli) Ekmek kararı.
6 02.03.2012 tarih ve 12-09/288-89 sayılı Turgutlu Ekmek kararı.
13-08/89-50
3/8
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.3.1. Elde Edilen Bilgiler
(12) Önaraştırma kararına dayanak teşkil eden “Medya45haber” isimli internet sitesindeki
25.06.2012 tarihli habere aşağıda yer verilmiştir7;
“Alaşehirli Fırıncıların 2006 yılında taahhüt ettiği okul yalan oldu. Fırıncılar arasında 2006
yılında müthiş bir rekabet başlamış, ekmek fiyatları konusunda mutabakata varılamamış
ve hatta buna “Fırıncı Mafyası’nın dahi müdahil olduğu bile konuşulur olmuştu. …
Fırıncıların taahhüt ettiği okul sözünün üzerinden tam 6 yıl geçti. Ama hala ses seda yok.
Toptepe Sosyal Tesislerinde yapılan yemekli toplantıda konuşmalar yapılmış, fırıncılar
barıştırılmış ve ertesi gün ekmek fiyatları “Yüzde Yüz” zamlanmıştı. Buna karşın fırıncılar,
eğitime destek olma kararı almış ve Alaşehir’e 16 derslikli bir okul yaptırma sözü
vermişlerdi. ... Ayrıca, yapılacak olan okula ‘Fırncılar Okulu’ ismi verilecekti.
3ay Önce De Buna Benzer Bir Olay Daha Yaşanmıştı
Fırıncılar, yine 3 ay önce kendi aralarında rekabete girişmiş, ekmek fiyatları 1 ay içerinde 3
defa değişmişti. Ekmeğin günlük tüketimin 40 binin üzerinde olduğu Alaşehir’de söz
konusu olaylardan sonra halkın tepkisi giderek artıyor. …. Alaşehirliler, bu durumun
azınlığın, çoğunluğa tahakkümü olarak görüyor. Bilindiği üzere ilçede 27 fırıncı esnafı
bulunuyor. Buna karşın ilçenin nüfusu ise 54 binin üzeride!
Alaşehir’in gören gözü, işiten kulağı ve sessiz çoğunluğun sesi olarak bizde soruyoruz:
1- Fırıncılar okulu yapılacak mı?
2- Geçen 6 yılda açılan hesapta ne kadar para birikmiştir?
3- Yetkililer bu güne kadar bu konuda bir işlem yapmışlar mıdır?
4- Ekmek fiyatları değişmeye devam edecek midir?
5- En önemlisi de bundan sonraki süreç nasıl işleyecek?
Alaşehir halkı bu soruların cevaplarını bekliyor”
(13) Konuya ilişkin olarak “Medya45haber” isimli internet sitesinde yer alan 04.07.2012 tarihli
diğer haberde ise8:
“Alaşehir Kaymakamı Musa Uslan, .. 2007 yılından beri gündemde olan ve Alaşehirlilerin
tepkisini çeken, fırıncı esnafının taahhüt ettiği 16 derslikli “OKUL” için oluşturulan hesapta
5 yılda sadece 34 bin TL’nin biriktiğini söyledi.
Biriken meblağla okul yaptırmanın imkansız olduğunu belirten Alaşehir Kaymakamı Musa
Uslan, …. Söz konusu parayla temel bile atılamayacağı ortada olduğu için, bizde parayı
fırıncıların bilgisi doğrultusunda okulların küçük onarımlarında kullanmaya başladık.”dedi.
Kazanan Fırıncılar Oldu
Kaymakam Uslan’ın açıklamalarına göre, Alaşehir’de faaliyet gösteren yaklaşık 27 fırıncı
esnafı verdikleri ‘okul yaptırma’ sözü yerine sadece 34 bin TL bağışta bulunarak,
Alaşehirlilere yüksek fiyattan 5 yıl ekmek satma vizesi almış oldu. Bu şartlı anlaşmada
kazanan ne Alaşehir halkı, ne de eğitim camiası oldu, kazanan fırıncılar oldu.”
ifadeleri yer almaktadır.
7
8
13-08/89-50
4/8
(14) Alaşehir Belediyesinden gelen bilgi yazısında:
“Belediye başkanlığımız 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca iş ve işlem yapmaktadır.
Bu yasanın 14. maddesi uyarınca görevleri … sayılmıştır. Bu görev hükmü uyarınca
belediyemiz toplumun tüm bileşenleriyle görüşme ve toplantılar yapmaktadır. Ancak;
yazınızın 1. sorusunda yer alan anlamda resmi mahiyette bir çalışma, toplantı, çalıştay,
komisyon faaliyeti söz konusu olmamıştır.
2. Belediyemiz tarafından, mevzuat hükümleri çerçevesinde gıda denetimleri yapılmakta
olup bu husus dışında kalan ekmek fiyatlarının tespiti, Alaşehir İlçe Merkezi'nin dışından
ekmek girişinin önlenmesi gibi mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu
veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve uygulamalar ve piyasaya hakim olan teşebbüslerin bu
hakimiyetlerini kötüye kullanmalarına yardım edici herhangi bir toplantının katılımcısı
olunması söz konusu değildir. Bu yönde yapılan herhangi bir toplantı varsa da
belediyemizin bilgisi dışında yapılmıştır.
3. Alaşehir Belediyesi olarak; Alaşehir Ekmeği'nin kendine özgü yapısının, tadının, şeklinin
ve ününün korunması konusunda hassasiyetimiz vardır. Zira; bu hususun, hemşerilerimiz
açısından mahalli ve müşterek bir yönü olduğu kesindir. Alaşehir ekmeği; sert buğday
unundan elde edilen sarı un kullanılarak yapılır. Geleneksel ekşi hamur yöntemi ile
yapıldığı için lezzet ve aromaca zengindir. Ekmek üzeri susam kaplıdır. Susam vücut için
gerekli esansiyel yağ asitleri içerir. Ekmek katkı maddesi içermez. Geç bayatlama
özelliğine sahiptir. Düzgün ve ince gözenek yapısına sahiptir. Ancak, ekmeğin yukarıda
sayılı özelliklerinin korunması demek asla tam ve serbest rekabetin önlenmesi, bu konuda
kartelleşme yaratılması değildir.
Yazınızda yer alan haberlere ilişkin olarak belediye meclisimizin 05.12.2006 tarih ve
2006/11-5-1 sayılı kararını ve bu kararın vesayet makamı sıfatıyla Alaşehir
Kaymakamlığı'na gönderildiğine dair 11.12.2006 tarih ve 1824-683 sayılı yazıyı sunuyoruz.
Alınan karar kaymakamlık makamı tarafından da hukuka uygun bulunmuştur. Alınan
meclis kararında iki ayrı husus söz konusudur. Birincisi, ilçedeki fırıncı esnafı arasındaki
rekabet nedeniyle ekmek kalitesinin düştüğü ve bunun önlenmesi için sıkı denetim
yapıldığı ve bu denetimlerin devam edeceği hususu iken ikinci husus ise fırıncı esnafı
ilçeye olan vefa borçlarını ödemek için bir okul yaptırmak istediklerini ifade etmişler ve bu
konuda belediyenin de katkı koymasını istemişlerdir.
Meclis kararı iki hususa ilişkin olup ilçedeki tam ve serbest rekabeti engelleyici herhangi bir
hüküm içermemektedir. Bu karar ve/veya başka karar, iş, işlem ve eylemlerle ilçemizde
belediyemiz eliyle tam ve serbest rekabetin engellenmesi de söz konusu değildir.”
ifadelerine yar verilmiştir.
(15) Bilgi talebine cevaben gerek Alaşehir Belediyesi gerekse de Alaşehir Kaymakamlığı
tarafından gönderilen yazıların ekinde yer alan Alaşehir Belediye Meclisinin 05/12/2006
tarih ve 2006/11-5-1 sayılı kararına ise aşağıda yer verilmiştir:
“Alaşehir Belediye Meclisinin 11. Nolu Toplantısında İlçemiz Fırıncılarının Kendi Aralarında
Para Toplaması Ve Belediyemizin de Yapmış Olduğu Ödemelerden % 1 Kesinti Yapılarak
Emanet Hesabında Biriken Paranın Köylere Hizmet Götürme Birliği Hesabına Aktarılması
Ve Okul Yapımında Kullanılabilmesine Ait Alınan Meclis Kararı:
TOPLANTI TARİHİ: 05.12.2006
TOPLANTI NO.SU: 11
TOPLANTI KARAR NO.SU: 11-5-1
5 - ( İlave gündem ):1.sıra no .lu gündem maddesinde Bl.Başkanımız tarafından dile
getirilen ve gündeme alınması oybirliği ile kabul olunan gündem maddelerinden ilki olan;
13-08/89-50
5/8
5/1 - Belediye başkanımız tarafından meclise hitaben yazılan 5.12.2006 tarihli,
-İlçemiz fırıncıları ile 04.12.2006 tarihinde yaptığım toplantı neticesinde fırıncıların her ay
kendi aralarında para toplayıp köylere hizmet götürme birliği hesaplarında toplanması ,
Belediyemizin de esnaflara yaptığı ödemelerden %1 kesinti yapılarak emanet hesaplara
alınıp ay sonunda yine köylere Hizmet götürme birliği hesabına aktarılması bu hesapta
biriken paraların okul yapımında kullanılması.düşünülmektedir.
5393 sayılı Bl. kanununun 15. ve 18. maddesi doğrultusunda bu düşüncemizin
değerlendirilmesi ve karara varılmasını arz ederim.
şeklindeki yazı meclise okundu.
Ardından Bl.Başkanımız tarafından tekrar sözlü bilgilendirme ye devam edildi ve ilçemiz
fırıncıları arasında sorunlar ve rekabet ortamı olduğu ve bunun neticesinde de Alaşehir
ekmeğinin kalitesinin düştüğü bu durumun önlenmesi için sıkı denetimler yapıldığı, bu
durumların ortadan kaldırılması açısından yapılan toplantıda alınan karar ile de bu
düşüncenin hasıl olduğu, biriken paraların Köylere hizmet birliği hesabında toplanacağı
,kullanımında da İlçemiz Kaymakamı-Bl. Başkanı ve fırıncıları temsil edecek bir fırıncı
esnafının yetkisinin olmasının düşünüldüğü belirtildi.
BI.Başkanımızın bu teklifi Meclisimizce uygun görüldü ve oylandı. Yapılan oylamada
oturumda mevcut tüm üyelerin evet oyları ile oybirliği ile kabul olundu.”
(16) 16.01.2013 tarihinde raportörlerce görüşülen Alaşehir’in eski Belediye Başkanı Kadir Daş
aşağıdaki bilgileri vermiştir:
“... Alaşehir’de faaliyet gösteren fırıncılar arasında 2006 yılından önce ulusal basına da
yansıyan ve ceza alan fırıncıların olduğu bir takım olaylar meydana gelmiştir. Fırıncılar
birbirleri ile rekabet etmemek için dönem dönem mafya tutarak birbirlerine zarar vermişler
hatta o dönem hapse giren fırıncılar dahi olmuştur.
Alaşehir ekmeği çok kaliteli bir ekmektir. Alaşehir’de faaliyet gösteren büyük fırınlar olduğu
gibi ki bu fırınlar hijyen koşullarına riayet ederek kaliteli üretim yaparlar, diğer taraftan
kalitesiz üretim yapan kenar mahallelerde faaliyet gösteren fırınlarda vardır. Bu tür küçük
ölçekli ve kalitesiz, düşük kaliteli un vs. kullanan fırınlar piyasadaki rekabeti olumsuz
engellemektedir, çünkü kayıt dışılığın fazla olduğu bu fırınlar daha düşük fiyattan ekmek
satabilmekte ve diğer fırınlarda buna haklı olarak karşı çıkmaktadır.
Belediye başkanı olduğum dönemde fiyata her hangi bir müdahalem olmadı, sadece daha
önce de bahsettiğim Alaşehir ekmeğinin kalitesini korumaya yönelik çaba gösterdim.
Zaman zaman fırıncıları toplayıp onlara bu hususu telkin ettim. Bir gün fırıncılar geldiler
geçmişte bir takım yanlış eylemlere giriştik, cezaevlerine giren arkadaşımız oldu, bu
aşamadan sonra kendi aramızdaki çatışmalara dur demeye karar verdik, ürettiğimiz ekmek
nispetinde belli bir parayı ortak bir hesapta toplayalım, daha sonra bu para ile bir okul
yaptıralım diye bir teklifte bulundular. Kaymakamın da katıldığı toplantıda bu teklif bizden
değil fırıncılardan gelmiştir. Biz de buna çok sıcak baktık, gerekirse belediye ile iş yapan
kuruluşlardan da belli bir kesinti yapalım ve bu hesaba yatırarak bu işe katkıda bulunalım
dedik. Daha sonra, kaymakamlığın hesaplarında bu paraların toplanmasına karar verildi.
Söz konusu oluşumu sosyal bir yardım olarak değerlendirmek gerekir, nitekim
Alaşehir’deki birçok esnaf gurubu zaman zaman Belediyeye gelerek okulların birtakım
eksiklerini karşılamak yada ilçedeki birtakım eksiklikleri gidermek için aralarında para
toplamaya karar verebilmektedir. Fakat bu uzun sürmedi, fırıncıların bazılarının para
yatırmadığı da oldu, bu süreç ancak iki yıl kadar devam edebildi daha sonra para toplanma
olayına son verildi.
Bu para toplandığı süre zarfında, fırınlar kendi aralarında rekabet etmeye devam etti,
fiyatların sabitlenmesi söz konu değildi. Dönem dönem rekabet artmış, bazı fırınlar fiyat
13-08/89-50
6/8
düşürünce diğer fırınlar da fiyat düşürmüş sonra yine yükselmeler olmuştur. Biz belediye
olarak, bu süre zarfında ekmeğin gramajı ve üretim koşullarına ilişkin denetimlerimize ara
vermedik, daha öncede belirttiğim gibi ekmeğin sağlıklı koşullarda ve doğru gramajda
üretilmesi için gerekeni yaptık. Hatta bu dönemde kalite denetimlerinde pek çok fırına ceza
vermiştik.”
(17) 16.01.2013 tarihinde görüşülen AFO Başkanı Yaşar Çataldere9 aşağıdaki bilgileri
vermiştir:
“…. Ben il dışındayken takriben 2006 -2007 yıllarında eski kaymakam Musa Uslan, eski
belediye başkanı Kadir Daş ve bazı fırıncılar sosyal bir ortamda bir aradayken
Alaşehir’deki fırıncıların kendi aralarında rekabeti durdurup bir hesapta para toplanmasını
sağlayıp bu hesapta toplanan para ile okul yapmaya karar verdiklerini duyduk. Hesapta
30.000 TL civarı para toplanmıştır, eski kaymakam bu para ile okul yaptırılamayacağına
karar verip bu para ile eğitim kurumlarına yardım yapma yoluna gitmiştir. Bu konuya ilişkin
benim bildiklerim bundan ibarettir.
Biz oda olarak sadece tarifeleri belirleriz, zaten mevzuat uyarınca azami fiyatı biz
belirliyoruz ve fırıncılar bu fiyatın üzerinde satış yapamaz. Fakat belirlenen bu azami fiyatın
altında fırıncılar istediği fiyattan satış yapabilirler, bizim fiyat dikte etmemiz yada
yönlendirmemiz söz konusu olamaz.
Şuan ekmek ilçe genelinde 70 kuruştur. Çevre köylerde işçilik daha ucuz olduğundan
ekmek fiyatı biraz daha düşük olabilir.”
(18) AFO’dan edinilen fiyat listelerine göre 2008 yılında 250 gramlık ekmek için 0,50 TL, 300
gramlık ekmek için 0,70 TL şeklinde fiyat belirlenmiştir. 2012 Ağustos’unda ise 250 gramlık
ekmek fiyatı 0,60 TL’ye çıkarılmıştır. Öte yandan sunulan üç fiyat listesinde de “fiyatların
azami hadleri gösterdiğine” dair bir ifade bulunmamaktadır.
(19) ATSO’dan edinilen Temmuz 2012 tarihli fiyat listesine göre 250 gramlık ekmek için 0,75 TL
şeklinde fiyat belirlenmiştir10. “Ücret Tarifesi” başlığını taşıyan söz konusu belgede, “Bu
yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 5174 sayılı kanunun 86, 87, 88,
89, 90, 91 ve 92 nci maddelerinde öngörülen disiplin cezalarına ilişkin hükümler ile 93
üncü Maddesinde belirlenen para cezalarına ilişkin hükümler uygulanır” ifadesine yer
verilmiş; buna karşılık “fiyatların azami hadleri gösterdiği” belirtilmemiştir.
(20) Yukarıda belirtildiği üzere önaraştırma kapsamında yapılan görüşmeler sırasında Alaşehir
ilçesindeki bazı fırıncıların bir Kooperatif kurdukları öğrenilmiştir. 16.01.2013 tarihinde
görüşülen Kooperatif Başkanı Şenol Gürcan aşağıdaki bilgileri vermiştir:
“Alaşehir merkezde 24 civar köylerde yaklaşık 20 tane fırın bulunmaktadır. Kooperatifimiz
21.3.2011 tarihinde kurulmuştur. Kooperatifin amacı ortakların menfaatlerini korumak ve
mesleki birlikteliği sağlamak, ana faaliyet konusu unlu mamuller üretimi ve pazarlaması
olduğu için söz konusu ürünlerde kaliteyi sağlamaktır.
Ekmekte 2006 yılından bu yana hiçbir şekilde fiyat sabitlenmesi olmamıştır. Örneğin bir
dönem Salihli’den getirilen ekmek ilçe esnafının fırınının yanında satılmış ve olay 2010
yılının yazında mahkemeye intikal etmiştir.
Zaman zaman üyelerimizden bazıları ekmeği azami fiyat tarifesinin çok altında satmıştır.
Örneğin 2009-2010-2011-2012 başında Kanaat ekmek’te 40 Kuruş 50 Kuruş gibi fiyatlara
ekmek satılmıştır. Asri fırın 2009 yılında ekmeği yine 40-50 Kuruş aralığından satılmıştır.
2007-2008 yılarında fırıncıların çoğu azami ekmek tarifesinin altında ekmek satışı
9 Yaşar Çataldere fırın sahibi değil lokanta sahibidir.
10 ATSO tarafından 2012 öncesine ait fiyat listesi bulunmadığı ifade edilmiştir.
13-08/89-50
7/8
yapmıştır. Örneğin Yeni şafak ekmek fırını halihazırda ekmeği 50 kuruştan satmaktadır,
bazı zamanlarda ekmeğin 3 tanesini 1 liradan satmaktadır. Bazı mahallerde ekmekte
kampanya yapılmakta ekmek alana yanında simit verilmektedir. Fırınlar arasında
birbirlerinin ekmek bayilerini kapmak hususunda da rekabet devam etmektedir.
2006 yılında okul inşa edilmesi ile ilgili olarak bir fonda para toplanılması olayı sosyal
sorumluluk kapsamında bir çabadan ibarettir. Nitekim, İstanbul’da faaliyet gösteren
Alaşehirli bir fırıncı arkadaşımız, daha önceki bir tarihte ilçede okul yaptırmıştır.
Şuan Alaşehir’de kamu kurumlarına yada diğer toptan satışlarda 35 ila 45 kuruş arasında
değişen fiyatlarda ekmek satışı yapmaktayız. Perakendede ise 50 kuruştan ekmek satışı
yapanlar Yeni Şafak, İbrahim Akman, Doyuran, Total, İsa Çamlıbel ekmek fırınlarıdır. Bu
fırınlar hala ucuza ekmek satışı yapmaktadır. Ucuz ekmek satışı yapan bazı fırınlar ise
(Hacıbey ekmek, Kırgezen ve Özlem ekmek) kapanmıştır.
Ekmek piyasasındaki rekabet şartları son derece ağırdır. Biz fırıncı esnafı olarak son
derece küçük kar marjlarıyla çalışmaktayız. Özellikle düşük fiyata satış yapan fırıncıların
olması bizi çok zor duruma sokmaktadır.”
(21) Kooperatif’den edinilen ana sözleşmenin “Amaç ve Faaliyet Konuları” başlıklı 6.
maddesinde Kooperatif’in “piyasada düzenleyici bir yer alarak zararlı fiyat
dalgalanmalarının önüne geçmek için çalışacağı” ifadesi bulunmaktadır.
I.3.2. Hukuki Değerlendirme
(22) Yukarıda yer verilen internet sitelerindeki haberler, Alaşehir eski Belediye Başkanı Kadir
Daş’ın 16. paragrafta ve AFO Başkanı Yaşar Çataldere’nin 17. paragrafta yer verilen
ifadeleri, Alaşehir’deki fırıncılardan bazılarının geçmiş dönemde 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal edebilecek eylemler içerisinde bulunduğuna işaret etmektedir. Öte yandan
Kurulun ekmek sektörüne yönelik olarak kararları incelendiğinde, özellikle 2005 yılından
sonra benzer nitelikli dosyalarda, soruşturma açmak yerine görüş yazısı gönderilmesi
tercih edilmiştir11.
(23) Yürütülen önaraştırma çerçevesinde değerlendirilmesi gereken ikinci konu, AFO ve
ATSO’dan edinilen fiyat listelerinde “fiyatların azami hadleri gösterdiğine” dair bir ifadenin
bulunmamasıdır. Kurulun ekmek sektörüne yönelik geçmiş kararları incelendiğinde, bu tür
durumlara ilişkin olarak da görüş yazısı gönderilmesinin tercih edildiği görülmektedir12.
(24) Önaraştırma çerçevesinde değerlendirilmesi gereken üçüncü konu Kooperatif’le ilgilidir.
Kooperatif Başkanı Şenol Gürcan, Kooperatif’in 21.03.2011 tarihinde kurulduğunu
belirtmiş; Kooperatif’in kurulma amacına ilişkin olarak ise, “ortakların menfaatlerini
korumak ve mesleki birlikteliği sağlamak, ana faaliyet konusu unlu mamuller üretimi ve
pazarlaması olduğu için söz konusu ürünlerde kaliteyi sağlamak” ifadelerini kullanmıştır.
Kooperatif tarafından Haziran 2012’de yapılan son genel kurulda Kooperatif ortağı fırıncı
sayısının 19 olduğu ancak ortaklıktan ayrılanlar neticesinde bu sayının 13’e düştüğü ifade
edilmiştir13. AFO’ya kayıtlı fırın sayısının 23, ATSO’ya kayıtlı fırın sayısının dört olduğu
dikkate alındığında, Alaşehir’de faaliyet gösteren fırınların önemli bir kısmının Kooperatif
11 Kurulun 12.06.2003 tarih ve 03-42/465-204 sayılı Antalya Ekmek kararı, 30.12.2008 tarih ve 08-76/1227-465 sayılı
Bergama Ekmek kararı, 01.07.2009 tarih ve 09-31/672-157 sayılı Samsun I Ekmek kararı, 21.10.2009 tarih ve 09-
48/1192-300 sayılı Elazığ Ekmek kararı, 21.01.2010 tarih ve 10-08/70-34 sayılı Manavgat Ekmek kararı, 12.05.2010 tarih
ve 10-36/573-203 sayılı Çayeli Ekmek kararı, 04.11.2010 tarih ve 10-69/1459-558 sayılı Karasu Ekmek kararı,
25.11.2010 tarih ve 10-73/1508-576 sayılı Bolu Ekmek kararı, 07.04.2011 tarih ve 11-22/387-121 sayılı Samsun II
Ekmek kararı, 21.04.2011 tarih ve 11-25/485-149 sayılı Seydişehir Ekmek kararı.
12 Kurulun 02.08.2007 tarih ve 07-63/765-273 sayılı Denizli Ekmek kararı, 23.02.2011 tarih ve 11-10/188-63 sayılı
Sakarya Ekmek kararı, Samsun I, Çayeli, Karasu, Samsun II ekmek kararları.
13 Kooperatif tarafından ortaklıktan ayrılmalara ilişkin olarak henüz noter ihtarnamesi çekilmediği, Haziran 2013’te
yapılacak genel kuruldan önce ihtarnamelerin gönderileceği bilgisi verilmiştir.
13-08/89-50
8/8
ortağı olduğu saptanmıştır. Kooperatif’den edinilen ana sözleşmenin “Amaç ve Faaliyet
Konuları” başlıklı 6. maddesinde “Kooperatif’in piyasada düzenleyici bir yer alarak zararlı
fiyat dalgalanmalarının önüne geçmek için çalışacağı” ifadesi bulunmaktadır.
J. SONUÇ
(25) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Manisa ili Alaşehir ilçesinde faaliyet gösteren fırıncılar hakkında 4054 sayılı Kanun’un
41. maddesi uyarınca bu aşamada soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2- Bununla birlikte aynı Kanun'un 4. maddesi kapsamında olması nedeniyle;
a. Yayımladıkları ücret tarifelerine, fiyatların azami sınırı gösterir nitelikte olduğuna
ilişkin ibare eklemeleri ve birlikte fiyat tespitine yönelik eylemlerden kaçınılması
gerektiği yönünde tüm üyelerini bilgilendirmelerini teminen Alaşehir Lokantacılar,
Pastaneciler, Fırıncılar, Unlu Mamulleri Esnaf ve Sanatkarlar Odası ile Alaşehir
Ticaret ve Sanayi Odası'na,
b. Kooperatif ana sözleşmesinin 6. maddesinde yer alan "Piyasada düzenleyici bir
yer alarak zararlı fiyat dalgalanmalarının önüne geçmek için çalışır" hükmünü
değiştirmelerine ve birlikte fiyat tespitine yönelik eylemleri varsa sona erdirmeleri
yönünde S.S. Alaşehir ve Civarı Fırıncılar Üretim ve Pazarlama Kooperatifi'ne,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren gerekli işlemlerin 60 gün içinde yapılarak Kuruma
tevsik edilmemesi halinde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde
4054 sayılı Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş bildirilmesi için
Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy