Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği'nin belirlediği altın satış fiyatlarına uymayan üyelerin üyeliğini sona erdirerek faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiası - Karar Sayı 07-28/255-88

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2006-3-17 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 07-28/255-88
Karar Tarihi : 28.3.2007

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç
ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Pelin ERDOĞAN

C. ŞİKAYET EDEN : - Ahmet Nuri BORAZAN
1. Anafartalar Mah. Dr. Sadık Ahmet Cad. No: 30/A
Manisa

D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN: 20

- Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği
1. Anafartalar Mah. Dr. Sadık Ahmet Cad. No: 28
Manisa

Temsilcisi: Av. Zeynep PAÇACI
Konuk Cad. Vakıf İşhanı Kat: 2/28 Manisa

E. DOSYA KONUSU: Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği’nin
belirlediği altın satış fiyatlarına uymayan üyelerin üyeliğini sona 30
erdirerek faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayetçi Ahmet Nuri BORAZAN tarafından Dernek
aidatı ödemedikleri ve yönetim kurulu kararlarına uymadıkları gerekçesiyle
Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği’nden (Dernek) çıkarıldıkları,
sebebinin belirlenen fiyatlara uymamaları olduğu, yönetimin işlenmiş altının
alım satımına ilişkin belirlediği fiyat listesiyle esnaf üzerinde yazılı ve sözlü
baskı uyguladığı iddia edilmektedir.

G. DOSYA EVRELERİ 40

Manisa’da faaliyet gösteren Özkardeşler Kuyumculuk San. Tic. Ltd. Şti.
Müdürü Ahmet Nuri BORAZAN’ın, 2004 yılında üye aidatlarını ödedikleri
halde Dernek aidatı ödemedikleri ve yönetim kurulu kararlarına uymadıkları
gerekçesiyle Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği’nden çıkarıldıkları,
sebebinin belirlenen fiyatlara uymamaları olduğu, yönetimin işlenmiş altının
alım satımına ilişkin belirlediği fiyat listesiyle esnaf üzerinde yazılı ve sözlü
baskı uyguladığı, artık Dernek’e üye olmadıkları için kendilerine baskı
uygulayamayan Dernek başkanının mal sağlayan toptancılara, kendilerine ve
diğer uymayan kuyumculara mal verilmemesi için baskı yaptığına ilişkin, 50
07-28/255-88
2
Rekabet Kurumu kayıtlarına 27.2.2006 tarih ve 1171 sayı ile intikal eden
dilekçesi üzerine 17.3.2006 tarih ve 2006-3-17/İİ-06-AÇ sayılı İlk İnceleme
Raporu hazırlanmıştır.

Söz konusu İlk İnceleme Raporu’nun görüşülmesi sonucunda alınan
23.3.2006 tarih ve 06-20/261-M sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile; konuya ilişkin
olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin
ihlal edilip edilmediğinin tespiti için, Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği
hakkında aynı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası gereğince soruşturma
yapılmasına karar verilmiştir. 60

31.3.2006 tarihinde, Kanun'un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tarafa
soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunularak 30 gün içinde ilk yazılı
savunmasını göndermesi istenmiştir. Dernek’in ilk yazılı savunması süresi
içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

Kurul, 7.9.2006 tarih ve 06-61/845-M sayılı Kararı ile; yürütülmekte olan
soruşturmanın 23.9.2006 tarihinde sona eren süresinin, 4054 sayılı Kanun’un
43. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde 23.9.2006 tarihinden itibaren 2 ay
uzatılmasına karar vermiştir. 70

Soruşturma sonucunda hazırlanan 22.11.2006 tarih ve SR/06-25 sayılı
Soruşturma Raporu Kanun'un 45. maddesinin birinci fıkrası uyarınca
Başkanlıkça tüm Kurul Üyeleri ile ilgili tarafa tebliğ olunmuş ve aynı maddenin
ikinci fıkrası gereğince taraftan 30 gün içinde yazılı savunmasını göndermesi
istenmiştir. Dernek’in ikinci yazılı savunması yasal süresi içinde Kurum'a
intikal etmiştir.

Soruşturma Heyeti’nin hazırladığı 5.1.2007 tarihli "Ek Yazılı Görüş", Kanun'un
45. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, 6.1.2007 tarihinde tüm Kurul Üyeleri ve 80
tarafa tebliğ edilmiştir. Tarafın ek görüşe karşı cevabı yasal süresi içinde
Rekabet Kurumu'na intikal etmiştir.

Rekabet Kurulu'nun 15.2.2007 tarih ve 07-14 sayılı toplantısında, yürütülen
soruşturma ile ilgili olarak 27.3.2007 tarihinde sözlü savunma toplantısı
yapılmasına karar verilmiş ve sözlü savunma toplantısı davetiyeleri, Kanun'un
46. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilgililere gönderilmiştir.

27.3.2007 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmıştır.
90
Rekabet Kurulu 28.3.2007 tarihinde 07-28/255-88 sayılı nihai kararını
vermiştir.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;

1- Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği’nin altın satış fiyatlarını pazar
dışında belirleme, belirlenen fiyatlara uymayan üyelerin üyeliğine son verme
ve faaliyetlerini zorlaştırma ve kuyumcuların Cumartesi günleri nöbetleşe
olarak dükkanlarını kapatmaları yönünde karar alarak mal arzını kontrol etme
eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan eylemlerden 100
07-28/255-88
3
sırasıyla “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan
maliyet, kar gibi her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi”
şeklindeki (a) bendi, “rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılması,
kısıtlanması veya piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin boykot ya da diğer
davranışlarla piyasa dışına çıkartılması yahut piyasaya yeni gireceklerin
engellenmesi” şeklindeki (d) bendi ve “mal veya hizmetin arz ya da talep
miktarının kontrolü veya bunların piyasa dışında belirlenmesi” şeklindeki (c)
bendi ile uyum gösterdiği sabit görülerek, Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği;

2- Ayrıca 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesindeki koşullar sağlanmadığından 110
bu ihlaller bakımından mevcut haliyle muafiyet verilmesinin mümkün olmadığı;

3- Ancak yukarıda sayılan ihlallerden sadece altın alış ve satış fiyatının
belirlenmesi ihlali bakımından, Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği
tarafından açıklanan fiyatların tavsiye veya maksimum niteliğinde olması
halinde, Kanun’un 5. maddesindeki koşulları sağlayabileceğinden muafiyetten
yararlanılabileceği;

4- Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği’nin 4054 sayılı Kanun'un 16.
maddesinin ikinci fıkrası gereğince para cezası ile cezalandırılmaları gerektiği; 120
para cezasının tespitinde altın alış ve satış fiyatının belirlenmesine yönelik
olarak etkin bir sistem kurulmuş olmasının, kuyumcularla bu yönde sözleşme
imzalanmasının, uygulamaların sıkı bir biçimde denetlenmesinin, belirlenen
fiyatlara uymayan üyelere çeşitli yaptırımlar uygulanmasının, bu yaptırımlar
dahilinde para cezası verilmesinin ve/veya üyeliğe son vererek ilgili
kuyumcunun diğer üyeler ve toptancılarla alışverişinin engellenmesinin ve
fiyat belirleme eylemine 2006 yılında da devam ediliyor olmasının ağırlaştırıcı
unsurlar olarak göz önünde bulundurulabileceği

ifade edilmektedir. 130

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Soruşturmaya taraf olan Dernek üyelerinin kuyumculuk sektöründe faaliyet
gösterdikleri dikkate alınarak ilgili ürün pazarı, “kuyumculuk pazarı” olarak
belirlenmiştir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 140

Teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri alanın rekabet koşullarının yeterli
derecede homojen ve özellikle komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı
olması, ilgili coğrafi pazarın tespitinde büyük bir önem taşımakta ve belirleyici
olmaktadır.

Soruşturmaya taraf olan Dernek üyesi kuyumcular satışa sundukları altını
genellikle Manisa dışından temin etmelerine rağmen, bu ürünleri Manisa’daki
müşterilere satmaktadırlar. Bu nedenle, “Manisa ili” ilgili coğrafi pazar olarak
belirlenmiştir. 150
07-28/255-88
4

I.2. Haklarında Soruşturma Yürütülen Taraf
I.2.1. Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği

Merkezi 1. Anafartalar Mah. Dr. Sadık Ahmet Cad. No: 28 Manisa olan
Dernek, Manisa’da faaliyet gösteren kuyumcu ve sarraflar tarafından 1989
yılında kurulmuştur. Dernek’in 7 kurucu üyesi bulunmaktadır. Dernek
Tüzüğü’nde Dernek’in amacı özet olarak; mesleki konularda seminer
düzenlemek, mesleki dayanışma sağlamak ve esnafa mal satan kuyumcu
toptancılarının organizasyonunu düzenlemek olarak belirtilmiştir. 160

Dernek’in kurulduğu dönemde yürürlükte olan 2908 sayılı Dernekler Kanunu1
uyarınca şirketler dernek üyesi olamadıklarından şirketleri temsile yetkili
kişiler, Dernek’e üye olmuştur. Teşebbüs temsilcilerinin işten ayrılmaları ya da
teşebbüs sahibinin el değiştirmesi haline sıkça rastlandığı için Dernek üye
sayısı değişmektedir. 15.11.2006 tarihi itibarıyla Dernek üye sayısı 101’dir.

I.3. Yapılan Tespit ve Deliller

İlk inceleme, tarafın yazılı savunmaları ve soruşturma sürecinde 4054 sayılı 170
Kanun'un 14, 15 ve 44. maddeleri uyarınca yapılan yerinde incelemeler ve
ilgililerden bilgi isteme sonucunda elde edilen bulgular aşağıda sunulmuştur.

I.3.1. Altın Alım ve Satım Fiyatının Belirlenmesine İlişkin Eylemler

1. Dernek Tüzüğü’nün Üyeliğin Sona Ermesi başlıklı 10. [eski 11. md]
maddesine göre, genel kurul ve yönetim kurulu kararlarına uymayan üyeler
yönetim kurulu kararı ile dernek üyeliğinden çıkarılarak üye kayıt defterinden
silinecektir.
180
2. 12.6.2001 tarih ve 285 sayılı yönetim kurulu kararı doğrultusunda
gönderilen 13.6.2001 tarih ve 136 sayılı yazıda, altının piyasada Dernek’in
tespit ettiği fiyatların çok altında satılması nedeniyle artan şikayetler üzerine
altın fiyatlarının düşürüldüğü bildirilmiştir.

3. 3.7.2001 tarih ve 287 sayılı yönetim kurulu kararı uyarınca Dernek yönetim
kurulu tarafından üyelere gönderilen 16.7.2001 tarih ve 140 sayılı yazıya göre,
altın fiyatlarının istikrarını temin etmek için alınan kararlar aşağıdaki gibidir:
“…
3- Etiket birliğinin sağlanması, 190
…
6- Dükkanların kapatma saatlerinde birliğin sağlanması,
…
10- Başka işyerlerinden alınan ürünlere kesinlikle fiyat verilmemesi,
11- Fahiş fiyatla etiketin altında veya üstündeki rakamlarla alışveriş
yapılmaması.”


1 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 3. maddesine göre, fiil ehliyetine sahip gerçek veya tüzel
kişiler önceden izin alınmaksızın dernek kurma hakkına sahiptir.
07-28/255-88
5
Etiket fiyatı bozan, fahiş fiyatla alışveriş yapan, nöbette izinsiz dükkan açan ve
bitmiş alışverişleri bozan kuyumculara 16.7.2001 tarihinden itibaren yaptırım
cezalarının uygulanacağı belirtilmiş; yaptırımlar karara uymama sıklığına göre 200
ikaz, ihtar, üyelikten ihraç, tamircilerle ve toptancılarla ilişkilerin kesilmesi,
basın yoluyla cezalandırma ve gerekli mercilere şikayette bulunma olarak
belirlenmiştir.

4. Yönetim kurulunca 31.7.2001 tarih ve 290 sayı ile alınan karar uyarınca
hazırlanan 1.8.2001 tarih ve 142 sayılı yazıda, etiket fiyatlarının altında veya
üstünde alışverişte bulunduğu tespit edilen üye Tahsin ÖZER’e yönetim
kurulunca İKAZ cezası verildiği belirtilmiş, kuyumcular arasında birlik ve
beraberliği temin etmek ve fiyat istikrarını sağlamak için yönetimin kararlarına
uyulması talep edilmiştir. 2.8.2001 tarihli yazı ile ise, etikette belirtilen fiyatlara 210
uymayan ilgili kişinin ikaz edildiği üyelere bildirilmiştir.

5. Yönetim kurulunca 23.10.2001 tarih ve 293 sayı ile, birlik ve beraberliğin
sağlanması, altın fiyatlarının tespiti için 6.11.2001 tarihinde toplantı
yapılmasına karar verilmiştir. Ancak düzenlenen toplantının yapılamadığı
anlaşılan 9.11.2001 tarih ve 151 sayılı yazı ile üyeler yeni toplantıya
çağrılmıştır.

6. Kuyumcu Halil ÇINAR’ın 17.11.2001 tarihinde imzaladığı göz önünde
bulundurulduğunda, düzenlenen 6.11.2001 tarihli toplantı ertesinde 220
hazırlandığı düşünülen tip sözleşme 69 kuyumcu üye tarafından
imzalanmıştır. “Ticareti karlı kılacağı” umulan sözleşmede, 22 ayar etiketlerde
ikram sınırı toptancıların has satışının 966 milyemle çarpılması sonucu elde
edilecek rakam olarak belirlenmiş, üyelere kolaylık olması için Dernek’in fiyat
açıklarken ikram payını ekleyeceği ifade edilmiştir. Ayrıca yeni ve eski çeyrek
altın satış fiyatı ile 22 Ayar hurda bilezik veya mamullerin fiyatlarının nasıl
hesaplanacağı tespit edilmiştir. Sözleşmede cezai uygulamayı gerektiren
davranışlar; etiket fiyatlarını bozma, bitmiş alışverişleri bozma ve fahiş fiyatla
mal satma olarak belirtilmiştir. Kuralların ihlal edilmesi halinde uygulanacak
cezalar ise; Dernek’ten ihraç ve Dernek tabelasının geri alınması, 230
toptancılarla, esnafla ve tamircilerle ticari ilişkilerin kesilmesi, 10,00 gr 22 ayar
altın karşılığı senet alınması ve her türlü ilişkinin kesilmesi olarak
sıralanmıştır. Dernek tarafından toptancılar Selami DELAN ve Tayfun
ÇİLOĞLU’na gönderilen yazılarda, sözleşme imzalandığı ve etiketleri bozan
üyelere karşı yönetimce bazı önlemler alındığı belirtilerek, önlemlerin
uygulanmasında Dernek’e yardımda bulunmaları talep edilmiştir.

7. 25.12.2001 tarih ve 296 sayılı yönetim kurulu kararında, yapılan
kontrollerden yönetim kurulunun tespit etmiş olduğu fiyatlara uymayan üye
Nadir TÜLÜN’ün şifahen uyarılmasına rağmen fiyatları bozduğunun anlaşıldığı 240
belirtilmiştir. Aynı tarih ve 154 sayılı yazıda, yapılan şikayetin doğruluğunu
tespit etmek amacıyla fiyatı bozduğu iddia edilen anılan üyeden söz konusu
bileziğin teslim edilmesi talep edilerek, aksi halde fiyat bozma fiilini işlemiş
bulunacağı ve Dernek’in uygulaması gereken cezaya muhatap olacağı
bildirilmiştir.

07-28/255-88
6
8. 3.1.2002 tarih ve 297 sayılı yönetim kurulu kararında, yönetimce
denetlenen altın fiyatlarındaki olumlu neticenin tüm esnafa yazı ile
bildirilmesine karar verildiği belirtilmiştir.
250
9. Dernek Başkanı Recep KUMCULAR tarafından üyelere gönderilen
7.1.2002 tarih ve 156 sayılı toplantı davetiyesinde, gündem maddeleri
arasında yeni tek Atanın 2 milyon TL karla satılması ve çeyrek alış ve satış
fiyatları ile ilgili açıklamalar yer almaktadır. 15.1.2002 tarihli bu toplantıya
ilişkin olarak; 22 ayar altın satışının has altın satış fiyatı olarak yazılmasına
karar verildiği ifade edilmiştir. Ayrıca 966 milyem belirlenen fiyat eşiği ve son
ikram sınırı, çeyrek Ata, yarım Ata ve tek Atanın eski ve yeni tarihli olmasına
bağlı olarak alış ve satış fiyatları kar miktarları belirtilmek suretiyle tespit
edilmiştir. Son olarak yazının bir önceki sözleşmelerin devamı olduğu,
uyulmadığı takdirde 10 gr has altın cezası uygulamasının devam edeceği 260
belirtilmiştir.

10. 29.1.2002 tarihli yazıda, Dernek Başkanı Recep KUMCULAR, üye F.
Aldülkadir ÖZKARA’ya yönetimin aldığı kararlara uymadığının tespit edildiğini
ve bu nedenle 10 gr altın karşılığı bağış alınmasına karar verildiğini
bildirmiştir. Konuya ilişkin olarak 4.3.2002 tarihli yazı ile, alınan kararlara
uymadığı gerekçesiyle Aldülkadir ÖZKARA yönetim kurulu toplantısına davet
edilmiştir.

11. 4.3.2002 tarihli yazıda, Dernek Başkanı Recep KUMCULAR tarafından, 270
üye Nazım ATLI alınan kararlara uymadığı gerekçesiyle yönetim kurulu
toplantısına davet edilmiş, 1.4.2002 tarihli yazıda ise, anılan üyeye yönetimin
aldığı kararlara uymadığının tespit edildiği ve bu nedenle 10 gr altın karşılığı
130 milyon TL bağış alınmasına karar verildiği bildirilmiştir.

12. 18.3.2002 tarihli Dernek genel kuruluna sunulan yönetim kurulu faaliyet
raporunda, iki yıllık görev sürelerinde altın fiyatlarının muntazaman İzmir ve
İstanbul borsasından alınarak fiyat levhalarına yazıldığı, anons edildiği ve fiyat
istikrarının sağlanması için toplantılar düzenlenerek kararlar alındığı
belirtilmiştir. 280

13. 1.4.2002 tarihli yazıda, yönetim kurulu fiyat tespit komisyonunun 22 ayar
bileziğin hurda alış fiyatını has alışın 900 milyemi karşılığı olarak belirlediği,
900 milyem altında veya 912 milyemin üzerinde hurda alış fiyatı belirleyen
esnaf hakkında gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.

14. 9.4.2002 tarihli yazıda, yapılan şikayetler sonucu üye Ahmet MEĞRELİ’ye
Dernek kurallarına uygun satmadığı gerekçesiyle, 10 gr altın karşılığı bağış
alınmasına karar verildiği bildirilmiştir. Yazıdan, Dernek kurallarına
uymamaktan kastın fiyatı bozmak olduğu anlaşılmaktadır. 290

15. 9.4.2002 tarih ve 187 sayılı yazı ile, yapılan kontroller sonucu yönetim
kurulunun aldığı karar ve prensiplere uymadığı tespit edilen üye Serdar
UÇMAK’a 10 gr altın karşılığı bağış alınmasına karar verildiği bildirilmiştir.
Aynı tarih ve 186 sayılı yazıda da aynı gerekçe gösterilerek üye Adnan
DENERİ’ye 10 gr altın karşılığı bağış alınmasına karar verildiği bildirilmiştir.
07-28/255-88
7

16. Haziran 2002’de Artunç Kuyumculuk 148 kayıt numarası ile, Dernek’in
belirlediği fiyatlara uymayan Delan Kuyumculuk’u şikayet etmiş, kendisinin
fiyatlara uymadığını beyan ettiğini belirterek, yönetim kurulunun bu konuyu 300
karara bağlamasını talep etmiştir.

17. 9.3.2004 tarihli Dernek genel kuruluna sunulan yönetim kurulu faaliyet
raporunda, iki yıllık görev sürelerinde altın fiyatlarının muntazaman İzmir ve
İstanbul borsasından alınarak fiyat levhalarına yazıldığı, anons edildiği ve fiyat
istikrarının sağlanması için toplantılar düzenlenerek kararlar alındığı
belirtilmiştir.

18. 13.3.2004 tarih ve 309 sayılı yazı ile üyelere, Dernek olağan kongresinde
alınan kararlar bildirilmiştir. Buna göre, Dernek’in açıklamış olduğu fiyatlara 310
riayet edilecek ve satılan mal diğer dükkanlarca bozulmayacaktır. Ayrıca
nöbet uygulamasının başlaması tarihine kadar eldeki promosyon
malzemelerin eritilmesi gerektiği, nöbet süresince promosyon yapılmasının
yasaklandığı belirtilmiştir.

19. Dernek’e sunulan 22.3.2004 tarihli dilekçede, 1989 yılında Dernek’in
kuruluş amacının günlük altın fiyatlarını ilan edip kuyumcu esnafı arasında
fiyat birliği sağlamak olduğu hatırlatılarak, bir süredir Dernek’in düşük kâr
marjlı fiyat ilan ettiği belirtilmekte, eski fiyatlandırmaya geçilmesi talep
edilmektedir. 320

20. Dilekçe üzerine 22.3.2004 tarih ve 354 sayı ile alınan yönetim kurulu
kararı doğrultusunda 23.3.2004 tarih ve 316 sayılı yazı ile üyeler aynı gün
toplantıya çağrılmıştır. 25.3.2004 tarih ve 317 sayılı yazıdan 23.3.2004
tarihinde toplantı yapıldığı anlaşılmaktadır. Toplantıda alınan kararlar olarak;
Dernek’in açıkladığı fiyatların kesinlikle bozulmaması, ikram fiyatında 990
milyemin altına inilmemesi, otokontrol sisteminin uygulanacağı, fiyatı
bozanlara satılan altın miktarının değeri kadar cezai müeyyide uygulanacağı,
tekrarı halinde üyelikten ihraç edileceği belirtilerek, ekte Dernek’in fiyat
belirleme sistemi sunulmuştur. İlgili çizelgede, 22 ayar bilezik, 18 ayar altın, 14 330
ayar altın, Cumhuriyet Ata lira, ziynet Ata, yarım Ata, çeyrek Ata ve Reşat
liranın alış ve satış fiyatları has alış/satış fiyatının belirlenen oranla çarpılması
sonucu elde edilmektedir. 22 ayar bilezikte has fiyat uygulaması 29.3.2004
tarihinde başlayacaktır. Söz konusu çizelgede, opsiyonlu ürünler belirtilmiştir.

21. Dernek yönetim kurulu tarafından üyelere gönderilen 1.4.2004 tarih ve 318
sayılı yazıda, takas alışverişlerinde 25.3.2004 tarihli yazıda belirtilen kurallara
uyulacağı, “fiyat istikrarında sağlanan başarının artarak devam etmesi için,
esnaf arasındaki OTOKONTROL sistemine hassasiyetle uyulması” gerektiği
belirtilmiştir. 340

22. 5.4.2004 tarih ve 321 sayılı yazı ile Dernek Başkanı Mustafa KAÇİRE,
genel kurulda alınan kararlara uymayanlar hakkında yapılan şikayetleri
değerlendirmek üzere yönetim kurulu üyelerini toplantıya davet etmiştir.
Yönetim kurulunca alınan 6.4.2004 tarih ve 356 sayılı karar uyarınca
hazırlanan 7.4.2004 tarih ve 321 sayılı yazıda, üyeler İsmet GÖZEL ve Fatih
07-28/255-88
8
DAĞ’a; 9.3.2004 tarihli genel kurulda ve 23.3.2004 tarihinde birlik ve
beraberliği sağlamak için yapılan toplantıda alınan kararlar, 13.3.2004, 309
tarih/sayılı, 23.3.2004, 316 tarih/sayılı ve 25.3.2004, 317 tarih/sayılı yazılarda
açık seçik bildirildiği halde “KUYUMCU ESNAFI ARASINDA BİRLİK VE 350
BERABERLİĞİ, FİYAT İSTİKRARINI” bozdukları tespit edildiğinden
kendilerine İHTAR verildiği, uyarılara rağmen fiyat istikrarını bozduklarının
yönetim kurulunca tespit edilmesi halinde Tüzük’ün 11. maddesi [yeni 10. md]
uygulanarak üyeliklerinin sona erdirileceği bildirilmiştir.

23. 5.4.2004 tarih ve 321 sayılı yazıda Dernek Başkanı Mustafa KAÇİRE,
23.3.2004, 25.3.2004 ve 1.4.2004 tarihli yazılarda altın fiyatlarının tespiti, ne
şekilde hesaplanacağı ve uymayanlar hakkında ne tür bir işlem yapılacağının
bildirilmesine karşın bazı üyelerin uymadıklarının tespit edildiğini belirterek,
disiplin kurulundan İbrahim SANDIKÇI, Ertan GÜLER ve Atilla BÖYÜR’ün 360
dilekçelerinin incelenerek fiyatı bozanlar hakkında gerekli işlemin yapılmasını
talep etmiştir.

24. Mustafa BAĞLALI’nın 5.4.2004, Yaren Kuyumculuk’un 2.6.2004 ve
Gökhan DEMİRBEK’in 24.6.2004 tarihli dilekçelerinde, belirlenen fiyatın
altında satış yapan kuyumcular Dernek’e şikayet edilmiştir.

25. Dernek tarafından üyelerine gönderilen ve altın fiyatları hakkındaki
28.4.2004 tarih ve 342 sayılı yazıda, 25.3.2004 tarih 317 sayılı “sarrafiye
satışının genel şartlarını düzenleyen yazıda” anlaşılmayan bazı noktaların 370
yeniden düzenlendiği belirtilmiştir. Buna göre, eski ve yeni tarihli ayrı ayrı
olmak üzere Reşat lira, Ata lira, tek Ata, yarım Ata, yarım altın, çeyrek altının
alış ve satış fiyatlarında etiket fiyatının ne kadar altında ya da üzerinde
“opsiyonlu” alış / satış yapılacağı örnek verilerek açıklanmıştır. Yazının
sonunda aşağıdaki notlar yer almaktadır:

“1- Yukarıda açıkladığımız ve örnekli gösterdiğimiz alış-satış
sistemini, çok açık ve net olarak anlatıldığından dolayı, sonradan
yapılan uygunsuz alış-satışlarda tolerans tanınmayıp, esnaf hakkında
gerekli işlem yapılacaktır, 380
2- Son günlerde yapılan alış verişlerde mesleğimize ve esnaflığımıza
uymayan davranışlar tespit edilmektedir, örneğin yapılan alış
verişlerde belirtilen OPSİYONLARdan daha fazla tolerans tanıyıp ayrı
kartlar yazılmakta, bunları yapan esnaf arkadaşlarımız DERNEK
yöneticileri tarafından bilinmekte ve gerekli zamanlarda uyarılarını
yapıp, dernek tarafından isimleri not alınmaktadır,
3- Bu tür esnaf arkadaşların esnaflık prosedürüne uygun olarak alış
veriş yapmaları gerekmektedir,
4- Dernek yönetimi bu fiyat politikasını, esnaf arkadaşlarımızın
kesinlikle uygulamasını temenni eder.” 390

26. 29.4.2004 tarih ve 326 sayılı yazıda, fiyat istikrarı çalışmasının istenen
düzeye gelmeye başladığı, uyumun devamlılığı ve haksız kazanç
sağlayanların tespit edilmesi için otokontrole devam edilmesi belirtilmiştir.

07-28/255-88
9
27. Muharrem UZUNLAR’ın şikayet dilekçesi üzerine yönetim kurulu,
29.4.2004 tarih ve 358 sayı ile sözlü ve yazılı uyarılmasına rağmen alınan
kararlara uymayan üye İsmet GÖZEL’in üyelikten ihraç edilmesine karar
vermiştir. 30.4.2004 tarih ve 330 sayılı yazıyla, toptancı Selami DELAN’a
karar gönderilerek, İsmet GÖZEL ile alışverişte bulunulmaması bildirilmiştir. 400
Aynı karar aynı tarih, 329 sayılı yazıyla Tayfun ÇİLOĞLU, Özkardeşler, Ertan
CANİK, Ersel BALAMAN ve Ahmet DİLMAN’a da gönderilmiştir. Karar, İsmet
GÖZEL’e 328 sayılı yazıyla bildirilmiştir.

28. Aynı konuya ilişkin Dernek üyelerine gönderilen 30.4.2004 tarih ve 327
sayılı yazıda, üyelerden İsmet GÖZEL’in 29.4.2004 tarih 358 sayılı yönetim
kurulu kararı ile “Manisalı kuyumcular arasındaki birlik ve beraberliği bozduğu”
gerekçesiyle üyelikten ihraç edildiği bildirilmiş, Dernek’in izni olmadan İsmet
GÖZEL ile altın alışverişine girilmemesi, altın tamir işi yapılmaması rica
edilmiştir. 410

29. Ahmet SANDIKÇIOĞLU’nun 8.5.2004 tarihli dilekçesinde, Dernek
Başkanı’ndan belirlenen fiyatın altında satış yapan İhlas Kuyumculuk’u disiplin
kuruluna sevk etmesi talep edilmiştir. İhlas Kuyumculuk sahibi Zeki
GÖNLÜAÇIK’ın, şikayete konu alışverişte müşteriye kartlarını boş olarak
verdiğini, yazının kendisine ait olmadığını belirtmesi üzerine, disiplin kurulu
yazının ilgili kişiye ait olmadığını tespit ederek herhangi bir işlem yapılmasına
gerek olmadığına karar vermiştir. Disiplin kurulu raporunda, yaz döneminde
işlerin açılması ile bu tür olayların artacağı düşünülerek üyelerin yazılı olarak
ikaz edilmesi ve belirlenen fiyatların dışında satış yapan kuyumculardan 420
alınarak müşterilere hibe edilen altının disiplin kurulu kararından sonra
verilmesi tavsiye edilmiştir.

30. 13.5.2004 tarih ve 336 sayılı yazıda Dernek Başkanı Mustafa KAÇİRE,
“esnafı birbirine düşürerek elindeki malı pahalı satmak veya ucuza almak
isteyen müşterilerin oyununa gelmemek için” fiyat istikrarı programına
uyulmasını ve otokontrolün sürdürülmesini talep etmiştir.

31. 18.5.2004 tarihli dilekçede kuyumcu İsmet GÖZEL, yönetim kurulunun
aldığı kararları ve fiyat birliğini bozduğu için kuyumcu esnafından özür 430
dileyerek, bundan sonra alınan kararlara uyacağını belirtmiş ve üyeliğe
kabulünü talep etmiştir. 21.5.2004 tarih ve 339 sayılı yazıyla Dernek Başkanı
Mustafa KAÇİRE, toptancılar Tayfun ÇİLOĞLU ve Selami DELAN’dan
üyelikten ihraç edilen kuyumcu İsmet GÖZEL’in yönetim kuruluna bundan
sonra kuyumculuk mesleğine uygun davranacağı sözünü vermesi nedeniyle,
ilgili kuyumcuya altın alışverişlerinde kolaylık gösterilmesini rica etmiştir.

32. 2.6.2004 tarihinde Dernek Başkanı Mustafa KAÇİRE disiplin kurulundan,
satış fiyatını üyelere gönderilen 28.5.2004 tarihli yazı doğrultusunda
hesaplamayarak fiyatı bozan Serkan GÜLERMAN hakkında gerekli işlemin 440
yapılmasını talep etmiştir. Disiplin kurulu Serkan GÜLERMAN ile yapılan
görüşme sonucunda kendisine ihtarda bulunmuştur.

33. Artunç Kuyumculuk’un 3.6.2004 tarihli dilekçesi üzerine, 9.6.2004
tarihinde Dernek Başkanı Mustafa KAÇİRE disiplin kurulundan, satış fiyatını
07-28/255-88
10
üyelere gönderilen 28.5.2004 tarihli yazı doğrultusunda hesaplamayarak fiyatı
bozan Mehmet TUĞRUL hakkında gerekli işlemin yapılmasını talep etmiştir.
Aynı tarihli disiplin kurulu raporunda, kuyumcu Mehmet TUĞRUL ile
görüşüldüğü, Dernek’in altın fiyatları konusunda gönderdiği yazıyı iyi
okumadığı için yanlışlık yaptığını ve tekrar etmeyeceğini belirttiği ve kendisinin 450
ihtar edildiği ifade edilmektedir.

34. Serkan GÜLERMAN dilekçesinde, 4.6.2004 tarihinde müşterisine düşük
fiyatla mal satan Sedef Kuyumculuk’u şikayet ederek, olayı kabul eden Sedef
Kuyumculuk’tan bir adet çeyrek altın alınarak müşteriye verildiğini belirtmiştir.

35. Mehmet DİRİK’in 18.6.2004 tarihli şikayet dilekçesi üzerine, 18.6.2004
tarihli yazıda Dernek Başkanı Mustafa KAÇİRE, disiplin kurulundan 28.5.2004
tarihli yazı doğrultusunda etiket fiyatına uymayarak düşük fiyatla satan Yaren
Kuyumculuk hakkında gerekli işlemin yapılmasını talep etmiştir. Nadir TÜLÜN 460
yanında çalışan elemanın yanlışlıkla sattığını belirterek, disiplin kuruluna bir
daha tekrar etmeyeceğine dair söz vermiştir. Disiplin kurulu bunun üzerine
kendisine ihtarda bulunmuştur.

36. Gökhan DEMİRBEK’in 24.6.2004 tarihli dilekçesi üzerine, Dernek Başkanı
Mustafa KAÇİRE, disiplin kurulundan belirlenen fiyatın üstünde altın alımı
yapan Altıniş Kuyumculuk hakkında gerekli işlemin yapılmasını talep etmiştir.

37. 29.6.2004 tarih ve 362 sayılı yönetim kurulu kararı uyarınca üyelere
gönderilen 30.6.2004 tarih ve 350 sayılı yazıda, Mart/2004 tarihinden itibaren 470
o tarihe kadar uygulanmakta olan fiyat istikrar programından memnun
olunduğu, fiyat politikasında hedefe ulaşabilmek için esnafın otokontrol
sistemine hassasiyetle uyması gerektiği, uymayan kişiler ihtar edilmeyip bu
kişilere doğrudan ceza uygulanacağı belirtilerek, 1.7.2004 tarihinden itibaren
geçerli olacak fiyatlandırma ve ceza sistemi ekte sunulmuştur. 29.6.2004
tarihli yönetim kurulu kararında, eski/yeni tarihli yarım ve çeyrek altın alış ve
satışında opsiyonun kaldırıldığı ve etiket fiyatının uygulanacağı, 22 ayar altın
satışlarında opsiyonlu fiyatın altında satışların fiyat istikrarı politikasını
bozduğu ve cezai işlem gerektirdiği, sarrafiye alış ve satışında şartlara
uymayan kişilere bir adet çeyrek altın cezası verileceği, “hatalı satış” 10 adeti 480
geçiyorsa yönetim kurulunun yanı sıra disiplin kurulunun ceza vereceği, 22
ayar altının belirlenen fiyatın altında satıldığı tespit edilirse yapılan satış
miktarına göre kademeli ceza belirlendiği ve fiyat uygulama sisteminin
Cumartesi günleri yapılan nöbetlerde de geçerli olduğu ifade edilerek,
otokontrol sistemine uyulması gerektiği vurgulanmıştır.

38. 29.9.2004 tarih ve 366 sayılı yönetim kurulu kararında, bazı kuyumcuların
fiyat belirleme kararına uymamaları nedeniyle fiyat istikrarını temin etmek için
kısa bir süreliğine yönetimce fiyatların tespit edilmemesine karar verildiği
belirtilmiştir. 30.9.2004 tarihli dilekçede isimleri bulunan üyeler eskisi gibi fiyat 490
listesi uygulanmasını talep ederek, yönetim kurulunun alacağı tüm yaptırım
kararlarına uyacaklarını bildirmiştir. 30.9.2004 tarih ve 367 sayılı yönetim
kurulu kararı uyarınca hazırlanan 1.10.2004 tarih ve 380 sayılı fiyat tespitine
ilişkin yazıda, 29.9.2004 tarihinde birkaç esnafın uymaması nedeniyle Dernek
tarafından fiyat belirleme ve anons etme uygulamasına son verildiği, ancak
07-28/255-88
11
30.9.2004 tarihinde tekrar fiyat belirlenmesi yönünde üyelerce imza
kampanyası yapıldığı ve 72 üyeden sadece iki kişinin uygun görmediğinin
tespit edildiği, 1.10.2004’te yapılan toplantı sonucunda fiyat belirleme,
tabelaya yazma ve anons etme uygulamasına yeniden başlandığı belirtilmiştir.
Eskiden olduğu gibi şikayetler ve otokontrol sistemi devam edecek ve fiyatı 500
bozan esnafa Tüzük’ün ilgili maddeleri uygulanacaktır.

39. 2.10.2004 tarih ve 368 sayılı yönetim kurulu kararı uyarınca hazırlanan
4.10.2004 tarih ve 382 sayılı yazıda, Özkardeşler San. Tic. Ltd. Şti. olarak
faaliyet gösteren üyeler M. Latif BORAZAN, M. Naci BORAZAN, M. Nuri
BORAZAN ve M. Adil BORAZAN’ın genel kurul ve yönetim kurulu tarafından
alınan kararlara uymayarak birlik ve beraberliği bozdukları gerekçesiyle
yönetim kurulunca üyelikten ihraç edilmelerine karar verildiği üyelere
bildirilmiştir. Karar üyelikten ihraç edilen anılan kişilere de aynı tarih, 381 sayılı
yazı ile tebliğ edilmiştir. Toptancılara ise 383 sayılı yazı ile durum bildirilmiş ve 510
altın alışverişinde bulunmamaları tavsiye edilmiştir.

40. 4.10.2004 tarih 381/2004 sayılı yazıda ise, Özkardeşler Kuyumculuk San.
Tic. Ltd. Şti.’ye 2.10.2004 tarih 368 sayılı yönetim kurulu kararı ile, “genel
kurul ve yönetim kurulu kararlarına uymayıp, kuyumcular arasındaki birlik ve
beraberliği bozdukları ve mesleki kariyer açısından aralarında bulunmalarının
sakıncalı görülmesi” gerekçeleriyle şirket ortakları M. Latif BORAZAN, M. Naci
BORAZAN, M. Nuri BORAZAN ve M. Adil BORAZAN’ın Dernek üyeliğinden
ihraç edildiği bildirilmiştir.
520
41. 9.3.2006 tarihli Dernek genel kuruluna sunulan yönetim kurulu faaliyet
raporunda, iki yıllık görev sürelerinde altın fiyatlarının muntazaman İzmir ve
İstanbul borsasından alınarak fiyat levhalarına yazıldığı, anons edildiği; fiyat
istikrarının sağlanması için toplantılar düzenlenerek kararlar alındığı ve altın
fiyatlarının tespiti olmak üzere Türkiye’de faaliyet gösteren oda ve dernek
yöneticileri ile işbirliği, sosyal dayanışma ve iletişim kurmak için ADSL internet
abonesi olunduğu belirtilmiştir.

42. 16.3.2006 tarih ve 421 sayılı yönetim kurulu kararı doğrultusunda
hazırlanan 25.3.2006 tarih ve 468 sayılı yazıda Dernek Başkanı Mustafa 530
KAÇİRE, 9.3.2006 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında Dernek’in
açıkladığı fiyatlara riayet edilmesi ve satılan malın diğer esnaf tarafından
bozulmaması yönünde karar alındığını belirtmiştir.

43. Dernek Başkanı Mustafa KAÇİRE ve Genel Sekreter Ali KOCABIYIK
kendileri ile yapılan görüşmede, İstanbul borsasının fiyatlarını göz önünde
bulundurarak üyelere altın alış ve satış fiyatlarını hoparlör ile anons etmek ve
çarşıdaki tabelalara yazmak suretiyle duyurduklarını, belirlenen fiyatların
tavsiye niteliğinde olduğunu, piyasada farklı fiyattan altın alınıp satılabildiğini,
geçmiş dönemlerde fiyat birlikteliğini sağlamak için kuyumcularla sözleşmeler 540
imzalanıp senet alındığını, ancak son 4 yıldır böyle bir uygulama olmadığını
ve şu anda Dernek’in belirlediği fiyatlara uymayanlara herhangi bir ceza ya da
yaptırım uygulanmadığını belirtmişlerdir.

07-28/255-88
12
44. Şikayetçi Özkardeşler Ortağı Mustafa Naci BORAZAN kendisi ile yapılan
görüşmede, 2004 yılında bir müşteriye Dernek’in belirlediği fiyatın altında
fiyatla mal satmaları nedeniyle Beğendik Kuyumculuk’un kendilerini Dernek’e
şikayet ettiğini, Dernek Başkanı Mustafa KAÇİRE’nin ceza ödemeleri
gerektiğini söylediğini, ceza ödemeyeceklerini belirtmeleri üzerine Dernek
üyeliğinden çıkarıldıklarını ifade etmiştir. Dernek’ten çıkarıldıktan sonra diğer 550
kuyumcular veya toptancılarla ilişkilerinin hiçbir şekilde bozulmadığını,
faaliyetlerine aynen devam ettiklerini vurgulayan BORAZAN, yaşanan
problemlerin Dernek yöneticilerinden kaynaklandığını belirtmiştir.

45. Kuyumcu İsmet GÖZEL kendisi ile yapılan görüşmede, 2004 yılında tüm
kuyumculara aynı fiyattan satma zorunluluğu getirildiğini, belirlenen fiyatın
altına satış yaptığı için Dernek’in kendisine verdiği 300 milyon TL cezayı
ödediğini ve Dernek üyeliğine son verildiğini, ayrıca toptancıların kendisine
mal vermesinin engellendiğini, kuyumculara kendisi ile iş yapmamaları
yönünde yazı gönderildiğini, 2-3 ay kimseyle iş yapamadığını, işleri olumsuz 560
etkilendiğinden tekrar Dernek’e üye olduğunu belirtmiştir.

46. Toptancı Selami DELAN kendisiyle yapılan görüşmede, kuyumcu İsmet
GÖZEL ile iş yapmamaları konusunda Dernek’ten herhangi bir yazı
gelmediğini, tüm kuyumcularla alışveriş yapmaya devam ettiğini belirtirken,
diğer toptancı Tayfun ÇİLOĞLU, İsmet GÖZEL’in Dernek’ten çıkarılmasına
ilişkin yazının kendisine geldiğini, yazıda söz konusu kişiyle iş yapmamasının
talep edildiğini, ancak kendisiyle iş yapmaya devam ettiğini ifade etmiştir.

47. Soruşturma sürecinde görüşülen birçok kuyumcu tarafından, Dernek’in 570
anons ve tabela asma yöntemiyle fiyatları belirlediği, fiyat birliğinin
amaçlandığı, 2004 yılında fiyatlara uyulması zorunluluğunun getirildiği, ancak
son zamanlarda belirlenen fiyatın dışında satış yapılabildiği beyanlarında
bulunulmuştur. Geçmişte Dernek tarafından belirlenen fiyatlara uymayan ve
ceza uygulanan kuyumcularla da görüşülmüştür. Bunlardan bazıları belirlenen
10 gr altın cezasını ödediklerini (Metin GÜREN ve Nazım ATLI) belirtirken,
ceza alan diğerleri herhangi bir ödeme yapmadıklarını ifade etmiştir.

I.3.2. Rakiplerin Faaliyetlerinin Zorlaştırılmasına İlişkin Eylemler
580
1. Muharrem UZUNLAR’ın şikayet dilekçesi üzerine Dernek yönetim kurulu,
29.4.2004 tarih ve 358 sayı ile sözlü ve yazılı uyarılmasına rağmen alınan
kararlara uymayan üye İsmet GÖZEL’in üyelikten ihraç edilmesine karar
vermiştir. 30.4.2004 tarih ve 330 sayılı yazıyla, toptancı Selami DELAN’a
karar belirtilerek, İsmet GÖZEL ile alışverişte bulunulmaması bildirilmiştir.
Aynı karar aynı tarih, 329 sayılı yazıyla Tayfun ÇİLOĞLU, Özkardeşler, Ertan
CANİK, Ersel BALAMAN ve Ahmet DİLMAN’a da gönderilmiştir. Karar, İsmet
GÖZEL’e 328 sayılı yazıyla bildirilmiştir.

2. Aynı konuya ilişkin Dernek üyelerine gönderilen 30.4.2004 tarih ve 327 590
sayılı yazıda, üyelerden İsmet GÖZEL’in 29.4.2004 tarih 358 sayılı yönetim
kurulu kararı ile “Manisalı kuyumcular arasındaki birlik ve beraberliği bozduğu”
gerekçesiyle üyelikten ihraç edildiği bildirilmiş, Dernek’in izni olmadan İsmet
07-28/255-88
13
GÖZEL ile altın alışverişine girilmemesi, altın tamir işi yapılmaması rica
edilmiştir.

3. 18.5.2004 tarihli dilekçede kuyumcu İsmet GÖZEL, yönetim kurulunun
aldığı kararları ve fiyat birliğini bozduğu için kuyumcu esnafından özür
dileyerek, bundan sonra alınan kararlara uyacağını belirtmiş ve üyeliğe
kabulünü talep etmiştir. 21.5.2004 tarih ve 339 sayılı yazıyla Dernek Başkanı 600
Mustafa KAÇİRE, toptancılar Tayfun ÇİLOĞLU ve Selami DELAN’dan
üyelikten ihraç edilen kuyumcu İsmet GÖZEL’in yönetim kuruluna bundan
sonra kuyumculuk mesleğine uygun davranacağı sözünü vermesi nedeniyle,
ilgili kuyumcuya altın alışverişlerinde kolaylık gösterilmesini rica etmiştir.

4. 2.10.2004 tarih ve 368 sayılı yönetim kurulu kararı uyarınca hazırlanan
4.10.2004 tarih ve 382 sayılı yazıda, Özkardeşler San. Tic. Ltd. Şti. olarak
faaliyet gösteren üyeler M. Latif BORAZAN, M. Naci BORAZAN, M. Nuri
BORAZAN ve M. Adil BORAZAN’ın genel kurul ve yönetim kurulu tarafından
alınan kararlara uymayarak birlik ve beraberliği bozdukları gerekçesiyle 610
yönetim kurulunca üyelikten ihraç edilmelerine karar verildiği üyelere
bildirilmiştir. Karar üyelikten ihraç edilen anılan kişilere de aynı tarih, 381 sayılı
yazı ile tebliğ edilmiştir. Toptancılara ise 383 sayılı yazı ile durum bildirilmiş ve
altın alışverişinde bulunmamaları tavsiye edilmiştir.

5. 4.10.2004 tarih 381/2004 sayılı yazıda ise, Özkardeşler Kuyumculuk San.
Tic. Ltd. Şti.’ye 2.10.2004 tarih 368 sayılı yönetim kurulu kararı ile, “genel
kurul ve yönetim kurulu kararlarına uymayıp, kuyumcular arasındaki birlik ve
beraberliği bozdukları ve mesleki kariyer açısından aralarında bulunmalarının
sakıncalı görülmesi” gerekçeleriyle şirket ortakları M. Latif BORAZAN, M. Naci 620
BORAZAN, M. Nuri BORAZAN ve M. Adil BORAZAN’ın Dernek üyeliğinden
ihraç edildiği bildirilmiştir.

6. Şikayetçi Özkardeşler Ortağı Mustafa Naci BORAZAN kendisi ile yapılan
görüşmede, 2004 yılında bir müşteriye Dernek’in belirlediği fiyatın altında
fiyatla mal satmaları nedeniyle Beğendik Kuyumculuk’un kendilerini Dernek’e
şikayet ettiğini, Dernek Başkanı Mustafa KAÇİRE’nin ceza ödemeleri
gerektiğini söylediğini, ceza ödemeyeceklerini belirtmeleri üzerine Dernek
üyeliğinden çıkarıldıklarını ifade etmiştir. Dernek’ten çıkarıldıktan sonra diğer
kuyumcular veya toptancılarla ilişkilerinin hiçbir şekilde bozulmadığını, 630
faaliyetlerine aynen devam ettiklerini vurgulayan BORAZAN, yaşanan
problemlerin Dernek yöneticilerinden kaynaklandığını belirtmiştir.

7. Kuyumcu İsmet GÖZEL kendisi ile yapılan görüşmede, 2004 yılında tüm
kuyumculara aynı fiyattan satma zorunluluğu getirildiğini, belirlenen fiyatın
altına satış yaptığı için Dernek’in kendisine verdiği 300 milyon TL cezayı
ödediğini ve Dernek üyeliğine son verildiğini, ayrıca toptancıların kendisine
mal vermesinin engellendiğini, kuyumculara kendisi ile iş yapmamaları
yönünde yazı gönderildiğini, 2-3 ay kimseyle iş yapamadığını, işleri olumsuz
etkilendiğinden tekrar Dernek’e üye olduğunu belirtmiştir. 640

8. Dernek Başkanı Mustafa KAÇİRE ve Genel Sekreter Ali KOCABIYIK
kendileri ile yapılan görüşmede, birlik ve beraberliği bozdukları için
07-28/255-88
14
Özkardeşler Kuyumculuk ortaklarının üyeliklerine son verildiğini, bunun yaz
nöbeti uygulamasında nöbet çizelgesine uymamalarından kaynaklandığını, bu
kişilerin biri çarşıda olmak üzere iki dükkanı olduğunu, çarşıdaki dükkana göre
daha az iş yapan dükkanın nöbet gününde, iyi iş yapan dükkanı açmak
isteyen Özkardeşler Kuyumculuk’un esnaf arasında rahatsızlık yarattığını
belirtmişlerdir. Ayrıca Pazar günleri ve resmi tatil günlerinde dahi dükkanlarını
açarak satış yapabildiklerini, yönetim kurulu olarak sözlü ve yazılı olarak 650
uyarmalarına rağmen meslek etiğine uygun hareket etmeyen anılan ortakların
üyeliklerine son verildiğini vurgulamışlardır.

9. Manisa Belediyesi Zabıta Müdürü Hakkı DOYMAZ kendisiyle yapılan
görüşmede, hafta sonu tatillerinin 394 sayılı Kanun’a göre düzenlendiğini,
anılan Kanun’da hafta sonu açılabilecek işyerlerinin sayıldığını, bu işkolları
arasında kuyumcuların bulunmadığını, ancak hafta sonları dükkan temizlemek
için izin alınmasının gerekmediğini, bununla beraber satış yapmalarının yasak
olduğunu belirtmiştir.
660
10. 394 sayılı Hafta Tatili Hakkında Kanun’un 4. maddesinde sayılan işyerleri
dışında tüm fabrika, dükkan, mağaza ve diğer işyerlerinin Pazar günü tatil
edilmesi öngörülmüştür. Bu işyerlerinin arasında kuyumcular sayılmamıştır.

I.3.3. Mal Arzının Kontrolüne İlişkin Eylemler

1. 10.4.2001 tarih ve 129 sayılı yazıda, yönetim kurulunca 19.5.2001 tarihinde
başlamak ve 15.9.2001 tarihinde bitmek üzere yaz tatili uygulamasına
geçilmesine karar verildiği belirtilmiştir.
670
2. 1.8.2001 tarih ve 143 sayılı yazıda, nöbet sistemini bozarak dükkanını açan
üye Hasan KARAKÖSE’ye yönetim kurulunca ikaz cezası verilmiştir.

3. 4.4.2002 tarih ve 185 sayılı yazıda, yönetim kurulunca Mayıs ayında
başlamak ve Eylül ayında bitmek üzere yaz tatili uygulamasına geçilmesine
karar verildiği, gruplandırmanın yönetim kurulu tarafından düzenleneceği
belirtilmiştir.

4. 2.6.2004 tarih ve 345 sayılı yazıda, yönetim kurulunca 5.6.2004 tarihinde
başlamak ve 11.9.2004 tarihinde sona ermek üzere yaz tatili uygulamasına 680
geçilmesine karar verildiği belirtilmiş, yönetim kurulu tarafından düzenlenen
nöbet çizelgesi ekte sunulmuştur.

5. 9.5.2005 tarihli dilekçede bir grup kuyumcu, geleneksel hale gelmiş yaz
nöbeti uygulaması konusunda yönetim kurulunun karar almasını talep etmiştir.

6. 10.6.2005 tarih ve 428 sayılı yazı ile yönetim kurulunun 11.6.2005-
10.9.2005 tarihleri arasında nöbet uygulamasına karar verdiği üyelere
duyurulmuştur. 10.6.2005 tarihli dilekçede, 17 kuyumcu Dernek’ten ihraç
edilen Özkardeşler Kuyumculuk’un nöbete tabi olmadığından cumartesi 690
günleri dükkanlarını açabileceği ve bunun haksız rekabete neden olacağı
gerekçesiyle yaz nöbeti uygulamasının kaldırılmasını talep etmiştir.
Uygulamanın kaldırılmasını talep eden başka kuyumcular da olmuştur.
07-28/255-88
15
Dernek Başkanı Mustafa KAÇİRE, 10.6.2005 tarih ve 429 sayılı yazıda yaz
nöbeti uygulamasına karşı çıktıklarını bildiren kuyumculara kararın çoğunlukla
alındığını hatırlatarak uygulamaya devam edileceğini belirtmiştir.

7. 21.6.2005 tarih ve 430 sayılı yazı ile, genel kurulda alınan karar gereği,
11.6.2005 tarihinden 10.9.2005 tarihine kadar yaz nöbeti uygulamasına
geçileceği üyelere bildirilmiştir. Ancak 28.6.2005 tarih ve 433 sayılı yazıda, üç 700
haftalık uygulama sonunda karara uymayan bazı esnafın bulunduğunun tespit
edilmesi üzerine nöbet uygulamasına devam edilip edilmemesi konusunda
üyelerden görüşlerini bildirmeleri istenmiştir.

8. 29.6.2005 tarih ve 391 sayılı yönetim kurulu kararı doğrultusunda 30.6.2005
tarih ve 434 sayılı yazıda, yönetim kurulunca yaz nöbeti uygulamasını ihlal
eden bazı kuyumculara fırsat vermemek için yaz nöbeti uygulamasının
kaldırılmasına karar verildiği bildirilmiştir.

9. Dernek Başkanı Mustafa KAÇİRE ve Genel Sekreter Ali KOCABIYIK 710
kendileri ile yapılan görüşmede, yaz döneminde Cumartesi günleri nöbetleşe
dükkan açmalarının gerekçesini yazın okulların kapanmasıyla nüfusun önemli
oranda azalması nedeniyle hafta sonları kuyumcuların tamamının
dükkanlarını açmaları halinde para kazanmalarının mümkün olmaması olarak
açıklamışlardır. Ancak üyelerin istediği dönemlerde uygulandığını, örneğin
2005 yılında üyeler istemedikleri için Cumartesi nöbetinin uygulanmadığını
belirtmişlerdir.

10. Şikayetçi Ahmet Nuri BORAZAN kendisi ile yapılan görüşmede, nöbet
uygulamasına ilişkin soru üzerine, piyasada işlerin azaldığı yaz aylarında 720
yönetim kurulu kararı ile Cumartesi günleri nöbet uygulamasına geçildiğini,
kendileri Dernek üyesi olmadıkları için sisteme dahil olmadıklarını belirtmiştir.

I.4. Savunmalar ve Değerlendirilmesi

Tarafın ilk inceleme ve soruşturmaya ilişkin tüm savunmaları ve sözlü
savunma tutanakları incelenerek aşağıda değerlendirilmiştir.

I.4.1. Altın Alım ve Satım Fiyatının Belirlenmesine İlişkin Savunmalar ve
Bunların Değerlendirilmesi 730

Savunmada, altın alış ve satış fiyatının belirlenmesine ilişkin olarak;

- Dernek yönetim kurulu tarafından altın alış ve satış fiyatının açıklanmasıyla
tüketiciyi aydınlatmanın amaçlandığı ve fiyatların tavsiye niteliğinde olduğu,
İstanbul Altın Borsası’ndan alınan verilerin üyelere yansıtılması biçiminde
olduğu, altının fiyatının dünyanın her yerinde aynı olduğu,

- Üyeler arasında dayanışmayı amaçlayan Dernek’in fiyat belirlerken üyelerin
hızlı fiyat hareketlerinden zarar görmelerini önlemek üzere hareket ettiği, 740
nitekim bu uygulama talebinin üyelerden kaynaklandığı,

07-28/255-88
16
- Tavsiye niteliğinde açıklanan fiyatların bir bölümünün (ziynet Ata, yarım ve
çeyrek) üretimi Darphane tarafından yapıldığından ayar ve gramı standart
ürünler oldukları, dolayısıyla her kuyumcunun maliyetinin aynı olduğu ve
maliyet fiyatında indirim yapılmasının mümkün olmadığı,

- Dünya ve İstanbul altın borsaları takip edilerek açıklanan fiyatların sadece
Ata, tam, yarım ve çeyrek altın için geçerli olup, fantezi ürün olarak
adlandırılan ürünlerin fiyatlarının bildirilmediği, 750

- Hakim durumun kötüye kullanılması kavramına atıfta bulunularak,
Dernek’in fiyat açıklamasının rekabetin önlenmesi ve hakkın kötüye
kullanılması olarak kabul edilemeyeceği, açıklanan fiyatların adil olmayan
alış ve satış fiyatı olmadıkları,

- Altın alış ve satış fiyatının belirlenmesinin tüketiciyi koruduğu, altın ayar ve
kalitesinden anlamayan tüketicinin kaliteyi anlamasında tek ölçütün alış
fiyatı olacağı, tüketiciler tarafından kuyumculardan yapılan alışverişlerle
ilgili olarak sadece bir şikayet geldiği, tüm Türkiye’de altın alış ve satış 760
fiyatlarının Dernekler tarafından üyelere bildirildiği,

- 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında, uygulamanın ekonomik
gelişme ve iyileşme getirdiği ve bunun tüketici yararına olduğu, rekabetin
ortadan kaldırılmadığı, altın alış ve satış fiyatlarının tavsiye ve maksimum
olarak açıklanmaması halinde sabit fiyatlı ürünlerde haksız indirimler
yapılırken, fantezi ürünlerde fahiş fiyat uygulanması sonucunda tüketicinin
aldatılabileceği,

- Fiyat açıklamasının piyasadaki rekabeti ihlal etmediği ve hiçbir zaman 770
potansiyel olarak bu etkiyi doğurabilecek nitelikte olmadığı, ayrıca
Dernek’in fiyatlar üzerinde kontrol sağlamasının mümkün olmadığı,

- Soruşturma aşamasında incelenen belgeler ve yönetim kurulu kararları ele
alındığında, hiçbir üye hakkında altın alış ve satış fiyatlarına uymaması
nedeniyle cezai işlem uygulanmadığının görüleceği, otokontrol sistemi
oluşturulmadığı gibi, yaptırım da uygulanmadığı, disiplin kurulunca verilen
cezaların, altın alış ve satış fiyatlarına uyulmamasından değil, meslek adap
ve geleneğine aykırı davranışlardan kaynaklandığı,
780
- Altın sektörünün diğer sektörlere göre stratejik öneme sahip olması
nedeniyle piyasa şartlarında dengenin kurulması ve tüketici açısından
güven ilkesinin yerleşebilmesi için diğer sektörlere göre geniş çerçevede
değerlendirilmesi, konuya sadece fiyat tespiti gibi dar bir yaklaşımla
bakılmaması gerektiği,

- Fiyat rekabetinin düşük ayarlı ve sahte ürünlere yol açacağı

iddia edilmiştir.
790
Dernek savunmasında, belirlenen altın alış ve satış fiyatlarının tavsiye
niteliğinde olduğu ve bu fiyatları kontrol etmelerinin mümkün olmadığı ileri
07-28/255-88
17
sürülmektedir. Ancak, yukarıda yer verilen belgelerden de görüleceği üzere
Dernek tarafından belirlenen fiyatlar kesinlikle tavsiye niteliğinde değildir. Elde
edilen belgelerde de görüldüğü üzere, Dernek tarafından belirlenen fiyatlara
uymayan üyelere ihtardan para cezasına, hatta üyelikten çıkarılmaya kadar
birtakım yaptırımlar uygulanmıştır.

Soruşturma döneminde elde edilen belgeler incelendiğinde, birçok belgede
her bir altın türü için alış ve satış fiyatlarının eski ve yeni tarihli olmak üzere 800
belirlendiği, hatta ikram payının dahi saptandığı açıkça görülmektedir.
Belgelerden, 2001 tarihinden beri fiyat tespitinin söz konusu olduğu
görülmektedir. Hatta o dönemde Dernek ve kuyumcular arasında fiyat tespiti
konusunda ayrıntılı bir sözleşme imzalanmıştır. Sözleşmede alınan kararlara
uymayan üyelere çeşitli yaptırımlar öngörülmüştür, bu yaptırımlar karara
uymama sıklığına göre ihtar, Dernek’ten ihraç, altın karşılığı senet alınması ve
her türlü ticari ilişkinin kesilmesi biçiminde belirlenmiştir. “Fiyat istikrarı
programı” olarak adlandırılan uygulamada, “otokontrol sistemi”
gerçekleştirilmiştir. Buna göre fiyatlara uymayan kuyumcular diğer kuyumcular
tarafından Dernek yönetim kuruluna şikayet edilmekte, Dernek Başkanı 810
konuyu disiplin kuruluna sevk ederek gerekli işlemin yapılmasını talep
etmektedir. Dosyada sistemin işleyişini gösteren birçok belge mevcuttur.
Dolayısıyla, hiçbir üye hakkında altın alış ve satış fiyatlarına uymaması
nedeniyle cezai işlem uygulanmadığı ve otokontrol sistemi oluşturulmadığı
yönündeki savunma gerçekleri yansıtmamaktadır.

Bu noktada, kararlara uymayan kuyumcu ile ticari ilişkilerin kesilmesinin ne
anlama geldiğini açıklamak faydalı olacaktır. Bir kuyumcu ile ticari ilişkilerin
kesilmesi durumunda, kuyumculara bilezik üretip satan ve toptancı olarak
adlandırılan kişiler, genellikle İstanbul’dan ziynet eşyası getirip satan ve 820
çantacı olarak isimlendirilen aracılar, altın tamiri ile iştigal eden kişiler ve diğer
kuyumcular yaptırım uygulanan kuyumcuyla alışverişi kesmektedirler. Bu
durumda o kuyumcunun küpe, yüzük ve bilezik gibi işlenmiş ürünleri tedarik
etmesi mümkün olmamaktadır. Nitekim belirlenen fiyattan daha düşük fiyatla
altın sattığı tespit edilen kuyumcu İsmet GÖZEL, 2004 yılında üyelikten ihraç
edilmiştir. İhraç süreci, altın alış ve satış fiyatlarının belirlendiği ve tüm üyelere
gönderilen yazılara rağmen İsmet GÖZEL’in esnaf birlik ve beraberliğini, fiyat
istikrarını bozduğu gerekçesiyle ihtar edilmesiyle başlamıştır. Uyarıya karşın
fiyat istikrarını bozmaya devam etmesi halinde ihraç edileceği bildirilmiştir.
Nitekim bir süre sonra üyeliğine son verilmiş ve tüm üyeler, toptancılar 830
karardan haberdar edilerek, İsmet GÖZEL ile iş yapmamaları istenmiştir.
İsmet GÖZEL, beyanına göre 2-3 ay kimseyle iş yapamamış, İzmir’den mal
tedarik etmek zorunda kalmıştır. İsmet GÖZEL, üyelerden ve yönetimden özür
dileyerek yeniden üye olabilmiştir. Dolayısıyla savunmada iddia edildiği gibi,
anılan üyenin ihraç edilmesi meslek adap ve geleneğine aykırı
davranmasından kaynaklanmamaktadır.

2002 ve 2004 yılları arasında fiyat istikrarı programının katı uygulandığı
anlaşılmaktadır. Özellikle 2002 döneminde fiyatlara uymayan üyelere ihtar
cezasından 10 gram altın karşılığı Dernek’e bağış alınmasına kadar 840
yaptırımlar uygulanmıştır. 2004 yılında ise fiyat istikrarı çalışmasının istenen
düzeye gelmeye başladığının ifade edildiği, şikayet dilekçelerinden otokontrol
07-28/255-88
18
sisteminin etkin işlediği anlaşılmaktadır. 2004 Eylül ayında yönetim kurulu,
bazı kuyumcuların fiyat belirleme kararına uymamaları nedeniyle kısa bir
süreliğine fiyat tespit edilmemesine karar vermişse de, üyelerin talebi üzerine
Ekim ayında fiyat tespiti uygulamasına tekrar dönülmüştür.

Aynı dönemde yönetim kurulu tarafından alınan kararlara uymadıkları tespit
edilen Özkardeşler Kuyumculuk ortakları M. Latif BORAZAN, M. Naci
BORAZAN, M. Nuri BORAZAN ve M. Adil BORAZAN Dernek üyeliğinden 850
ihraç edilmiş, toptancılara bu kişilere altın alışverişinde bulunmamaları tavsiye
edilmiştir.

Yerinde incelemeler sırasında elde edilen bir belgeden, 9.3.2006 tarihinde
yapılan genel kurul toplantısında Dernek’in açıkladığı fiyatlara riayet edilmesi
yönünde karar alındığı anlaşılmaktadır. Görüldüğü üzere, 2001 yılından beri
teşebbüs birliği kararları aracılığıyla son derece etkili, yaptırımları itibariyle sıkı
sıkıya uygulanan bir fiyat tespiti eylemi söz konusudur.

Dernek’in altın fiyatlarını belirlerken Dünya ve İstanbul altın borsalarını dikkate 860
alıyor olması söz konusu fiyat belirleme eyleminin ihlal niteliğinde olmadığını
göstermemektedir. Altın fiyatının dünya borsalarında belirleniyor olması
Türkiye’de faaliyet gösteren kuyumcular arasında fiyat rekabetinin
yaşanmayacağı anlamına kesinlikle gelmemelidir. Bu durum, işçilik içeren
ürünler haricinde Darphane tarafından basılan ve ayarı/gramı standart olan
ürünler için dahi geçerlidir. Başka bir ifadeyle, kuyumcuların Ata, tam, yarım
ve çeyrek gibi standart ürünlerin satış fiyatlarını diledikleri gibi
düşürebilmelerinin önünde hiçbir engel bulunmaması gerekmektedir. Ziynet
ürünlerinin Darphane çıkış fiyatının standart olduğu ve maliyetin altında
satılmasının mümkün olmadığı savunması yerinde değildir. Zira, 870
Darphane’den alış fiyatı tüketiciye satış fiyatı anlamına gelmemektedir.
Kuyumcuların kira, işçi istihdam etme gibi diğer maliyet kalemleri nedeniyle ya
da sermaye yapılarının güçlü olup olmamasına bağlı olarak maliyetin altına
satış yapabilme imkanları doğabilmektedir. Bir başka nokta ise, bazı
kuyumcuların uygun maliyetlerle doğrudan Darphane’den altın temin
edebilmesidir. Ayrıca, kuyumcular çok miktarda alım yapılması halinde ıskonto
uygulayabilmektedir. Dolayısıyla savunmada iddia edildiğinin aksine, maliyetin
altında satış mümkündür.

Bu noktada belirtmek gerekir ki, Dernek üyelerinin altın alış ve satış 880
fiyatlarının açıklanmasını kendilerinin talep etmiş olmaları, tüketiciler
tarafından kuyumculardan yapılan alışverişlerle ilgili olarak sadece bir şikayet
bulunması ve Türkiye’nin diğer illerinde de benzer uygulamaların olması
mevcut olayda bu eylemin ihlal niteliğinde olmadığını göstermemektedir. Altın
fiyatlarının Dernek tarafından belirlenmesi ve tüm Dernek üyelerinin bu
fiyatlara uyması üye kuyumcuların menfaatine olabilir. Ancak, tüketicilerin altın
alırken Dernek’in belirlediği minimum seviye üzerinden, altın satarken ise
maksimum düzey üzerinden alışveriş yapması tüketiciye hiçbir fayda
sağlamayacaktır. Kısaca, Dernek’in fiyat belirlemedeki amacı, savunmada
iddia edildiği gibi altın fiyatındaki hızlı değişmelerden üyeleri haberdar etmekle 890
sınırlı değildir. Asıl amaç, Dernek üyelerinin altınları belli bir fiyatın üzerinden
satmalarını ve tüketiciden altınları belli bir fiyatın altında satın almalarını
07-28/255-88
19
sağlamaktır. Açıkça tüketicinin aleyhine olan böyle bir sistemin tüketiciyi kalite
konusunda bilinçlendirdiği ve koruduğu yolundaki savunma gerçekleri
yansıtmamaktadır.

Kanun’un 4. maddesinde, rekabeti kısıtlayıcı “amaçlı” veya “etkili”
uygulamalar, ihlal niteliğinde olup olmadıkları bakımından bir ayrıma tabi
tutulmamıştır. Teşebbüslerin rekabeti engelleyici amaçla hareket etmeleri
eylemin 4054 sayılı Kanun’a aykırı sayılması için yeterli olup, anlaşma, eylem 900
ya da kararın uygulanması sonucunda rekabeti kısıtlama etkisinin
gerçekleşmesi ağırlaştırıcı neden olarak değerlendirilmektedir. Mevcut
durumda, yukarıda yer verilen belgeler Dernek’in amacının üyeleri arasındaki
rekabeti engellemek olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Kurulan etkin
otokontrol ve cezalandırma sistemi ile Dernek’in bu amacını gerçekleştirmekte
oldukça başarılı olduğunu belirtmek mümkündür.

Bu noktada, teşebbüs birliği tarafından fiyat belirlenmesinin en ağır rekabet
ihlallerinden biri olduğu vurgulanmalıdır. Nitekim aynı konuda Manisa Turgutlu
Sarraflar ve Kuyumcular Derneği hakkında yürütülen soruşturma kapsamında 910
da altın alış ve satış fiyatının belirlendiği, uymayan üyelere cezai yaptırım
uygulandığı tespit edilen 26.3.2002 tarih ve 02-16/176-70 sayılı Kurul Kararı
ile, Dernek’in eylem ve işlemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında bulunduğu gerekçesiyle Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası
uyarınca Dernek’e para cezası uygulanmıştır.

Savunmalarda, Roma Antlaşması’nın 82. maddesinde yer verilen hakim
durumun kötüye kullanılması örneklerinden adil olmayan alış veya satış
fiyatlarının veya sözleşme koşullarının doğrudan veya dolaylı olarak kabul
ettirilmesine atıfta bulunulmuştur. Ancak soruşturma kararı ya da soruşturma 920
bildirim yazısında zaten hakim durumun kötüye kullanılmasına yönelik
herhangi bir iddiada bulunulmamıştır. Soruşturma bildirim yazısında da
belirtildiği gibi, mevcut dosyada 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
rekabeti kısıtlayıcı teşebbüs birliği karar ve uygulamalarına yönelik bir
inceleme söz konusu olup, 6. maddesinde yer alan hakim durumun kötüye
kullanılmasına ilişkin bir değerlendirmede bulunulmamaktadır.

Altın sektörünün diğer sektörlere göre stratejik öneme sahip olması nedeniyle
konunun fiyat tespiti olarak dar bir yaklaşımla değerlendirilmemesi gerektiği
yönündeki savunma, 4054 sayılı Kanun’un ihlalini haklı göstermemektedir. 930

Savunmada, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında, uygulamanın
ekonomik gelişme ve iyileşme getirdiği ve bunun tüketici yararına olduğu iddia
edilmektedir. Fiyat belirleme uygulamasının Kanun’un 5. maddesindeki
koşulları sağlayamadığından muafiyet almasının mümkün olmadığı Karar’ın
J.1.1. bölümünde açıkça ortaya konulmuştur. Kuyumcuların uymaları zorunlu
fiyatların üyesi oldukları Dernek tarafından belirlenmesinin ve böylece
tüketicilerin düşük fiyata altın alma imkanlarının sınırlandırılmasının herhangi
bir ekonomik gelişme veya tüketiciye fayda sağlamayacağı açıktır.
940
Fiyat serbestisinin düşük ayarlı kalitesiz ürünlerin ortaya çıkmasına neden
olacağı savı yerinde değildir. Düşük ayarlı kalitesiz ürünlerle mücadele
07-28/255-88
20
etmenin yolu, fiyat birliğini sağlamak olmamalıdır. Fiyat birliği olduğu takdirde
düşük ayarlı ürün satan kuyumcuların yaptıkları her bir satıştan daha fazla
kazanç elde edebileceklerinden bile bahsetmek mümkündür. Emniyet birimleri
ve Maliye’nin düşük ayarlı altınları denetlemesi ve Dernek’in üyelerden bazı
zamanlarda numune alarak ayar evinde kontrol ettirmesi suretiyle düşük ayarlı
ve sahte ürünlerle mücadele edilmesi gerekmektedir. Dernek’in denetleme
görevi bu alanda olmalı, düşük ayarlı ürünlerin tespit edilmesi halinde gerekli
makamlara başvurulmalıdır. 950

I.4.2. Rakiplerin Faaliyetlerinin Zorlaştırılmasına İlişkin Savunmalar ve
Bunların Değerlendirilmesi

Savunmada, rakiplerin faaliyetlerinin zorlaştırılmasına ilişkin olarak;

- Şu ana kadar altın fiyatlarına uymayan kuyumculara herhangi bir yaptırım
uygulanmadığı, bir üyenin Dernek’ten ihraç edilmesinin altın fiyatlarına
uymamasından kaynaklanmadığı, meslek adap ve geleneğine aykırı
davrandığı için bu üyenin üyelikten ihraç edildiği, 960

- Dernek tarafından toptancılara herhangi bir kuyumcuyla alışverişin
kesilmesi yönünde sözlü ya da yazılı bildirim yapılmadığı,

- Manisa ilinin İzmir iline yakın olması nedeniyle Manisa’daki kuyumcuların
İzmir’den rahatlıkla altın temin edebildikleri,

- İzmir Kuyumcular Odası, İstanbul Kuyumcular Odası, Akyıldız ve Nasya
Kuyumculuk tarafından gönderilen yazılardan Dernek olarak kuyumcu
esnafı ile alışverişin kesilmesi hususunda bir bildirimde bulunmadıklarının 970
görüldüğü,

- Dernek tarafından ticaret serbestisinin ortadan kaldırılmasının
amaçlanmadığı, Dernek olarak amaçlarının altın piyasasında rekabet
özgürlüğünü sağlamak ve tüketicilerin haklarının korunması olduğu, Dernek
bünyesinde ticaret serbestisini önleyici davranışların kabul görmediği,

iddia edilmiştir.

Soruşturma döneminde elde edilen belgelerden, belirlenen altın fiyatlarına 980
uymayan üyelere herhangi bir yaptırım uygulanmadığı iddiasının yerinde
olmadığı görülmüştür. Birçok genel kurul ve/veya yönetim kurulu kararında
altın alış ve satış fiyatlarının belirlendiği, belirlenen fiyatlara uymayan üyelere
uygulanacak yaptırımların belirtildiği sabit bulunmaktadır. Yaptırımlar uymama
sıklığına göre ihtardan altın karşılığı bağış cezasına, diğer kuyumcular ve
toptancılarla ilişkilerin kesilmesinden üyelikten ihraca kadar değişiklik
göstermektedir. Diğer kuyumcuların şikayetleri üzerine, disiplin kurulu
inceleme yapmakta, görüş doğrultusunda yönetim kurulu, kararlara uymayan
üyeler hakkında yaptırım içeren karar almaktadır. Nitekim bu yaptırımlar
uygulanmıştır. Fiyat belirleme ve yaptırım uygulamaya yönelik alınan 3.7.2001 990
tarihli yönetim kurulu kararında, altın fiyatlarının istikrarının temini için alınan
kararlar ve yaptırımlar açıkça belirtilmiş ve karar üyelere duyurulmuştur.
07-28/255-88
21
Alınan kararlar doğrultusunda 31.7.2001 tarihli yönetim kurulu kararı ile
fiyatlara uymadığı tespit edilen üye Tahsin ÖZER’e ikaz cezası verilmiştir.
29.1.2002 tarihli yazıda ise kararlara uymayan üye Aldülkadir ÖZKARA’ya 10
gr altın karşılığı bağış alınması cezası verilmiştir. 10 gr altın karşılığı bağış
cezası aynı biçimde üye Nazım ATLI’ya da uygulanmıştır. Yine 9.4.2002
tarihinde Dernek kurallarına uygun satış yapmayan üyeler Ahmet MEĞRELİ,
Serdar UÇMAK ve Adnan DENERİ’ye de bağış cezası verilmiştir.
1000
Üyelikten ihraç cezası verilen üye İsmet GÖZEL’in ihraç sebebinin altın
fiyatlarına uymamasıyla ilgisi bulunmadığı ileri sürülmektedir. Oysa ihraç
süreci, 9.3.2004 tarihli genel kurul kararına uyulmaması üzerine başlamıştır.
Söz konusu genel kurulda, Dernek’in açıklamış olduğu fiyatlara riayet
edileceği karara bağlanmıştır. Ardından yapılan 25.3.2004 tarihli başka bir
toplantıda, fiyatları bozanlara cezai müeyyide uygulanacağı, tekrarı halinde
üyelikten ihraç edileceği belirtilerek, fiyatlar ürünler için ayrı ayrı belirlenmiştir.
Anılan toplantılarda alınan kararlara uymayan üyeler Fatih DAĞ ve İsmet
GÖZEL’e 6.4.2004 tarihli yönetim kurulu kararı ile, “kuyumcu esnafı arasında
birlik ve beraberliği, fiyat istikrarını bozdukları” gerekçesiyle ihtar cezası 1010
verilmiş, tekrarlanması halinde üyeliklerinin sona erdirileceği kendilerine
bildirilmiştir. Son olarak, Muharrem UZUNLAR’ın dilekçesi üzerine yönetim
kurulu, uyarılara rağmen alınan kararlara uymayan İsmet GÖZEL’in üyelikten
ihraç edilmesine karar vermiştir. İhraç kararının yanı sıra, toptancılara da
alınan karar bildirilerek, İsmet GÖZEL ile alışverişte bulunulmaması
belirtilmiştir. İsmet GÖZEL’in belirlenen altın fiyatlarına uymadığı göz önünde
bulundurularak üyelikten ihraç edildiği belgelerden açıkça görülmekteyken,
savunmada meslek adap ve geleneğine aykırı davranmaktan ihraç edildiğinin
iddia edilmesi yerinde değildir. Soruşturma döneminde görüşülen İsmet
GÖZEL, belirlenen fiyatın altında satış yaptığı için Dernek’in kendisine verdiği 1020
300 milyon TL para cezasını ödediğini ve Dernek üyeliğine son verildiğini,
ayrıca toptancıların kendisine mal vermesinin engellendiğini, 2-3 ay kimseyle
iş yapamadığını, işleri olumsuz etkilendiğinden tekrar Dernek’e üye olduğunu
ifade etmiştir. Toptancılara yazı gönderilmiş olduğu sabit iken, sözlü ya da
yazılı bildirim yapılmadığı iddiası yerinde değildir.

Diğer yandan, altın alış ve satış fiyatını pazar dışında belirleyen Dernek’in
alınan kararlara uymayan üyelere birtakım yaptırımlar uyguladığı, bazı
üyelerin Dernek’ten ihraç edildiği ve faaliyetlerinin zorlaştırıldığı ortada iken,
Manisa’daki kuyumcuların başka illerden ve toptancılardan altın alabildikleri 1030
yönündeki savunma, ihlali ortadan kaldırmamaktadır. Benzer şekilde, İzmir ve
İstanbul Kuyumcu Odaları ile Akyıldız ve Nasya Kuyumculuk’un kuyumcu
esnafı ile alışverişin kesilmesi hususunda Dernek tarafından kendilerine bir
bildirimde bulunulmadığını belirtmelerinin ihlal olmadığını göstermeye yeterli
olmadığı da açıktır.

Savunmada, Dernek’in serbest rekabeti amaçladığı, tüketicilerin haklarının
korunduğu ve rekabeti önleyici davranış içinde bulunmadığı iddia edilmektedir.
Ancak, yukarıda ayrıntıları ile açıklanan İsmet GÖZEL’in üyelikten ihracı
süreci, altın fiyatlarının belirlenmesi yönünde alınan kararlar ve kararlara 1040
uymayan üyelere uygulanan yaptırımlar dikkate alındığında, iddia edilenin
aksine rekabeti önleyici davranış içinde bulunulduğu anlaşılmaktadır. Nitekim,
07-28/255-88
22
alınan kararlarda sıklıkla belirtilen “fiyat istikrarının sağlanması”, kuyumcular
arasında imzalanan sözleşmenin “ticareti karlı kılacağı umularak
hazırlanması” gibi ifadeler amacın serbest rekabet ve tüketicinin korunması
olmadığını açıkça göstermektedir.

Son olarak soruşturma döneminde, şikayetçi Özkardeşler San. Tic. Ltd. Şti.
olarak faaliyet gösteren M. Latif BORAZAN, M. Naci BORAZAN, M. Nuri
BORAZAN ve M. Adil BORAZAN’ın Dernek’ten ihracı konusunda iddia ettikleri 1050
gibi, altın fiyatlarına uymamalarının etkili olduğu yönünde herhangi bir bulguya
rastlanamamıştır. Soruşturma döneminde elde edilen belge ve bulgulardan,
anılan kişilerin hafta sonu izinsiz olarak dükkan açma ve satışta bulunmaları
nedeniyle Dernek yönetimi ve Manisa Zabıta Müdürlüğü ile anlaşmazlık
yaşadıkları tespit edilmiştir. Bu konunun 4054 sayılı Kanun kapsamında
olmadığı açık olduğundan, herhangi bir değerlendirmeye gerek yoktur.

I.4.3. Mal Arzının Kontrolüne İlişkin Savunmalar ve Bunların
Değerlendirilmesi
1060
Savunmada, mal arzının kontrolüne ilişkin olarak;

- Yaz döneminde cumartesi günleri nöbetleşe olarak dükkanların kapatılması
kararının yönetim kuruluna ait olmadığı, üyelerin talebi üzerine bu
uygulamaya geçildiği, zorla dükkanların kapatılmasının söz konusu
olmadığı,

- Yaz aylarında Manisa nüfusunun önemli ölçüde azalması nedeniyle tüm
dükkanların açık kalmasının fayda sağlamadığı,
1070
- Üyelerin talebi doğrultusunda zaman zaman yaz nöbeti uygulamasının
kaldırıldığı, 2005 yılında yaz nöbetine uymayan bazı kuyumcular nedeniyle
yine üyelerin talebi ile uygulamanın kaldırıldığı, 2006 yaz döneminde de
uygulanmadığı

iddia edilmiştir.

Sözlü savunma toplantısında şikayetçi ile aralarındaki uyuşmazlığın Pazar
günleri dükkan açmalarından kaynaklandığı belirtilmiştir.
1080
Savunmada, yaz nöbeti uygulamasının yaz aylarında Manisa nüfusunun
azalmasından kaynaklandığı ifade edilmektedir. Yaz nöbetinin amacı, azalan
nüfus nedeniyle tüm kuyumcuların açık olmasını engelleyerek, piyasada arzın
kontrolünü sağlamaktır. Arz miktarı piyasa dışında belirlenmiş olmaktadır. Bu
eylem bir bakıma bölge/müşteri paylaşımına da benzemektedir. Bölge veya
müşteri paylaşımında bölge ya da müşteriler paylaşılırken, yaz nöbetinde
hafta sonu günleri paylaşılmaktadır. Azalan talep nedeniyle rekabetin artacağı
bu dönemde, Dernek üyeleri piyasanın kendi aleyhlerine bozulmaması için
yaz nöbeti oluşturmak ve sıkı bir şekilde uygulamak ihtiyacı duymaktadırlar.
Bu noktada rekabet ihlali meydana gelmektedir. Cumartesi günleri nöbet 1090
uygulamasına katılmak istemeyen üyelerin dükkan açmalarının engellenmesi
söz konusudur. Nöbet sistemini istemeyen bir üyenin varlığı halinde rekabetin
07-28/255-88
23
engellenmesine yol açan bu eylem mal arzının kontrolü niteliğinde olup,
rekabet ihlali oluşturmaktadır.

Bazı dönemlerde yaz nöbeti uygulamasına gidilmemesi ise nöbete uymayan
birkaç kuyumcu olmasından kaynaklanmaktadır. Özellikle, Özkardeşler
Kuyumculuk ortaklarının Dernek üyeliklerine son verilmesinden sonra, bu
kişiler üzerinde herhangi bir yaptırım gücü bulunmayan Dernek yaz nöbeti
uygulamasını zorunluluk nedeniyle sona erdirmiştir. 1100

I.4.2. bölümde belirtildiği gibi, şikayetçi ile Dernek yönetimi arasındaki
anlaşmazlık pazar günü hafta sonu tatili olmasına rağmen dükkan
açmasından kaynaklandığı tespit edilmiş olup, konunun 4054 sayılı Kanun
kapsamında olmadığı açık olduğundan, herhangi bir değerlendirmeye gerek
duyulmamıştır. Cumartesi nöbet sistemi ise yukarıda değinildiği üzere, 4054
sayılı Kanun’un kapsamındadır.

J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
J.1. Altın Alım ve Satım Fiyatının Belirlenmesi 1110

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca, “belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da
kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte
olan anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararları” hukuka aykırıdır.

Dernek tarafından belirlenen fiyatlar tavsiye niteliğinde olmayıp, belirlenen
fiyatlara uymayan üyelere ihtardan para cezasına, hatta üyelikten çıkarılmaya
kadar birtakım yaptırımlar uygulanmıştır. Belgelerde her bir altın türü için alış
ve satış fiyatlarının eski ve yeni tarihli olmak üzere belirlendiği, hatta ikram 1120
payının dahi saptandığı tespit edilmiştir. Belgelerden, 2001 tarihinden beri
fiyat tespitinin söz konusu olduğu görülmüştür. Aynı dönemde Dernek ve
kuyumcular arasında fiyat tespiti konusunda ayrıntılı bir sözleşme
imzalanmıştır. Sözleşmede alınan kararlara uymayan üyelere çeşitli
yaptırımlar öngörülmüştür, bu yaptırımlar karara uymama sıklığına göre ihtar,
Dernek’ten ihraç, altın karşılığı senet alınması ve her türlü ticari ilişkinin
kesilmesi biçiminde belirlenmiştir. Belgelerde “Fiyat istikrarı programı” ve
“otokontrol sistemi” ifadeleri geçmektedir. Otokontrol sistemine göre fiyatlara
uymayan kuyumcular diğer kuyumcular tarafından Dernek yönetim kuruluna
şikayet edilmekte, Dernek Başkanı konuyu disiplin kuruluna sevk ederek 1130
gerekli işlemin yapılmasını talep etmektedir.

Kararlara uymayan kuyumcu ile ticari ilişkiler kesilmektedir. Bir kuyumcu ile
ticari ilişkilerin kesilmesi durumunda, kuyumculara bilezik üretip satan ve
toptancı olarak adlandırılan kişiler, genellikle İstanbul’dan ziynet eşyası getirip
satan ve çantacı olarak isimlendirilen aracılar, altın tamiri ile iştigal eden kişiler
ve diğer kuyumcular yaptırım uygulanan kuyumcuyla alışverişi kesmektedirler.
Bu durumda o kuyumcunun küpe, yüzük ve bilezik gibi işlenmiş ürünleri
tedarik etmesi mümkün olmamaktadır. Nitekim belirlenen fiyattan daha düşük
fiyatla altın sattığı tespit edilen ve ikaz yaptırımına rağmen düşük fiyatla satışa 1140
devam eden kuyumcu İsmet GÖZEL, 2004 yılında üyelikten ihraç edilmiştir.
Beyanına göre 2-3 ay kimseyle iş yapamayan İsmet GÖZEL, İzmir’den mal
07-28/255-88
24
tedarik etmek zorunda kalmış, daha sonra üyelerden ve yönetimden özür
dileyerek yeniden üye olabilmiştir.

2002 ve 2004 yılları arasında fiyat istikrarı programının katı uygulandığı tespit
edilmiştir. Özellikle 2002 döneminde fiyatlara uymayan üyelere ihtar
cezasından 10 gram altın karşılığı Dernek’e bağış alınmasına kadar
yaptırımlar uygulanmıştır. 2004 yılında ise fiyat istikrarı çalışmasının istenen
düzeye gelmeye başladığının ifade edildiği, şikayet dilekçelerinden otokontrol 1150
sisteminin etkin işlediği saptanmıştır. 2004 Eylül ayında yönetim kurulu, bazı
kuyumcuların fiyat belirleme kararına uymamaları nedeniyle kısa bir süreliğine
fiyat tespit edilmemesine karar vermişse de, üyelerin talebi üzerine Ekim
ayında fiyat tespiti uygulamasına tekrar dönülmüştür.

Aynı dönemde yönetim kurulu tarafından alınan kararlara uymadıkları tespit
edilen Özkardeşler Kuyumculuk ortakları M. Latif BORAZAN, M. Naci
BORAZAN, M. Nuri BORAZAN ve M. Adil BORAZAN Dernek üyeliğinden
ihraç edilmiş, toptancılara bu kişilere altın alışverişinde bulunmamaları tavsiye
edilmiştir. 1160

9.3.2006 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında Dernek’in açıkladığı
fiyatlara riayet edilmesi yönünde karar alınmıştır. 2001 yılından soruşturmanın
açıldığı döneme değin teşebbüs birliği kararları aracılığıyla son derece etkili,
yaptırımları itibariyle sıkı sıkıya uygulanan bir fiyat tespiti eylemi söz
konusudur.

Dernek’in Dünya ve İstanbul altın borsalarını dikkate alarak altın fiyatlarını
belirlemesi, fiyat belirleme eyleminin ihlal niteliğinde olmadığını
göstermemektedir. Altın fiyatının dünya borsalarında belirleniyor olması 1170
Türkiye’de faaliyet gösteren kuyumcular arasında fiyat rekabetinin mümkün
olmadığı anlamına gelmemelidir. İşçilik içeren ürünler haricinde Darphane
tarafından basılan ve ayarı/gramı standart olan ürünler için dahi fiyat rekabeti
mümkündür. Diğer bir deyişle, kuyumcuların Ata, tam, yarım ve çeyrek gibi
standart ürünlerin satış fiyatlarını diledikleri gibi düşürebilmelerinin önünde
hiçbir engel bulunmaması gerekmektedir.

Altın fiyatlarının Dernek tarafından belirlenmesi ve tüm Dernek üyelerinin bu
fiyatlara uyması üye kuyumculara menfaat sağlarken, bunun tüketicilere
faydası bulunmamaktadır. Tüketicilerin altın alırken Dernek’in belirlediği 1180
minimum seviye üzerinden, altın satarken ise maksimum düzey üzerinden
alışveriş yapması tüketiciye hiçbir fayda sağlamayacaktır. Dernek’in fiyat
belirlemesinde amaç, Dernek üyelerinin altınları belli bir fiyatın üzerinden
satmalarını ve tüketiciden altınları belli bir fiyatın altında satın almalarını
sağlamaktır. Bu sistem, tüketicinin aleyhine işlemektedir. Teşebbüs birliği
tarafından fiyat belirlenmesi en ağır rekabet ihlallerinden biridir.

Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, Dernek’in altın alış ve satış
fiyatını pazar dışında belirlediği ve dolayısıyla bu eylemlerin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı 1190
oluşturan maliyet, kar gibi her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi”
şeklindeki (a) bendi kapsamına girdiği tespit edilmiştir.
07-28/255-88
25

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamına giren anlaşma, uyumlu eylem ve
teşebbüs birliği kararlarının muafiyet için Kurul’a bildirilme yükümlülüğü 5388
sayılı Kanun ile ortadan kaldırılmıştır. Dolayısıyla, Kanun’un 4. maddesi
kapsamında ihlal içeren anlaşma, uyumlu eylem ve kararlara Kurul’un re’sen
muafiyet değerlendirmesi yapabilmesi mümkün olmuştur. Bu çerçevede,
Dernek’in altın alış ve satış fiyatını belirlemesinin muafiyet alıp alamayacağı
soruşturma kapsamında değerlendirilecektir. 1200

J.1.1. Muafiyet Değerlendirmesi

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki anlaşma, uyumlu eylem ve
kararlar, Kanun’un 5. maddesindeki koşulların varlığı halinde yasaklayıcı 4.
maddenin uygulanmasından muaf tutulabilmektedir. Bu noktada vurgulanması
gereken, muafiyet verilebilmesi için 5. maddedeki dört koşulun tamamının
sağlanması gerektiğidir. Bu koşullardan herhangi birinin sağlanmaması
durumunda, diğer koşullar sağlansa dahi muafiyet verilemez. Kanun’un 5.
maddesinde muafiyetin koşulları şu şekilde sayılmıştır: 1210

“ (a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni
gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin
sağlanması,
(b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
(c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
(d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için
zorunlu olandan daha fazla sınırlanmaması.”

Dernek’in altın alış ve satış fiyatını belirlemesinin, muafiyet için aranan 1220
koşullardan olumlu koşul olarak adlandırılan ilk iki koşulu sağlamadığı çok
açıktır. Birinci olumlu koşula göre, “malların üretim veya dağıtımı ile
hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya
teknik gelişmenin sağlanması” gerekmektedir. Dernek tarafından belirlenen
altın alış ve satış fiyatlarının uygulanması zorunlu fiyatlar olması nedeniyle, bu
uygulamanın getireceği ekonomik gelişme veya iyileşmeden bahsetmek
mümkün değildir. İkinci olumlu koşula göre, ekonomik veya teknik gelişme ve
iyileşmelerden tüketicilerin yarar sağlaması gerekmektedir. Altın alış ve satış
fiyatlarının sabit fiyat olarak belirlenmesi sadece Dernek üyelerine fayda
getirmektedir. Bu uygulama neticesinde, düşük fiyatla altın alma veya yüksek 1230
fiyatla altın satma imkanları sınırlanan tüketiciler doğrudan zarar
görmektedirler. Altın alış ve satış fiyatının belirlenmesi ve tüm kuyumcuların
belirlenen fiyatları uygulaması, hatta alınan kararlara uyulmasını sağlamak
için çeşitli yaptırımların uygulanması sonucunda, ilgili pazarda rekabet
tamamen ortadan kalkmakta ve bu rekabet ihlali zorunlu olandan fazla bir
kısıtlama getirmektedir. Dolayısıyla, iki olumsuz koşul açısından da muafiyet
verilmesi mümkün değildir.

Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği’nin altın alış ve satış fiyatını pazar
dışında belirlediği ve dolayısıyla bu eylemin 4054 sayılı Kanun’un 4. 1240
maddesinin “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan
maliyet, kar gibi her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi”
07-28/255-88
26
şeklindeki (a) bendi kapsamına girdiği, ayrıca Kanun’un 5. maddesindeki
koşulların sağlanamaması nedeniyle bu ihlal bakımından muafiyetin söz
konusu olamayacağı kanaatine ulaşılmıştır.

Dernek tarafından belirlenen fiyatlar tüm üyelerin uyması zorunlu olan sabit
fiyatlardır. Mevcut durum bu olmasına rağmen, tavsiye veya maksimum
niteliğinde fiyat açıklamanın bu dosya bakımından muafiyet alıp alamayacağı
da değerlendirilmiştir: Dernek tarafından açıklanan fiyatlar tavsiye veya 1250
maksimum niteliğinde olsa idi bu uygulama 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesindeki muafiyetin koşullarını sağlayabilecekti. Zira, Dernek tarafından
açıklanan tavsiye veya maksimum niteliğindeki fiyatlar üyelerin altın
fiyatlarındaki dalgalanmaları takip etmelerini kolaylaştırırken, tüketicilerin de
altın fiyatları konusunda bilinçlenmelerini sağlayacaktı. Tavsiye veya
maksimum niteliğinde olmasından dolayı açıklanan fiyatlardan düşük fiyatlarla
satış yapmalarının önünde bir engel bulunmayan kuyumcular arasında
rekabet devam edebilecekti. Ancak, yukarıda da ifade edildiği üzere,
Dernek’in yıllardır belirlediği fiyatlar tavsiye veya maksimum niteliğinde
değildir ve mevcut haliyle bu uygulamanın 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi 1260
uyarınca muafiyet alması mümkün değildir.

J.2. Rakiplerin Faaliyetlerinin Zorlaştırılması

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (d) bendinde rekabeti sınırlayıcı karar ve
eylemlere örnek olarak “rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılması,
kısıtlanması veya piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin boykot ya da diğer
davranışlarla piyasa dışına çıkartılması yahut piyasaya yeni gireceklerin
engellenmesi” verilmiştir.
1270
Soruşturma döneminde elde edilen belgelerden, belirlenen altın fiyatlarına
uymayan üyelere çeşitli yaptırımlar uygulandığı tespit edilmiştir. Birçok genel
kurul ve/veya yönetim kurulu kararında altın alış ve satış fiyatlarının
belirlendiği, belirlenen fiyatlara uymayan üyelere uygulanacak yaptırımların
belirtildiği sabit bulunmaktadır. Yaptırımlar uymama sıklığına göre ihtardan
altın karşılığı bağış cezasına, diğer kuyumcular ve toptancılarla ilişkilerin
kesilmesinden üyelikten ihraca kadar değişiklik göstermektedir. Diğer
kuyumcuların şikayetleri üzerine, disiplin kurulu inceleme yapmakta, görüş
doğrultusunda yönetim kurulu, kararlara uymayan üyeler hakkında yaptırım
içeren karar almaktadır. 1280

Örneğin, fiyat belirleme ve yaptırım uygulamaya yönelik alınan 3.7.2001 tarihli
yönetim kurulu kararında, altın fiyatlarının istikrarının temini için alınan kararlar
ve yaptırımlar açıkça belirtilmiş ve karar üyelere duyurulmuştur. Alınan
kararlar doğrultusunda yönetim kurulu kararı ile fiyatlara uymadığı tespit
edilen üyeye ikaz cezası; kararlara uymayan üyelere 10’ar gr altın karşılığı
bağış alınması cezası verilmiştir. Yine Dernek kurallarına uygun satış
yapmayan üyelere de bağış cezası verilmiştir.

Üyelikten ihraç edilen üyenin ihraç sebebi de altın fiyatlarına uymamasından 1290
kaynaklanmaktadır. 9.3.2004 tarihli genel kurul kararına uymaması üzerine
başlayan ihraç sürecinde, söz konusu genel kurulda, Dernek’in açıklamış
07-28/255-88
27
olduğu fiyatlara riayet edileceği karara bağlanmıştır. Ardından yapılan
25.3.2004 tarihli başka bir toplantıda, fiyatları bozanlara cezai müeyyide
uygulanacağı, tekrarı halinde üyelikten ihraç edileceği belirtilerek, fiyatlar
ürünler için ayrı ayrı belirlenmiştir. Anılan toplantılarda alınan kararlara
uymayan üyeler Fatih DAĞ ve İsmet GÖZEL’e 6.4.2004 tarihli yönetim kurulu
kararı ile, “kuyumcu esnafı arasında birlik ve beraberliği, fiyat istikrarını
bozdukları” gerekçesiyle ihtar cezası verilmiş, tekrarlanması halinde
üyeliklerinin sona erdirileceği kendilerine bildirilmiştir. İsmet GÖZEL 1300
hakkındaki bir şikayet üzerine yönetim kurulu, uyarılara rağmen alınan
kararlara uymayan İsmet GÖZEL’in üyelikten ihraç edilmesine karar vermiştir.
İhraç kararı toptancılara ve diğer üyelere bildirilmiş ve İsmet GÖZEL ile
alışverişte bulunulmaması belirtilmiştir.

Elde edilen belge ve bulgular ışığında, altın alış ve satış fiyatını pazar dışında
belirleyen Dernek’in alınan kararlara uymayan üyelere birtakım yaptırımlar
uyguladığı, bazı üyelerin Dernek’ten ihraç edildiği ve faaliyetlerinin
zorlaştırıldığı, dolayısıyla bu eylemlerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin
“rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılması, kısıtlanması veya piyasada 1310
faaliyet gösteren teşebbüslerin boykot ya da diğer davranışlarla piyasa dışına
çıkartılması yahut piyasaya yeni gireceklerin engellenmesi” şeklindeki (d)
bendi kapsamına girdiği kanaatine ulaşılmıştır.

Bu durumda rakip faaliyetlerinin zorlaştırılması eyleminin 4054 sayılı Kanun’un
5. maddesi kapsamında muafiyet alıp alamayacağı değerlendirilecektir.

J.2.1. Muafiyet Değerlendirmesi

4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan dört koşul açısından 1320
değerlendirme yapıldığında, öncelikle rakip faaliyetlerinin zorlaştırılması
eyleminin anılan koşullardan hiçbirini sağlamadığı görülmüştür. Dernek
tarafından alınan fiyat belirleme kararlarına uymayan üyeler hakkında önce
sözlü/yazılı ihtar, daha sonra para cezası ve en son aşama olarak üyelikten
ihraç ve alışverişin kesilmesi yaptırımları uygulanmaktadır. Dernek
üyeliğinden ihraç ve alışverişin kesilmesi neticesinde faaliyetleri güçleşen
teşebbüs orta veya uzun vadede piyasadan çıkmak durumunda kalacak ve
piyasadan bu şekilde bir veya birkaç aktörün eksilmesi rekabeti olumsuz
yönde etkileyecektir. Ancak, Dernek üyeliğinden ihraç ve alışverişin kesilmesi
yaptırımının rekabete olan asıl olumsuz etkisi başka bir açıdan ortaya 1330
çıkmaktadır: Bu tür ağır bir yaptırımla karşı karşıya kalmak istemeyen
kuyumcular fiyat rekabetine girişmekten kaçınmakta ve dolayısıyla piyasadaki
etkin rekabet tamamen ortadan kalkmaktadır.

Birinci koşul açısından, belirlenen fiyatlara uymayan kuyumcuların
faaliyetlerinin zorlaştırılması eylemi ile malların üretim ve dağıtımında ve
hizmetlerin sunulmasında herhangi bir yenilik, ekonomik ya da teknik gelişme
sağlanması söz konusu değildir. Ekonomik ya da teknik bir gelişme
sağlamayan bir eylemin tüketiciye yarar sağlaması mümkün olmayacaktır.
Aksine piyasada rakiplerin faaliyetinin zorlaştırılması ya da engellenmesi 1340
yahut rakiplerin piyasa dışına çıkarılması uzun vadede rekabeti olumsuz
yönde etkileyeceğinden tüketici zarar görecektir. Diğer yandan rakip
07-28/255-88
28
faaliyetlerinin zorlaştırılmasının, rekabeti zorunlu olandan fazla kısıtladığı,
uygulanan yaptırımlarla fiyat birliğine uyulmasına zorlanarak rekabetin ortadan
kaldırıldığı dikkate alındığında, iki olumsuz koşulun da sağlanmadığı
görülmektedir. Bu itibarla, Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği’nin pazar
dışında belirlenen altın alış ve satış fiyatına yönelik alınan kararlara uymayan
üyelere birtakım yaptırımlar uygulayarak, bazı üyeleri Dernek’ten ihraç ederek
rakip faaliyetlerini zorlaştırması eyleminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin
“rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılması, kısıtlanması veya piyasada 1350
faaliyet gösteren teşebbüslerin boykot ya da diğer davranışlarla piyasa dışına
çıkartılması yahut piyasaya yeni gireceklerin engellenmesi” şeklindeki (d)
bendi kapsamına girdiği, ayrıca Kanun’un 5. maddesindeki koşulların
sağlanamaması nedeniyle bu ihlal bakımından muafiyetin söz konusu
olamayacağı kanaatine ulaşılmıştır.

J.3. Mal Arzının Kontrolü

Yaz nöbetinin amacının, Manisa’da yazın azalan nüfus nedeniyle tüm
kuyumcuların açık olmasını engelleyerek, piyasada arzın kontrolünü sağlamak 1360
olduğu tespit edilmiştir. Arz miktarı piyasa dışında belirlenmiş olmaktadır. Bu
eylem bir bakıma bölge/müşteri paylaşımına da benzemektedir. Bölge veya
müşteri paylaşımında bölge ya da müşteriler paylaşılırken, yaz nöbetinde
hafta sonu günleri paylaşılmaktadır. Azalan talep nedeniyle rekabetin artacağı
bu dönemde, piyasanın kendi aleyhlerine bozulmaması için yaz nöbeti
oluşturmak ve sıkı bir şekilde uygulamak ihtiyacı duymaktadırlar. Bu noktada
rekabet ihlali meydana gelmektedir. Bazı dönemlerde yaz nöbeti
uygulamasına gidilmemesi ise nöbete uymayan birkaç kuyumcu olmasından
kaynaklanmaktadır. Özellikle, Özkardeşler Kuyumculuk ortaklarının Dernek
üyeliklerine son verilmesinden sonra, bu kişiler üzerinde herhangi bir yaptırım 1370
gücü bulunmayan Dernek yaz nöbeti uygulamasını zorunluluk nedeniyle sona
erdirmiş, 2005 ve 2006 yıllarında yaz nöbeti uygulanmamıştır.

Cumartesi günleri dükkanını açmak isteyen bir kuyumcunun nöbet sistemine
uymaya zorlanması rekabetin engellenmesi niteliğindedir. Dolayısıyla, yaz
nöbeti uygulaması 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin “mal veya hizmetin arz
ya da talep miktarının kontrolü veya bunların piyasa dışında belirlenmesi”
şeklindeki (c) bendi kapsamındadır.

Bu durumda mal arzının kontrolü eyleminin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi 1380
kapsamında muafiyet alıp alamayacağının değerlendirilmesi gerekmektedir.

J.3.1. Muafiyet Değerlendirmesi

4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan dört koşul açısından
değerlendirme yapıldığında, ilk olarak yaz nöbeti yoluyla mal arzının kontrolü
eylemi ile malların üretim ve dağıtımında ve hizmetlerin sunulmasında
herhangi bir yenilik, ekonomik ya da teknik gelişme sağlanması söz konusu
değildir. Ekonomik ya da teknik bir gelişme sağlamayan bir eylemin tüketiciye
yarar sağlaması mümkün olmayacaktır. Aksine arz miktarının piyasa dışında 1390
belirlenmesi sonucunda tüketicilerin alternatif temin kaynağı ortadan
kalkacaktır. Yaz nöbeti yoluyla mal arzının kontrolü uygulamasının tek
07-28/255-88
29
faydası, nöbetçi oldukları hafta sonlarında satışlarını arttırma ve diğer hafta
sonlarında ise istirahat edebilme imkanı elde eden Dernek üyesi kuyumculara
olabilecektir. Bu eylem iki olumlu koşulu yerine getiremediğinden, diğer iki
olumsuz koşul açısından değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
Dolayısıyla, mal arzının kontrolü eyleminin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin “mal veya hizmetin arz ya da talep miktarının kontrolü veya
bunların piyasa dışında belirlenmesi” şeklindeki (c) bendi kapsamına girdiği,
ayrıca Kanun’un 5. maddesindeki koşulların sağlanamaması nedeniyle bu 1400
ihlal bakımından muafiyetin söz konusu olamayacağı kanaatine ulaşılmıştır.

K. SONUÇ

23.3.2006 tarih ve 06-20/261-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen
soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapora, toplanan delillere, sözlü
savunma toplantısındaki açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre,

1- Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği’nin faaliyetleri ile 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine Kurul Üyesi Mehmet Akif ERSİN’in 1410
farklı gerekçesi ve OYÇOKLUĞU ile,

2- Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği’ne, 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesine muhalefetten aynı yasanın 16. maddesinin 2. fıkrası uyarınca,
2005 yılı 10.485,16 YTL tutarındaki gayri safi gelirinin takdiren %1’i
oranında olmak üzere 104,9 YTL idari para cezası verilmesine, ancak
verilecek para cezası, asgari hadden aşağı olamayacağından, 2005/2 sayılı
Tebliğ uyarınca asgari ceza miktarı olan 5.800 YTL idari para cezası
verilmesine OYÇOKLUĞU ile
1420
karar verilmiştir.





















07-28/255-88
30

28.03.2007 Tarih ve 07-28/255-88 Sayılı Kurul Kararı’na

KARŞI OY GEREKÇESİ


1) İlgili Kurul Kararı ile, Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği’nin, aslında,
belli bir meslek grubunun dernek faaliyetleri kapsamındaki ortak karar ve
eylemleri olarak nitelendirilebilecek bazı davranışları, ihlal gerekçesi olarak
görülmüş ve Derneğe idari para cezası verilmiştir. Halbuki, altın alım ve satım
fiyatının belirlenmesi, rakiplerin faaliyetlerinin zorlaştırılması ve mal arzının
kontrol edilmesi gibi telâkki edilen ve rekabete aykırı olarak nitelenen söz
konusu davranışlar, ilgili piyasanın, ilgili mesleğin ve ilgili meslek
mensuplarının özellikleri göz önüne alındığında, böyle bir tanımlamadan ve
ilgili piyasada rekabeti olumsuz yönde ve önemli ölçüde etkilemekten uzaktır.

2) Gerek Soruşturma açılması kararından önce, gerekse Soruşturma
döneminde ilgili pazar gibi, geleneksel olarak varlığı ve farklı uygulamaları
bilinen bir alanda, daha geniş çaplı ön inceleme veya araştırmalar
yapılabilseydi, olan bitenler , rekabeti önemli ölçüde etkileyen karar veya
eylemler şeklinde nitelendirilmeyebilecekti. Başlangıçta, öncelikle, var ise,
rekabete aykırı uygulamalar tespit edilip, ilgili dernek yönetiminin ve esnaf
kesiminin, nasıl davranacakları belirlenebilir, sonra da 4054 sayılı Kanunun
9.3. maddesine göre müeyyide destekli bir tebligat yapılabilirdi. Nitekim, ilgili
esnaf, Soruşturma sürecinde üzerinde durulan her türlü uyarıya itiraz
etmeksizin uymuş, uyulması istenilen kurallara riayetten geri durmamıştır.

3) Söz konusu Dernek veya Oda yönetimlerinin, ata lira, çeyrek gibi altınlara
ait günlük azami satış fiyatlarını belirlemek, yaz nöbeti tutmak ve esnafın
alınan ortak kararlara uygun hareket etmelerini temin gibi mevcut
uygulamalarının, genel olarak ve özellikle de sektöre özgü sebeplerle, hem
meslek mensubu esnaflar, hem tüketiciler hem de mesleki oda veya dernek
teşkilini zorunlu kılan ” kamu iradesi “ tarafından kamu yararı gerekçesiyle,
öteden beri, alenen ve zımnen meşru görülmesi bilinen bir husustur. Bu
sebeple, Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Teşekkülü olarak kabul edilen
Esnaf ve Sanatkârlar Odalarına benzer fonksiyonları olan Kuyumcu ve
Sarraflar Derneklerinin (ki, Oda kurmak için yeterli sayıda esnafın bulunmadığı
hallerde tercih edilen organizasyon modeli olmaktadır) bulunduğu ilgili
pazarlardaki benzer uygulamaların eskiden beri var olması ve ülkenin hemen
her tarafında halen devam ediyor olması, bir bakıma bir karînedir ve bu tür
uygulamalara muafiyet tanımak için yeterli bir gerekçedir. Dolayısıyla, Manisa
Kuyumcular ve Sarraflar Derneği’nin karar ve eylemlerinin, “rekabeti olumsuz
yönde etkilediği ve ihlal ettiği” şeklindeki bir tespit, somut ve yaygın, ilgili
piyasada rekabeti önemli ölçüde etkileyen olumsuz bir olgunun varlığından
ziyade, olsa olsa, bu yöndeki bir abartma veya kabule dayanmaktadır.

4) Rekabet politikası önemlidir. Kurul, 4054 Sayılı Kanun çerçevesinde takdir
hakkını kullanır ve karar verirken, ilgili Pazar ve meslek mensupları gibi,
geleneksel, kültürel ve sosyo-ekonomik özelliklere sahip alanlarda, muafiyetin
anlamı ve sınırları üzerinde dikkatle durmalıdır. Gerekirse, bu tür pazarlarda,
07-28/255-88
31
şikayet veya “olay”ları grup veya bireysel muafiyet statüsünde ele alma
yaklaşımını benimsemelidir.


5)Rekabet savunuculuğu görevinin gerekleri ve kaynak kullanımının etkinliği
açısından bakıldığında, rekabete aykırı düşen yapı, işleyiş ve davranışları
önlemenin soruşturma dışı çeşitli yöntemlerinin bulunduğu bilinmektedir.
Dolayısıyla, ilgili sektördeki ve ilgili coğrafi pazarlardaki olumsuz etkileri ihmal
edilebilir nitelikteki birtakım sınırlı, bireysel veya istisnai uygulamaları
soruşturma açmadan çözmek mümkün iken, bu yola gitmeyip soruşturma
açarak ve ihlalin varlığı şeklinde kararlar vererek çözmeye çalışmak, Rekabet
Kurulu’nun etkinliği açısından bir gösterge olmayacak, bilakis, öncelik
sıralamasına ve usûl ekonomisine aykırı düşecektir.

6) Ayrıca, yapılan şikayetlerde, aslında, etkin yönetim anlayışına ters düşen
tavır ve davranışlar içinde olabilen Oda veya Dernek yönetim veya yöneticileri
ile üyeler arasındaki bir takım anlaşmazlıkların Rekabet Kurumu üzerinden
çözülmeye çalışılması gibi bir eğilimin de var olabileceğinin gözden uzak
tutulmaması gerekirdi.

Manisa Kuyumcular ve Sarraflar Derneği hakkında verilen Kurul Kararı’na ,
yukarıda sözü edilen gerekçeler ile katılma imkanı bulamadım.





Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Kurul üyesi





















07-28/255-88
32
(28.3.2007 tarihli, 07-28/255-88 sayılı Kurul Kararı’na)
FARKLI OY GEREKÇESİ


Soruşturma, Manisa Kuyumcular Odasının birtakım uygulamalarının
Kanun’un 4. maddesine aykırı olup olmadığının tespiti amacıyla açılmıştır.
Soruşturma Raporunda ihlal olarak üç eylem tanımlanmıştır. Bunlardan ilk ikisi; ‘altın
alım ve satım fiyatlarının Oda tarafından belirlenmesi’ ve ‘rakiplerin faaliyetlerinin
zorlaştırılması’dır. Bu konulara ilişkin tespitlere ve Kurulun değerlendirmelerine esas
itibariyle iştirak edilmektedir.

Ancak, üçüncü ihlal iddiası olan ‘mal arzının kontrolü’ne ilişkin
değerlendirmelere iştirak etmem mümkün olamamıştır. Mal arzının kontrolü ve
dolayısıyla Kanun’un ihlali olarak nitelendirilen eylem şudur: Kuyumcular Odası
Yönetim Kurulu, 2001 yılında yaz tatili uygulamasına geçilmesi kararı almıştır. Bu
çerçevede yaz aylarında cumartesi günleri dükkânlar kapatılmakta, müşterilerin
talebini karşılamak üzere de nöbetleşe olarak bazı dükkanlar açık tutulmaktadır. Bu
eylem Soruşturma Heyeti tarafından ‘mal arzının kontrolü’ olarak nitelendirilmekte ve
Kurul çoğunluğu da bu görüşe iştirak etmektedir.

‘Mal arzının kontrolü’nün ihlal sayılabilmesi için piyasadaki rekabetin
üzerinde olumsuz etki doğurması gerektiği literatürde de benimsenen bir görüştür.
Teorik olarak, rakip teşebbüslerin bir araya gelerek piyasaya arz edecekleri ürün
miktarı üzerinde anlaşmaya varmalarının, arzın kısıtlanması ve böylece fiyatların
yükseltilmesi gibi rekabeti sınırlayıcı etkiler doğurması beklenmektedir. Bu nedenle
de bu tür uygulamalar ihlal kapsamında yer almaktadır. Ancak, bir teşebbüs birliği
olan Manisa Kuyumcular Odasının rakipler arasında rekabeti kısıtlama amacı
olmayan, bir anlamda çalışma düzenine ilişkin olarak aldığı bir mesleki kararı rekabet
kurallarına aykırı olarak değerlendirmek mümkün değildir. Bu uygulama teknik
anlamda ‘mal arzının kontrolü’ olarak nitelendirilemez. ‘Mal arzının kontrolü’ tek
başına değil, fiyatların artması, bilgi değişimi ve özellikle piyasa paylaşımı gibi başka
anlaşma veya uygulamalarla bir arada bulunduğunda anlamlı ve ihlal mahiyetindedir.
Aksinin kabulü, rekabet literatürüne pek de rastlanmayan ve benim katılmamın
mümkün olmadığı ilginç bir katkı olacaktır.

Bu itibarla, diğer ihlaller yönünden çoğunluk görüşüne katılmakla beraber,
mal arzının kontrolü olarak nitelenen uygulamanın ihlal olmadığı düşüncesiyle bu
farklı gerekçenin yazılması gereği ortaya çıkmıştır.





Mehmet Akif ERSİN
Kurul Üyesi



Full & Egal Universal Law Academy