Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/B.G.-01/3 (Devralma)
Karar Sayısı : 01-20/188-47
Karar Tarihi : 25.4.2001
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M.Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER
B. RAPORTÖRLER : Bülent GÖKDEMİR, Hilmi BOLATOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Bosch Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Handan OKTAY
Cumhuriyet Cad. Gezi Apt. No: 19/9-10
80090 Taksim/İstanbul
D. TARAFLAR : Bosch Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Organize Sanayi Böl. Yeşil Cad. No:27 Bursa
Mannesman Rexroth Hidrolik ve Otomasyon
Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Fevzi Çakmak Cad. No: 3
34360 Sefaköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Mannesman Rexroth Hidrolik ve Otomasyon Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’nin Bosch Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye ait otomasyon teknolojisine
yönelik malvarlığını devralması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına en son 11.4.2001 tarih ve 1647 sayı
ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ ve bu Tebliğ'de değişiklik yapan 1998/2 sayılı
Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 18.4.2001 tarih, D3/1/B.G.-01/3
sayılı Ön İnceleme Raporu, 20.4.2001 tarih, REK.0.07.00.00/22 sayılı Başkanlık
önergesi ile 01-20 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
01-20/188-47
2
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Bildirim konusu işlemin, tarafların endüstriyel
hidrolik üretimi pazarındaki toplam pazar payları yönüyle, 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesine dayanılarak çıkarılan, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında olduğu, ancak devir işleminin sektördeki
yoğunlaşma oranı, ürünlerin nitelikleri ve tarafların ilgili pazardaki payları dikkate
alındığında Kanun’un 7. maddesi anlamında bir hakim durum yaratmadığı ya da
mevcut bir hakim durumu güçlendirmediği, bu nedenle bildirim konusu işleme izin
verilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
Bildirim konusu işlemde devralan taraf Mannesman Rexroth Hidrolik ve
Otomasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Mannesman Rexroth A.Ş.), devralan taraf ise
Bosch Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Bosch A.Ş.)’dir.
Temel faaliyet alanı otomasyon teknolojisi olan Bosch A.Ş.’nin hisselerinin
tamamı Robert Bosch GmbH’ye aittir ve bu şirket tarafından atanan yönetim
kurulu vasıtasıyla yönetilmektedir.
Mannesman Rexroth A.Ş. ise hidrolik ve otomasyon teknolojisi alanında faaliyet
göstermekte olup, hisselerinin tamamı Mannesman Rexroth AG’ye aittir.
H.2. İlgili Pazar
Devralma işlemine taraf teşebbüslerin ortak faaliyet alanları hidrolik ve pnömatik
üretimidir. Hidrolik ve pnömatik güç iletim yöntemleri, basınçlandırılmış
akışkanların iletimi ve denetimi yoluyla mekanizmaların çalışmasını sağlayan
yöntemlerdir. Söz konusu akışkanın bir sıvı olması durumunda sistem için
“hidrolik”, bir gaz olması durumunda ise “pnömatik” ifadesi kullanılmaktadır. Bu
bağlamda hidrolik ve pnömatik üretimini iki ayrı pazar olarak değerlendirmek
gerekmektedir. Bununla birlikte hidrolikler de kullanım alanlarının ve teknik
özelliklerinin farklılığı dolayısıyla gerek talep gerekse arz ikamesi yönünden mobil
ve endüstriyel hidrolikler olarak iki ayrı alt pazara ayrılmaktadır. Bu hususlar
dikkate alınarak devralma işleminde; “pnömatik üretimi”, “mobil hidrolik üretimi”
ve “endüstriyel hidrolik üretimi” olmak üzere üç farklı ürün pazarı tanımlanmıştır.
İlgili coğrafi pazar ise tarafların Türkiye genelinde faaliyet göstermeleri nedeniyle
“Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir
01-20/188-47
3
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirime konu işlem, Bosch A.Ş.’nin otomasyon teknolojisine yönelik
faaliyetlerinin ve bu faaliyetlere yönelik mal varlığının, Mannesman Rexroth A.Ş.
tarafından devralınmasıdır.
İşlemin tarafları ile rakip teşebbüslerin ilgili pazarlardaki son üç yıla ait ciro ve
pazar paylarına aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 1. Pnömatik üretimi pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin ciro ve pazar payları
Ciro (milyon Euro)** Pazar payı (%) Şirket
1997 1998 1999 1997 1998 1999
Rexroth 0.2 0.3 0.2 1.7 2.8 2.0
Bosch 0.5 0.5 0.3 3.3 4.2 2.2
Festo 4.5 4.8 5.0 32.1 43.2 41.7
Entek (SMC) 1.6 1.8 2.0 11.4 16.4 16.7
Mert+Hidrel(Camozi) 1.4 1.5 1.5 10.3 13.4 12.5
Diğer* 5.8 2.1 3.0 41.2 20.0 25.2
Toplam 14.0 11.0 12.0 100.0 100.0 100.0
Tablo 2. Mobil Hidrolik üretimi pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin ciro ve pazar payları
Ciro (milyon Euro)** Pazar Payı (%) Şirketler
1997 1998 1999 1997 1998 1999
Rexroth 1.5 1.4 1.5 4.3 3.6 5.0
Bosch 0.2 1.0 1.6 0.4 2.4 5.3
Mert Teknik (Sauser Danfoss) 4.6 4.7 4.8 13.2 11.8 16.0
Hidroser (Parker) 1.0 1.0 1.0 2.9 2.4 3.3
Hidro Kontrol Makina (Casappa) 1.4 1.4 1.4 3.9 3.5 4.8
Hidrel (Marzochi) 0.4 0.3 0.3 1.2 0.8 0.9
Diğer* 25.9 30.2 19.4 74.1 75.5 64.7
Toplam 35.0 40.0 30.0 100.0 100.0 100.0
Tablo 3. Endüstriyel hidrolik üretimi pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin ciro ve pazar payları
Ciro (milyon Euro)** Pazar Payı (%) Şirketler
1997 1998 1999 1997 1998 1999
Rexroth 6.0 5.7 6.0 18.3 18.5 21.5
Bosch 0.6 0.8 1.1 1.7 2.6 3.9
Mert Teknik (Sauser Danfoss) 1.2 1.2 1.2 3.5 3.8 4.3
Hidroser (Parker) 4.0 3.8 4.0 12.1 12.4 14.3
Hidropak (Eaton Vickers) 1.5 1.6 1.6 4.6 5.0 5.7
Hidrel (Atos) 1.4 1.2 1.0 4.2 4.0 3.5
Diğer* 18.3 16.7 13.1 55.6 53.7 46.8
Toplam 33.0 31.0 28.0 100.0 100.0 100.0
*Diğer gurubu, sayıları yaklaşık 200 civarında olan pazar payları oldukça düşük, küçük ve orta
ölçekli işletmeleri temsil etmektedir.
** 31 Aralık tarihi itibarıyla 1997, 1998, 1999 yıllarında TCMB Euro/TL paritesi sırasıyla 225.180
TL, 366.190 TL ve 542.096 TL olarak gerçekleşmiştir.
01-20/188-47
4
Tablolarda yer alan rakamlardan anlaşılacağı üzere, pnömatik ve mobil hidrolik
üretimi pazarlarında tarafların toplam ciro ve pazar payları, 1997/1 sayılı Tebliğ’in
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde belirtilen 25 trilyon TL ciro ve %25
pazar payı eşiklerini aşmamaktadır. Endüstriyel hidrolik üretimi pazarında ise söz
konusu ciro eşiği aşılmamakla birlikte, tarafların 1999 yılı pazar payları toplamı,
% 25.4 seviyesinde gerçekleştiğinden pazar payı eşiği aşılmaktadır. Bu nedenle
bildirim konusu devralma işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabidir.
Yukarıda yer verilen tablolar incelendiğinde, ilgili ürün pazarlarının yapısına ilişkin
olarak aşağıdaki sonuçlara ulaşılmaktadır:
- Tablo 1’den görüldüğü üzere; pnömatik üretimi pazarında, beş büyük firmanın
pazar payları toplamı yaklaşık olarak %75, küçük ölçekli 200 civarında firmanın
toplam payları ise %25 seviyesinde seyretmektedir ve beş büyük firma içinde
devralma işlemi taraflarının pazar payları toplamı ortalama %5’tir.
- Tablo 2’ye göre; mobil hidrolik üretimi pazarında, pazar payları toplamı yaklaşık
%25 olan altı büyük firma ile pazar payları toplamı %75 olan ve sayıları 200’ü
bulan küçük ölçekli firmalar faaliyet göstermektedir. Altı büyük firma içinde Bosch
A.Ş. ve Mannesman Rexroth A.Ş.’nin pazar payları toplamı ortalama %7
seviyesindedir.
- Tablo 3’e göre; pazar payı eşiğinin aşıldığı tek pazar olan endüstriyel hidrolik
üretimi pazarında ise, pazar payları toplamı yaklaşık %45 olan altı firma ile pazar
payları toplamı %55 civarında seyreden ve yine sayıları 200’e yaklaşan çok
sayıda küçük ölçekli firma faaliyet göstermektedir. Pazarın yaklaşık yarısını
oluşturan altı firma içinde devralma işleminin tarafları olan Bosch A.Ş. ve
Mannesman Rexroth A.Ş.’nin pazar payları toplamı; 1997 yılında %20, 1998’de
%21.1 ve 1999’da %25.4 seviyesinde artan bir eğilim göstermektedir.
Bu değerlendirmeler çerçevesinde, her üç pazarda da faaliyet gösteren
firmalardan herhangi birinin tek başına, rakiplerinden bağımsız hareket ederek
fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme
gücüne sahip olduğunu söylemek mümkün görünmemektedir. Ayrıca sayıları
pnömatik üretimi pazarında beş, mobil ve endüstriyel hidrolik üretimi pazarında
altı olan büyük firmaların, sayıları 200 civarında olan ve aynı sırayla pazar payları
toplamı %25, %75 ve %55 seviyesinde olan rakiplerini dikkate almaksızın
pazarda birlikte hakim durumda bulunduklarını ileri sürmek de mümkün
görünmemektedir.
Yukarıda açıklandığı üzere devralma işlemi taraflarının, pazar payı eşiğini
aştıkları tek pazar olan endüstriyel hidrolik üretimi pazarında toplam pazar payları
%25’in biraz üzerindedir ve bu oranın, rakiplerin pazar payları ve ürünlerin niteliği
göz önüne alındığında bir hakim durum yaratması imkan dahilinde değildir.
01-20/188-47
5
I. SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde, Mannesman
Rexroth Hidrolik ve Otomasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin Bosch Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’ye ait otomasyon teknolojisine yönelik malvarlığını devralması
işleminin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak düzenlenen 1998/2
sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem
olduğuna; bununla birlikte, işlemin aynı Kanun maddesi anlamında hakim durum
yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve böylece rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığına, dolayısıyla bildirim
konusu devralmaya izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy