Marmara bölgesi çimento pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4 üncü maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti - Karar Sayı 06-68/926-265

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-1-18 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 06-68/926-265
Karar Tarihi : 2.10.2006

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN


B. RAPORTÖRLER: M. Akif KAYAR, Mert KARAMUSTAFAOĞLU, Metin PEKTAŞ

C. ŞİKAYET EDEN: Re’sen

D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR: 20

D.1. Akçansa Çimento Sanayi Ticaret A.Ş.
Hüseyin Bağdatlıoğlu İş Merkezi Kat 5-8 Kayasultan Sok.
Kozyatağı – İstanbul
Temsilcisi: Av. Nurkut İnan
Çobanyıldızı Sok. 8/12 Çankaya – Ankara

D.2. Anadolu Çimentoları T.A.Ş.
Halk Sokak Pakpen Plaza No:40/44 Sahra-i Cedit İstanbul
30
D.3. Bolu Çimento Sanayi A.Ş.
Çaydurt Mevkii Bolu Mengen Yolu Bolu
Temsilcisi: Av. İ.Yılmaz ASLAN
Maya Akar Center 100/10 34394 Esentepe - İstanbul

D.4. Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.
PK 15 16451 Bursa
Temsilcisi: Av. İ.Yılmaz ASLAN
Maya Akar Center 100/10 34394 Esentepe - İstanbul
40
D.5. Lafarge Aslan Çimento A.Ş.
Yolbulan Plaza B Blok Kat:4 Sarı Kanarya Sok. No:22
34742 Kozyatağı Kadıköy - İstanbul
Temsilcisi: Av. Mehtap Yıldırım – Öztürk, Av. Zeynep İnce
Piyade Sok. Portakal Çiçeği Apt. No:18 C Blok Kat: 3 06550
Çankaya – Ankara

D.6. Marmara Çimento ve Yapı Malzemeleri Sanayi Ticaret A.Ş.
Halk Sokak Pakpen Plaza No:40/44 Sahra-i Cedit İstanbul
50
06-68/926-265
2
D.7. Nuh Çimento Sanayi Ticaret A.Ş.
Akyar Mevkii Hereke/Körfez-Kocaeli

D.8. Rota Denizcilik ve Ticaret A.Ş.
Atatürk Caddesi Esin Sokak Yazgan İş Merkezi No:3 D:15-16 Kozyatağı-
İSTANBUL

D.9. Set Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Halk Sokak Pakpen Plaza No:40/44 Sahra-i Cedit İstanbul
60
E. DOSYA KONUSU: Marmara bölgesi çimento pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4 üncü
maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Marmara bölgesi çimento pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerin yatay anlaşmalar yoluyla fiyat tespiti ve dikey anlaşmalar yoluyla
bayiler arası ticareti engelleyici uygulamalar gerçekleştirdikleri iddiası.

G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu’nun 23.12.2004 tarih, 04-81/1155-M sayılı
kararı uyarınca; Marmara, Batı Karadeniz, İç Anadolu ve Akdeniz bölgeleri çimento 70
ve hazır beton pazarlarında faaliyet gösteren teşebbüsler hakkında önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir.
Önaraştırma sonunda hazırlanan 2.3.2005 tarih, 2005-1-18/ÖA-04-MÖP sayılı
Önaraştırma Raporu Rekabet Kurulu’nun 24.3.2005 tarihli toplantısında görüşülerek
yukarıda yer verilen teşebbüsler hakkında soruşturma açılmıştır.
Soruşturma kararı hakkında soruşturma açılan teşebbüslere tebliğ edilmiş ve bu
teşebbüslerden ilk yazılı savunmalarını göndermeleri talep edilmiştir.
Rekabet Kurulu’nun 14.7.2005 tarih ve 05-47/671-M sayılı kararı ile Kurum
kayıtlarına 3.6.2005 tarihinde intikal eden Adapazarı ilindeki çimento ürünleriyle ilgili
şikayet dilekçesinin devam etmekte olan Marmara Bölgesi çimento soruşturmasına 80
dahil edilmiştir.
Soruşturma Heyeti’nin talebi üzerine, Rekabet Kurulu’nun 15.9.2005 tarih ve 05-
58/852-M sayılı kararı ile soruşturma süresinin üç ay uzatılmasına karar verilmiştir.
Rekabet Kurumu uzmanlarınca 2.1.2006 tarihinde Akçansa’da yapılmak istenen
yerinde inceleme’nin teşebbüs yetkililerince engellenmesi ve yerinde incelemenin
hakim kararı ile ancak bir gün sonra yapılabilmesi üzerine, söz konusu teşebbüs
Rekabet Kurulu’nun 26.1.2006 günü 06-04/53-M sayılı kararı ile idari para cezası ile
cezalandırılmıştır.
Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin ilk yazılı savunmaları süresi içerisinde
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 90
Soruşturma sonunda hazırlanan 24.3.2006 tarih, SR/06-8 sayılı Soruşturma
Raporu’nun taraflara tebliğinin ardından taraflar ikinci yazılı savunmalarını göndermiş
ve buna karşı soruşturma heyetinin ek yazılı görüşü taraflarca en son 14.6.2006
tarihinde tebellüğ edilmiştir. Rekabet Kurulu’nun 6.7.2006 tarih 06-47/644-M sayılı
06-68/926-265
3
kararıyla teşebbüslere son yazılı savunmalarını göndermeleri için 20 günlük ek süre
tanınmış, teşebbüslerin son yazılı savunmaları süresi içerisinde Kuruma intikal
etmiştir.
Yürütülen soruşturma ile ilgili olarak 25.9.2006 tarihinde sözlü savunma toplantısı
yapılmıştır.
13.7.2005 tarih, 25874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5388 sayılı “Rekabetin 100
Korunması Hakkında Kanunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun”un 5.
maddesinde yer alan “…Soruşturma yapılmasına karar verildiği takdirde Kurul ilgili
daire başkanının gözetiminde soruşturmayı yürütecek raportör veya raportörleri
belirler.” hükmü uyarınca alınan 13.7.2005 tarih, 05-46/667 sayılı Kurul kararı
doğrultusunda, mevcut soruşturmanın Heyet Başkanlığını yürüten Kurul Üyesi
Tuncay SONGÖR nihai karar toplantısına katılmamıştır.
Rekabet Kurulu, 2.10.2005 tarihinde, 06-68/926-265 sayı ile nihai kararını vermiş ve
bu karar 10.10.2006 tarihinde tefhim edilmiştir.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Soruşturma Raporu ve Ek Görüş’te 110
1)
- Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Anadolu Çimentoları T.A.Ş.,
- Bolu Çimento Sanayi A.Ş.,
- Lafarge Aslan Çimento A.Ş.,
- Marmara Çimento ve Yapı Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Nuh Çimento A.Ş.,
- Set Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin

2002 yılında Marmara Bölgesi çimento pazarında birlikte fiyat tespit ederek Kanun’un 120
4. maddesini ihlal ettikleri iddiasını ispatlamaya yeterli delil olmadığı,

2)
- Bolu Çimento Sanayi A.Ş.,
- Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.,
- Rota Denizcilik ve Ticaret A.Ş. (Rota Liman Hizmetleri Sanayi A.Ş.)’nin

2004 yılında fiyat tespiti ya da hassas rekabetçi bilgilerin değişimi şeklinde Kanun’un
4. maddesini ihlal ettikleri iddiasını ispatlamaya yeterli delil olmadığı,
130
3)
- Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.’nin

bayilerinin bölgeler arası ticaretini engelleyici uygulamalarıyla Kanun’un 4. maddesini
ihlal ettiği ve aynı Kanun’un 16. maddesi uyarınca idari para cezası ile
cezalandırılması gerektiği,

4) Akçansa’nın 3.2.2006 tarihli yazı ve eklerinde çimento satış fiyatları ve maliyetleri
hakkında eksik, yanlış, yanıltıcı bilgi verdiği veya hiç bilgi vermediği ve dolayısıyla
06-68/926-265
4
4054 sayılı Kanun’un 16/1(b) maddesi uyarınca idari para cezası ile cezalandırılması 140
gerektiği,

sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.

I. TARAFLAR:

I.1. Akçansa Çimento San. Ve Tic. A.Ş. (Akçansa)

Şirketin hissedarlık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:
150
Tablo 1: Akçansa Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
CBR International Holdings B.V. 39,72
Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. 32,24
Aksigorta 7,48
Akbank Tekaüt Sandığı Vakfı 2,19
Diğer - Halk 18,38
Toplam 100,00

Tablo 2: Akçansa Yönetim Kurulu
Erhan Kamışlı Başkan
Daniel H.J. Gauthier Başkan Yrd.
Ziya Engin Tunçay Üye
Ali Emir Adıgüzel Üye
Ahmet Cemal Dördüncü Üye
Stefan Dreher Üye
Albert Scheuer Üye
Mehmet Civelek Üye

I.2. Bolu Çimento San. A.Ş. (Bolu Çimento)

Şirketin hissedarlık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:

Tablo 3: Bolu Çimento Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
OYAK 51,94
Diğer Gerçek ve Tüzel Kişiler 48,06
Toplam 100,00
160
Tablo 4: Bolu Çimento Yönetim Kurulu
Celalettin Çağlar Başkan
İbrahim Tülü Başkan Vekili
Şinasi Demir Üye
A.Rıza Altıparmak Üye
Enis Sinan Kuru Üye
Aydan Kasımoğlu Üye
Güney Arık Üye

I.3. Lafarge Aslan Çimento A.Ş. (Lafarge Aslan)

Şirketin hissedarlık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:


06-68/926-265
5
Tablo 5: Lafarge Aslan Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Financiere Lafarge Sas 96,7
Diğer 3,3
Toplam 100,00

Tablo 6: Lafarge Aslan Yönetim Kurulu 170
Fadlullah Cerrahoğlu Başkan
Pierre Damnon Başkan Vekili
Yves de Clerck Üye
Bertrand Deau Üye
Erdoğan Pekenç Üye

I.4. Nuh Çimento San. A.Ş. (Nuh Çimento)

Şirketin hissedarlık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:

Tablo 7: Nuh Çimento Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Nuh Ticaret ve Sanayi A.Ş. 42,61
Partaş Tekstil İnş. San. Tic. A.Ş. 15,02
*Diğer 42,37
Toplam 100,00
*Sermayenin %10’undan daha azına sahip ortakların toplamını göstermektedir.

Tablo 8: Nuh Çimento Yönetim Kurulu
Atalay Şahinoğlu Başkan
Özer Yurtbilir Üye
Burhan Dinçbal Üye
Nurullah Eskiyapan Üye
Levent Yurtbilir Üye
İlhan Çuhacı Üye
Nuh Eskiyapan Üye
Mustafa M. Gözübüyük Üye
Osman Özkan Üye
Mustafa Alikişioğlu Üye
Yaşar Küçükçalık Üye
180
I.5. Set Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Set Çimento)

Şirketin hissedarlık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:

Tablo 9: Set Çimento Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Set Group Holding A.Ş. 99,81
Diğer 0,19
Toplam 100,00

Tablo 10: Set Çimento Yönetim Kurulu
Adnan İğnebekçili Başkan
Jean Pierre Henri Henin Başkan Vekili
Mehmet Can Taze Üye
Frederic Robert Colley Üye
Salih Karahasanoğlu Üye


06-68/926-265
6
I.6. Anadolu Çimentoları T.A.Ş.(Anadolu Çimento) 190

Şirketin hissedarlık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:

Tablo 11: Anadolu Çimento Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Devnya Cement AD 48,89
Set Group Holding A.Ş. 40,96
Set Çimento San. Tic. A.Ş. 10,01
Diğer 0,12
Toplam 100,00

Tablo 12: Anadolu Çimento Yönetim Kurulu
Adnan İğnebekçili Başkan
Mehmet Can Taze Üye
Jean Pierre Henri Henin Üye
Frederic Robert Colley Üye
Ümit Güngördü Üye

I.7. Rota Denizcilik ve Ticaret A.Ş. (Rota)

Rota Denizcilik ve Ticaret A.Ş.’nin unvanı 18.1.2005 tarihinde Rota Liman Hizmetleri 200
San. A.Ş. olarak değiştirilmiştir. Şirketin hissedarlık yapısı ve yönetim kurulu
aşağıdaki gibidir:

Tablo 13: Rota Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Seament Holding 99,99
Diğer 0,00
Toplam 100,00

Tablo 14: Rota Yönetim Kurulu
Alexandre F. Bouri Başkan
Mark Bouri Üye
Ali Aynacı Üye
Oktay Barlas Üye

I.8. Marmara Çimento ve Yapı Malz. San. Tic. A.Ş. (Marmara Çimento)

Marmara Çimento ve Yapı Malz. San. Tic. A.Ş. 30.09.2004 tarihinde Anadolu 210
Çimentoları T.A.Ş. ile birleşerek bu şirketin bünyesine katılmıştır.

I.9. BURSA ÇİMENTO FABRİKASI A.Ş. (BURSA ÇİMENTO)

Şirketin hissedarlık yapısı ve yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:

Tablo 15: Bursa Çimento Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
İsmail Tarman 14,88
Diğer 85,12
Toplam 100,00


220
06-68/926-265
7
Tablo 16: Bursa Çimento Yönetim Kurulu
Ergun Kağıtşıbaşı Başkan
Ahmet M. Uğur Başkan Yrd.
Metin Kavasoğlu Üye
Memduh Gökçen Üye
Bülent S. Sarper Üye
S. Feyha Duraner Üye
İrfan Ünür Üye
Raci Arslan Üye
Burhan Evcil Üye

J. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME:

J.1. İLGİLİ PAZAR

İlgili ürün pazarı, ana başlık olarak ikame edilemez niteliği ile “çimento”dur. Bu başlık
altında, tüketicilerin gözünde fiyat, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından değişik
alt gruplar oluşsa da, soruşturma kapsamı bakımından yukarıda yapılan tanımın
yeterli olduğu düşünülmektedir. Çimento ürünleri satış şekillerine göre ise torbalı 230
veya dökme olarak ikiye ayrılmaktadır. Hakkında soruşturma yapılan teşebbüslerin
üretim ve satış rakamlarına bakıldıgında, bu teşebbüslerin, ağırlıklı olarak, torbalı
çimentoda PKÇ 32.5, dökme çimentoda PÇ 42.5 üretimi ve satışı gerçekleştirdikleri
görülmektedir. Bu çerçevede, ana ürün pazarı çimento olmakla birlikte; yapılacak
fiyat analizlerinde en çok kullanılan ürünler olan PKÇ/B 32.5 torbalı, PÇ 42.5 dökme
ürünleri üzerinde yoğunlaşılmıştır.

Rekabet Kurulu’nun aynı sektörde daha önce vermiş olduğu Kararda1 yer verilen
ilgili coğrafi pazara ilişkin değerlendirmeler göz önüne alınarak genel pazar tanımı
olan “Marmara Bölgesi” ilgili coğrafi pazar olarak kabul edilmiştir. 240

J.2. YAPILAN TESPİTLER ve ELDE EDİLEN DELİLLER

Raportörlerce yapılan yerinde incelemelerde elde edilen bilgi ve belgeler aşağıdaki
gibidir:

J.2.1. Belgeler

Belge 1: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 18.9.1994 tarihli
belgedeki şu ifadeler önemlidir: 250

“Y.K Toplantısı

…2. Aylık/yıllık üretimlerde genelde artış var. Birim satış fiyatlarının belirlenmesi için
geçen hafta iki toplantı yapılmış. Akçimento (Hacı Sabancı) ikisine de katılmamış.
Bozgunculuk yapıyorlar. Kendi diktelerine adil düzen diyorlar.
Müstahsiller Birliği/İcra Komitesi toplantı yapacak.

Çanakkale → Ambarlıya geldi → Akçimento’nun rahatı kaçtı.(Çünkü malı kalitesiz)
→ Bozgunculuk ve dikteye başladı.” 260


1 01.02.2002 tarih, 02-06/51-24 sayılı Karar.
06-68/926-265
8
Belge 2: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 7.12.1994 tarihli
belgede şu ifadeler yer almaktadır :

“Yön. Kur.Toplantısı
(Conrad Oteli)

1. 1995 Stratejileri
…
Diğer fabrikalarla tonaj, prim anlaşması var. Dolayısıyla esneklik yok.(Centilmenlik 270
anlaşması) Satılacak çimentoda birlikte konan tonaj tahdidi var.”

Belge 3: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 24.12.1994 tarihli
belgedeki şu ifadeler önemlidir:

“Yönetim Kurulu Toplantısı

…- Kartel yasası yürürlüğe girdi…İncelenecek…
- Toplanıp fiyat belirlemek yasak.
- Telefonla yasak değil!” 280

Belge 4: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 2.11.1995 tarihli
belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“Yönetim Kurulu Topl.:

1-) 10 Kasım Marmara birim satış fiyatlarında centilmenlik anlaşması bozuldu.
Toplantı yapılmış, zam önerisi kabul edilmemiş.
Herkes kaça satıyorsa biz de ona satıyoruz.
- Turgut Bey’e yetki verilmiş. 290
- Pazar fiyatlarını izleyen telefonlu bir zat görevlendirilmiş.”

Belge 5: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 15.4.1995 tarihli
belgede şu ifadeler yer almaktadır :

“Yönetim Kurulu Toplantısı
…
2. Birim satış fiyatlarının tespitinde kargaşa var. Akçimento bozgunculuk yapıyor.
1.830.000 TL olan birim fiyatı, birden 1.600.000 TL’ye çekmiştir. Mesele: Nuh’un
büyümesini hazmedememiştir. Birim fiyatlarındaki kavga, önümüzdeki günlerde de 300
devam edecektir. Kavgadan kaçmak yok; kavga yap ancak kapıyı tam kapatmamak
gerekiyor. Kavgadan yılmamak gerekiyor.”

Belge 6: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 11.11.1995 tarihli
belgedeki şu ifadeler önemlidir:
“Yönetim Kurulu Toplantısı

1- Çimento birim satış fiyatları, liste fiyatları uygulaması yerine piyasa fiyatları
uygulamasına geçilerek değişikliğe uğratıldı.
… 310
Centilmenlik anlaşması bozuldu.”
06-68/926-265
9
Belge 7: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 15.5.1996 tarihli
belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“1996 YILI İÇİN KABUL EDİLEN PAZAR PAYLARI

Fabrikalar Kabul EdilenKlinker (TON) PAZAR PAYI (%’si) Gerçekleşme (%)
ÇANAKKALE 800.000 9,90 9,66
NUH 1.668.000 20,65 20,53
DARICA 1.202.000 14,88 14,29
SET 510.000 6,31 6,54
PINARHİSAR 680.000 8,42 8,21
AK 1.958.000 24,24 22,31
LALAPAŞA 500.000 6,19 8,20
ROTA 510.000 6,31 5,33
BOLU 250.000 3,09 4,92
8.078.000 100,00 100,00

NUH’un stratejisi:
- Pazar payını yüzde yüz kullanma.
- Fazla üretimi ihraç etme. 320

Bugüne kadar toplam satış 1.988.000 Ton.”

“NUH Çimento Sanayi A.Ş.
Yönetim Kurulu Toplantısı

1- Birim satış fiyatları Aralık içinde düşmüştür. Sebebi:
- Centilmenlik anlaşmasının görmezden gelinmesi
- Dolar net kurunda değişme
330
2- Üçüncü üretim hattı ile ilgili pazarlıklar bitti. İşlerin başlaması için akreditif açılması
gerekiyor.”

Belge 8: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 20.5.1996 tarihli
belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“20.05.1996 TARİHLİ NOTLAR

MAYIS 1996 KÜMÜLATİF SATIŞLAR (20.05.1996)
TOPLAM SATIŞ
TONAJ

%
KENDİ
TONAJI (I)
(I)
%
İÇ SİRKİLASYON
TONAJI (II)
(II)
%
TOP
%
TRUVA 203.010 9,53 203.010 9,53 0 0,00 9,53
MAKARNA 439.450 20,63 439.450 20,63 0 0,00 20,63
DOLUCA 303.677 14,25 301.178 14,14 2.499 0,12 14,25
BEŞİKTAŞ 138.410 6,50 138.410 6,50 0 0,00 6,50
RAKI 174.527 8,19 174.527 8,19 0 0,00 8,19
KAR 472.500 22,18 462.072 21,69 10.428 0,49 22,18
PAŞA 173.043 8,12 173.043 8,12 0 0,00 8,12
KÖRFEZ 109.927 5,16 0 0,00 109.927 5,16 5,16
BEY 115.992 5,44 19.341 0,91 96.651 4,54 5,44
2.130.535 100,0 1.911.031 89,70 219.504 10,3 100,0
06-68/926-265
10
BOLUNUN VERECEĞİ MERKEZLER
1) BAHÇEŞEHİR 12.000 ton/AY 340
2) ALARKO 1.000 “ “
3) SOYAK 3.000 “ “
4) TBS 6.000 “ “
5) ORYAP 5.500 “ “
27.500 ~ 30.000
1-Bolu yukarıdaki 5 merkez dışına mal vermeyecek. Diğer fabrikalar bu merkezlere
mal vermeyecek.
2-Bölge fabrikalarının mutabakatı olmadan Rotaya Bolu mal vermeyecek.
3-22.06 da fiat 50$, en kısa zamanda 60$ hedeflenecek. (Bu fiyat Torbalı TÇ dir)
%
ÇANAKKALE 800 11,2
NUH 1.668 23,3
DARICA 1.202 16,8
KARTAL 510 7,1
PINAR 680 9,4
AK 1.958 27,3
BOLU (250)* 350 4,9
7,168 100
* Bolunun Adapazarı ve bölgemizdeki problemleri için arttırıldı. 350
1996 İÇİN MUTABIK KALINAN % ve TONAJLAR
KABUL EDİLEN
TONAJ %
KENDİ
TONAJI (I)
(I)
%
İÇ SİRKİLASYON
TONAJI (II)
(II)
%
TOP
%
TRUVA 800 9,90 800 9,90 0 0,00 9,90
MAKARNA 1.668 20,65 1.596 19,76 72 0,89 20,65
DOLUCA 1.202 14,88 1.152 14,26 50 0,62 14,88
BEŞİKTAŞ 510 6,31 490 6,07 20 0,25 6,31
RAKI 680 8,42 680 8,42 0 0,00 8,42
KAR 1.958 24,24 1.865 23,09 93 1,15 24,24
PAŞA 500 6,19 500 6,19 0 0,00 6,19
KÖRFEZ 510 6,31 150 1,86 360 4,46 6,31
BEY 250 3,09 125 1,55 125 1,55 3,09
8.078 100,0 7.358 91,09 8.91 100,0
360
7.718

MUTABIK %LERE GÖRE OLMASI GEREKEN MAYIS 1996 KÜMÜLATİF TONAJLAR (20.05.1996)
TOPLAM
SATIŞ

%
KENDİ
TONAJI (I)
(I)
%
İÇ SİRKİLASYON
TONAJI (II)
(II)
%
TOP
%
210.996 9,90 210.996 9,90 0 0 9,90
439.927 20,65 420.927 19,76 18,990 0,89 20,65
317.022 14,88 303.835 14,26 13.187 0,62 14,88
134.510 6,31 129.235 6,07 5.275 0,25 6,31
179.347 8,42 179.347 8,42 0 0,00 8,42
516.414 24,24 491.885 23,09 24.528 1,15 24,24
131.873 6,19 131.873 6,19 0 0,00 6,19
134.510 6,31 39.562 1,86 94.948 4,46 6,31
65.936 3,09 32.968 1,55 32.968 1,55 3,09
2.130.535 100,0 91,09 189.897 8,91 100,0
06-68/926-265
11
MAYIS 1996 KÜMÜLATİF KAYIP/KAZANÇ TABLOSU (20.05.1996)


KABUL
EDİLEN
TONAJ



FİİLİ
TONAJ




FARK

OLMASI
GEREKEN
İÇ. SİR.
TONAJI



FİİLİ
TONAJ




FARK



TOPLAM
FARK
TRUVA 210.996 203.010 -7.986 0 0 0 -7.986
MAKARNA 420.927 439.450 18.512 18,990 0 -18.990 -478
DOLUCA 303.835 301.178 -2.657 13.187 2.499 -10.688 -13.345
BEŞİKTAŞ 129.235 138.410 9.175 5.275 0 -5.275 3.900
RAKI 179.347 174.527 -4.820 0 0 0 -4.820
KAR 491.885 462.072 -29.813 24.528 10.428 -14.101 -43.914
PAŞA 131.873 173.043 41.170 0 0 0 41.170
KÖRFEZ 39.562 0 -39.562 94.948 109.927 14.978 -24.583
BEY 32.968 19.341 -13.627 32.968 96.651 63.683 50.056
1.940.639 1.911.031 -29.608 189.897 219.504 29.608 0

SET GROUP Toplantı 20.05.1996

NUH: ME, SU, AÇ, TÇ
AK: Vecdi, Erhan
SET: Adnan, M.Kozikoğlu, Sinan
LFar: Giyan
Ç.Kale: Atıf
360
1-Aynı fiyata burada satmasını beklemeyin. Biraz eksik fiyata satmalıdır.

1- 22.HAZ.1996 İTİBARİYLE, 10 GÜN TORBA FİATLARI (TÇ+KÇ)

AK 3.850
ÇAN 3.850
DAR 3.850 3.750
AMB/SET 3.850
KARTAL 3.900 3.800
NUH 3.770 3.670
PIN 3.750 3.550

PARANTEZ İÇİ DEĞERLER TRAKYA GİRİŞ FİATLARDIR VADE FARKI İLAVE HER
GÜN İÇİN 100.000 TL/10 günde

2- DÖKME FİATLARI
370
AK 4.200
ÇAN 4.200
DAR 4.200 4.100
KART 4.250 4.150
AMB/SET 4.200
NUH 4.120 4.020
PIN 4.100 3.900

06-68/926-265
12
PARANTEZ İÇİ DEĞERLER TRAKYA/İST BATI YAKASI FİATLARIDIR. VADE 45
GÜN VADE FARKI BEHER 10 GÜN İÇİN 100.000 TL/gün DÜR.

BÖLGE İÇİ REKABET KOŞULLARI

1. TANIMLANAN PAZAR İÇERİSİNDE ÖNCELİKLE KLİNKER ÜRETİM
KAPASİTESİ ESASIYLA TESBİT EDİLECEK NİSBETLERDE BÖLGE
FABRİKALARININ SATIŞI ESASTIR. (YENİ KLİNKER KAPASİTELERİ İÇİN MADDE
3 UYGULANIR) 380

2. BÖLGE İÇİNDEKİ ÖĞÜTME TESİSLERİ KLİNKER İHTİYACININ BÖLGE
FABRİKALARINDAN TEMİN ETTİĞİ BÖLÜMÜ İÇİN PAZAR PAYINA İŞTİRAK
EDERLER.
BÖLGE DIŞINDAN GELEN KLİNKER İLE YAPILACAK ÇİMENTO ÜRETİM VE
SATIŞINDA BU MAKSAT İÇİN KURULU ÖĞÜTME KAPASİTESİNİN YARISI KADAR
PAZAR PAYI ESASI UYGULANIR. EĞER Kİ, BÖLGE İÇİ TALEP TOPLAM ÜRETİM
ARZINA EŞİT VEYA FAZLA İSE BU ŞART ARANMAZ.
3. YENİ KLİNKER ÜRETİM KAPASİTELERİNİN PAZAR PAYLARI HESABINA
DAHİL EDİLMESİ, ARTAN KAPASİTELERİNİN 4 YIL İÇERİSİNDE TAM OLARAK 390
HİZMETE GİRECEĞİ VARSAYIMI İLE YILLIK %25 NİSBETLERDE
UYGULANACAKTIR.
AYNI ESAS, ÖĞÜTME TESİSLERİ İÇİN DE MADDE 2.KAPSAMINDA UYGULANIR.

4. BÖLGE İÇİ PAZARIN, MEVCUT ÇİMENTO FABRİKALARINCA
DOYURULMAMASI HALİNE, BÖLGE DIŞI FABRİKALARDAN AŞAĞIDAKİ
ŞARTLARLA MAL GİRİŞİNE MÜSAADE EDİLİR.
4.1 GİRİŞ TALEBİN ARZI AŞTIĞI DÖNEMLERLE SINIRLANIR (AKSİ, BÖLGE
FABRİKALARIN TÜMÜ TARAFINDAN KABUL EDİLMEDİĞİ MÜDDETÇE)
4.2 GİRİŞ YAPACAK FİRMADAN, BÖLGE İÇİ FABRİKA KLİNKER ALMAYI 400
KABUL ETMESİ HALİNDE, ÇİMENTO YERİNE KLİNKER GİRİŞİ ŞARTTIR.
4.3 ÇİMENTO GİRİŞİ HALİNDE, BÖLGE İÇİ FABRİKALARIN ŞANTİYE TESLİM
FİATLARINDAN DAHA DÜŞÜK OLMAMAK VE AYNI ÖDEME/PRİM ŞARTLARINA
UYMAK KAYIT VE ŞARTI İLE BELİRLENECEK KOTALARA GÖRE ÇİMENTO
GİRİŞİNE MÜSAADE EDİLİR.

5- BÖLGE FİAT VE ÖDEME ŞARTLARI İLE BAYİ İSKONTO VE PRİMLERİNDE
BÖLGE FABRİKALARININ ORTAK SİSTEME GEÇMELERİ VE TAVİZSİZ
UYGULAMALARI ESASTIR.
410
(Ayrıca iki ayrı tabloda çimento üreticileri için yine Truva, Makarna, Doluca, Beşiktaş,
Rakı, Kar, Paşa, Körfez ve Bey takma isimleri kullanılarak bu teşebbüslerce arz
edilecek yurtiçi miktarlarının tespitine ilişkin rakamlara yer verilmektedir.)”

Belge 9: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 21.6.1996 tarihli
belgede şu ifadeler yer almaktadır:

BÖLGE İÇİ REKABET ÖN KOŞULLARI

1. ÇİMENTO FABRİKALARI 420

06-68/926-265
13
Tanımlanan pazar içerisinde öncelikle klinker üretim kapasitesi esasıyla tesbit
edilecek nisbetlerde Bölge Fabrikaları’nın satışı esastır.

Yeni klinker üretim kapasitelerinin pazar payları hesabına dahil edilmesi, artan
kapasitelerin 4 yıl içerisinde iç satış kapasitelerine ulaşımı varsayımı ile, yıllık %25
nisbetlerinde uygulanacaktır.

2. ÖĞÜTME TESİSLERİ
430
2.1 Mevcut öğütme tesisleri pazar payı uygulamaları aynen devam eder.

2.2 Bölge içindeki yeni öğütme tesisleri kurulması halinde, klinker ihtiyaçlarının Bölge
Fabrikaları’ndan temin ettikleri bölümü için pazar payına iştirak ederler.

2.3 Aksi halde Bölge İçi Fabrikaların mutabık kalacağı yıllık kotalarda çimento üretim
ve satışına müsaade edilir.

3. Bölge içi pazarın, mevcut çimento fabrikalarınca doyurulamaması halinde, bölge
dışı fabrikalardan veya ithalatla aşağıdaki şartlarla mal girişine müsaade edilir. 440

3.1 Giriş talebin arzı aştığı dönemlerle sınırlanır (aksi, bölge fabrikaların tümü
tarafından kabul edilmediği müddetçe)

3.2 Giriş yapacak firmadan, Bölge içi fabrika klinker almayı kabul etmesi halinde,
çimento yerine klinker girişi şarttır.

3.3 Çimento girişi halinde, Bölge İçi Fabrikaların şantiye teslim fiatlarından daha
düşük olmamak ve aynı ödeme/prim şartlarına uymak kayıt ve şartı ile belirlenecek
kotalara göre çimento girişine müsaade edilir. 450

4. Bölge fiat ve ödeme şartları ile bayi iskonto ve primlerinde Bölge Fabrikalarının
ortak sisteme geçmeleri ve tavizsiz uygulamaları esastır.

İstanbul, 21.06.1996

- GİYOM - LF
- SAİM - LF
- TURGUT - NUH
- SEYİT - “ 460
- MEHMET - “
- ADNAN - SET
- VECDİ - AK
- ERHAN - AK
- MEHMET - SET
- SİNAN - SET
- ATIF - ÇANAK

%
ÇAN 800 11.2
NUH 1.668 23.3
06-68/926-265
14
DARICA 1.202 16.8
KAR 510 7.1
PINAR 680 9.4
AK 1.950 27.3
BOLU 350 4.9
7.168

BOLU’nun girdiği yerler: 470

TBS : 1.500 t/ay
SOYAK : 3.000 t/ay
Bahçeşehir : 12.000 t/ay
Oryap:
Özyapı:

19/7/96 – Saat 15.00”

Belge 10: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 28.9.1996 tarihli 480
belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“4- Akçimento/Sakıp Ağa fiyat ve kalitede sürekli bozgunculuk yapıyor.”

Belge 11: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 26.10.1996 tarihli
belgedeki şu ifadeler önemlidir:

“NUH ÇİM. A.Ş.
Yönetim Kurulu Toplantısı
490
1. 2000 bin yılına kadar her yıl 5 bin ton çimento fazlası vardır. Bu dış piyasaya
satılacak ve iç fiyat seviyesi korunacak. (6.Kasım ’96 tarihinde yeni toplantı ile master
planı yapılacak) Görüş: Herkes üretim miktarına göre ihracata katılacaktır ve iç
piyasaya haksız yere fazla satışlar önlenmiş olacaktır.
Arz>Talep → Fiyatlar
Arz fazlası → İhracat

2. Avrupa yakasında Akçimento, Set ve Marmara, Çimento değirmenleri yapıyor. Bu
yolla öğütme pazar payını artırma girişimi olursa kabul edilmeyecektir…”
500
Belge 12: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 3.7.1999 tarihli
belgedeki şu ifadeler önemlidir:

“…
4.
…
ÇİMENTO PİYASASI:
Pazar payı… filan derken diğer şirketler bizi uyutmuşlar.
…
Önce diğer firmalara biz gel artalım, onlar beraberliği sağlamak için uğraşsınlar” 510

06-68/926-265
15
Belge 13: Bursa Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 27.5.2002 tarihli
belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“27.05.02 Toplantı Özeti
 Etik kodlar oluşturulması
 KGS Sisteminin güçlendirilmesi ve kabul ettirilmesi
 TÇMB, THBB, Prefab. Birl., Çim. İşverenler Send., Agrega Birl. Ortak Çalışma
Grubu oluşturulması ve Ortak deklarasyon yayınlanması
 THBB’nin saygınlığının arttırılması 520
 Uyumsuzlukların birlik dışına itilmesi

YÖNTEM

 TARAFSIZ DENETİMLİ PAZAR PAYLAŞIMI
 SABİT BETON / ÇİMENTO SATIŞ FİYAT ORANI
 YALNIZ TEMİNAT MEKTUBU / ÇEKİ İLE VADELİ SATIŞ
 F.FARKLI SÖZLEŞME DIŞINDA ESKİ MÜŞTERİ, AKRABA VS. AYRIMI YOK
 VADE – MİKTAR ÇİZELGESİNDEKİ MİNİMUM FİYAT ALTI SATIŞ YOK
 FATURASIZ SATIŞ YOK 530
 OLUŞUMUN ÇİMENTO FİYATI ALTINDA SATIŞ YOK
 PAZARA YENİ GİRENE ÖZENDİRİCİ ÇİMENTO FİYATI YOK
 TSE / KGS OLMAYANA ÇİMENTO SATIŞI YOK
 OLUŞUMA DAHİL OLANLAR MADDİ TEMİNAT VERECEK, OLUŞUM DIŞINA
ÇIKANIN TEMİNATI NAKTE ÇEVRİLECEK
 OLUŞUM DIŞINDA KALANLARLA HEPBİRLİKTE REKABET EDİLECEK

ÖNERİLER

 Oluşum üyeleri ile daha yakın kooperasyon 540
 Çimento üreticilerinin HB payını arttırmaları
 Oluşum için özel tip çimentolar ile avantaj
 Yöntem maddelerinden uygulanabilir olanların tesbiti ve uygulama
 Acilen harekete geçilmesi

TESPİTLER

 Çimento üreticileri mevcut yapıdan mutlu
 Çimento karlı satılırken HB’un zararına satılması politikası
 Faturasız ve kalitesiz (standart+miktar) HB rahatsız etmiyor 550
 Çimento üreticileri Çimento ve HB satışına paçal bakıyor
 Çimento üreticileri HB paylarını arttırmak istemiyor
 Pazara hakim çimento üreticileri aklı başında HB üreticisi firmalarını da
alternatif çözümlere yöneltiyor.

Avrupa HB Dağılımı

Çimento Fabrikaları % 46
Bağımsızlar % 54
560
06-68/926-265
16
Asya HB Dağılımı
Çimento Fabrikaları % 48
Bağımsızlar % 52

Avrupa HB Çimento Dağılımı
Lafarge % 35,40
Akçansa % 21,51
Nuh % 15,16
Bolu % 8,31
Set % 7,71 570
Rota % 7,47
Koca % 4,44

Asya HB Çimento Dağılımı
Lafarge % 35,40
Akçansa % 21,51
Nuh % 15,16
Bolu % 8,31
Set % 7,71
Rota % 7,47 580
Koca % 4,44

İSTANBUL HAZIR BETON OLUŞUMU

AMAÇ

BELİRLİ PRENSİPLERDE ANLAŞMIŞ FİRMALARIN GÜÇ VE YAPTIRIMLARINI
BİRARAYA GETİREREK HAZIR BETON VE ÇİMENTO SEKTÖRÜNDE HAKSIZ
REKABET KOŞULLARINI ORTADAN KALDIRMAK SURETİ İLE KARLILIĞI
ARTTIRMAK VE RİSKLERİ AZALTMAK” 590

Belge 14: 2003 yılında Ege Bölgesinde yapılan çimento ve hazır beton sektörüne
yönelik Kurul’un 24.4.2003 tarih, 3-27/325M ve 3-27/326M sayılı kararları uyarınca
yürütülen önaraştırmalar kapsamında, Lafarge Beton A.Ş.'de elde edilen ve
Temmuz-Ağustos 2002 tarihine ait olduğu düşünülen ve Lafarge Beton Agrega ve
Beton Grubu Başkanı Jean Pierre Le Boulicaut’a, aynı teşebbüsten Seyfettin Baş’ın
gönderdiği “Temmuz Ayının Temel Verileri” başlıklı belgenin Türkçe çevirisinde şu
ifadeler yer almaktadır:

“İstanbul: 600
Nisan ayından başlayarak fiyatlar düştü. Buna paralel olarak çimento fiyatları biraz
düştü. Ana rakiplerin yorumlarına göre, çimento ve hazır beton fiyatları aşağıdaki gibi
değişiyor:

Çimento( MTL/ton) Hazır beton (C20), (MTL/m3)
Asya yakası 58-63 36-30
Avrupa yakası 60-64 36-42

Pompa fiyatları yukarıdaki fiyatlara dahildir.
610
06-68/926-265
17
Hem çimento hem hazır beton üreticisi beş şirketin genel müdürlerinin katılımıyla bir
toplantı yapıldı. Ben sizi temsil ettim ve temel olarak fiyat artışını ve artış için
izlenmesi gereken stratejiyi tartıştık.

Betonsa Genel Müdürü, bağımsızların pazar paylarını artıyor olmaları nedeniyle, 2-
2,5 MTL/m3 arasında küçük bir artış yapmamız gerektiğini ve onların karlılık
hedefinin brüt faaliyet karı olduğunu söyledi. Yani Betonsa, fiyat artışını düşük bir
düzeyde tutmak istiyor. Bolu ve ben, bütün masraf kalemleri arttığından en azından 5
MTL/m3’lük bir artış yapmamız gerektiğini söyledik. Ayrıca herkes, liste fiyatlarını
artırmak yerine, müşterilere mektup yazarak gerçek artış yapmamız gerektiğini 620
söyledi. Biz bunu hızlandırmak için liste fiyatlarını artırmayı önerdik. Böylece bu
yolunda giderse, yıl sonuna kadar iskontoları azaltmayı düşünebiliriz. Hazır beton
fiyatlarını artırmak için çimento fiyat artışını beklememize rağmen, diğer masraf
kalemleri göz önüne alındığında bunu mümkün olduğunca erken yapmamız
gerektiğini açıkladım. Muhtemelen gelecek haftaya kadar fiyatları artırabileceğiz.

Çorlu fiyatları 5 Ağustos itibarıyla 5 MTL/m3 artırılacak.

2 Ağustos’ta bir toplantı yapıldı ve hazır beton liste fiyatları Asya ve Avrupa
yakasında 6 MTL/m3 artırılacak. C 20 için pompa dahil minimum fiyat, Asya tarafında 630
42 MTL/m3; Avrupa tarafında 45 MTL/m3. Bağımsızların şu anki pompa dahil fiyatları
35-36 MTL/m3.

İzmit Körfezi:
Bağımsızlar, İzmit ve Adapazarı’nda fiyatları artırmak istiyorlar ama Nuh direniyor
çünkü geçen seneye göre pazar paylarını kaybettiklerini söylüyorlar. Önümüzdeki
hafta fiyat artışını görüşmek için bir toplantı yapılacak. Mehmet Ali İzmit’te olacak.
…
Diğerleri:
Erdoğan Bey’e de piyasa koşulları ve ana rakiplerle yapılan görüşmenin sonuçları 640
hakkında kısaca bilgi verdim...
Stratejik Araçlar:

İzmir için başlangıç görüşmesi 23 Temmuz’da; İstanbul için son görüşme ise 30
Temmuz’da yapıldı. İstanbul’un resmi geçerliliği sizin katılımınızla sağlanacak.”

Belge 15: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 25.12.2002 tarihli
belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“NUH Çimento Sanayi A.Ş. 650
Yönetim Kurulu Toplantısı

1- Birim satış fiyatları Aralık içinde düşmüştür. Sebebi:
- Centilmenlik anlaşmasının görmezden gelinmesi”

Belge 16: Nuh Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 26.12.2003 tarihli
Nuh Çimento Yönetim Kurulu Toplantısı başlıklı belgeye ek şeklindeki “TL BAZINDA
YURT İÇİ DÖKME VE TORBALI ÇİMENTO SATIŞ FİYATLARI (KASIM 2002-2003)”
başlıklı belgede yer alan fiyat grafiklerinin altındaki şu ifade önemlidir:
660
06-68/926-265
18
“…Sektörde birlik-beraberlik nedeniyle düzelme olmuştur. (İç satışlar)”

Belge 17: Bursa Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 8.6.2004 tarihli
belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“08.06.2004 tarihinde Rota Çimento’dan Gn Md.Yrd. Sn. Murat ERSERİM, Bolu
Çimento’dan Satış Şefi Sn. Veysel Bey, Bursa Çimento’dan Satış Müdürü Sn. Fatih
ARGÜDEN Rota Çimento’nun Yarımca tesisinde buluşarak, Yarımca ve İstanbul
Anadolu yakasında piyasa araştırması yapmışlardır.
670
Genellikle Ümraniye bölgesinde Rota Çimento yetkilileriyle beraber yapılan
araştırmalarda;

Muttalip KOÇAK (Bastaş)

Nuh 4.500.- Şantiye Teslimi
~ 400.- Nakliye
4.100.-: 1,18 = 3.475. x 20 = 69.492.-TL/Ton (10-15 gün)

Bastaş 4.400.- şantiye Teslimi. 680

Selamet

Lafarge-Nuh aynı

4.200.- Fab. Teslimi : 1,18 = 3.559.-x 20 = 71.186.- TL/Ton (10-15 gün)

Dükkanında Lafarge-Rota Çimentoları var.

Mustafa KARZAOĞLU 690

Aslan-Lafarge
4.215.- : 1,18 = 3.572.- x 20 = 71.441.- TL/Ton (15-20 gün)

Nuh (Ozan Ltd. Şti.) 4.200.- : 1,18 = 3.559.- x 20 = 71.180.- TL/Ton (20 gün)
Nuh Bayisi 4.300.- : 1,18 = 3.644.- x 20 = 72.881.- TL/Ton (30 gün)

Akçansa 4.000.- Mal Bedeli
~ 600.- Nakliye
4.600.- Şantiye Tes. x 20 = 92.000.- : 1,18 = 77.966.-TL/Ton 700

Bolu Oytaş 74.500.000.- TL/Ton

Körfez (Mümin ÜNALTIN)

Nuh 4.500.- Şantiye Teslimi
~ 150.- Nakliye
4.350.-: 1,18 = 3.686. x 20 = 73.729.-TL/Ton

Bolu 4.450.- Şantiye Teslimi 710
06-68/926-265
19
~ 400.- Nakliye
4.050.-: 1,18 = 3.432. x 20 = 68.644.-TL/Ton fiyatları elde edilmiştir.
Ancak, Körfez ilçesine gelen Bolu çimentosunun Adapazarı’ndan kaçtığı
düşünülmektedir. Bu bölgede 71.500.000.- TL/Ton + KDV ile 74.500.000.- TL/Ton +
KDV aralığında fiyatlar tespit edilmiştir. 74.500.000.-TL/Ton + KDV’lik fiyatın, OYTAŞ
Samandıra tesislerinde kamyonetini getirip 2-3 Ton gibi (Perakende) ufak partiler
halinde satın alınmasından dolayı yaşadığı ifade edilmiştir.

Nuh ve Lafarge fabrikaları, vade durumları da dikkate alındığında, 72.000.000.-
TL/Ton + KDV – 72.500.000.- TL/Ton + KDV ortalama fiyat uyguladığı tahmin 720
edilmektedir.

Bilgilerinize arz ederim.”

Belge 18: Rota’nın Kurum kayıtlarına 21.2.2006 tarih ve 1084 sayı ile intikal eden
yazısında şu ifadeye yer verilmektedir:

“Çimento üretim ve öğütme faaliyetimiz yoktur.”

Belge 19: Rota’da 27.12.2005 tarihinde yapılan yerinde incelemede Rota’nın Genel 730
Müdürü Ali Aynacı’nın Soruşturma Heyeti tarafından yöneltilen sorulara verdiği
yanıtlarda şu ifadelere yer verilmektedir:

“Çimento pazarında üretim faaliyetimiz yoktur. Herhangi bir öğütme tesisimiz de
bulunmamaktadır. Rota olarak ithalattan ya da yurt içinden temin ettiğimiz
çimentoların satışını yapmaktayız. 2004 ve 2005 yıllarında Bolu Çimento ve Bursa
Çimento’dan çimento temin ettik.”

Belge 20: Bursa Çimento’da yapılan yerinde incelemede bulunan 24.9.2004 tarihli
belgede şu ifadeler yer almaktadır: 740

“Sayın Kazım UÇAR
Genel Müdür Yard.
Çimento Fabrikası/Bursa

Uzun zamandır Bilecik bayiiniz (sizin deyiminizle Uç Beyi) olarak çalışmakta,
Bursa Çimento bayrağını Bilecik’te taşımaktayım. Bir dönem uzak kalmama rağmen
sizlerin büyük destekleriniz ve güveniniz sayesinde ciddi satış rakamlarına
ulaştığımız kanaatindeyim. Zaman zaman ödeme ve teminat sorunlarım olduğunda
da hep yardımcı oldunuz, destek verdiniz bu konuda da her zaman müteşekkirim. 750
Son günlerde hep sorun yaşamaya başladım sürekli satış nedeniyle
kamyonlar takip edemediğim oldu ve bunun cezalarını ödedim.
Yenişehir’de yaşanan rekabet ve çimento bayileri arasında yaşanan gerginlik
nedeniyle tarafıma sık sık şikayetler geldi ve son olarak ceza aldım ve torbalı alışım
durduruldu. Hem Yenişehir’e indirmediğim çimentoya Bursa fiyatını ödedim hem de
torbalı mal alamıyorum. Hukuk ta bile hakim cezayı indirir yada paraya çevirir tecil
eder. Hem para cezası hem de idam vermez herhalde. Bu konuda fabrikanızı ve
yönetim anlayışınızı takdir karşılıyorum ama üretilen malın satılması ve tüketilmesi
de bence önemlidir diye düşünüyorum. Yılbaşından bugüne kadar sattığım miktarlara
06-68/926-265
20
bakarsanız (yaklaşık 9.000 ton) önemli miktarda satış yapmış olduğumu 760
göreceksiniz. (Filiz Beton hariç)
Ben şoföre soruyorum, Yenişehir’den kireç aldım veya demir aldım kendi
köyüme veya kendi inşaatıma götürdüm diyor.
Satış müdürüm bana Yenişehir’de çimento 4.750.000 TL satılıyor o fiyatla
satılması mümkün değil “senin çimenton orada satılıyor diyor”. Ben araştırdım.
Sadece Bursa çimento bayisi Sinan Kaya 4.750.000 TL çimento satışı yapıyor.
Kısacası belki hatalarım kusurlarım olabilir ama ben Yenişehir’e bilerek
isteyerek çimento satmadım, her suçun sorumlusu ben olmam kendi adıma da torbalı
çimento almak mecburiyeti ve zorundayım. Bayiiniz olarak başka markalı çimento
almak ve satmak istemiyorum. Böyle bir duruma mecbur kalırsam şimdiden özür 770
diliyorum ve hiçbir hukuki sorumluluğu kabul edemeyeceğimi belirtiyorum.
Bu bakımdan konuyu bir kez daha değerlendirmenizi ve yardımlarınız
bekliyorum. Sizi meşgul etmemek ve değerli zamanınızı almamak için yazmak
zorunda kaldım tekrar özür diler saygılar sunarım.

Ahmet Özünlü
10156

23.9.2004 tarihi itibariyle
Bolu Çimento bant teslimi 3.400.000 TL+650.000 torba nakliye 780
Baştaş Çimento (Küpeli) 3.950.000 TL Bilecik teslim
Eskişehir Çimento (İpek ticaret) 3.860.000 torba”
Yenişehir’de İsmail TER’e satıyor.”

Belge 21: Bursa Çimento bayileri ile yapılan görüşmelerde aşağıdaki beyanlar
tutanakla tespit edilmiştir:

“... Bayi olarak satışlarımıza genel olarak Bursa Çimento’nun müdahalesi
bulunmamaktadır, ben … dilediğim yere satış yapabilmekteyim, yani bölgesel bir
kısıtlama bulunmamaktadır. Ancak kendi bölgem dışına satış yaptığım zaman 790
aradaki fiyat farkı ceza olarak ödemek zorunda kalırım. Örneğin … çimentoyu kendi
bölgem olan … yerine … satmam durumumda aradaki fiyat farkını ceza olarak
fabrikaya öderim. Hangi bayilerin nereye satış yaptığını bayiler birbirlerinin
kamyonlarını takip ederek anlamaktadırlar.”

“… Bursa Çimento’dan alışlarımız fabrikadan bant teslimi suretiyle yapılmaktadır…
Bizim satış fiyatlarımıza Bursa Çimento’nun herhangi bir müdahalesi
bulunmamaktadır. Ancak bölgesel olarak kısıtlamalar yapmaktadır… Şayet ben
bölgem dışına talep gelmesi halinde dahi satış yaparsam Bursa Çimento tarafından
ilk seferde %10 fiyat farkı, ikinci seferde de bu durum tespit edilirse bayilik iptali gibi 800
cezalar uygulanmaktadır. Bu bölge kısıtlaması önceden de uygulanmaktaydı ancak
bu sene çok sıkı uygulanıyor, hatta son bayii toplantısında da bu hususu Bursa
Çimento açıkça vurguladı.”

“Bursa Çimento tarafından fiyatlarımıza herhangi bir müdahale bulunmamaktadır.
Bölgemiz dışına çimento satışı gerçekleştirmiyoruz. Bursa Çimento, bölgesi dışına
satış yapan bayilere sattığı bölge ile kendi bölgesi arasındaki aradaki fiyat farkını
ceza olarak uygulamaktadır.”

06-68/926-265
21
“Bursa Çimento’nun satış fiyatlarımıza herhangi bir müdahalesi bulunmamaktadır. 810
Bölgemin dışına çimento satışı gerçekleştirdiğim zaman fabrikadan ikaz
alabilmekteyim. Ancak talep olduğu takdirde diğer bölgelere de satış yaparım.”

“Nakliye maliyeti elverdiği ölçüde talep doğrultusunda her bölgeye çimento satışı
gerçekleştirmekteyiz. Buradan önce çalıştığım firmadan çimento üreticilerinin bayilere
bölgesel kısıtlamalar uyguladığını biliyorum. Yakın zamanda bu kısıtlamalarla
karşılaşmamaktayız. Bursa Çimento’nun fiyat ve bölge kısıtlamaları konusunda bize
herhangi bir baskısı bulunmamaktadır. Bugün için nakliye sorunu yaşamadıkça
bölgemiz dışına, kazanç sağlayacak şekilde, her bölgeye satış yapmaktayız. Çimento
torbalarında bölgesel işaretler geçmişte bazı bölgelerde vardı ancak Bursa 820
Çimento’nun böyle bir uygulaması bulunmamaktadır.”

“Farklı bayilere yönelik farklı fiyatlar uygulanmamaktadır. Çimento satış fiyatlarımızı
kendimiz tespit ediyoruz, fabrikanın fiyatlarımıza müdahalesi bulunmamaktadır.
Fabrika bize hedefler belirlemekte ve bu hedefleri yakaladığımızda prim hak
etmekteyiz. Fabrika bu hedefin altına ve üstüne çıkmak yerine bu hedefi tam
tutturmamızı istemektedir. Bayi olarak bölgesel kısıtlamalarla karşılaşmamaktayız.
Nakliye maliyetleri elverdiği ölçüde her bölgeye çimento satabiliriz. ”

“Bursa Çimento tarafından bölge ya da fiyat kısıtlamaları uygulanmamaktadır. Bayi 830
olarak nakliye bedeline göre istediğim yere mal satabilmekteyim. Bu zamana kadar
Bursa Çimento tarafından bölge kısıtlaması, farklı torba uygulaması gibi uygulamalar
yapıldığını duymadım.”

“Bayii olarak nakliye maliyeti elverdiği ölçüde her yere çimento satışı
gerçekleştirebilmekteyim. Her yerden gelen taleplere cevap vermeye çalışıyoruz.
Ancak uzak bölgelere aktif olarak çalışma yapma imkanımız kısıtlıdır. Bursa Çimento
bizim satış fiyatlarımıza müdahale etmemektedir. Satış fiyatlarımıza kendimiz karar
veriyoruz.”
840
Belge 22: Nuh Beton A.Ş.’nin bayisi ile yapılan görüşmede aşağıdaki beyan
tutanakla tespit edilmiştir:

“Bursa Çimento’nun Adapazarı’na satışı yoktur. Haziran 2005’ten sonra 4-5 defa
daha Bursa Çimento malı almak istedim … ama alamadım.”

Belge 23: Rekabet Kurumu’nun e-mail adresine gönderilen 3.6.2005 tarihli bir mailde
şu ifadelere yer verilmektedir:
“
Bursa çimento Adapazarı’nda satılmamakta ancak tarafımdan yapılan bir 850
operasyonla Bursa Çimento … bayisi … üzerinden … vilayetine satışı gösterilerek
Adapazarı’nda tarafımdan toptan olarak nakliye dahil 3.85 YTL (nakliye hariç) satışını
yapmakta (nakliye fiyatı Bursa-Adapazarı 65 YKR) iken diğer fabrikaların durumdan
haberdar olması neticesinde Bursa çimentoyu uyarmaları sonucunda 03.06.2005
tarihinde Bursa çimento tarafından satış durdurulmuştur. 03.06.2005 tarihinde…
plakalı kamyona malın Adapazarı’na gideceği düşüncesiyle mal yüklenmemiştir.
Bursa Çimento’yu arayıp görüşmeme rağmen malı yükletemedim.
Bazı fabrikaların … vilayetine daha uzak olmalarına rağmen çimento satış fiyatları
Adapazarı’ndan daha düşük olduğu görülmektedir. Adapazarı’na halkın daha ucuza
06-68/926-265
22
çimento temin etmesini sağlamak amacıyla Bursa çimentodan gerçekte olması 860
gereken fiyatla alıp getirmem bazı çimento fabrikalarını rahatsız etmiş ve Bursa
çimentoyu uyararak Bursa çimento da satışı durdurmuştur.
Çimento firmaları arasında anlaşma olduğu aşikardır. Bursa çimento da Adapazarı’na
satışı durdurmakla bu işin içindedir. Bu anlaşma neticesinde Adapazarı satıcısı
dolayısıyla halkı gerçekte olması gereken fiyattan çimento satın alamayıp fahiş fiyatla
çimento almaya zorlanmaktadır.”

J.2.2. ANALİZLER

Analiz 1: Akçansa, Nuh Çimento, Set Çimento, Bursa Çimento ve Lafarge 870
Çimento’nun 2002 yılı ortalama torbalı (32.5R) ve dökme (42.5) Marmara Bölgesi
satış fiyatlarına ilişkin karşılaştırmalı grafiklere aşağıda yer verilmiştir:

2002 Yılı Çimento Satış Fiyatları (32.5R) (ton/YTL)
0,00
10,00
20,00
30,00
40,00
50,00
60,00
70,00
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
X Y Z W R T
06-68/926-265
23
2002 Yılı Çimento Satış Fiyatları (42.5) (ton/YTL)
0,00
10,00
20,00
30,00
40,00
50,00
60,00
70,00
80,00
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
X Y Z W R T


Yukarıda yer verilen grafikde X, Y, Z, W, R ve T kodları ticari sırları korumak
maksadıyla, soruşturmanın muhatabı olan çimento şirketlerinin isimleri yerine
kullanılmıştır. Söz konusu grafikler; Akçansa, Nuh Çimento, Set Çimento, Lafarge
Aslan Çimento, Bolu Çimento ve Bursa Çimento’nun Soruşturma Heyetine verdikleri 880
ticari sır niteliğindeki bilgilerden yararlanılarak hazırlanılmıştır.

Analiz 2: Akçansa, Nuh Çimento, Set Çimento, Bursa Çimento ve Lafarge
Çimento’nun 2002 yılı ortalama torbalı (32.5R) ve dökme (42.5) Marmara Bölgesi
üretim maliyetlerine ilişkin karşılaştırmalı grafiklere aşağıda yer verilmiştir:

06-68/926-265
24


2002 Yılı Üretim Maliyetleri (42.5) (ton/YTL)
0,00
5,00
10,00
15,00
20,00
25,00
30,00
35,00
40,00
45,00
50,00
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
X Y Z W R T

890
Yukarıda yer verilen grafikde X, Y, Z, W, R ve T kodları ticari sırları korumak
maksadıyla, soruşturmanın muhatabı olan çimento şirketlerinin isimleri yerine
kullanılmıştır. Söz konusu grafikler; Akçansa, Nuh Çimento, Set Çimento, Lafarge
Aslan Çimento, Bolu Çimento ve Bursa Çimento’nun Soruşturma Heyetine verdikleri
ticari sır niteliğindeki bilgilerden yararlanılarak hazırlanılmıştır. Söz konusu
teşebbüslerin 2002 yılı torbalı ve dökme çimento üretim maliyetlerinin birbirleri ile
benzerlik göstermediği görülmektedir.

2002 Yılı Üretim Maliyetleri (32.5R) (ton/YTL)
0,00
10,00
20,00
30,00
40,00
50,00
60,00
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
X Y Z W R T
06-68/926-265
25
K. TEŞEBBÜSLERİN SAVUNMALARI VE BU SAVUNMALARIN
DEĞERLENDİRİLMESİ 900

K.1. Akçansa Çimento Sanayi Ticaret A.Ş.’nin Savunması

Akçansa’nın birinci yazılı savunmasında; Rekabet Kurumu’nun soruşturma kararına
dair bildirim yazısında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiğine dair genel
bir ifadenin bulunduğu, suçlamalara ilişkin somut bilgi ve belgelerin mevcut olmadığı
ve bu nedenle buna karşı savunma yapmalarının mümkün olmadığı iddia
edilmektedir. Teşebbüs savunmasında ayrıca Rekabet Kurumu’nun önceki
soruşturmalarda da benzer davranışlar gösterdiği ve soruşturmanın sonraki
aşamalarında dahi birçok delil ve özelikle önaraştırma Raporu ve Soruşturma 910
kararının tamamını hiçbir zaman göndermeyerek sistematik biçimde ilk yazılı
savunma hakkını engellediği belirtilmekte, Avukatlık Kanunu ve Bilgi Edinme Hakkı
Kanunu’ndan doğan haklarını kullanacakları ifade edilmektedir.

Akçansa, ikinci yazılı savunmasında soruşturma raporunda ifade edilen görüşe
katıldığını belirterek esaslı bir savunma yapmamış yalnızca raporda kullanılan
belgelerin bir kısmının delil değerinin olmadığını bir kısmının da Akçansa
açısından ihlale işaret etmediğini belirtmiştir.

Akçansa’ya ilişkin olarak ek yazılı görüşte; soruşturma heyetinin bilgi istemine 920
karşılık eksik, yanlış veya yanıltıcı bilgi verdiğinden bahisle idari para cezası
talep edildiğinden, üçüncü yazılı savunmada bu iddiaya cevaben özetle;
uygulama fiyatları ile afişe fiyatlar arasındaki farklılığın doğal olduğu ve bu
farklılığın kasten gizlenebilecek bir durum olmadığı, şirket tarafından asıl fiyat
değişikliğinin yapıldığı tarihlerin Rekabet Kurumu’na sunulan tarihler olduğu ve
bu tarihlerin yerinde incelemede bulunan belgede geçen tarihlerden çok farklı
olmadığı, yıllık ortalama maliyetlerin basit bir matematik işlemiyle ortaya
çıkarılmasının mümkün olduğu ve Akçansa’nın kasten eksik bilgi vermesinin
söz konusu olmadığı ifade edilmektedir.
930
K.2. Anadolu Çimentoları T.A.Ş. ve Set Çimento San. Tic. A.Ş.’nin Savunması

Teşebbüslerin birinci yazılı savunmalarında; haklarında hiçbir maddi ve hukuki
belgeye dayandırılmadan ve kanuna aykırı bir usulle savunma talep edildiği ve buna
karşı Danıştay’da iptal davası açıldığı ifade edilmektedir.

Teşebbüsler ikinci yazılı savunmalarında, soruşturma raporunda haklarında ceza
talep edilmediğinden bahisle herhangi bir açıklama yapma gereği bulunmadığını
ifade etmişlerdir.
940
K.3. Bolu Çimento San. A.Ş.’nin Savunması

Bolu Çimento birinci yazılı savunmasında özetle, 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesi
uyarınca Rekabet Kurulu’nun soruşturma kararına dair bildirim yazısıyla birlikte
iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi taraflara göndermesi gerektiği, oysa
gelen bildirim yazısında hangi gerekçelere ve delillere dayanılarak ne ile
suçlandıklarının belirtilmediği, dolayısıyla soruşturma kararına dayanak teşkil eden
06-68/926-265
26
önaraştırma bulguları ve raportör görüşleri bilinmeden savunma yapmalarının çok zor
olduğu, bu şekilde savunma haklarının kısıtlandığı ve dolayısıyla bu durumun kararı
usul yönünden sakatlayacağı ifade edilmektedir. 950

Bolu Çimento ikinci yazılı savunmasında özetle; soruşturma raporunda ifade edilen
görüşlere katıldıklarını, ancak Rekabet Kurulu’nun zamanaşımına konu olmuş
doğruluğu tartışılır bilgi ve belgeler gereksiz yere etki altına alınmaması gerektiği,
Kurul’un Soruşturma Heyeti’nden farklı takdirde bulunması halinde savunma
haklarını saklı kalması gerektiği ifade edilmektedir.

Teşebbüsün üçüncü yazılı savunmasında özetle, ek görüşte kendilerine yeterince
cevap verilmediği belirtilerek, ikinci yazılı savunmada ifade edilen hususlar
tekrarlanmıştır. 960

K.4. Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.’nin Savunması

Bursa Çimento birinci yazılı savunmasında özetle, 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesi
uyarınca Rekabet Kurulu’nun soruşturma kararına dair bildirim yazısıyla birlikte
iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi taraflara göndermesi gerektiği, oysa
gelen bildirim yazısında hangi gerekçelere ve delillere dayanılarak ne ile
suçlandıklarının belirtilmediği, dolayısıyla soruşturma kararına dayanak teşkil eden
önaraştırma bulguları ve raportör görüşleri bilinmeden savunma yapmalarının çok zor
olduğu, bu şekilde savunma haklarının kısıtlandığı ve dolayısıyla bu durumun kararı 970
usul yönünden sakatlayacağı ifade edilmektedir.

Bursa Çimento ikinci yazılı savunmasında özetle, Soruşturma raporu ve ekleri
dışındaki bilgi ve belgeler teşebbüslere gösterilmeyerek savunma haklarının
kısıtlandığı, zamanaşımına uğramış ya da ihlal iddialarını kanıtlamaya yeterli
olmayan belgelerle Kurul’un etki altına alınmaması gerektiği, bayilere yönelik olarak
uygulanmış olan bazı aktif satış yasaklarının teşebbüsle bayi arasındaki sözlü bir
anlaşmaya dayandırılarak grup muafiyeti kapsamında değerlendirilmesi gerektiği,
dikey ihlallere dayanak olarak gösterilen bazı belgelerin esas olarak bölge paylaşımı
ve fiyat tesbiti gibi soruşturma heyetinin kanıtlayamadığı yatay ihlallere ilişkin olduğu 980
bu yönüyle dikey ihlaller açısından kullanılamayacağı, diğer belgelerin de çelişkili
ifadeler taşıdığı, bayilerin kestiği faturalar incelendiği takdirde çok farklı bölgelere
satış yapılabildiğinin görüleceği, teşebbüsün daha önce soruşturma geçirmiş
olmasının ağırlaştırıcı unsur sayılmaması gerektiği, zira kendilerinin ilk kez dikey
ihlalle suçlandığı, soruşturma heyetinin hafifletici unsurları dikkate almayarak
tarafsızlığını kaybettiği,

Teşebbüsün üçüncü yazılı savunmasında özetle; 4054 sayılı Kanun’un 44/2.
maddesinin Rekabet Kurulu’nca yanlış yorumlanarak bilgi ve belge taleplerinin
reddedildiği, bu durumun savunma haklarını kısıtladığı, ek görüşteki 990
değerlendirmelerin eksik ve hatalı olduğu, Soruşturma Heyeti’ne sunulan ve gerçek
uygulamayı yansıtan bayi faturalarına ilişkin herhangi bir cevap verilmediği, rekabet
ihlalinin piyasaya etkilerinin incelenmediği, objektif deliller yerine yalnızca taraf
ifadelerine dayanılarak fikir yürütülmesinin yerinde olmadığı, Bursa Çimento’nun
2006 yılı için imzalamış olduğu bayi sözleşmelerinde bölge münhasırlığının
bulunduğu, dolayısıyla yapılan bayi görüşmelerinin geçiş dönemine denk geldiği,
ağırlaştırıcı unsurların hatalı olduğu ifade edilmektedir.
06-68/926-265
27
K.5. Lafarge Aslan Çimento A.Ş.’nin Savunması

Lafarge Aslan Çimento’nun birinci yazılı savunmasında özetle, Rekabet Kurulu 1000
tarafından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespit etmek
amacıyla haklarında soruşturma açıldığını, Soruşturma Heyetinin pazara ilişkin
ayrıntılı bir analiz ve değerlendirme yapması durumunda soruşturma açılmasına
neden olan iddiaların gerçeği yansıtmadığının görebileceği, 4054 sayılı Kanun’un 9.
maddesi çerçevesinde ihlale ne şekilde son verileceğine dair görüşlerinin bildirilmesi
gerektiği ifade edilmektedir.

Lafarge Aslan Çimento’nun ikinci yazılı savunmasında, elde edilen belge ve
bulguların ihlale işaret edecek ve bu iddiaları ispat edecek nitelikte olmadığı ve
teşebbüsün ihlal sayılabilecek bir eylemi bulunmadığı belirtilerek Soruşturma 1010
Raporu’nda ifade edilen görüşe iştirak edilmiştir.

Teşebbüsün üçüncü yazılı savunmasında bir önceki savunmada ifade edilen
hususlar yinelenmiştir.

K.6. Nuh Çimento A.Ş.’nin Savunması

Nuh Çimento’nun birinci yazılı savunmasında özetle; Rekabet Kurumu’nun
soruşturma açıldığını bildiren 8.4.2005 tarih 310 sayılı yazısının ekinde herhangi bir
belgeye yer verilmediği, haklarındaki iddiaların dayanağı olan bu belgeler bilinmeden 1020
savunma yapılmasının mümkün olmadığı, 4054 sayılı Kanun’un 44. maddesinin
teşebbüslere hakkında Kurum bünyesinde düzenlenmiş her türlü belgenin bir
nüshasını elde etmek hakkını verdiği, yine aynı maddeye göre Kurul’un tarafları
bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları kararlarına dayanak
yapamayacağını belirttiği, bu nedenle kendilerine Önaraştırma Raporu’nun
gönderilmemesinin savunma haklarını zedelediği, soruşturma açıldığını bildiren
Rekabet Kurumu yazısında Nuh çimento’nun fiyat konusunda ortak hareket ettiği
iddia edilmekle birlikte, bununla ilgili somut bir bulguya yer verilmediği, bu nedenle
bunlara ilişkin savunma yapmalarının mümkün olmadığı, Nuh çimento’nun çimento
pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler ile rekabeti engelleyen, bozan, kısıtlama 1030
amacı taşıyan anlaşmalar yapmadığı, uyumlu eylemler içine girmediği, kararlar
almadığı, alınan kararlara iştirak etmediği, dolayısıyla Nuh çimento’nun rakip
teşebbüslerle fiyat konusunda bir işbirliği bulunmadığı, Rekabet Kurumu tarafından
delil olarak dayanak alınan belge ve şirket içi yazışmalarda da rakiplerle fiyat birliği
yapıldığına dair bir kayıt olmadığı, bunun aksine Nuh Çimento’nun pazarın durumuna
ve pazarı etkileyen dış koşulları dikkate almak suretiyle fiyat belirlediğinin çeşitli şirket
içi yazışmalardan anlaşılabileceği, ayrıca somut bulgu ve iddialar taraflarına
bildirildiğinde bunlara ilişkin savunma yapma hakkını saklı tuttuğu ifade edilmektedir.

Teşebbüsün ikinci ve üçüncü yazılı savunmalarında soruşturma heyetinin 1040
görüşlerinin paylaşıldığı ifade edilmektedir.

K.7.Rota Denizcilik ve Ticaret A.Ş.

Rota’nın birinci yazılı savunmasında, Rekabet Kurumu’nun Marmara Bölgesi çimento
pazarında faaliyet gösteren çimento üreticisi teşebbüslerin fiyat konusunda ortak
hareket etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddiasına
06-68/926-265
28
yönelik olarak soruşturma kararı verdiği, oysa Rota’nın ana faaliyet konusunun liman
ve depo işletmesi olduğu, ayrıca çimento alım satımı ile iştigal ettiği, dolayısıyla bir
çimento üreticisi olmadığı ve söz konusu soruşturmaya dahil edilmesinin 1050
soruşturmanın konusu ve sebebi ile çeliştiği, Rekabet Kurulu’nun söz konusu
soruşturmayı ciddi bulgulara rastlamış olması nedeniyle açtığı ve savunma
yapabilmeleri için bu bulguların kendilerine bildirilmiş olması gerektiği ifade
edilmektedir.

L. DEĞERLENDİRME

L.1. Savunmaların Değerlendirilmesi

Soruşturma kararının hakkında soruşturma başlatılan teşebbüslere tebliği ile ilgili 1060
olarak 4054 sayılı Kanun'un 43/2. maddesinde "... Taraflara tanınan ilk yazılı cevap
süresinin başlayabilmesi için Kurulun bu bildirim yazısı ile birlikte, iddiaların türü ve
niteliği hakkında yeterli bilgiyi ilgili taraflara göndermesi gerekir." hükmü yer
almaktadır. Soruşturma kararı söz konusu Kanun hükmüne uygun olarak tebliğ
edilmiştir.

Dosyaya giriş hakkı Kanun’un 44. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin ikinci
fıkrasında,

“Haklarında soruşturmaya başlandığı bildirilen taraflar sözlü savunma hakkını 1070
kullanma taleplerine kadar Kurum bünyesinde kendileri ile ilgili düzenlenmiş her
türlü evrakın ve mümkünse elde edilmiş olan her türlü delilin bir nüshasının kendilerin
verilmesini isteyebilir.”
denmekte, devamı fıkrada,

“Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları kararlarına
dayanak teşkil edemez”

hükümlerine yer verilmektedir.
1080
Bu hükümlerden de anlaşılacağı üzere, hakkında soruşturma açılmış taraflara
Kanun’un 44/2. maddesi ile dosyaya giriş hakkı tanınmış, 44/3. maddesi ile de
teşebbüslerin kendini savunma hakkı bir bakıma güvence altına alınmıştır. Ancak,
söz konusu Kanun maddesinde yer verilen “kendileri ile ilgili düzenlenmiş” hükmünün
göz önüne alınması gerekmektedir. Kurul adına hareket eden Soruşturma Heyeti,
Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerde yapmış olduğu yerinde incelemeler ya da
teşebbüslerden istediği bilgiler neticesinde oluşan belgeleri incelemekte,
değerlendirmekte ve nihai olarak Soruşturma Raporunu ve eklerini oluşturmaktadır.
Teşebbüslerin dosyadaki erişim hakları da ticari sırlar çıkarıldıktan sonra kendileri ile
ilgili düzenlenmiş belgeler olan Soruşturma Raporu, ek görüş ve eklerinden ibarettir. 1090
Bursa Çimento’ya Soruşturma safhası boyunca “kendileri ile ilgili düzenlenmiş” tüm
bilgiler ve belgeler hem tebliğ edilmiş hem de Rekabet Kurum’unda incelemeleri için
kullanıma açılmıştır.



06-68/926-265
29
Bursa Çimento’nun bayilerinin bölgeler arasını ticaretini engelleyerek Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiğine ilişkin ilk iddia 24.3.2006 tarih ve SR/06-8 sayılı Soruşturma
Raporu ile Bursa Çimento’ya tebliğ edilmiş ve bu ihlal iddiası ile ilgili olarak Bursa
Çimento’nun iki yazılı ve bir sözlü savunması alınmıştır. Dolayısıyla Bursa 1100
Çimento’nun “savunma hakkının” kısıtlanmasına ilişkin savunması gerçeği
yansıtmamaktadır.

Bursa Çimento savunmasında bayileri ile arasında “aktif satış” yasağının
getirilmesine ilişkin sözlü bir anlaşma olduğunu ve bunun da 2002/2 sayılı Tebliğ
(Tebliğ) hükümleri kapsamında muafiyete tabi olduğunu iddia etmektedir. Ne var ki
Bursa Çimento’nun da savunmasında bayileriyle ilişkilerinin esaslarını çizen belge
olarak nitelediği yazılı “Bursa Çimento Fabrikası A.Ş. Çimento Satış Şartnamesi”
toplam 14 maddeden oluşmakta ve Tebliğ’in aktif satış yasağına müsaade
vermesinin koşulu olan hiçbir münhasır bölge hükmünü içermemektedir. Bursa 1110
Çimento bütün bayileri ile bu “Şartname”yi imzalamaktadır. Hal böyle iken Bursa
Çimento neden Tebliğ’in izin verdiği münhasır bölge hükmünü satış şartnamesine
koymamaktadır ve Soruşturma Heyetine “sözlü anlaşma” ile “münhasırlığı-aktif satış
yasağını” sağlıyorum demektedir. Dikey anlaşmalar rekabet hukuku uygulamalarında
genel olarak yazılı şekilde gerçekleştirilmektedir. Soruşturma Raporu’nda yer verilen
Bursa Çimento bayi tutanaklarında bayilerin hiçbirisi böyle bir anlaşmadan söz
etmemiştir. Bu çerçevede, Bursa Çimento’nun Tebliğ’de yasak olmayan münhasır
bölgeyi ve dolayısıyla aktif satış yasağını yazılı olarak “Şartname”sine koymaması
düşündürücüdür ve Soruşturma Heyeti “sözlü anlaşma”nın varlığının kabul
edilemeyeceği sonucuna ulaşmıştır. Bursa Çimento, bayi satış faturaları yoluyla ihlal 1120
içinde olmadığını kanıtlamaya çalışmıştır. Ancak, bayilerin satışlarının birkaç yıl
boyunca meydana getirdiği fatura sayısı göz önüne alındığında sunulan faturaların
sayısal miktarının yetersizliği açıktır . Bursa Çimento bayi faturaları bağlamındaki
delilini istatistiksel bir anlamlılık kazandıracak analiz ve bu faturalardaki bilgilerin
hangi koşullarda ihlalin olmadığına kanıt teşkil edebildiği şeklinde ortaya
koyamamıştır. Bursa Çimento’nun sunduğu bayi satış faturalarının Bursa
Çimento’nun “aktif-pasif” satış yasağını bayilerine uygulamadığını gösterecek kadar
yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Kurul, Akçansa’nın savunmasını haklı bularak Soruşturma Heyetinin bilgi istemine 1130
karşılık Akçansa’nın eksik, yanlış veya yanıltıcı bilgi verdiğinden bahisle Soruşturma
Heyetinin idari para cezası talep etmesini kabul etmeyerek Akçansa’ya Kanun’un16
(b) maddesi gereğince para cezası verilmesine gerek olmadığına hükmetmiştir.

Kararın L.2. Bölümü’nde yer verilen değerlendirmelerde savunmalara yanıt
niteliğindedir.



1140






06-68/926-265
30
L.2 Genel Değerlendirme

Soruşturmada tespit edilen belgelerin (Belge 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10 ve 11) bir kısmı
1994-1995 ve 1996 yıllarına aittir. Bu belgeler değerlendirilecek olursa, çimento 1150
pazarında;

a) satış fiyatlarının ve şartlarının tespit edilmesi,
b) arz miktarının kontrolü,
c) pazar paylaşımı,
d) iç piyasalarda denge kurulabilmesi için ihracat piyasalarına yönelik arz
düzenlemeleri yapılması,

şeklinde Akçansa (Çanakkale Çimento), Set Çimento, Nuh Çimento, Lafarge
Çimento, Rota, Bolu Çimento teşebbüsleri arasında yatay anlaşmalar yoluyla 4054 1160
sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği açık bir şekilde görülmektedir. Ancak,
yukarıda yer verilen ihlallerin sürekliliğine ilişkin yeterli delile soruşturma döneminde
ulaşılamamıştır. Dolayısıyla söz konusu belgelerde yer alan ihlallerin süreklilik arz
edecek şekilde devam ettiğine ilişkin yeterli delile ulaşılamadığından Kanun’un 19.
maddesinde yer verilen 5 yıllık zaman aşımı süresi hükmüne tabi oldukları sonucuna
ulaşılmıştır.

Soruşturmada tespit edilen belgelerden 1999 yılına ait bir belgedeki (Belge 12)
ifadelerden çimento üreticisi teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların
koordinasyonunun varlığına delil teşkil edecek anlamlar çıkarmak mümkündür. 1170
Ancak, bu belgeyi destekleyici ve 1999 yılında çimento pazarındaki rekabet ihlallerini
ispatlamaya ilişkin yeterli delile ulaşılamamıştır.

Bursa Çimento’da tespit edilen belge (Belge 13) değerlendirilecek olursa, özellikle
İstanbul Hazır Beton pazarına yönelik olarak rekabeti bozma, kısıtlama amacını
taşıyan bir kartel oluşumunun izlerini belgedeki ifadelerden görmek mümkündür. Söz
konusu oluşumun çimento pazarını da kapsayacak şekilde pazar paylaşımı,
rakiplerin faaliyetlerini zorlaştırma, satış şartlarının tespiti gibi unsurlarda mutabakat
sağladıkları düşünülse de bu oluşuma ilişkin Kanun’un 4. maddesinin ihlali anlamında
bir anlaşmanın varlığını kanıtlayacak yeterli delile ulaşılamamıştır. 1180

Lafarge Beton A.Ş.’de elde edilen belge (Belge 14) değerlendirilecek olursak;
belgedeki ifadelerden hem hazır beton hem çimento üreticisi 5 şirketin fiyat artışları
hususunda bir toplantı yaptıkları anlaşılmaktadır. Belgedeki fiyatlardan yola çıkarak
ve Rekabet Kurulu’nun 2.12.2004 tarih ve 04-77/1108-277 sayılı Karar’ındaki2 tespit
de göz önüne alınarak söz konusu belgenin 2002 yılına ait olduğu düşünülmektedir.
Bu çerçevede Temmuz 2002 tarihinde yapıldığı düşünülen toplantıya Lafarge Aslan
Çimento’nun, Akçansa’nın, Bolu Çimento’nun katıldıkları belgede açıkça ifade
edilmektedir. Hem çimento hem hazır beton üreticisi olup toplantıya katılan diğer iki
teşebbüsün de Nuh Çimento ve Set Grubu (Set Çimento) oldukları sonucuna 1190
ulaşılmıştır. Belgenin tarihinin 2002 yılına ait olması nedeniyle, Kararın J.2.2
bölümünde Akçansa, Nuh Çimento, Bolu Çimento, Set Çimento, Bursa Çimento ve
Lafarge Aslan Çimento’nun 2002 yılı için Marmara Bölgesi torbalı (32.5R) ve dökme

2 Rekabet Kurulu’nun bu Karar’ında Ege Bölgesindeki çimento üreticilerine yönelik olarak belgenin bir kısmı
kullanılmıştır.
06-68/926-265
31
(42.5) çimento satış fiyatları ve üretim maliyetleri karşılaştırmalı grafikler şeklinde
analiz edilmiştir. Yine, Nuh Çimento’da elde edilen belgedeki ifadeler çimento
üreticisi teşebbüsler arasında bir centilmenlik anlaşmasının varlığına işaret
etmektedir (Belge 15). Ancak, Belge 14 ve 15’de yer alan ifadeler ile Karar’ın I.2.2
bölümünde yapılan analizler ışığında; söz konusu teşebbüslerin anlaşma ya da
uyumlu eylem halinde 2002 yılında Marmara Bölgesi çimento pazarında birlikte fiyat
tespit ettikleri iddiasını ispatlamaya yeterli delil olmadığı kanaatine varılmıştır. 1200

Nuh Çimento’da bulunan bir diğer belgedeki (Belge 16) “Sektörde birlik-beraberlik
nedeniyle düzelme olmuştur. (İç satışlar)” ifadenin, 2003 yılında, soruşturmanın
muhatabı olan teşebbüslerin rekabeti sınırlayıcı anlaşmalar içinde oldukları kanaatini
uyandırmaktadır. Ancak, önaraştırma ve soruşturma dönemlerinde bu kanaati
ispatlamaya yetecek yeterli delile ulaşılamamıştır.

Bursa Çimento’da tespit edilen 8.6.2004 tarihli belgedeki ifadelerden (Belge 17) Rota
Çimento’dan Genel Müdür Yardımcısı Murat Erserim’in, Bolu Çimento’dan Satış
Şefi’nin ve Bursa Çimento’dan Satış Müdürü Fatih Argüden’in Rota Çimento’nun 1210
Yarımca tesisinde buluşarak, Yarımca ve İstanbul Anadolu yakasında piyasa
araştırması yaptıkları tespit edilmiştir. Bu noktada Rota’nın çimento üretim ve öğütme
faaliyetlerinin olmadığı ve 2004-2005 yıllarında Bolu Çimento ve Bursa Çimento’dan
temin ettiği çimento ürününü Yarımca tesislerinde paketleyerek arz ettiği
görülmektedir (Belge 18-19). Belge 17’deki tespitin ve dosya mevcudu diğer bilgi ve
belgelerin ışığında; Rota, Bolu Çimento ve Bursa Çimento arasında 2004 yılında
fiyat tespiti ya da hassas rekabetçi bilgilerin değişimi şeklinde Kanun’un 4.
maddesinin ihlali anlamında bir anlaşma içinde oldukları iddiasını ispatlamaya
yetecek yeterli delilin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
1220
Bursa Çimento, Marmara Bölgesi’nde bulunan bütün bayileri ile aynı nitelikteki “Bursa
Çimento Fabrikası A.Ş. bayilerinin 2005 Yılı Çimento Satış Şartnamesi”ni
akdetmektedir. Söz konusu bayilik sözleşmesi toplam 14 maddeden oluşmaktadır.
Sözleşme hükümlerinin lafzı itibarıyla Rekabet Kurulu’nun 2002/2 sayılı Grup
Muafiyeti Tebliği (Tebliğ) ile sağlanan muafiyetten yararlanabileceği görülmektedir.

Ancak, Bursa Çimento’nun dosya mevcudu bayilik sözleşmesinin lafzı itibarıyla grup
muafiyeti kapsamına girdiği düşünülse de, Bursa Çimento’nun bayilerine yönelik fiili
uygulamalarının değerlendirilmesi gerekmektedir.
1230
Tebliğ ve “2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin
Açıklanmasına Dair Kılavuz” (Kılavuz) hükümleri kapsamında; dağıtım ağı kurmak
isteyen sağlayıcı teşebbüslerin, kendisine ya da alıcı konumundaki teşebbüslere
münhasır satış bölgeleri veya münhasır müşteri grupları vermeleri durumu hariç
alıcıya (bayiye) bölge veya müşteri kısıtlaması getirmeleri mümkün değildir. Başka bir
ifadeyle, bayilik sözleşmesinde münhasırlık verilmemişse aktif satış yasağı alıcıya
getirilememektedir. Diğer yandan, başka bir alıcının bölgesindeki veya müşteri
grubundaki müşterilerden gelen ve alıcının aktif çabaları neticesi olmayan talepleri
karşılamak anlamındaki pasif satışların yasaklanması da hiçbir dikey sözleşmede
bulunmaması ve dikey fiili uygulamada olmaması gereken Kanun’un 4. maddesi 1240
kapsamında ağır bir ihlaldir.

06-68/926-265
32
Bu çerçevede, Bursa Çimento’nun söz konusu bayilik sözleşmesi incelenecek olursa;
sağlayıcı konumdaki teşebbüsün, alıcıları konumundaki bayileri için herhangi bir
münhasır bölge tahsis etmediği ve dolayısıyla bayilerinin diğer bayilerinin satış
bölgelerine olan aktif satışlarını, münhasırlığın getirdiği istisna sebebiyle Tebliğ’in
getirdiği muafiyet kapsamında, yasaklayamayacağı açıktır.

Bursa Çimento’nun bayilerine yönelik fiili uygulamaları Karar’ın J.2.1 bölümündeki
belgelerde görmek mümkündür. Bursa Çimento bayisi Ahmet Özünlü’nün Bursa 1250
Çimento Genel Müdür Yardımcısı Kazım Uçar’a gönderdiği yazıda (Belge 20), söz
konusu bayinin aktif-pasif satış kısıtlamasına uymadığı için para cezasıyla ve torbalı
çimento alışının durdurulmasıyla cezalandırıldığı ifade edilmektedir. Keza, Belge
21’de yer verilen Bursa Çimento bayilerinin tutanak altına alınmış;

“Ancak kendi bölgem dışına satış yaptığım zaman aradaki fiyat farkı ceza olarak
ödemek zorunda kalırım. Örneğin … çimentoyu kendi bölgem olan … yerine …
satmam durumumda aradaki fiyat farkını ceza olarak fabrikaya öderim. Hangi
bayilerin nereye satış yaptığını bayiler birbirlerinin kamyonlarını takip ederek
anlamaktadırlar.” 1260

“Ancak bölgesel olarak kısıtlamalar yapmaktadır… Şayet ben bölgem dışına talep
gelmesi halinde dahi satış yaparsam Bursa Çimento tarafından ilk seferde %10 fiyat
farkı, ikinci seferde de bu durum tespit edilirse bayilik iptali gibi cezalar
uygulanmaktadır. Bu bölge kısıtlaması önceden de uygulanmaktaydı ancak bu sene
çok sıkı uygulanıyor, hatta son bayii toplantısında da bu hususu Bursa Çimento
açıkça vurguladı.”

“Bölgemiz dışına çimento satışı gerçekleştirmiyoruz. Bursa Çimento, bölgesi dışına
satış yapan bayilere sattığı bölge ile kendi bölgesi arasındaki aradaki fiyat farkını 1270
ceza olarak uygulamaktadır.”

şeklindeki ifadeleri de Bursa Çimento’nun bayilerine çimento ürünlerinin yeniden
arzında aktif-pasif satış yasakları uyguladığı iddiasını kuvvetlendirmektedir.

Soruşturma döneminde Raportörlerce Adapazarı Bölgesinde Nuh Çimento’nun bir
bayisi ile yapılan görüşmede aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:

“Bursa Çimento’nun Adapazarı’na satışı yoktur. Haziran 2005’ten sonra 4-5 defa
daha Bursa Çimento malı almak istedim … ama alamadım.” 1280

Bursa Çimento’nun bayilerinin bölgeler arası ticaretini engellediğine ilişkin bir diğer
belgedeki şu ifadeler de önemlidir:

“Bursa çimento Adapazarı’nda satılmamakta ancak tarafımdan yapılan bir
operasyonla Bursa Çimento … bayisi … üzerinden … vilayetine satışı gösterilerek
Adapazarı’nda tarafımdan toptan olarak nakliye dahil 3.85 YTL (nakliye hariç) satışını
yapmakta (nakliye fiyatı Bursa-Adapazarı 65 YKR) iken diğer fabrikaların durumdan
haberdar olması neticesinde Bursa çimentoyu uyarmaları sonucunda 03.06.2005
tarihinde Bursa çimento tarafından satış durdurulmuştur. 03.06.2005 … tarihinde 1290
plakalı kamyona malın Adapazarı’na gideceği düşüncesiyle mal yüklenmemiştir.
Bursa Çimento’yu arayıp görüşmeme rağmen malı yükletemedim.”
06-68/926-265
33

Kurul, özellikle Bursa Çimento bayisi Ahmet Özünlü’nün Bursa Çimento Genel Müdür
Yardımcısına yazdığı yazının aktif-pasif satış yasağı uygulamasının mevcudiyetini
ispatlamaya yeterli nitelikte olduğu sonucuna ulaşmıştır.

Bütün bu nedenlerden dolayı, Bursa Çimento’nun bayilerine yönelik uygulamalarının
Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan, bayilerinin bölgeler arası ticaretini engelleyici
rekabet ihlalleri olduğu kanaatine ulaşılmıştır. 1300

M. SONUÇ

Marmara Bölgesi çimento pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı
Kanun’u ihlal edip etmediklerinin belirlenmesi amacıyla 24.3.2005, 05-18/197-M
sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapora,
toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;;

1) - Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Anadolu Çimentoları T.A.Ş., 1310
- Bolu Çimento Sanayi A.Ş.,
- Lafarge Aslan Çimento A.Ş.,
- Marmara Çimento ve Yapı Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Nuh Çimento A.Ş.,
- Set Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin

2002 yılında Marmara Bölgesi çimento pazarında birlikte fiyat tespit ederek Kanun’un
4. maddesini ihlal ettikleri iddiasını ispatlamaya yeterli delil olmadığına Kurul Üyeleri
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, M. Sıraç ASLAN’ın farklı gerekçeleri ve
OYBİRLİĞİ ile, 1320

2) - Bolu Çimento Sanayi A.Ş.,
- Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.,
- Rota Denizcilik ve Ticaret A.Ş. (Rota Liman Hizmetleri Sanayi A.Ş.)’nin

2004 yılında fiyat tespiti ya da hassas rekabetçi bilgilerin değişimi şeklinde Kanun’un
4. maddesini ihlal ettikleri iddiasını ispatlamaya yeterli delil olmadığına Kurul Üyeleri
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, M. Sıraç ASLAN’ın farklı gerekçeleri ve
OYBİRLİĞİ ile,
1330
3) Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.’nin bayilerinin bölgeler arası ticaretini engelleyici
uygulamalarıyla Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine bu sebeple aynı Kanun’un 16.
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 2004 yılı cirosunun takdiren %1’i oranında olmak
üzere 1.123.134,45 YTL idari para cezası ile cezalandırılmasına OYÇOKLUĞU ile,

4) Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 3.2.2006 tarihli yazı ve eklerinde
çimento satış fiyatları ve maliyetleri hakkında eksik, yanlış veya yanıltıcı bilgi vermesi
06-68/926-265
34
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 16(b) maddesi gereğince idari para cezası
verilmemesine OYBİRLİĞİ ile,
1340
karar verilmiştir.














































06-68/926-265
35

FARKLI GEREKÇE
(02.10.2006 tarihli ve 06-68/926-265 sayılı Kurul Kararı)

Rekabet Kurulu 24.04.2003 tarih ve 03-27/325-M ve 03-27/326-M sayılı
kararları ile Marmara, Batı Karadeniz, İç Anadolu ve Akdeniz Bölgeleri çimento ve
hazır beton pazarlarında faaliyet gösteren teşebbüsler hakkında ön araştırma
açmıştır.

4054 sayılı Kanun’un Kurulun inceleme ve araştırmalarda uygulanacak
kuralları düzenleyen 40. maddesinde; ön araştırma yapılmasına karar verildiği
takdirde, Kurul Başkanın, meslek personeli uzmanlardan bir veya bir kaçını raportör
olarak görevlendireceğini, ön araştırma yapmakla görevlendirilen raportörün 30 gün
içinde elde ettiği bilgileri, her türlü delilleri ve konu hakkındaki görüşlerini Kurula yazılı
olarak bildireceğini hükme bağlamaktadır. Rekabet Kurumunun Çalışma Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmeliği’nin 55. maddesi, bu görüşlerin düzenlenecek bir “ön
araştırma raporu” ile Kurula intikal ettirileceğini öngörmüştür.

Ön araştırmanın temel amacı, iddiaların ciddiliğini ve tutarlılığını inceleyerek,
soruşturma açılıp açılmaması değerlendirmesi için veri toplamak, yerinde
incelemelerde bulunarak gerekli delillere ulaşmaktır. Soruşturmanın temelini ön
araştırma oluşturmakta, bir başka ifadeyle ön araştırmanın yapılış zamanı, şekli ve
kapsamı soruşturma kararının sağlıklı, tutarlı ve gerekçeli olabilmesi bakımından
büyük önem taşımaktadır. Bu itibarla ön araştırma kararının, yeterli delillere
ulaşılabilmesi, hatta delillerin karartılmaması için gecikmeksizin uygulamaya
konulması gerekir. Kanun bu amaca yönelik olarak bir dizi ve kısıtlı süreler
öngörmektedir. Bahsedilen işlemlerle ilgili herhangi bir gecikme amaca ulaşmayı
engelleyebileceği gibi, alınan kararların etkinliğini ortadan kaldırır.

Mevzuat bu denli açık düzenlemeler getirmiş iken, 23.12.2004 tarihli
toplantıda, 24.04.2003 tarihinde açılan ön araştırma kararına yeni gelen şikayetler
nedeniyle, bazı iddiaların eklenmesi ve yeni ön araştırmalar açılarak birleştirilmesi
önerisi gelmiş, bu bağlantıda 24.04.2003 tarihli ön araştırma kararının 18-20 aylık
süre içinde uygulanmadığı görülmüştür. Böyle bir uzun süre gecikmeyi anlamak ve
gerekçelendirmek mümkün değildir. Bu nedenle, sonradan gelen iddiaların ön
araştırma kapsamına alınmasına ilişkin 23.12.2004 tarihli ve 04-81/1155-M sayılı
karara katılmakla birlikte, bu gecikmenin bir görev kusuru olarak incelenmesi,
araştırılması ve soruşturulması amacıyla farklı gerekçe yazmıştım.

Aynı şekilde ilgili teşebbüsler hakkında soruşturma açılması kararlarının da
-gecikme süreleri farklı olmakla birlikte- geç uygulamaya sokulduğu anlaşılmıştır.

Uzun bir gecikmeden sonra ön araştırma ve soruşturmalar tamamlanmış ve
yukarıda tarih ve sayıları verilen nihai kararlar alınmıştır. Çimento gibi ülkemizin
önemli ve Rekabet Kurumunun sürekli gündeminde olan bir sektörde ön araştırma ve
soruşturma kararlarının derhal uygulamaya sokulmasının önemi tartışılamaz. Alınan
kararlar belirli delillere dayandırılmış, kimi kararlarda yeterli delil bulunmadığı
gerekçesiyle, ihlal iddiaları sonuçsuz kalmıştır. Ön araştırma ve soruşturma
kararlarının çok uzun bir süre uygulanmamasının, delil toplanması ve iddiaların
06-68/926-265
36
gerekçelendirilmesi, yeterli bilgi ve belgeye ulaşılması bakımından önem taşıyıp
taşımadığı da kuşkusuz tartışılabilecektir.

Bu farklı gerekçem, bölge ve teşebbüsler bazında ilgili kararlar bölümündeki
teknik karşı ve farklı gerekçelerim saklı kalmak üzere, yukarıda tarih ve sayıları
verilen tüm kararları kapsamak üzere genel olarak ve aynı içerikte kaleme alınmıştır.






Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ
Kurul Üyesi




































06-68/926-265
37


Rekabet Kurulu’nun a) 02.10.2006 tarih ve 06-68/926-265 sayılı,
b) 02.10.2006 tarih ve 06-68/926-266 sayılı Kararları



FARKLI OY GEREKÇESİ

Rekabet Kurulu’nun Marmara Bölgesi “çimento” ve “hazır beton” pazarlarında
faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediklerinin tespiti
amacıyla; 23.12.2004 tarihinde açılan ön araştırma ve 24.03.2005 tarihinde açılan
soruşturma çerçevesinde Başkanlık tarafından özellikle, ön araştırma ve soruşturma
açılması kararlarının akabinde hemen yaptırılması gereken yerinde inceleme
işlemlerinin çok büyük gecikmelerle yapılabilmiş olması ve diğer idari hatalar
sebebiyle, Kurum tecrübeleri ile belirlenmiş ve kamuoyunda yaygın olarak konuşulan
çimento sektöründeki muhtemel ağır rekabet ihlallerinin ekonomimize verdi zararlar
zamanında engellenememiş, soruşturma süreci boyunca kurumsal zafiyet gösterilmiş
ayrıca, Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40-44 maddeleri hükümleri
bakımından idarenin görev ihmaline yol açıldığı kanaatindeyim.

Rekabet Kurumu ve Rekabet Kurulu’nun kuruluşundan itibaren, sektörün ve
ürünün özelliklerinden dolayı çimento teşebbüsleri ile ilgili olarak defalarca
soruşturma yapılmıştır. Rekabet Kurulu’nca, sektörde yapılan rekabet ihlalleri
sebebiyle teşebbüslere defalarca idari para cezası vermesine rağmen, kurumsal
hatalar, malum idari ve usul eksiklikleri sebebiyle bu para cezalarının tahsili
mümkün olmamış ve bu durum, rekabet ihlali eğilimindeki teşebbüsler üzerinde ihlal
eylemlerine son vermeleri bakımından caydırıcı etki yaratmamış ve sektörde
rekabetin sağlanmasını olumsuz yönde etkilemiştir.

Zaman içinde, Rekabet Kurumu’nun faaliyetleri, çalışma sistematiği ve hatta
idari zafiyetleri konusunda bilgi sahibi olan sektördeki teşebbüsler, yapılan ihlallere
rağmen, Rekabet Kurumu’nca bir müdahale veya etkili yaptırım uygulanmaması
üzerine organize şekilde birlikteliklerini, anlaşma ve rekabete aykırı eylemlerini
kendilerince daha dikkatli yaparak rekabet ihlallerine dair belge ve bilgileri
işyerlerinde bulundurmamakta, arşivleme ve bilgisayar kayıtları konusunda itinalı
olarak ve en önemlisi Rekabet Kurumu’nun tarzına vakıf olarak muhtemel ihlaller
konusunda son derece tedbirli davranmaktadır. Yerinde inceleme konusunda
Rekabet Kurumu’nun usullerini, incelemenin yapılış biçimi ve zamanlamasını
kavrayan teşebbüslerin çeşitli şekillerde, Rekabet Kurulu’nun kendileri ile ilgili açılan
ön araştırma ve soruşturma kararlarını kendilerine tebliğ edilmedikçe bilmemeleri
gerekirken erkenden öğrenebildikleri göz önüne alındığında, rekabet çalışmalarında
belge ve delil bulunması için, rekabet uygulamaları konusunda gelişmiş bütün dünya
ülkelerinde olduğu gibi, en önemli araç olan yerinde incelemelerin; habersiz, en kısa
sürede, baskın tarzında, en önemli merkezlerde, yeterli sayıda personelle yapılması
gerekmektedir. Hal Böyleyken bu soruşturma kapsamında yapılan yerinde
incelemelerin aylar sonra, gecikmeli yapılmış olması, incelemenin aynı zamanda,
baskın tarzında ve habersiz yapılabilme imkanını otomatikman ortadan kaldırarak
delillerin elde edilmesini engellemiş ve soruşturma sonucunda elde edilmesi
muhtemel sonuçlara ulaşılamamıştır.
06-68/926-265
38

Marmara Bölgesi çimento ve hazır beton ön araştırma kararının 23.12.2004
tarihinde alınmış olmasına rağmen, Başkanlıkça; Daire Başkanı Erkan Yardımcı,
Başkan Yardımcısı Mehmet Akif Ersin ve Başkan Mustafa Parlak imzalı geçici görev
onayı 35 gün sonra 27.01.2005 tarihinde hazırlanmış, yerinde incelemeler
teşebbüslerde ancak, Kurul Kararından yaklaşık 40 gün sonra 30.01.2005
tarihinden itibaren yapılabilmiştir.

Aynı şekilde, 24.03.2005 tarihinde alınan soruşturma açılması kararına
rağmen, Başkanlıkça; Daire Başkanı Erkan Yardımcı, Başkan Yardımcısı İsmail
Hakkı Karakelle ve İkinci Başkan Tuncay Songör imzalı sonradan, Daire Başkanı
Erkan Yardımcı, Başkan Yardımcısı İsmail Hakkı Karakelle, Başkan Mustafa Parlak
imzalı geçici görev olurlarının 23.12.2005, 16.01.2005 ve 16.02.2005 tarihlerinde
yaklaşık 9 ay, 10 ay, 11 ay gecikmeli olarak hazırlandığı ve yerinde incelemelerin
bu sebeple 9 ay – 11 ay sonra 25.12.2005, 16.01.2006 ve 20.02.2006 tarihlerinden
sonra yapıldığı anlaşılmaktadır.

İç Anadolu, Karadeniz ve Akdeniz Bölgeleri ile ilgili açılan soruşturmalarda da
Marmara Bölgesi çimento soruşturmasında yapılan idari hata ve eksikliklerinin var
olduğunu düşünürsek Rekabet Kurumu’nun çimento ve hazır beton sektörlerinde,
kamuoyunda var olduğu düşünülen, medya organlarında çok sık olarak işaret edilen
rekabet ihlalleri konusunda neden bir şey yapamadığını, ihlaller konusunda 4054
sayılı Kanun’un verdiği yetkiler yerinde kullanılarak rekabet ihlallerinin ekonomiye
verdiği zararların neden önlenemediğini daha açık anlayabiliriz.

Sonuçta kurumsal performans düşüklüğü ve zafiyete yol açan ve esas olarak
bir kamu kurumunun kendisine yasası ile verilen görevi gerektiği şekilde
yapamamasından dolayı piyasalarda rekabet ihlalleri yoluyla ekonomik kayıplara yol
açıldığı düşünüldüğünde, hiçbir kamu kurumunun yönetiminin böyle bir sonuca yol
açmasının doğru olmadığı ortadadır. Diğer taraftan, gösterilen zafiyet ve görevin
eksik yapılmasının sonuçları olay bazında soruşturma ile elde edilebilecek faydaları
sağlamamış, muhtemelen var olan ihlaller tespit edilememiş ve sürmesine engel
olunamamıştır.








Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi






06-68/926-265
39

Rekabet Kurulu’nun 02.10.2006 Tarih ve 06-68/926-265 Sayılı Kararına

KARŞI OY GEREKÇESİ


Marmara Bölgesi çimento pazarında faaliyet gösteren teşebbüslere
yönelik yapılan soruşturmada ilgili Bursa Çimento Fabrikası A.Ş.’nin
cezalandırma kararını yasaya aykırı görmekte, diğer teşebbüslerle alakalı olarak
4054 Sayılı Kanunu ihlal etmediklerine ilişkin karara ise farklı gerekçe ile
katılmaktayım.
4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanunda belirtilen rekabet
ihlalini gerçekleştirdiği iddia olunan teşebbüsler hakkında, Rekabet Kurulu
tarafından inceleme, önaraştırma ve soruşturma yapmak ne kadar doğal ve yasal
ise, soruşturma konusunda sübut veya ademî sübut yönünde karara varabilmek
için teşebbüslere savunma hakkı tanınması ve bu hakkın kısıtlanmaması da o
denli önemlidir ve hukuk devleti olmanın da gereğidir.
İhlali sabit görülüp cezalandırılan Bursa Çimento Fabrikası A.Ş. ile delil
yokluğundan rekabet ihlali sabit görülmeyen Bolu Çimento, Nuh Çimento ve
Akçansa Çimento vekilleri, haklarında soruşturma açıldığının bildirilmesi ve 30
gün içerisinde ilk yazılı savunmalarının istenmesi üzerine, Rekabet Kurumu’na
yaptıkları yazılı müracaatla 4054 Sayılı Kanunun 43/2. maddesi uyarınca ilk
yazılı savunmalarını hazırlayıp gönderebilmesi için bildirim yazısı ile birlikte
“iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi ve belgenin
gönderilmesini” talep etmişlerdir. Bildirim yazısı incelendiğinde bu istemin
yasal ve son derece doğru olduğu görülmektedir. Dosya içerisinde bulunan
bildirim yazılarında görüleceği üzere (Ek-1) soruşturma açıldığı ve açılan
soruşturmaya ilişkin savunmanın gönderilmesinin istendiği yazı hiçbir bilgiyi
içermemektedir. Bildirim yazısında aynen “Marmara Bölgesi çimento
pazarında diğer üreticilerle fiyat konusunda ortak hareket etmek suretiyle
4054 Sayılı Kanunun 4. maddesini ihlal ettiğiniz denilmekte ve bu nedenle
haklarında soruşturma açıldığı, 30 gün içerisinde savunmanın gönderilmesi”
iletilmektedir. İki satırlık bu bilgiye göre teşebbüs kendisini nasıl savunacaktır?
İhlalin ne zaman, nerede, kiminle, ne şekilde söz konusu olduğunu bilmeyen bir
teşebbüs neye göre savunmasını yapacaktır? Bu sorunun cevabı “Savunma
yapamayacaktır” şeklinde olacaktır. Teşebbüsün suçlamaya karşı kendisini
savunabilmesi için önaraştırma raporundaki iddiaları, toplanan delillerden
kendisiyle ilgili olanlarını, soruşturma kararını ve gerekçelerini görmek,
incelemek zorundadır. Teşebbüsler, yazılı olarak kendileriyle ilgili belgelerin,
ilk inceleme ve ön araştırma raporunun gönderilmesi ya da incelemelerine
imkan sağlanmasını talep etmişler bu talep de gerekçesiz red edilmiştir (Ek-2).
06-68/926-265
40
Rekabet Kurumu Başkanlığının bu tavır ve kararları 4054 Sayılı Kanunun 43 ve
44. maddelerine açıkça aykırıdır. Şöyle ki:
Her idari işlemin Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat olmak üzere beş
unsuru bulunmaktadır. Bunlardan Şekil Unsuru; idari işlemin tesisi için yetkili
idari makamca izlenmesi gerekli yöntemi (usulü) ve idari işlemin hukuk
düzeninde aldığı biçimi, maddi varlığı anlatır. İdari işlemin şekil unsuru
bakımından hukuka uygun olmaması, yöntem ve biçim kurallarına uygun olarak
tesis edilmiş bulunmasına bağlıdır. Usul (yöntem) kuralları, idari işlemin hukuk
düzeninde varlık kazanabilmesi için geçirmesi gereken aşamalarla ilgili
kurallardır. İdari işlemin, hukuka uygun biçimde doğabilmesi için bu kurallara
uyulması zorunludur. Türk İdari Hukuk Sisteminde henüz tüm idari işlemler için
geçerli usul kurallarını düzenleyen genel bir İdari Usul Yasası mevcut değildir.
Kimi hizmet alanları için geçerli usul kurallarını düzenleyen usul yasaları ve
kimi de maddi yasalarla düzenlenmiş usul kuralları vardır. 4054 Sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 43 ve 44. maddesi ile, usul
kurallarını öngören, bu anlamda maddi bir yasadır.
4054 Sayılı Kanun’un 43. maddesinin 2. fıkrası “Kurulun, başlattığı
soruşturmaları …15 gün içinde ilgili taraflara bildireceğini, tarafların İLK
YAZILI SAVUNMALARINI 30 gün içerisinde göndermelerini isteyeceğini,
taraflara tanınan ilk yazılı cevap verme süresinin başlayabilmesi için Kurulun
bildirim yazısı ile birlikte, iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi
taraflara göndermesi gerektiğini” öngörmüş, Kanun’un 44.maddesinin 2. fıkrası
da; “Haklarında soruşturma açılan tarafların, soruşturma açıldığı tarihten,
sözlü savunma hakkını kullanma taleplerine kadar kurum bünyesinde
kendileri ile ilgili düzenlenmiş her türlü evrakın ve mümkünse elde edilmiş
her türlü delilin bir nüshasının kendilerine verilmesini isteyebileceğini”
vurgulamıştır. Kendileriyle ilgili düzenlenmiş her türlü evrak ve delilin bir
nüshasını isteme hakkının, bu belgeleri Kurum’daki dosyada da bizzat
incelemeyi kapsadığı açıktır.
Yasa koyucunun, 43. maddenin 2. fıkrasında “…ilk bildirim yazısıyla
birlikte iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgilerin taraflara
gönderilmesini” 44. maddenin 2. fıkrasıyla da “…soruşturmanın açıldığı tarihten
sözlü savunma hakkını kullanma taleplerine kadar kurum bünyesinde
kendileriyle ilgili düzenlenmiş her türlü evrakı, delilleri isteme hakkı” tanınırken
savunma hakkına gösterdiği özeni, verdiği önemi ortaya koymaktadır. Bunu
Kanun’un ilgili madde gerekçesinde de çok net bir şekilde ortaya koymaktadır.
4054 Sayılı Kanun’un 44. madde gerekçesi aynen şöyledir: “Kurul’un
SORUŞTURMALARI GİZLİ DEĞİLDİR. Savunma hakkının tam olarak
kullanılabilmesi için sözlü savunma toplantısına kadar, taraflar Kurul’ca
kendileriyle ilgili olarak düzenlenmiş her türlü evrakın ve delilin bir nüshasını
alabilmektedirler. Böylelikle, savunma hakkının TAM ve EKSİKSİZ
kullanılması mümkün olacaktır.
06-68/926-265
41
SAVUNMA HAKKI disiplin soruşturmalarının, adlî ve idarî ceza
soruşturmalarının en önemli müesseselerinden biridir. Hakiki ve hükmî şahıslara
kanuni düzenlemelere dayanarak isnadda bulunmak ne kadar doğal ise, suçlanan
kişilere yeterince savunma hakkı tanınması da o kadar tabiidir. Bu hak, insan
hakları sözleşmeleri, anayasalar ve yasalarla teminat altına alınmıştır. 4054
Sayılı Kanun’un 43/2 ve 44/2. maddelerinin açık hükümlerine rağmen, aleyhine
soruşturma açılan, idari para cezası tehdidiyle suçlanan teşebbüslere de hiçbir
kısıt konulmadan savunma hakkı tanınması gerekir. Gerekliliğin ötesinde bu
lazime yasa emridir. Aksine karar ve uygulamalar savunma hakkının
kısıtlanmasıdır ve kanuna aykırıdır.


Bursa Çimento A.Ş. dışındaki diğer teşebbüslerin rekabet ihlalinde
bulunduklarına ilişkin yeterli delilin mevcut olmadığı yönündeki çoğunluk
görüşüne aynen katılmaktayım. Bir an için delil bulunması ve rekabet
ihlalinin şeklen sabit olması durumunda bile yukarıda değindiğim yasaya ve
idari usule aykırı bir şekilde Bolu Çimento, Nuh Çimento ve Akçansa Çimento
aleyhine idari işlem (Ceza Kararı) oluşturulamayacağı görüşündeyim. Bu
farklı gerekçeyle de Bolu Çimento, Nuh çimento ve Akçansa Çimento hakkında
ceza verilmemesi kararına aynen katılmaktayım.


M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi


















06-68/926-265
42
Ek 1 ve 2: 4 adet Belge


Rekabet Kurulu’nun 02.10.2006 günlü 06-68/926-265 sayılı Kararı’nın 3 üncü
madde hükmüne;

KARŞI OY
Marmara Bölgesi çimento pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerden Bursa
Çimento Fabrikası A.Ş. ,bayileriyle yıllık “Çimento Satış Şartnamesi” aktetmekte olup
söz konusu bayilik sözleşmesinin Rekabet Kurulu’nun 2002/2 sayılı Gurup Muafiyeti
Tebliği ile sağlanan muhafiyetten yararlandığı tartışmasızdır. Bu husus soruşturma
raporunda da “sözleşmenin lafzı itibariyle” muafiyetten yararlandığı ifadesiyle
değerlendirilmiş, ancak Bursa Çimento’nun bayilerine yönelik fiili uygulamalarından
söz edilerek, getirdiği aktif ve pasif satış yasaklarıyla bayilerinin bölgeler arası
ticaretini engelleyici rekabet ihlallerinde bulunduğu iddia edilmiştir.

Soruşturma raporunda, bayilik sözleşmesinde; bayilere münhasır bölge veya
müşteri gurubu tahsis edilmemiş olması karşısında, bayilerin diğer bölgelere aktif
satış yapmalarının engellenemeyeceği görüşünden hareket edilmiştir.

Sözlü savunma toplantısında Bursa Çimento vekili ve yetkililerince söz konusu
iddialar reddedilmiş böyle bir anlaşmanın varlığı birkaç bayi ifadesi esas alınarak
kabul edilse dahi yazılı sözleşmede yer almayan münhasır bölgeli dağıtım ağı
uygulamasının sözlü ve zımni olarak kararlaştırılmış olmasının gurup muafiyeti
kapsamında bulunduğu ifade edilmiştir.

Soruşturma heyetince Bursa Çimento’nun bazı bayilerinin ifadeleri (Belge 19 ve
20) ile soruşturma konusu bir başka teşebbüsün (Nuh Çimento) bayisinin ifadesi
(Belge 22 ve 27) ve Bursa Çimento bayisi olmadığı anlaşılan üçüncü bir şahsın
e-postası uygulamayı gösteren deliller olarak belirlenmiştir.

Gurup muafiyetinden yararlandığı soruşturma raporuyla da tespitli olan bayilik
sözleşmesinin uygulaması yönünden farklılıklar taşıdığı ve 4054 sayılı Yasa’nın 4
üncü maddesini ihlal ettiği iddiasının açıkça ortaya konulabilmesi kesin delillerle
mümkün olabilir. Oysa 19 ve 20 no’lu belgelerde yer alan 9 bayiden 5’i diledikleri
bölgeye serbestçe satış yapabildiklerini belirtmiş 4 bayi ise; kendi bölgeleri dışına
satış yaptıkları taktirde aradaki fiyat farkını ceza olarak ödediklerini yada böyle bir
durumda mal alımlarının durdurulduğunu veya bayilik iptali gibi cezalar uygulandığını
belirtmişlerdir.
Bu durumda Bursa Çimento’nun soruşturma heyetine delil olarak ibraz ettiği aktif
ve pasif satış kısıtlaması bulunmadığına ilişkin faturaları incelenip değerlendirilmeden
dolayısıyla bölge paylaşımının amaçlanıp amaçlanmadığı hususu açıklığa
kavuşturulmadan 4 üncü maddenin ihlal edildiği sonucuna varılamayacağı görüşüyle
Kararın 3 üncü madde hükmüne karşıyım.




Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi


Full & Egal Universal Law Academy