1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya No : D3/1/Ö.G.-99/1
Karar No : 99-24/209-122
Karar Tarihi : 20.05.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
II. Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU,
Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
B- TARAFLAR
- Başvuruda Bulunan
Gazcı Gıda-İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
Manifaturacılar Çarşısı, 4. Blok, No:4219, Unkapanı/İSTANBUL
- Muhatap
- Marsa KJS Sabancı Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Döşeme Mah., No:4, ADANA
- Paksoy Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Karataş Yolu Üzeri, No:184, ADANA
- Unilever Tüketim Ürünleri Satış, Pazarlama ve Ticaret A.Ş.
İçerenköy, M.Değirmenyolu, C. Huzurhoca Sk., No:84/10, Kadıköy/İSTANBUL
- Henkel Turyağ Türkiye Yağ ve Mamulleri A.Ş.
Karaman Çif.Yol, Kar Plz., D Blok, İçerenköy, Kadıköy/İSTANBUL
C- DOSYA KONUSU: Marsa A.Ş., Paksoy A.Ş., Unilever A.Ş. ve Turyağ-Henkel
A.Ş.’nin birlikte fiyat belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’u ihlal ettikleri iddiası.
D- OLAYLAR: Rekabet Kurumu kayıtlarına 10.12.1998 tarih, 3912 sayı ile intikal
etmiş olan Gazcı Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (Gazcı Gıda) imzalı
başvuruda, Marsa KJS Sabancı Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Marsa), Paksoy Ticaret ve
Sanayi A.Ş. (Paksoy), Unilever Tüketim Ürünleri Satış, Pazarlama ve Ticaret A.Ş.
(Unilever) ve Henkel Turyağ Türkiye Yağ ve Mamulleri A.Ş. (Henkel Turyağ)’nin
birlikte fiyat belirlemek suretiyle 4054 sayılı yasayı ihlal ettikleri iddia edilmektedir.
Söz konusu başvuru üzerine hazırlanan 09.02.1999 tarih, D3/1/Ö.G.-99/1
sayılı İlk İnceleme Raporu, 18.02.1999 tarih, 99-8 sayılı Kurul toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40/1’inci
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
Raportörler Şahin YAVUZ, Pelin UYANIK ve Ali İhsan ÇAĞLAYAN tarafından
yapılan inceleme sonucu düzenlenen 12.05.1999 tarih, D3/2/Ş.YA.-99/3 sayılı
Önaraştırma Raporu’na ilişkin 17.05.1999 tarih, REK.0.07.00.00/28 sayılı Başkanlık
2 REKABET KURUMU
önergesi, 99-24 sayılı Kurul toplantı gündeminin 2’nci sırasında ele alınarak
99-24/209-122 sayılı Karar verilmiştir.
E- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Şikayete konu olan kakaolu bar ve kaplamalarda
kullanılan palm çekirdeği kökenli endüstriyel yağ ürünlerinde gözlenen fiyat
hareketlerinin, söz konusu teşebbüsler arasında bir uyumlu eylemin varlığına kanıt
oluşturmaması ve pazarın yapısı dikkate alındığında, adı geçen teşebbüsler
hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41 inci maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığı.
F- İLGİLİ PAZAR
a) Ürün Pazarı: Palm çekirdeği yağının spesifik kullanım alanlarının varlığı ve
özellikle uygun fiyatı nedeniyle başka bir yağ ile ikame edilebilmesi oldukça güç
bulunmaktadır. Palm çekirdeği yağı fiziksel özellikleri ve kullanım alanlarının farklı
olması nedeniyle palm yağından da ayrılmakta olup, ilgili ürün pazarı, kakaolu bar ve
kaplamada kullanılan ve palm çekirdeği yağı kökenli endüstriyel yağlar olarak kabul
edilmiştir.
b) Coğrafi Pazar: Çikolata ve bisküvi sektöründe önemli bir girdi olan palm çekirdeği
yağını hidrojenize ederek iç piyasaya süren teşebbüslerin İstanbul ve Adana'da
faaliyet göstermesinin yanı sıra çikolata ve bisküvi fabrikalarının çoğunluğunun
İstanbul’da olmakla birlikte Karaman ve Gaziantep gibi şehirlerde de kurulu olması
dikkate alındığında Türkiye coğrafi pazar olarak kabul edilmiştir.
G- DEĞERLENDİRME
İlgili pazarda yoğunlaşma oranları yüksek olmakla birlikte, pazarın rakamsal
olarak küçük olması ve uluslararası rekabete açık olması özellikleri göz önüne
alındığında ilgili pazarın oldukça rekabetçi bir pazar olduğu görülmektedir. Bunun
yanında şikayete konu olan ürünlerin maliyetinin büyük bir kısmını oluşturan
hammaddenin tamamı ithal edilmekte ve ithalatında herhangi bir kısıtlama
bulunmamaktadır. Kakaolu bar ve kaplamalarda kullanılan ürünlerin tamamen
eşdeğer olmaması ve bu nedenle her ürünün satış-pazarlama politikasının kendi
içinde belirleniyor olması durumları da fiyat tespit yoluyla rekabetin kısıtlanmasını
ihtimalini zayıflatmaktadır.
Öte yandan, inceleme konusu ürünlerden eşdeğer sayılabilecek olanların
gerek satış fiyatlarının gerekse fiyatlarındaki artışların aylar itibariyle paralellik
taşımadığı ve farklı olduğu belirlenmiştir. Kimi aylarda, bazı teşebbüslerin fiyat
artışına, diğerleri fiyat indirimi olarak karşılık vermişlerdir. Ayrıca oransal ve/veya
zamanlama yönüyle fiyat artışlarının ya da indirimlerinin, asimetrik olarak da paralel
olmadığı gözlenmektedir. Bu verilerden hareketle, incelenen yıllarda fiyat tespiti
yoluyla rekabetin sınırlandırıldığı yönünde bir tespit yapmak mümkün
görünmemektedir.
İlgili pazarın tamamına yakınını oluşturan Besler Gıda ve Kimya San. Tic. A.Ş
ile şikayete konu olan Unilever, Marsa, Henkel Turyağ’da ve söz konusu
teşebbüslerin distribütörlerinde yapılan yerinde incelemeler sırasında önaraştırma
konusu ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal sayılabilecek herhangi bir
bulgu tespit edilememiştir.
3 REKABET KURUMU
H- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında;
- 1997 ve 1998 yıllarında Unilever Tüketim Ürünleri Satış Pazarlama ve Ticaret A.Ş.,
Marsa KJS Sabancı Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., Henkel Turyağ Türkiye Yağ
Mamülatı A.Ş. ve Paksoy Ticaret ve Sanayi A.Ş.’nin şikayete konu kakaolu bar ve
kaplamalarda kullanılan palm çekirdeği kökenli endüstriyel yağ ürünlerinde gözlenen
fiyat hareketlerinde, sözkonusu teşebbüslerin fiyat artırım/indirim oranlarının ve
tarihlerinin bir uyumlu eylem niteliğini taşıyabilecek özelliğe sahip olmadığı,
- Pazarın ölçeksel olarak küçüklüğü ve uluslararası rekabete açık olması, diğer
endüstriyel yağlarla karşılaştırıldığında pazarlanan ürünlerin homojenlikten uzak,
müşteriye yönelik özel ürünler olması nedenleriyle ilgili teşebbüslerin faaliyet
gösterdikleri pazar yapısının uyumlu eylem yoluyla rekabetin sınırlanması olasılığını
güçleştirdiği,
- Şikayete konu teşebbüsler ve distribütörlerinde yapılan yerinde incelemelerde
önaraştırma konusuna ilişkin rekabeti sınırlayıcı nitelikte herhangi bir bulguya
rastlanmamış olduğu,
kanaat ve sonuçlarına ulaşılarak, adı geçen teşebbüsler hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 41’inci maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy