Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-3-45 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-46/586-159
Karar Tarihi : 29.6.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN.
B.RAPORTÖRLER: Ali İhsan ÇAĞLAYAN, Bedia Sanem ŞİMŞEK, Zeynep MADAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Mauna N.V.
Temsilcisi Av. Ayşe AKTAN YAZICI
Yarsuvat & Yarsuvat Hukuk Bürosu Eski Büyükdere Cad.
Park Plaza No.22 K.11 Maslak 34398 İstanbul 20
D. TARAFLAR : Mauna N.V.
Driebladhof 12 5672 Nuenen HOLLANDA
Tyco International Ltd.
90 Pitts Bay Road, 2nd Floor Pembroke HM 08, BERMUDA
A&E Ürünleri Grubu
104 Carnegie Center Drive, Suite 301 Princeton,
New Jersey, 08540 ABD 30
Randy Hangers, LLC
211 North Little Tor Road New City, New York 10956 ABD
E. DOSYA KONUSU: Mauna N.V. tarafından A&E Grubu’nun iştirakleri ve bir
kısım varlıklarının devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.4.2006 tarih, 2458 sayı ile giren ve en
son 16.6.2006 tarih, 3910 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet 40
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 16.6.2006 tarih, 2006-3-
45/Öİ-06-AİÇ sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 19.6.2006 tarih, REK.0.07.00.00-
120/154 sayılı Başkanlık Önergesi ile 06-46 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
2
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; (a) Mauna grubunun Randy
Hangers, LLC’yi devralması işleminin;
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7/2'nci maddesine
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması 50
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”' kapsamında Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi olduğu,
Söz konusu devralma işlemi sonucunda ilgili pazarda hakim durumun
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azalmasının söz konusu olmadığı anlaşıldığından
anılan devir işlemine izin verilmesi gerektiği,
Sözleşme ile Randy Hangers, LLC şirketine getirilen beş senelik rekabet
yasağının yan sınırlama olarak kabul edilip işlemle birlikte izin verilebileceği,
Bununla birlikte, izne tabi olduğu anlaşılan devralma işlemini, Rekabet Kurulu
izni olmaksızın gerçekleştiren RH Acquisition I, LLC ve Randy Hangers, LLC 60
şirketlerine Kanun’un 16. maddesinin (c) bendi uyarınca idari para cezası
verilmesi gerektiği,
Yine devralmaya taraf teşebbüslerin yönetim kurullarında bulunan gerçek
şahıslar olan Josephus Smits ve Michael Stakol (RH Acquisition I, LLC)
Ellen Stein, Jonathan Willinger, The Alexandra Willinger Trust adına Caaron
Willinger ve The Julia Willinger Trust adına Caaron Willinger’a (Randy
Hangers, LLC) da Kanun’un 16. maddesinin 3. fıkrası uyarınca idari para
cezası verilmesi gerektiği,
(b) Mauna grubunun A&E Grubu’nun iştirakleri ve bir kısım varlıklarının 70
devralınması işleminin;
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7/2'nci maddesine
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”' kapsamında Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi olduğu,
Söz konusu devralma işlemi sonucunda ilgili pazarda hakim durumun
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azalmasının söz konusu olmadığı anlaşıldığından
anılan devir işlemine izin verilmesi gerektiği,
Sözleşme ile A&E Grubuna getirilen üç senelik rekabet yasağının yan 80
sınırlama olarak kabul edilip işlemle birlikte izin verilebileceği,
Söz konusu devralma işlemine ilişkin bildirim formunda, daha önce devralınan
Randy Hangers, LLC’yi rakip teşebbüs olarak göstermek suretiyle yanlış veya
yanıltıcı bilgi verilmesi nedeniyle 16.maddenin (a) bendi uyarınca Mauna
N.V’ye idari para cezası verilmesi gerektiği,
Mauna N.V.’nin yönetim kurulunda bulunan gerçek şahıslar olan Hans Furrer
ve Jaap Riet’e’ de Kanun’un 16. maddesinin 3. fıkrası uyarınca idari para
cezası verilmesi gerektiği,
ifade edilmektedir.
90
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
3
H.1. İlgili pazar
Konfeksiyon sektörünün yan sanayii olan giysi askı sektörü, doğal olarak
konfeksiyona olan arz ve talepten doğrudan etkilenmektedir. Son dört yıldır döviz
kurlarının düşük seyretmesi, tekstil kotaları, pazardaki rekabetçi baskılar sonucu
Türkiye’de üretilen ihracat amaçlı konfeksiyon miktarı azalmış; dolayısıyla askı talebi
de azalmıştır. Türkiye’de üretilen askıların yaklaşık %10’u Türkiye’de iç pazarda
tüketilmekte, geri kalanı ya ihraç edilen konfeksiyonla birlikte yurt dışına çıkmakta ya 100
da az da olsa doğrudan ihraç edilmektedir.
Taşıma maliyetinin yüksek olmasından dolayı askı üreten şirketler, konfeksiyon
üretim merkezleri sayılabilecek Türkiye’nin yanı sıra Çin, Malezya, Endonezya,
Tayland, Tayvan, Mısır, Fas, Pakistan, Bangladeş, Sri Lanka, Ürdün gibi ülkelerde
yoğunlaşmışlardır. Hazır giyim firmaları, askıları büyük hacimlerde stoklamak yerine,
ihtiyaçtan en fazla bir-iki hafta kadar önce sipariş verip, malı fabrikalarına
istemektedirler. Bu sebeple, sınırlı ülkeler dışında, Türkiye'deki firmaların doğrudan
askı ihracatı şansları azalmaktadır. Bu durumda dünyanın neresinde olursa olsun
müşteriye en kısa sürede istediği kadar askıyı temin edebilen firmalar, rakiplerine 110
göre avantajlıdır.
Marks & Spencer, Calvin Klein, H&M, Walmart, Versace, Armani, Benetton gibi
önemli giysi üreticileri, yukarıda sayılan ülkelerde fason olarak ürettirdikleri giysileri
Avrupa ve Amerika pazarlarına satışa sunmadan önce dış, üst, alt, iç giyim gibi
kategorilere ayrılmış giysilere uygun olarak çok çeşitli dizayn, renk ve kalitede askı
talep etmektedirler. Üretilen giysiler bu askılarla ihraç edilmektedir.
Uluslararası satış ve pazarlama yapan giysi üreticileri, ihtiyaç duydukları askılar için,
kendileri gibi uluslararası çalışan askı üreticileri ile tüm dünyadaki faaliyetleri için 120
pazarlık yapmaktadır. Yerel giysi ve askı üreticilerine de bu uluslararası pazarlığın
sonuçları bildirilmektedir. Örneğin; Marks&Spencer ile Mainetti arasındaki pazarlık
sonucu, Marks&Spencer, dünyanın çeşitli noktalarındaki giysi üreticilerine
Mainetti’nin askılarının kullanılmasını şart koşmakta, pazarlık sonucu belirlenen
fiyattan yerel askı üreticileri yerel giysi üreticilerine askıları teslim etmektedir.
Tekstil ve hazır giyime olan taleple doğru orantılı olarak askı pazarının büyüklüğü
değişmektedir. YTL’nin Euro ve ABD Doları’na karşı aşırı değer kaybettiği beş-altı yıl
öncesinde Türkiye menşeli ürünler rakip ürünlere göre ucuz kalmış, pazar büyüklüğü
1 milyar adet askıya kadar çıkmıştır. Şimdilerde ise bu rakam yarıya düşmüştür. 130
Pazarda on civarında büyük ve orta ölçekli firmanın yanı sıra çok sayıda
merdivenaltı tabir edilen küçük firma vardır.
Türkiye’de askı pazarının önemli müşterileri Avrupa ve Amerika'ya çalışan tüm
ihracatçılar ile, Koton, Yeni Karamürsel, Boyner, Altınyıldız, Aydınlı, L.C.Waikiki,
Sarar, UKİ, Rodi Jeans, Colins gibi mağaza zincirleridir.
4
Bu açıklamalar doğrultusunda, Türkiye’de askı üreten şirketleri doğrudan etkileyen
en önemli iki faktör i) döviz kuru, ii) yurtdışındaki giysi markaları ile ABD/Avrupa
merkezli askı firmaları arasında yapılan kontratlar olarak söylenebilir. Askı pazarına 140
girmek için mevzuattan kaynaklanan bir engel olmamasına ve plastik enjeksiyon
makinaları ile askı kalıplarına ya da askı kalıbı bilgilerine sahip firmaların askı
pazarına girebilmelerine karşın, söz konusu kontratlar yerel pazarların yapısını
belirleme gücüne sahiptir. Bu kontratlar çerçevesinde, Türkiye'de fason imalat yapan
ihracatçı konfeksiyoncular, ihtiyaç duydukları askıları, anlaşmaya varılan yabancı
askı markasını üreten firmalardan almak zorundadır.
Kontratla çalışma sisteminin önemini “onaylı askı” tabirini açıklayarak ortaya koymak
mümkündür. Bu sektörde, sadece Amerika’da kabul edilen VICS (Voluntary
Interindustry Commerce Standards) standartı uygulanmaktadır. Amerikadaki 150
müşterilerin VICS standartlarına uyumlu olan firmalardan alım yapmak istemesi,
firmaları ürün kalitesi bakımından birbirine yaklaştırmakta ve bu durum fiyat
rekabetini artırmaktadır. Avrupa pazarı içinse belirlenmiş bir standart yoktur. Ancak
yukarıda isimleri geçen önemli müşterilere satış yapabilmek için, bu firmalar için askı
üreten uluslararası firmaların lisansını almak önemlidir. Zira bu uluslararası firmalar,
giysi askısı tüketen önemli müşterilerin istedikleri standartta askı üretmek “onayını”
almaktadırlar. Sektörde “onaylı askı” olarak tabir edilen bu duruma göre, örneğin,
“Mainetti’nin şu model askıları Marks&Spencer tarafından onaylanmıştır”
denildiğinde, belirtilen onaylı askıları üreten şirketler kısmen bir avantaj elde
etmektedirler. Ancak tek bir şirkete bağlı kalmamak için, giysi üreticileri genellikle 160
şartlarını yerine getiren diğer askı üreticilerine de onay vermektedirler. Onaylı askı
modellerine sahip firmalar kısmen avantajlı olsalar da, fiyatlarını istedikleri gibi
artıramamaktadırlar. Zira bu durumda giysi üreticileri başka askı üreticileri ile
görüşüp kendileri için alternatif yaratabilmektedir.
Sektörde markalı askılar açısından önemli bir sorun, tasarımların bazen aynen
bazen de çok küçük değişikliklerle kopyalanmasıdır. Bu sebeple müşteriler fiyat
açısından avantajlı olduğu için kopya ürünleri tercih edebilmektedirler.
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı 170
Giysi askıları kullanılan hammadde açısından plastik ya da ahşap olarak
ayrılmaktadır. Ancak üretim ve kullanım kolaylığı yüzünden askılar genelde plastik
olarak üretilmektedir. Dolayısıyla ahşap askılar, kullanım özellikleri ve fiyatları
bakımından plastik askılardan önemli ölçüde farklılaşmaktadır. Buna ek olarak,
askılar model açısından genel olarak Amerika modeli ve Avrupa modeli olarak ikiye
ayrılmaktadır. Ancak arz ikamesi açısından önemli bir fark olmadığı için gerekli
kalıpların temin edilmesiyle herhangi bir modeli üreten üretici rahatlıkla diğerini de
üretebilmektedir. Burada önemli olan, söz konusu kalıpların fikri mülkiyetine sahip
olmak ve yerel üreticiler açısından da kalıplara sahip olan firmaların lisansörlüğünü 180
alabilmektir. Dolayısıyla, model bazındaki söz konusu ayrım temel olarak hitap
edilen yahut yoğunlaşılan coğrafi pazara işaret etmenin ötesinde bir anlam
5
taşımamaktadır. Sonuç olarak, ilgili ürün pazarı “plastik giysi askısı pazarı” olarak
belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Plastik giysi askılarını çoğunluğu İstanbul’da üretilmekte olup, üretilen askılar gerek
Türkiye’nin her yerine pazarlanmaktadır. Dolayısıyla, ilgili coğrafi pazar “Türkiye
Cumhuriyeti sınırları dahili” olarak belirlenmiştir. 190
H.2. Taraflar
H.2.1. Mauna Grubu)
İnceleme konusu devralma işleminde alıcı konumunda bulunan Mauna Grubu’nun
Hollanda’da yerleşik holding şirketi olan Mauna N.V. Türkiye’de münhasıran, tüm
hisselerine sahip bulunduğu İtalyan iştiraki olan Mainetti S.p.A.’nın iştirakleri
konumundaki Mainetti Askı San. ve Tic. A.Ş. (Mainetti Askı) ve Mainetti Dış Ticaret
A.Ş. (Mainetti Dış Ticaret) aracılığıyla faaliyet göstermektedir. Mainetti S.p.A., tekstil 200
ürünleri için kullanılan giysi askılarının tasarımı, üretimi ve tedariği ile iştigal
etmektedir. Mainetti Askı, Mauna Grubu’nun Türkiye’deki üretim ve pazarlama
şirketidir. Şirketin yönetim kurulu, M. Turan Sak (başkan), Roberto Peruzzo (başkan
yardımcısı), M. İzzet Çelebican (üye), James M. Hutchison (üye) ve Gabriele
Bosco’dan (üye) oluşmaktadır. Şirketin sermayesi 3,585,000 YTL olup ortaklık yapısı
aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Mainetti Askı’nın Ortaklık Yapısı
Ortak Hisse Oranı (%)
Mainetti S.p.A. (……)
Simest S.p.A. (……)
M. Turan Sak (……)
M. İzzet Çelebican (……)
Sevil Sak (……)
Serpil Çelebican (……)
210
Mainetti Dış Ticaret ise askı ihracatı ve ithalatı yapmak üzere kurulmuştur. Şirketin
yönetim kurulu Roberto Peruzzo (başkan), James M. Hutchison (başkan vekili) ve
Sevil Sak’tan (üye) oluşmaktadır. Şirketin sermayesi 160,000 YTL olup ortaklık
yapısı aşağıdaki gibidir:
Kiler Ailesi’nin perakendecilik dışında inşaat, turizm, elektrik dağıtımı, sağlık, şeker
ve akaryakıt sektörlerinde faaliyetleri bulunmaktadır.
Tablo 2: Mainetti Dış Ticaret’in Ortaklık Yapısı
Ortak Hisse Oranı (%)
Mainetti S.p.A. (……)
Sadık Sak (……)
Ümit Çelebican (……)
6
Sevil Sak (……)
220
Mainetti Grubu’nun 2005 yılında tüm dünyadaki cirosu ( …………) Euro olurken,
Türkiye’deki cirosu (……………) Euro civarında (yaklaşık ……………….. YTL)
gerçekleşmiştir.
H.2.2. A&E Ürünleri Grubu
Devredilen taraf olan A&E Ürünleri Grubu, dünya çapında tekstil ürünleri için
kullanılan askıların üreticisi ve pazarlayıcısıdır. Grup pek çok alanda faaliyet
gösteren Tyco International Ltd.’nin (Tyco) bir bölümüdür. Tyco, yangın ve güvenlik,
elektronik, sağlık hizmetleri, yüksek mühendislik ürün ve hizmetleri ve plastik ve 230
yapıştırıcılar olmak üzere beş ana konuda 100 ülkede faaliyet göstermektedir.
Bildirime tabi işlem bakımından Mauna, A&E Ürünleri Grubu’nun tekstil ürünleri için
kullanılan askıların üretimi, dağıtımı ve pazarlama alanında faaliyet gösteren bazı
iştiraklerini ve varlıklarını satın almayı amaçlamaktadır. A&E‘nin Türkiye’de kendi
üretim yeri bulunmamaktadır. Türkiye’deki iştiraki Karner Europe Askı Ticaret Ltd.
Şti. (Karner Europe) olup, üretimin %95’i aralarındaki fason imalat sözleşmesi
yoluyla Bakplast Plastik San. ve Tic. A.Ş.’ye (Bakplast) yaptırılmaktadır. Karner
Europe, askı üretmek için gerekli olan ana hammadde ve yardımcı malzemeleri
temin ederek bu malları Bakplast’a satmakta, Bakplast tarafından imal edilen askılar 240
tekrar satın alınarak yurt içine ve yurt dışına satılmaktadır.
Karner Europe firmasının sermayesi (…………) YTL olup, hissedarlar %50’şer payla
Karner Batts Gmbh (Almanya) ve Karner Batts Ab (İsveç)’dir. Ortaklar kurulu kararı
ile atanan şirket müdürleri Wim Warnier ve A. Rengin Yılmaz’dır.
28 ülkede faaliyet gösteren A&E’nin 2005 yılı dünya cirosu (……………) ABD Doları
olurken Türkiye cirosu (…………..) ABD Doları civarında (yaklaşık ……………. YTL)
gerçekleşmiştir.
250
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Randy Hangers, LLC’nin Muana N.V. Tarafından Devralınması
Kurum kayıtlarına 24.5.2006 tarih, 3268 sayı ile giren bilgi yazısında ifade edildiği
üzere, Mauna’nın bağlı şirketi olan RH Acquisition I, LLC ile Amerika’da mukim
Randy Hangers, LLC (“Randy”) arasında, Mauna’nın da taraf olması suretiyle ,
18.12.2005 tarihinde bir Varlık Satın Alma Sözleşmesi imzalanmıştır (Ek-4). Anılan
Sözleşmede öngörülmüş olan koşulların karşılanması ile birlikte, yukarıda anılan
bilgi yazısında da belirtildiği gibi, Randy’nin Mauna tarafından satın alınması 260
7.2.2006 tarihinde tamamlanmıştır.
Varlık Satın Alma Sözleşmesi’nde Randy’nin faaliyet alanı “çoğunlukla perakende
satış dükkânlarında ve bunlara satış yapan giysi üreticileri tarafından kullanılan, yeni
veya kullanılmış, plastik kalıplanmış askı ve diğer ürünlerin pazarlanması” olarak
7
tanımlanmaktadır. Diğer bir deyişle, Randy plastik giysi askısı pazarında faaliyet
gösteren teşebbüslerden biridir. İnceleme döneminde ulaşılan bilgilere göre, Randy,
Türkiye’de askı satışlarından herhangi bir gelir elde etmemekte ve Türkiye’de
yerleşik nihai tüketicilere de askı pazarlamamaktadır. Diğer bir deyişle, Randy
Türkiye’de doğrudan hisse sahibi olduğu bir tüzel kişilik yoluyla faaliyet 270
göstermemektedir. Buna karşılık Randy’nin ürünleri, Türkiye’deki bağımsız lisansörü
olan Isko Pazarlama ve Dış Ticaret Limited Şirketi (“Isko”) aracılığıyla satılmaktadır.
Söz konusu lisans anlaşması çerçevesinde Randy, Isko’ya askıların üretimi için askı
kalıpları temin etmiştir. Randy’nin Türkiye’deki tek mal varlığı olarak anılan bu
kalıpların hali hazırdaki toplam değeri yaklaşık (…………..) ABD Doları olarak
bildirilmiştir.
H.3.1.1. Kontrol Unsuru
280
Yukarıda anılan Varlık Satın Alma Sözleşmesi’nin 1. maddesinde, işlem, Randy’nin
sahip olduğu varlıklar üzerindeki tüm hak, mülkiyet ve menfaatlerinin Mauna’nın
bağlı şirketi olan RH Acquisition I, LLC’ye devri olarak tanımlanmıştır. Yine aynı
maddede, söz konusu varlıklar ayrıntılarıyla sıralanmıştır. Buna göre, işlemle birlikte
Randy’nin nakit ve nakit muadili varlıkları, alacak hesapları, faaliyetine dair
envanteri, tüm fikri mülkiyeti , gayrimenkuller üzerindeki kira hakları, taraf olduğu
kontratlar ve işinde kullanılan her türlü makine, ekipman ve kalıplar ve en genel
itibarıyla faaliyetin tümü RH Acquisition I, LLC, dolayısıyla da Mauna tarafından satın
alınmıştır.
290
Görüldüğü üzere, söz konusu varlık satışı Randy’nin ilgili pazardaki faaliyetine
devam etmesi için gerekli tüm unsurların Mauna’nın bağlı şirketi konumundaki RH
Acquisition I, LLC’ye devrini sağlamaktadır. Bunun sonucu olarak, Varlık Satın Alma
Sözleşmesi ile 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir kontrol değişikliği
gerçekleşmektedir. Bu itibarla Randy’nin tüm varlıklarının Mauna Grubu tarafından
satın alınması işlemi Tebliğ anlamında bir devralma işlemidir.
H.3.1.2. Bildirim Eşikleri
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi birleşme veya devralma işlemleri 300
açısından Tebliğin 4. maddesinde iki eşik getirilmiştir. 1997/1 sayılı Tebliğ’de
değişiklik yapan 1998/2 sayılı Tebliğ’de firmaların ilgili ürün pazarındaki toplam
pazar paylarının % 25’i veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 milyon
YTL’yi aştığı birleşme veya devralmaların izne tabi işlemler olduğu belirtilmiştir.
Mevcut dosya itibariyle, Mauna Grubu’nun Türkiye’deki iştiraki olan Mainetti Askı’nın,
devralma işleminin gerçekleşmesinden bir önceki mali yıla, eşdeyişle 2005 yılına
ilişkin cirosu (……………….) YTL olarak gerçekleşmiştir. Randy’nin lisans verdiği
İsko’nun satışları üzerinden elde ettiği royalty geliri ise 2005 yılı için (………….) ABD
Doları olarak bildirilmiştir. Dolayısıyla, ciro eşiği bakımından ve salt Mainetti’nin ilgili
pazarda elde ettiği ciroya bakıldığında dahi, işlemin izne tabi bir devralma olduğu 310
görülmektedir. Diğer yandan, pazar payı bakımından iki firmanın (tutar olarak)
8
toplam payının %(…-…) arasında bir orana tekabül etmekte olduğu da göz önüne
alınmalıdır.
H.3.1.3. Rekabet Yasağı
"Hisse Varlık ve Satın Alım Sözleşmesi’nin 6.8. maddesinde, devralma işlemi ile
satıcı konumundaki Randy hissedarlarına 5 sene olarak öngörülmüş olan bir rekabet
yasağı getirilmiştir. Anılan maddeye göre; satıcılar, 5 yıl süreyle RH Acquisition I,
LLC'nin şu ana kadar konu itibariyle faaliyet gösterdiği alanlarda bu şirketle dünya 320
çapında hiçbir şekilde rekabete girmeyeceklerini, özellikle de rakip şirketlere
dolaysız veya dolaylı olarak iştirak etmeyeceklerini, bir rakip şirketin hizmetine
girmeyeceklerini veya bu tür bir şirketi, her ne şekilde olursa olsun, dolaysız veya
dolaylı olarak tavsiye ve edimleriyle teşvik etmeyeceklerini taahhüt etmektedirler.
Ancak satıcıların herhangi bir teşebbüste %5’i geçmeyecek oranda menkul değer
yatırımı yapmasına ve ayrıca rakip olarak kabul edilen bir teşebbüste hisse sahibi
olmasına izin verilmektedir.
İncelenen sözleşmede goodwill ve know-how’ın devri sonucu satıcılara 5 yıllık bir
rekabet yasağı getirilmektedir. H.1. numaralı bölümde belirtildiği üzere, askı 330
pazarında faaliyet göstermenin en temel unsuru askı kalıplarına ya da askı kalıbı
bilgilerine sahip olmaktır. Yerel üretim yapan firmalar açısından, büyük müşterilere
satış yapmanın yolu ise bu müşterilerle global düzeyde pazarlık etme olanağına
sahip uluslararası firmaların lisansını alabilmektir. Dolayısıyla, üretime esas olan
kalıpların fikri mülkiyetine sahip olmak ve yerel üreticiler açısından da kalıplara sahip
olan firmaların lisansörlüğünü alabilmek kritik öneme sahiptir.
Randy’nin Mauna tarafından devralınması işlemi çerçevesinde Randy’nin sahip
olduğu lisanslı askı kalıplarının da Mauna’ya geçmesi ölçüsünde bir know-how
aktarımı bulunmaktadır. Rekabet yasağının, aşağıda incelenecek olan A&E 340
devralmasından farklı olarak, neden 5 sene süreyle getirilmiş olduğu hususunda ise
taraf temsilcisinden gelen bilgide, Randy’den elde edilecek olan ve giysi askılarının
üretimine ilişkin teknik verilerin ve bilgilerin önemi ve değeri ile bunların geliştirilmesi
için harcanan emeğin korunması için daha uzun bir rekabet yasağının gerekli olduğu
belirtimiştir. Diğer bir deyişle, taraflar arasında devrolunan know-how göz önüne
alındığında, devralan tarafın yatırımının korunmasının için 5 senelik bir rekabet
yasağıyla mümkün olabileceği ifade edilmiştir. Bu açıklamalar çerçevesinde ve
pazarın genel işleyişinde aktarılan know-how ve askı kalıplarının önemi dikkate
alındığında, 5 senelik rekabet yasağına izin verilebilecektir.
350
Randy’nin Mauna tarafından 2006 Şubat ayı içinde devralınmasına ilişkin olarak, bu
devralmanın pazarda yaratmış olduğu etkinin, bildirimi yapılan A&E devralması ile
birlikte değerlendirilecektir.
H.3.2. A&E Grubu’nun Bazı Varlıkları ve İştiraklerinin Mauna Tarafından
Devralınması
H.3.2.1. Kontrol Unsuru
9
A&E’nin Mauna tarafından devralınması hakkında ilk olarak belirtilmesi gereken 360
husus, varlık satışı yoluyla gerçekleştirilen işlemin A&E’nin kontrolünde değişikliğe
yol açacak olmasıdır. Nitekim, taraflar arasında imzalanan Hisse ve Varlık Satın
Alım Sözleşmesi’nin 2. maddesinde satışa konu olan tüm varlıklar sıralanmış ve söz
konusu varlıklar A&E’nin faaliyetini devam ettirmesi için gerekli tüm unsurları
içerecek şekilde belirlenmiştir. Bildirim formunda da, işlemin tamamlanması
sonrasında, devralınan teşebbüsün, Mainetti’nin Türkiye’deki yasal şubesi haline
gelmesinin öngörüldüğü ifade edilmektedir. Dolayısıyla işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ
anlamında bir devralma işlemi olduğu görülmektedir.
H.3.2.2. Bildirim Eşikleri 370
Mauna’nın Türkiye’de faaliyet gösteren iştiraki olan Mainetti’nin 2005 yılına ilişkin
cirosu (…………..) YTL olarak gerçekleşmiştir. Devralınan taraf olan A&E’nin ise
Türkiye’de Karner Europe aracılığıyla yaptığı satışlar mevcuttur. Karner Europe’un
yurtiçi satışlardan elde ettiği cirosu 2005 yılı için (…………..) YTL olarak
gerçekleşmiştir. Bu itibarla, teşebbüslerin toplam cirosu 1997/1 sayılı Tebliğ ve bu
Tebliğ’de değişiklik yapan 1998/2 sayılı Tebliğ’le getirilen 25 milyon YTL’lik eşiği
aşmaktadır. Pazar payı bakımından da, Mainetti’nin önceki devralması da hesaba
katıldığında, A&E ile toplam payının %(…-…) aralığında bir tutara takabül edeceği
göz önüne alındığında, işlem izne tabi bir devralma işlemidir. 380
H.3.2.3. Randy ve A&E Devralmalarının 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi
Açısından Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasında, bir veya birden fazla
teşebbüsün hakim durum yaratmaya ya da hakim durumlarını güçlendirmeye yönelik
olarak piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde
birleşmeleri veya bu sonucu doğuracak şekilde bir teşebbüsün başka bir teşebbüsü 390
devralması hukuka aykırı bulunmuş ve yasaklanmıştır. Bu çerçevede, başvuru
konusu işlemin taraflarının pazardaki konumları ele alınarak, işlem sonucunda bir
hakim durum yaratılmasının ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz
konusu olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
2005 rakamları baz alındığında, bu dosya açısından ilgili pazarın büyüklüğü miktar
olarak (……….) adet ve tutar olarak (……….) Euro olarak tahmin edilmiştir. Ancak
bu tahmin pazarda bilinen, birbirlerine kısmen de olsa rekabet baskısı yapabilecek
uluslararası bağlantıları olan on firmanın bilgilerini içermektedir. Diğer küçük firmalar
dahil edildiğinde toplam giysi askısı pazarının en az %30 civarında daha büyük 400
çıkması mümkün görünmektedir. Bununla birlikte, söz konusu küçük firmaların
devralma işlemine taraf teşebbüslere rekabet baskısı yapabilmeleri imkanları
sınırlıdır.
10
Tablo 3: Devralmalar Öncesinde Pazar Payları
Firmalar Miktar (%) Tutar(%)
Mainetti (…-…) (…-…)
A&E (…-…) (…-…)
Randy (…-…) (…-…)
Braitrim (…-…) (…-…)
Tam (…-…) (…-…)
Taykon (Visconti) (…-…) (…-…)
Şahsan (TAC) (…-…) (…-…)
And (Uniplast) (…-…) (…-…)
Bakplast (…-…) (…-…)
Isko (…-…) (…-…)
Toplam (…-…) (…-…)
Tablodan görüldüğü üzere Mainetti’nin en büyük rakibi Braitrim firmasıdır. Her iki
devralma sonrası Mainetti’nin pazar payının %(…) civarında olması beklenmektedir.
Hemen ardından %(…)’in üstünde pazar payı ile Braitrim gelmektedir. 410
Tablo 4: Devralmalar Sonrası Pazar Payları
Firmalar Tutar(%)
Mainetti + Randy (…-…)
Mainetti + Randy + A&E (…-…)
Braitrim (…-…)
Tam (…-…)
Taykon (Visconti) (…-…)
Şahsan (TAC) (…-…)
And (Uniplast) (…-…)
Bakplast (…-…)
Isko (…-…)
Mevcut pazar payları baz alındığında, Mainetti-Randy ve Mainetti (Randy dahil)-A&E
devralmalarının Türkiye pazarında önemli ölçüde rekabetin kısıtlanmasına neden
olmayacağı düşünülmektedir. Nitekim pazardaki en büyük 4 firmanın, büyükten
küçüğe sıralanmak üzere, kümülatif pazar payı kullanılarak hesaplanması ile elde
edilen ve ilgili piyasadaki yoğunlaşmanın derecesini gösteren CR4 yoğunlaşma
oranına da bakıldığında, Mainetti-Randy devralmasının CR4 değerinin, ortalama
olarak işlem öncesi %(....), işlem sonrası %(…) olduğu görülmektedir. Mainetti 420
(Randy dahil) A&E devralmasının CR4 değerleri ise %(…)-%(…) aralığında
çıkmaktadır. Dolayısıyla her iki işlem sonrası CR4 değerlerinde önemli bir artış
beklenmemektedir. Bu sonuç ilgili devralmaların pazarda önemli bir yoğunlaşma
yaratmayacağı kanaatini desteklemektedir.
Bildirime konu olan işleme ilişkin olarak, taraflar, rakipleri ve müşterilerinin de
görüşleri raportörlerce alınmıştır. Bu görüşler genel olarak değerlendirildiğinde söz
konusu A&E devralmasının pazarda çok önemli değişikliklere neden olmayacağı
anlaşılmaktadır. Bununla birlikte bazılarının söz konusu işlemin pazardaki rekabeti
11
kısıtlayabileceğini ifade ettikleri anlaşılmıştır. Türkiye’nin konfeksiyon ihracının 430
azalması ile başlayan sıkıntılar, pazardaki büyük küçük bütün firmaları etkilemiştir.
Öte yandan bu sektörde uluslararası kontratların etkisi oldukça fazladır. Dolayısıyla
Türkiye’de ihracatçı olarak faaliyet gösteren gerek giysi üreticileri gerekse askı
üreticileri esas olarak bu kontratlardan etkilenmektedir. Bu kontratlara göre
Türkiye’deki pazar payları yılda yıla değişiklik gösterebilecektir. Ancak işlemin
bildirim eşikleri açısından sadece Türkiye’de bildirime tabi olması, tarafların ABD
pazarında tekelleşecekleri görüşünü zayıflatmaktadır. Diğer yandan pazar payları
dikkate alındığında söz konusu işlemin ilgili pazardaki rekabeti önemli derecede
azaltacak bir yoğunlaşmaya yol açmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ilgili
ürün pazarlarında bildirim konusu devir işlemi sonucunda 4054 sayılı Kanun'un 7. 440
maddesi anlamında hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
H.3.2.4. Rekabet Yasağı
Hisse ve Varlık Satın Alım Sözleşmesi’nin “Rekabet Etmeme Taahhüdü” başlıklı
5.13 maddesinde, devralma işlemi ile, devreden tarafa üç sene olarak öngörülmüş
olan bir rekabet yasağı getirilmektedir. Bununla birlikte, bu yasağa istisna teşkil eden
durumların da ilgili madde dairesinde düzenlendiği görülmektedir. Buna göre, 450
devreden tarafın, herhangi bir teşebbüste %5’i geçmeyecek oranda menkul değer
yatırımı yapmasına ve ayrıca rakip olarak kabul edilen bir teşebbüste de hisse sahibi
olmasına, bu teşebbüsün rekabet konusu ürünlerden elde ettiği cironun toplam
cirosunun içinde %20’den fazla payı olmaması şartıyla izin verilmektedir. Öte
yandan bu noktada da bir istisna hali düzenlenmekte ve %20’lik sınırın aşılacak
olması durumunda devreden tarafın söz konusu yatırımı 18 aylık bir süre için
yapacak olması taahhüdü şart koşulmaktadır. Madde hükmünden anlaşıldığı üzere,
18 aylık bu süreç, üç sene olarak öngörülmüş olan rekabet yasağı dönemi içinde
görülmektedir.
460
Devreden tarafa üç yıl süreyle rekabet etme yasağı getirilmektedir. Yasağa konu
olan iş alanı dahilindeki ürünlerin halihazırda piyasada mevcut olan, dolayısıyla da
belirli bir müşteri grubu oluşturmuş ürünler olduğu dikkate alındığında, pek çok
birleşme/devralma işleminde olduğu gibi ticari itibar devrinin de söz konusu olduğu
açıktır. Öte yandan, korunması gereken know-how’la ilgili olarak gönderilen
açıklamada; Mainetti’nin giysi askılarının üretim prosesi hakkında spesifik teknik
veriler ve bilgiler elde edeceği, dolayısıyla Sözleşme’de yer alan üç yıllık rekabet
yasağının, teknik verilerin ve bilgilerin devri sebebiyle getirilerek, Mainetti’nin
A&E’den devraldığı işin değerinin korunmasını amaçladığı belirtilmiştir. Raporun
önceki bölümlerinde de ifade edildiği üzere, ilgili pazar açısından teşebbüslerin 470
faaliyetlerinin birbirinden farklılaşmasında ve belirli bir müşteri tabanı
oluşturulmasında özellikle kalıp geliştirilmesi gibi teknik unsurların belirleyici olduğu
göz önünde bulundurulduğunda, devralma işleminin know-how aktarımı içerdiği
görülmektedir. Rekabet Kurulu’nun önceki kararları çerçeve olarak kabul edildiğinde,
rekabet yasağının üç yıl ile sınırlı olması makul bir süre olarak kabul edilmiştir.
12
Sonuç olarak, bildirim konusu hisse devri işlemi bakımından, Sözleşme’nin 5.13
maddesinde yer alan kısıtlamanın taraflar, kapsam ve süre yönünden gerekli
olandan daha fazla bir kısıtlama içermediği, bu çerçevede söz konusu rekabet
yasağına devralma işleminin yan sınırlaması olarak izin verilmesinin uygun 480
görülmüştür.
H.3.3. Randy ve A&E Devralmalarının 4054 sayılı Kanun’un 16. Maddesi
Açısından Değerlendirilmesi
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Randy’nin tüm varlıklarının Mauna Grubu’na
bağlı RH Acquisition I, LLC tarafından devralınmasına yönelik sözleşmenin
18.12.2005 tarihinde imzalandığı ve işlemin kapanışının 7.2.2006 tarihinde
tamamlandığı anlaşılmıştır. İzne tabi bir devralma işleminin Rekabet Kurulu’nun izni
olmaksızın gerçekleştirilmesi 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının 490
(c) bendi gereğince teşebbüslere ve aynı maddenin üçüncü fıkrası gereğince
teşebbüslerin yönetim kurulu üyelerine ceza verilmesini gerektiren bir durumdur.
Bu nedenle; izne tabi devralma işlemini, Rekabet Kurulu izni olmaksızın
gerçekleştiren Mauna’nın iştiraki RH Acquisition I, LLC. (devralan) ve Randy
Hangers, L.L.C. (devralınan) şirketlerine her birine ayrı ayrı olmak üzere; ayrıca
bildirim yükümlülüğünün bulunduğu dönemde RH Acquisition I, LLC yönetim
kurulunda görev yapan Josephus SMITS ve Michael STAKOL ile Randy Hangers,
LLC yönetim kurulunda görev yapan Ellen STEIN, Jonathan WILLINGER, The
Alexandra Willinger Trust adına Caaron WILLINGER ve The Julia Willinger Trust 500
adına Caaron WILLINGER’ın her birine ayrı ayrı ve teşebbüslere verilen cezanın
takdiren %10’u oranında olmak üzere idari para cezası verilmesi gerektiği kanaatine
ulaşılmıştır.
Öte yandan A&E Grubu’nun devralma işlemine ilişkin bildirim formunda, daha önce
devralınan Randy Hangers, LLC’yi rakip teşebbüs olarak göstermek suretiyle yanlış
veya yanıltıcı bilgi verilmesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 16.maddesinin (a) bendi
uyarınca Mauna N.V’ye ve yine aynı maddenin üçüncü fıkrası gereğince teşebbüsün
yönetim kurulunda bulunan Hans FURRER ve Jaap RIET’in her birine ayrı ayrı
teşebbüse verilen cezanın takdiren %10’u oranında olmak üzere idari para cezası 510
verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Mauna grubunun Randy Hangers , LLC’yi devralması işleminin;
1. 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 520
sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
13
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına,
2. Sözleşme ile Randy Hangers, LLC şirketine getirilen beş senelik rekabet
yasağının makul bir yan sınırlama sayılarak,bildirime konu işleme izin verilmesine,
3. Bununla birlikte, izne tabi olduğu anlaşılan devralma işlemini, Rekabet Kurulu izni 530
olmaksızın gerçekleştiren RH Acquisition I ,LLC ve Randy Hangers,LLC
şirketlerinin her birine ayrı ayrı olmak üzere Kanun’un 16.maddesinin birinci
fıkrasının ( c) bendi ve 2006/1 sayılı Tebliğ uyarınca,1592’şer YTL idari para
cezası verilmesine,
4. Aynı Kanun’un 16.maddesinin 3.fıkrası uyarınca, devralmaya taraf teşebbüslerin
yönetim kurulu üyesi olan Josephus Smits ve Michael Stakol (RH Acquisition I
,LLC) ile Ellen Stein,Jonathan Willinger ,The Alexandra Willinger Trust adına
Caaron Willinger’ın ve The Julia Willinger Trust adına Caaron Willinger’ın (Randy
Hangers,LLC) da her birine ayrı ayrı ve teşebbüslere verilen cezanın takdiren 540
%10’u oranında olmak üzere 159,20’şer YTL idari para cezası verilmesine,
Mauna grubunun A&E Grubu’nun iştirakleri ve bir kısım varlıklarının devralınması
işleminin;
1. 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1
sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, 550
2. Sözleşme ile A&E Grubuna getirilen üç senelik rekabet yasağının makul bir yan
sınırlama sayılarak, bildirime konu işleme izin verilmesine,
3. Söz konusu devralma işlemine ilişkin bildirim formunda, daha önce devralınan
Randy Hangers ,LLC’yi rakip teşebbüs olarak göstermek suretiyle yanlış veya
yanıltıcı bilgi verilmesi nedeniyle 16. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve
2006/1 sayılı Tebliğ uyarınca Mauna N.V.’ye 3.184 YTL idari para cezası
verilmesine,
560
4. Ayrıca,Mauna N.V.’nin yönetim kurulunda bulunan Hans Furrer ve Jaap Riet’in
her birine ayrı ayrı 4054 sayılı Kanun’un 16.maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
takdiren %10’u oranında olmak üzere 318,40’ar YTL uyarınca idari para cezası
verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy