Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-153 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 09-60/1475-391
Karar Tarihi : 23.12.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Harun ULU, Harun GÜNDÜZ
C. ŞİKAYET EDEN : Mehmet Ali KARAKURT
Temsilcisi: Av.Murat BAŞMAN
Hamalbaşı Cad. No:28 K:6 Beyoğlu/İstanbul 20
D. HAKKINDA İLK İNCELEME
YAPILAN : OPET Petrolcülük A.Ş.
Kısıklı Mah. Sarıgazi Cad. No:65 34696 Üsküdar/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Mehmet Ali KARAKURT ile OPET Petrolcülük A.Ş. arasında
yapılan ve OPET Petrolcülük A.Ş. lehine intifa hakkı tesis eden sözleşmenin 4054
sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ’e aykırı olduğu iddiası.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.11.2009 tarih ve 8346 sayı ile intikal 30
eden şikayet başvurusunda öne sürülen iddiaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun çerçevesinde incelenmesi sonucu düzenlenen 15.12.2009 tarih ve
2009-1-153/İİ-09-HU sayılı İlk İnceleme Raporu, 17.12.2009 tarih ve REK.0.05.00.00-
110/289 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-60 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet başvurusunda özetle;
- Şikayet edenin maliki bulunduğu Manisa İli, Horozköy Has mevkiinde bulunan
gayrimenkul üzerine, şikayet edilen OPET Petrolcülük A.Ş. (OPET) lehine 9.8.1993
tarihinen itibaren 20 yıl müddetle intifa hakkı kurulduğu ve yine aynı tarihte taraflar 40
arasında bayilik sözleşmesi yapıldığı,
- İlk bayilik anlaşmasının yapılması ve intifanın kurulmasından sonra 13.11.2006
tarihinde taraflar arasında yeni bir bayilik sözleşmesi yapıldığı,
- Söz konusu yeni sözleşmenin süresinin 1 yıl olduğu ve bu süre sonunda taraflardan
herhangi birince feshedilmediği takdirde aynı süreyle yenilenmiş sayılacağı, fakat
toplam sürenin hiçbir şekilde 5 yılı aşamayacağı,
- Ancak taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin süresi en fazla 5 yıl olmasına karşın
bu sürenin sonunda bayinin, intifa sözleşmesi nedeniyle başka bir dağıtıcı ile
çalışmasının fiilen mümkün olmadığı,
09-60/1475-391
2
- Rekabet Kurulu’nun yakın tarihli kararlarında, 18.9.2005 tarihinden önce yapılan 50
sözleşmelerin 18.9.2010 tarihine kadar muafiyetten yararlandığına karar verildiği
ifade edilerek, anılan kararlar uyarınca intifa süresi ile bayilik sözleşmesinin süresinin
uyumlu hale getirilmesi gerektiği ve bu sebeple intifa sözleşmesinin de 18.9.2010
tarihinde değil, bayilik sözleşmesinin son bulduğu 13.11.2009 tarihinde sona ermesi
gerektiği iddia edilmektedir. Bu çerçevede şikayetçi, intifa sözleşmesinin 13.11.2009
tarihinden sonra 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında muafiyetten yararlanamayacağına
karar verilmesini talep etmektedir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Başvuru konusu akaryakıt istasyonuna ilişkin olarak yapılan ve esasını OPET lehine 60
intifa hakkı veren sözleşmenin oluşturduğu dikey anlaşmanın 18.9.2010 tarihine
kadar 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında
grup muafiyetinden yararlandığı,
- Söz konusu dikey anlaşmanın her iki tarafın açık iradesi olmaksızın hukuken veya
fiilen 18.9.2010 tarihini aşacak şekilde cebren uzatılmaya çalışılması halinde 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem tesis edilebileceği
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Rekabet Kurulunun konuyla ilgili olarak daha önce almış olduğu kararlar çerçevesinde, 70
bayilik sözleşmeleri ile bu sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğü
süresine etki eden intifa sözleşmeleri ve kira sözleşmelerinin tamamı tek bir dikey
anlaşma olarak kabul edilmektedir. Bu dikey anlaşmalar ile bayiye 5 yıldan uzun süreli
rekabet yasağı getirilmesi söz konusu dikey ilişkiyi grup muafiyeti kapsamı dışına
çıkarmaktadır.
Şikayetçi ile OPET arasında 1993 yılında imzalanan intifa ve bayilik sözleşmesi ile bir
dikey ilişki kurulmuş olup, bu ilişki bayilik sözleşmesinin 2006 yılında yenilenmesiyle
devam etmiştir. Bu çerçevede şikayetçi temel olarak, intifa sözleşmesinin 18.09.2010
tarihinde değil bayilik sözleşmesinin son bulduğu tarihte sona ermesi gerektiğini öne
sürmektedir. Bu noktada bir karara varılmasında şikayetçi ile OPET arasındaki dikey 80
ilişkinin başlangıç ve bitiş tarihleri önem arz etmektedir.
Süresi beş yılı aşan intifa, tapuya şerh edilmiş kira gibi sözleşmelerin 2002/2 sayılı
Tebliğ’de tanınan muafiyetten yararlanamamasının nedeni, bu sözleşmelerin, “rekabet
yasağı”nın süresini fiilen uzatmasıdır. Bu nedenle beş yıllık sürenin tespitinde, dağıtıcı
ve bayi arasında kesintisiz olarak süregelen dikey ilişkinin değerlendirilmesi
gerekmektedir. Burada sözü edilen dikey ilişkiden murat, taraflar arasındaki bayilik,
intifa hakkı, kira, emanet, kredi ve benzeri sözleşmelerden oluşan hukuki ve iktisadi
ilişki bütünüdür. Bu bağlamda, sürenin belirlenmesinde taraflar arasında devam eden
rekabet yasağına dayalı dikey ilişkiye başlangıç teşkil eden ilk anlaşmanın yapıldığı
tarihin esas alınması gerekmektedir. Taraflar arasındaki rekabet yasağı içeren bayilik 90
sözleşmesi ile birlikte intifa, tapuya şerh edilmiş kira gibi sözleşmelerin hepsinin aynı
anda ortadan kalktığı tarih ise, rekabet yasağının sona erme tarihi olarak
değerlendirilmelidir. Bayilik sözleşmesi sürmekteyken intifa ya da kira sözleşmelerinin
sona erdirilmesi veya tam tersine, intifa veya kira sözleşmeleri sürmekteyken mevcut
bayilik sözleşmesinin sona erdirilerek yeni bir bayilik sözleşmesi yapılması hallerinde,
rekabet yasağı sona ermediğinden dikey ilişkinin de kesintiye uğramadığını kabul
etmek gerekmektedir.
09-60/1475-391
3
Bu açıklamalar çerçevesinde, şikayetçi ile OPET arasındaki dikey ilişkinin 1993 yılında
20 yıl süreli yapılan intifa anlaşması ile başladığı ve günümüze kadar, yenilenen bayilik
sözleşmesinden etkilenmeyerek, devam ettiği görülmektedir. Bu bağlamda şikayetçinin 100
öne sürdüğü gibi dikey ilişkinin 2006 yılında yapılan bayilik sözleşmesinin sona
ermesiyle ortadan kalktığını kabul etmek mümkün görünmemektedir. Zira yukarıda yer
verilen açıklamalarda açıkça ifade edildiği üzere, intifa sözleşmesi sürmekteyken
mevcut bayilik sözleşmesinin sona erdirilerek yeni bir bayilik sözleşmesi yapılması
hallerinde, rekabet yasağı sona ermediğinden dikey ilişkinin de kesintiye uğramadığı
kabul edilecektir.
Öte yandan, 1993 yılında yapılan 20 yıllık bir intifa hakkına dayanan bu dikey ilişkinin
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen beş yıllık süreyi aşar nitelikte rekabet
etmeme yükümlülüğü içerdiği görülmektedir. Bununla birlikte, Rekabet Kurulunun
akaryakıt sektörüne yönelik olarak daha önce almış olduğu kararlar çerçevesinde, 110
18.9.2005 tarihinden önce yapılmış olan ve bu tarih itibarıyla kalan süreleri beş yılı
aşan anlaşmaların, 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanma ve uygulama süresi bulunmaktadır.
Bu bağlamda, Mehmet Ali KARAKURT ile OPET arasındaki dikey ilişkiye esas teşkil
eden intifa sözleşmesinin 18.9.2005 tarihi itibarıyla kalan süresi 5 yılı aştığından,
18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ’de belirtilen kapsamda olduğu ve grup
muafiyetinden yararlandığı anlaşılmaktadır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; 120
1- Başvuru konusu akaryakıt istasyonuna ilişkin olarak yapılan ve esasını OPET
Petrolcülük A.Ş. lehine intifa hakkı tesis eden sözleşmenin oluşturduğu dikey
anlaşmanın 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına,
2- Söz konusu dikey anlaşmanın her iki tarafın açık iradesi olmaksızın hukuken veya
fiilen 18.9.2010 tarihini aşacak şekilde cebren uzatılmaya çalışılması halinde 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem tesis edileceği hususunun taraflara
bildirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy