Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-107 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 08-39/509-186
Karar Tarihi : 12.6.2008
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B- RAPORTÖR : Remzi Özge ARITÜRK
C.ŞİKAYET EDEN : -Levend MACİT
Papatya Optik İrfan Baştuğ Cad. 10/C Dışkapı/Ankara
D.HAKKINDA İLK İNCELEME 20
YAPILAN : Merve Optik San. ve Tic. Ltd. Şti.
Akasya Sokak No :4/1 Şenlikköy-Florya/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Merve Optik San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin Papatya Optik’e
mal vermeyi reddetmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal
ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Şikayetçi tarafından yapılan başvuruda; Ankara
Dışkapı’da eczane-optik firmalarının bulunduğu, Merve Optik San. Tic. Ltd. Şti.
(Merve Optik)’den optik çerçevesi ve güneş gözlüğü satın almayı istedikleri ancak 30
Merve Optik’in, kendilerine hemen yan taraflarında bulunan İhsan Optik adlı bir
firmaya zaten mal veriyor olması nedeniyle satış yapamayacağını bildirdiği
belirtilerek söz konusu durumun 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun açısından incelenerek gereğinin yapılması talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 12.05.2008 tarih ve 2925 sayı ile giren
başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 4.6.2008 ve 2008-2-
107/İİ-08-RÖA sayılı İlk İnceleme Raporu, 5.6.2008 tarih, REK.0.06.00.00-110/172
sayılı Başkanlık önergesi ile 08-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır. 40
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikayet dilekçesinde yer alan iddialar
hakkında 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek
olmadığı ve başvurunun reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Herhangi bir teşebbüsün sağladığı olanaklardan yararlanamamak etkin rekabet
yapısına sahip bir pazarda alıcıların önemli zararlara uğramasına neden
olmayabilir. Ancak pazarda hakim durumda bir teşebbüsün bulunması durumunda
alıcıların bu zararları oldukça büyüyecektir. Bu bağlamda bir pazarda hakim
durumda olan bir işletmenin satış yapmayı reddetmesi ya da satıştan kaçınması,
hakim durumda bulunan söz konusu teşebbüsün, zorunlu unsur niteliği taşıyan bir 50
ürünü sağlamayı reddetmesi durumunda, gerekli diğer kriterler de göz önünde
bulundurularak hakim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilecektir.
Bu bakımdan şikayet konusu eylemin 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi
kapsamında hakim durumun kötüye kullanılması hallerinden biri olarak
değerlendirilebilmesi için şikayet edilen teşebbüsün pazardaki konumu diğer bir
deyişle hakim durumda bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir.
Hakim durum, bir veya birden fazla teşebbüsün birlikte belirli bir pazarda rakipleri
ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek ekonomik parametreleri belirleyebilme 60
gücüdür. Dolayısıyla hakim durum tespitinin yapılabilmesi, öncelikle ilgili ürün
pazarının ve ilgili coğrafi pazarın belirlenmesini gerekli kılmaktadır.
Dosya konusu ilgili ürün pazarları, “güneş gözlüğü pazarı” ve “optik gözlük pazarı”
olarak tanımlanmıştır. İlgili coğrafi pazar ise dosya konusu olayda güneş gözlüğü
ve optik gözlük sağlayıcısı ve dağıtıcısı olan teşebbüslerin ilgili ürünleri tüm
Türkiye çapında satışı yapılacak şekilde üretip dağıttıkları göz önünde
bulundurulduğunda “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
2006 yılına ait güneş gözlüğü pazarı ve optik gözlük pazarında faaliyet gösteren 70
firmaların satış adedi ve satış gelirlerine göre tahmini pazar paylarının dağılımına
aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir.
Tablo 1: 2006 yılı güneş gözlüğü pazar payları
Firma Adı Satış Adedi Bazında Pazar Payı (%) Ciro Bazında Pazar Payı (%)
Luxottica (….) (….)
Merve Optik (….) (….)
Optomod Gözlük Ltd. Şti. (….) (….)
Prestij Optik (….) (….)
Center Optik (….) (….)
Aydın Optik (….) (….)
Sesa Optik (….) (….)
Kayatur Optik (….) (….)
4 A Optik Grup Paz. A.Ş. (….) (….)
Diğerleri (….) (….)
Toplam 100 100
Tablo 2: 2006 yılı optik gözlük pazar payları
Firma Adı Satış Adedi Bazında Pazar Payı (%) Ciro Bazında Pazar Payı (%)
Luxottica (….) (….)
Merve Optik (….) (….)
Optomod Gözlük Ltd. Şti. (….) (….)
Prestij Optik (….) (….)
Center Optik (….) (….)
Aydın Optik (….) (….)
Sesa Optik (….) (….)
Kayatur Optik (….) (….)
4 A Optik Grup Paz. A.Ş. (….) (….)
Diğerleri (….) (….)
Toplam 100 100
80
Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere Luxottica güneş gözlüğü pazarında
halihazırda pazar lideri olarak faaliyet göstermektedir. Satış adedi bazında
yaklaşık %(…) ve ciro bazında yaklaşık %(…) pazar payına sahip Luxottica’nın
ardından sırasıyla %(…) ve %(…) pazar paylarına sahip Merve Optik ve Merve
Optik ile oldukça yakın pazar paylarına sahip Optomod Gözlük ile Center Optik
gelmektedir.
Optik gözlüğü pazarında ise satış adedi bazında %(…)’lik pazar payı ile Merve
Optik, ciro bazında ise %(…) pazar payı ile Luxottica pazar lideri olmakla birlikte,
söz konusu pazarda Luxottica, Merve Optik, Prestij Optik ve Kayatur Optik 90
birbirlerine oldukça yakın pazar paylarına sahiptir. Bu bakımdan yukarıda yer
verilen pazar payları ışığında optik gözlüğü pazarında açık bir pazar liderinin
varlığından söz etmek güç görünmektedir.
Her ne kadar pazar payı bilgisi bir hakim durumun belirlenmesinde tek gösterge
olmasa dahi bu konuda öncelikli olarak dikkate alınması gereken bir unsurdur.
Dolayısıyla şikayet dilekçesinde ifade edildiği üzere güneş gözlüğü pazarında
yaklaşık %(…) ve optik gözlük pazarında %(…-…) pazar payına sahip Merve
Optik’in hem güneş gözlüğü hem de optik gözlük pazarında hakim durumda
bulunması mümkün görünmemektedir. 100
Rekabet hukuku uygulamalarında bir teşebbüsün sözleşme yapmayı reddetme
şeklindeki davranışının rekabet ihlali olarak kabul edilebilmesi ancak söz konusu
teşebbüsün hakim durumda bulunduğunun tespit edilmesi ile mümkün
olabilmektedir. Yukarıda da ifade edildiği üzere şikayet edilen teşebbüs olan
Merve Optik’in böyle bir pazar gücüne sahip olmadığı kanaatine varılmıştır.
Buna ek olarak Türkiye’de güneş gözlüğü ve optik gözlük pazarlarında faaliyette
bulunan teşebbüslerin pek çok sayıda markanın ürünlerinin dağıtıcılığını yaptığı ve
önemli olarak nitelendirilebilecek benzer büyüklükte 10’a yakın işletmenin bu 110
alanda faaliyet gösterdikleri görülmektedir. Başvuru sahibi Levend Macit’in işlettiği
Papatya Optik, Merve Optik’in dağıtımını yaptığı marka veya ürünlerin dışında ilgili
pazardaki diğer firmaların dağıtımını yaptığı marka veya ürünlerin satışını
yapabilme imkanına sahiptir. Bir başka deyişle, herhangi bir şekilde hakim
durumda olmayan Merve Optik’in başvuru sahibi firmaya mal vermeyi
reddetmesinin herhangi bir şekilde Levend Macit’i ve dolayısıyla Papatya Optik’i
zorunlu olarak pazar dışına çıkarabilecek bir etkisi bulunmadığı sonucuna
varılmıştır.
J. SONUÇ 120
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara ilişkin
olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy