Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2022-4-036 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 22-41/578-238
Karar Tarihi : 08.09.2022
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN,
Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN
B. RAPORTÖRLER : Yakup GÖKALP, Ali GEZBELİ, Ayberk GÜLTEKİN
C. BİLDİRİMDE
BULUNANLAR :- Elkem ASA, Hydro Energi Invest AS, Altor Fund Manager AB
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Eda DURU,
Av. Betül BAŞ ÇÖMLEKÇİ
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Mevcut durumda Elkem ASA’nın tek kontrolündeki Vianode
AS’nin ortak kontrolünün Hydro Energi Invest AS ve Altor Fund Manager AB
kontrolündeki Altor Fund V tarafından devralınması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 08.07.2022 tarih ve 29592 sayı ile
giren ve eksiklikleri 11.08.2022 tarih ve 30231 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim
üzerine düzenlenen 18.08.2022 tarih ve 2022-4-036/Öİ sayılı Ortak Girişim Ön
İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Yapılan bildirimde, Elkem ASA’nın (ELKEM) tek kontrolünde bulunan Vianode AS’nin
(VIANODE) ortak kontrolünün; ELKEM, Hydro Energi Invest AS (HYDRO ENERGI) ve
Altor Fund V (ALTOR) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir.
VIANODE’nin kontrolünün ELKEM, HYDRO ENERGI ve ALTOR tarafından
paylaşılacağı ve VIANODE’nin tam işlevsel bir bağımsız iktisadi kuruluş olarak faaliyet
göstereceği belirtilmiştir.
(5) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrasına göre,
“Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak
girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir
devralma işlemidir. Bu tür işlemlerde, işlem taraflarının her biri devralan olarak kabul
edilir.” 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir ortak girişim işleminin; i) ortak kontrolün
bulunması, ii) ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak kurulması unsurları
açısından değerlendirilmesi gerekmektedir.
(6) Birleşme Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuzu’nun (Kılavuz)
48. paragrafında ortak kontrolden bahsedilebilmesi için iki ya da daha fazla teşebbüsün
ya da kişinin başka bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama imkânına sahip
22-41/578-238
2/5
olması şartı aranması gerektiği açıklanmaktadır. Bildirim konusu işleme izin verilmesi
durumunda Hissedarlar Sözleşmesi uyarınca, VIANODE’nin hisselerinin %(.....)ına
ELKEM’in, %(.....)una ALTOR’un ve geriye kalan %(.....)luk payına ise HYDRO
ENERGI’nin sahip olacağı anlaşılmaktadır. Öte yandan, Hissedarlar Sözleşmesi’nde
VIANODE’nin yönetim kurulunda, VIANODE’nin hisselerinin %(.....)’inden fazlasına
sahip olan her bir hissedarın (.....) yönetim kurulu üyesi atama hakkına sahip olacağı
ve hisselerin %(.....)’inden fazlasına sahip olan her bir hissedarın (.....) kurul üyesi
atama hakkına sahip olacağı ve VIANODE’nin yönetim kurulunun, hissedarlar
tarafından atanan en fazla (.....) üyeden oluşacağı belirtilmiştir. Bu bağlamda, ELKEM
tarafından atanacak olan direktörlerden (.....) tanesinin yönetim kurulu başkanı olacağı
belirtilmiş olup taraflardan her birinin yönetim kuruluna (.....) adet direktör atayacağı
ifade edilmiştir.
(7) Hissedarlar Sözleşmesi’nde, yönetim kurulu üyelerinin yönetim kurulu toplantısında
oylanan konular hakkında (.....) oy hakkına sahip olacağı, (.....) alınacağı belirtilmiştir.
Buna ek olarak, (.....) düzenlenmiştir.
(8) Hissedarlar Sözleşmesi’nde yukarıda bahsedilen saklı konuların ne olduğu hususu da
açıklığa kavuşturulmuştur. Bu kapsamda, (.....) vb. hususlar “Kurula Saklı Hususlar”
olarak belirtilmiştir. Bahsedilen bu kararların, VIANODE’nin %(.....) oranındaki
hissesine sahip olan her bir hissedar tarafından atanmış en az (.....) yönetim kurulu
üyesinin onayı da dâhil olmak üzere, yönetim kurulunun ön onayı ile alınabileceği ifade
edilmiştir. Dolayısıyla, VIANODE üzerinde %(.....) oranında hisseye sahip olan
hissedarların saklı konulara ilişkin veto hakkının bulunduğu anlaşılmaktadır.
(9) Kılavuz’da “Ancak, stratejik ticari politika, üst yönetimin atanması ya da işletme planıyla
ilgili olmayan bir veto hakkının sahibine ortak kontrol sağladığının kabul edilmesi
zordur.” ifadesiyle ne tür veto haklarının stratejik olarak kabul edileceğine ilişkin bir
değerlendirmeye yer verilmiştir. Yukarıda yer verilen saklı konuların VIANODE’nin ticari
faaliyetlerine ilişkin stratejik kararlar olduğu dikkate alındığında, ELKEM, HYDRO
ENERGI ve ALTOR’un stratejik kararlar üzerinde mutabakata varmadan karar alma
imkânından mahrum olması hususu yukarıda bahsi geçen sözleşme hükümleri ile
birlikte değerlendirildiğinde VIANODE’nin işlem sonrası ortak kontrol edileceğine işaret
etmektedir. Dolayısıyla, tüm bu sözleşme hükümlerinden hareketle VIANODE’nin işlem
taraflarının ortak kontrolünde olacağı kanaatine ulaşılmıştır.
(10) İktisadi bağımsızlık, ortak girişimin operasyonel anlamda bağımsız faaliyette
bulunabilmesini ifade etmektedir. Bu sebeple, ortak girişimin bağımsız iktisadi varlık
olup olmadığı, pazarda aktif bir rol üstlenmeye hazır bir durumda olup olmadığıyla ve
devamlılık saikiyle kurulup kurulmadığı ile ilgilidir.
(11) Bildirim Formu’nda, planlanan işleme izin verilmesi durumunda VIANODE’nin günlük
faaliyetleriyle ilgilenebileceği, kendi yönetiminin olacağı, finansal, personel ve varlıklar
vb. açısından yeterli kaynaklara sahip bağımsız bir ekonomik varlık olacağı ifade
edilmiştir. Bu kapsamda VIANODE’nin aktif anot materyallerin geliştirilmesi ve satışı
alanında faaliyet gösteren bağımsız bir kuruluş olacağı ve bu kapsamda faaliyetlerini
devamlı surette yürütebileceği hususları beyan edilmiştir. Buna paralel olarak
VIANODE’nin kendi alanında bağımsız olarak faaliyet göstereceği, VIANODE’nin
taraflara ait belirli bir işlevin yürütülmesinin ötesinde faaliyette bulunduğu ve bu
durumun söz konusu işleme izin verilmesinden sonra da devam edeceği belirtilmiştir.
(12) Bildirim Formu’nda VIANODE’nin halihazırda belirli müşterilere numune satışı ve
kalifikasyon süreçlerinden oluşan faaliyetlerini sürdürdüğü, VIANODE’nin ilerleyen
süreçte ortak girişim taraflarından bağımsız olarak yönetim ve alım-satım süreçlerini
22-41/578-238
3/5
yürüteceği ve pazarda kendi başına var olacak bir oyuncu olacağı ifade edilmiştir. Ek
olarak VIANODE’nin ana şirketleri ile olan herhangi bir ticari ilişkisinin tarafların
bağımsızlığı ve eşitliği prensibi çerçevesinde şekilleneceği vurgulanmıştır. Dolayısıyla,
VIANODE’nin işlem taraflarıyla ve bunların herhangi bir portföy kuruluşlarıyla ve/veya
iştirakleriyle kalıcı olarak önemli miktarda alım ve satım yapması gibi bir hedefinin
bulunmadığı anlaşılmış ve işlem sonrasında operasyonel ve ekonomik açıdan
bağımsız olacağı kanaatine ulaşılmıştır. Sonuç olarak, işlem sonrasında VIANODE’nin,
ana şirketlerin belirli işlevlerini yerine getirmenin ötesinde pazarda, bağımsız ve tam
işlevsel şekilde faaliyet göstereceği anlaşılmıştır.
(13) Bu çerçevede, bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesindeki esaslar
çerçevesinde bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek
bir ortak girişim olarak nitelendirilebileceği değerlendirilmiştir. Tarafların ciro
bilgilerinden, başvuru konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci
fıkrasının (a) bendinde yer verilen eşikleri aştığı ve izne tabi bir işlem olduğu tespit
edilmiştir.
(14) Üzerinde ortak kontrol tesis edilecek VIANODE, aktif anot materyalleri ve genelde
kapsamlı bir şekilde test edilmiş ve kanıtlanmış bir anot materyali olarak görülen yapay
grafit geliştirme alanında faaliyette bulunmaktadır. Ek olarak VIANODE’nin yalnızca
numune satışları gerçekleştirdiği ve bu sürecin hâlihazırda geliştirme aşamasında
olduğu ifade edilmiştir. Bununla beraber VIANODE’nin lityum-iyon pillerde kullanılmak
üzere silikon içeren anot materyaller üreten ve geliştiren bir Norveç şirketi olan Cenate
AS’nin (CENATE) azınlık hissedarı olduğu ve VIANODE’nin halihazırda geliştirme
aşamasında olan silikon-grafit kompozit işinde potansiyel bir hammadde olan nano-
silikon üretimi için bir yöntem geliştirdiği, mevcut faaliyetinin ise CENATE
materyallerinin VIANODE ürünlerinde test edilmesiyle sınırlı olduğu ancak muhtemel
sonraki adımın daha kapsamlı bir ortak geliştirme çalışması yapılması yönünde olduğu
belirtilmiştir. VIANODE’nin temel amacının Norveç’teki üretim tesisini geliştirmek
olduğu ifade edilmiştir.
(15) Ortak girişimin oluşumuna vücut verecek olan taraflarından Norveç merkezli ELKEM,
küresel düzeyde döküm endüstrisi için silikonlar, alaşımlar, karbon ve mikrosilika
üretimi ve gelişmiş malzeme çözümleri alanında faaliyet göstermektedir. ELKEM
doğrudan, iştirakleri ve ortak girişimleri aracılığı ile demir döküm ve çelik endüstrisinin
yanı sıra karbon, mikrosilika ve diğer ilgili işletmeler için ferrosilikon ve ferrosilikon bazlı
özel alaşımlar ve silikon üretimi, satışı, pazarlaması ve AR-GE alanlarında faaliyet
göstermektedir. ELKEM, küresel düzeyde yönettiği fonlar/iştirakler aracılığıyla, döküm
endüstrisi için silikon alaşımlar, karbon, ferrosilika ve mikrosilika üretimi ve gelişmiş
malzeme çözümleri alanında faaliyet gösterirken, pil tedarik zincirindeki farklı alanlara
yönelik çalışmalar da yürütmektedir. ELKEM, Türkiye’de (.....) unvanı ile faaliyet
göstermektedir.
(16) Bir diğer ortak girişim tarafı HYDRO ENERGI ise pil ve enerji depolama ile pil tedarik
zinciri alanında faaliyet göstermektedir. İlaveten HYDRO ENERGI, erimiş tuz
teknolojisine sahip termal piller kullanarak işlenmiş ısı çözümleri geliştiren ve satan
Kyoto AS’nin azınlık hissesini elinde bulundurmaktadır. HYDRO ENERGI’nin
Türkiye’de herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır
(17) Ortak girişimin tarafı konumundaki diğer teşebbüs olan ALTOR ise küresel düzeyde
yönettiği fonlar/iştirakler aracılığıyla, (.....) gibi alanlarda faaliyet göstermektedir.
ALTOR’un Türkiye’de herhangi bir yerleşik iştiraki ve/veya bağlı şirketi
bulunmamaktadır.
22-41/578-238
4/5
(18) Ortak girişim taraflarının faaliyetlerine ilişkin olarak sunulan bilgiler kapsamında,
VIANODE’nin Türkiye’ye ilişkin bir faaliyetinin bulunmadığı, dolayısıyla VIANODE ile
ELKEM, ALTOR ve HYDRO ENERGI’nin faaliyetleri arasında; VIANODE’nin faaliyet
göstereceği ilgili ürün pazarının alt/üst veya komşu pazarında Türkiye’de herhangi bir
yatay ve/veya dikey örtüşmenin mevcut olmadığı anlaşılmıştır.
(19) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bir ortak girişim işleminin
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesi
açısından rekabetçi davranışların koordinasyonu riski taşıyıp taşımadığının da
değerlendirilmesi amacıyla, ortak girişimin tarafları olan ELKEM, ALTOR ve HYDRO
ENERGI’nin faaliyetleri arasında herhangi bir örtüşmenin bulunup bulunmadığı hususu
incelenmiştir. Yapılan incelemede, planlanan işlemin neticesinde ortak girişimin
taraflarının faaliyetleri arasında herhangi bir örtüşmenin meydana gelmeyeceği
değerlendirilmiştir. Buna ek olarak bildirilen işlemin tamamlanmasının akabinde işlem
taraflarının bağımsız olarak faaliyetlerine devam edeceği, anılan teşebbüslerin
faaliyetleri arasında herhangi bir örtüşmenin bulunmadığı ve aralarında VIANODE’nin
faaliyetleri dışında herhangi bir ortaklığın söz konusu olmayacağı değerlendirildiğinde
ortak girişim tarafları arasında herhangi bir koordinasyon riskinin doğmasının da
mümkün olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
(20) Yukarıda yer verilen inceleme ve değerlendirmeler sonucunda, ortak girişim ile işlem
tarafları arasında ve/veya ortak girişim tarafları arasında faaliyet gösterilen pazarlar
bakımından yatay ve/veya dikey bir örtüşmenin bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu
çerçevede söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında başta
hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere
ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı, dolayısıyla
bildirime konu işleme izin verilebileceği kanaatine varılmıştır
22-41/578-238
5/5
H. SONUÇ
(21) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli
kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık
olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy