Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-2-82 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 12-26/758-212
Karar Tarihi : 16.05.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Bülent GÖKDEMİR, Gözde KARABEL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Miele Elektrikli Ev Aletleri Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Zümrüt ESİN, Derya GENÇ, Av. Ceren ALTINÖZ
Levent Cad. Yeni Sülün Sok. No:1 34330 1. Levent
Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Miele Elektrikli Ev Aletleri Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti.’nin acentelik
sisteminin yeniden yapılandırılması çerçevesinde hazırlanan Acentelik
Sözleşmesi’ne menfi tespit/muafiyet talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 02.04.2012 tarih ve 2904 sayı ile intikal eden ve
eksiklikleri 03.05.2012 tarih ve 3878 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine hazırlanan
09.05.2012 tarih ve 2012-2-82/MM sayılı Menfi Tespit Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Miele Elektrikli Ev Aletleri Dış Tic. ve Paz.
Ltd. Şti. (Miele)’nin mevcut acentelik sisteminin yeniden yapılandırılması çerçevesinde
hazırlanan Acentelik Sözleşmesi’nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
4. maddesi kapsamına girmediği; bu çerçevede bildirim konusu yeni Acentelik
Sözleşmesi’ne 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilebileceği
görüşüne yer verilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Bildirimde Bulunan Taraf: Miele
(4) Miele markalı ürünlerin Türkiye’de ithalatı, ihracatı ve satışı amacıyla 1999 yılında Imanto
AG ile Imanto Consulting AG tarafından kurulan ve merkezi Almanya’da bulunan Miele,
nihai olarak Miele ve Zinkann Aileleri tarafından kontrol edilmektedir.
(5) G.2. İlgili Ürün Pazarı ve İlgili Coğrafi Pazar
(6) Bir ürünün diğer bir ürünle aynı pazarda yer alabilmesi için bu ürünlerin tüketici gözünde
nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları açısından benzer olmaları ve birbirleriyle ikame
edilmeleri gerekmektedir. Dosya kapsamı bakımından Miele tarafından satışa sunulan
çamaşır makineleri, bulaşık makineleri, buzdolabı, pişirme grubu, kurutma makineleri,
kahve makineleri, davlumbaz ve ütü gibi ürünler hem tüketicilerin kullanım amaçları
bakımından farklılık arz etmekte hem de nitelikleri ve fiyatları bakımından birbirinden
ayrılmaktadır. Ayrıca, söz konusu ürünlerin her biri tüketicilerin farklı ihtiyaçlarına yönelik
olduğundan çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, buzdolabı gibi her ürün grubu bazında
12-26/758-212
2/5
pazar tanımı yapılması da mümkündür. Coğrafi pazar açısından ise, dosya konusu
ürünlere yönelik olarak pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşım, üretim, dağıtım, pazarlama
ve satış şartları arasında bölgesel bir ayrım bulunmamaktadır. Bununla birlikte, dosya
kapsamında değerlendirmeyi ve sonucu etkilemeyeceği dikkate alınarak, bu aşamada
kesin bir ilgili ürün ve coğrafi pazar tanımının yapılmasına gerek olmadığı kanaatine
varılmıştır.
G.3. Değerlendirme
(7) Yapılan bildirimde, Miele’nin mevcut acentelik sisteminin yeniden yapılandırılması
nedeniyle hazırlanan “Acentelik Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi veya bunun
mümkün olmaması durumunda 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinden muaf tutulması talep
edilmektedir.
(8) Menfi tespit değerlendirmesinden önce, Miele hakkında, Türkiye’de satış ve pazarlamasını
yaptığı ürünlerin yeniden satış fiyatını belirlediği iddiası üzerine yapılan önaraştırma
sonucunda alınan Kurul kararına yer verilmiştir.
G.3.1. Rekabet Kurulunun 29.12.2011 tarihli ve 11-64/1660-590 sayılı Kararı
(9) Rekabet Kurumuna yapılan başvuruda özetle, Miele’nin, satış ve pazarlamasını yaptığı
ürünlerin yeniden satış fiyatını belirlediği, piyasadaki Miele markalı ürünler için bütün satış
noktalarında aynı fiyatların geçerli olduğu, bu uygulamanın Miele satış noktaları arasındaki
rekabete engel olduğu ve tüketicinin refah kaybına yol açtığı belirtilmiştir.
(10) Anılan başvuru üzerine yapılan önaraştırma sonucunda, 29.12.2011 tarih ve 11-64/1660-
590 sayı ile 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına karar verilmiştir. Kararda ayrıca;
- Miele ile acenteleri arasında mevcut bulunan ve “MCA (Miele Chartered Agency)
Sistemi” olarak adlandırılan sistemde satış işleminin tüketici ile Miele arasında
gerçekleştiği, acentenin bu satışa sadece aracılık ettiği,
- Acentenin sorumluluğunun, ödemelerin Miele’nin belirlediği yöntem ve kurallar
çerçevesinde yapılmasını sağlamak olduğu,
- Miele’nin beyaz eşyada acentelik, elektrikli süpürgede bayilik sistemi ile çalıştığı,
- 4054 sayılı Kanun bakımından, şayet acente müvekkili adına yapmış olduğu ya da
aracılık ettiği sözleşmeden dolayı herhangi bir mali veya ticari risk almamışsa, acente
ile müvekkil arasındaki ilişkinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamı dışında
olduğu,
- Miele’nin acentelik sistemine ilişkin elde edilen bilgi ve belgelerin incelenmesi
sonucunda; Miele acentelerinin Miele’nin faaliyetleri ile ilgili olarak ticari veya mali bir
risk almadığı kanaatine varıldığı,
- Ayrıca Acentelik Sözleşmesi’nde sözleşme sonrası rekabet etmeme yükümlülüğü
getiren herhangi bir maddenin yer almadığı,
- Miele’nin acentelik sözleşmesi yaptığı teşebbüslerden bazıları ile münhasır olarak
çalışması durumunda dahi, Miele ürünlerinin fiyatı, pazardaki konumlandırması, yüksek
gelir grubundaki tüketicilere hitap etmesi ve bu bağlamda ilgili pazarlardaki payının
düşük olması gerekçesi ile Miele’nin münhasır acentelik sözleşmelerinin piyasada
kapama etkisine yol açmayacağı
tespitlerine yer verilerek, Miele ile acentelik sözleşmesi akdettiği taraflar arasındaki ilişkinin
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
12-26/758-212
3/5
G.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(11) Miele ile acenteleri arasında imzalanacak olan sözleşmelere ilişkin olarak yapılan temel
değişiklik, Acentelik Sözleşmesi’nin eski halinde, teşebbüsün hem acenteleri hem de
bayileri ile olan ilişkileri düzenlenirken, yeni halinde sadece acenteleri ile olan ilişkilerinin
düzenlenmesidir. Böylece acentelik ve bayilik ilişkisi ayrıştırılarak, acentelik ilişkisi
ayrıntılandırılmış ve acentelere farklı çalışma seçenekleri tanınmıştır. Ayrıca, genel hukuk
kurallarının gözetilmesi amacıyla da sözleşme hükümlerinde bazı değişiklikler yapılmıştır.
(12) Başvuru konusu Acentelik Sözleşmesi’nde acentelerin çalışma şekline ilişkin olarak üç
farklı mağaza tipi tanımlanmıştır. Bunlardan ilki “Miele Galeri” olarak adlandırılan ve sadece
Miele markalı ürünlerin tanıtım ve satışının gerçekleştirileceği münhasır Miele mağazaları,
ikincisi Miele markalı ürünlerin yanı sıra diğer markalara ait ürünlerin de satışının
gerçekleştirileceği, münhasır olmayan “Çok Markalı Mağaza”, üçüncüsü ise Miele markalı
ürünlerin yanı sıra mutfak mobilyası satışının da gerçekleştirileceği “Mutfak Satış
Mağazası”dır.
(13) Miele Galeri mağazalarının taşıması gereken şartlar Acentelik Sözleşmesi’nde sıralanmış,
bunun dışında diğer mağazalar için herhangi bir koşul veya sınırlama getirilmediği
anlaşılmıştır.
(14) Bildirim konusu Acentelik Sözleşmesi’nde yapılan bir diğer değişikliğin de teşhir ürünlerine
ilişkin olduğu görülmektedir. Sözleşme’nin 3.3. maddesinde teşhir ürünlerinin acenteye
faturalandırılması veya konsinye olarak gönderilmesi öngörülmektedir. Anılan hüküm
gereğince, eski sözleşmede konsinye olarak gönderilmesi öngörülen teşhir ürünlerinin,
acentenin mülkiyetine geçirilmesi ve acente tarafından satılabilmesi olanağı
sağlanmaktadır. Ayrıca acente tarafından söz konusu ürünlerin satılamaması durumunda,
Miele’nin belirli şartlarla teşhir ürününü geri alabileceği ifade edilmektedir.
(15) Yukarıda yer verilen hususların dışında, bildirim formu ve eki Acente Sözleşmesi
incelendiğinde, acentelerin sorumluluklarını düzenleyen hükümlerinde bir değişiklik
yapılmadığı anlaşılmıştır. Diğer bir ifadeyle, yukarıda yer verilen Kurul kararında,
acentelerin iktisadi sorumluluğunun bulunmadığı şeklindeki değerlendirmesinde esas
alınan hükümler yeni sözleşmede de muhafaza edilmektedir. Şöyle ki, Acentelik
Sözleşmesi’nin “Önsöz”ünün 4. maddesinde;
“ Taraflar, Miele ev ürünlerinin satışına ve ACENTE’nin işbu Sözleşme kapsamında
düzenlenen satış faaliyetine ilişkin iktisadi risklerin Miele tarafından üstlenileceği
konusunda mutabıktırlar. Ancak acentelik faaliyetinin sürdürülmesi ile ilintili ve ACENTE’nin
kendi işletmesine ilişkin riskler ile Sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine
getirmediği haller hariçtir.”
ifadelerine yer verilmektedir. Acentelik Sözleşmesi’nin “Acente’nin Atanması” başlıklı 2.
maddesinde ise acentenin, Miele markalı ürünleri, Miele nam ve hesabına satmak ve bu
bağlamda Miele’nin nam ve hesabına sözleşmeler akdetmek hususunda temsil ve
acentelik yetkisine sahip olacağı belirtilmektedir. Anılan hükümlerin değerlendirilmesinden,
acentenin Türk Hukuku’nda “dolaylı temsil” olarak adlandırılan temsil yetkisine sahip
olacağı ve bu nedenle, kendisinin bir tacir olarak üstlenebileceği riskler dışında, Miele
markalı ürünlerin satışı nedeniyle doğabilecek riskler dolayısıyla sorumluluk altında
olmadığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen hususların dışında, başvuru konusu sözleşmelerde acentelerinin
Miele’nin faaliyetleri ile ilgili olarak ticari veya mali bir risk üstlenip üstlenmediğini tespit
edebilmek için sözleşme hükümlerinin, Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’da sayılan ve
acenteye yüklenmesi halinde taraflar arasındaki ilişkiyi acentelik ilişkisi olmaktan
çıkarabilecek yükümlülükler ihtiva edip etmediği de değerlendirilmiştir.
12-26/758-212
4/5
(16) Bu çerçevede, ulaşılan sonuçlara aşağıda yer verilmiştir:
- Acentelik Sözleşmesi’nin 2.4. maddesi uyarınca acentenin Miele ev ürünlerine ilişkin
olarak müşterilerden gelebilecek taleplerden ve satılmayan ürünlerden dolayı herhangi
bir sorumluluğu bulunmamaktadır,
- Acentelik Sözleşmesi’nin 3.5. maddesine göre, Miele markalı ürünlere ilişkin kaza ve
hasar riski, ürünlerin müşterinin kullanımına hazır hale getirildiği ana kadar Miele’ye aittir,
- Acentelik Sözleşmesi’nin 3.8. maddesine göre, Miele markalı ürünlerin acentenin
mağazasına veya doğrudan müşteriye nakliyesinden Miele sorumludur,
- Acentelik Sözleşmesi’nin 4.2. maddesine göre, Miele markalı ürünlere ilişkin müşterilere
uygulanacak olan tüm satış fiyatları ve satış koşulları Miele tarafından belirlenecektir,
- Acentelik Sözleşmesi’nin 6. maddesi uyarınca Miele ev ürünleri için söz konusu
olabilecek tüm tanıtım malzemesi, broşür, teşhir malzemesi ve gereken tüm bilgileri,
masrafları kendisine ait olmak üzere Miele karşılayacaktır,
- Yine aynı madde hükmüne göre Miele markalı ürünlerde ortaya çıkabilecek ayıplardan
ve ürünlerin müşteri nezdinde kurulum masraflarından Miele sorumlu olacaktır.
(17) Yukarıda yer verilen tespitler ışığında Miele acentelerinin, Miele’nin faaliyetleriyle ilgili
olarak ticari veya mali bir risk almadığı sonucuna varılmıştır.
(18) İncelenen bir diğer husus, Acentelik Sözleşmesi’nin 5.7. maddesinde yer alan “Miele Galeri
Mağazası” türünde çalışan acentelerine yönelik olarak getirilmiş bulunan rekabet etmeme
yükümlülüğüdür.
(19) Kılavuz’da “…Münhasır acentelik şartı sadece marka içi rekabetle ilgilidir ve genellikle
rekabeti sınırlayıcı etki doğurmaz. Ancak sözleşme sonrası rekabet yasağı da dahil olmak
üzere rekabet etmeme yükümlülüğü markalar arası rekabet ile ilgilidir ve şayet sözleşme
konusu mal veya hizmetlerin satıldığı ilgili pazarda kapama etkisine yol açıyorsa rekabeti
sınırlayıcı etki doğurabilir ve sonuçta bu hüküm Kanun’un 4. maddesi kapsamına girebilir. “
ifadelerine yer verilmektedir.
(20) Bununla birlikte, Miele’nin beyaz eşya pazarında çok küçük bir paya sahip olması,
Acentelik Sözleşmesi’nde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün, bütün acenteleri
kapsamayıp sadece “Miele Galeri Mağazası” kapsamında çalışan acentelere özgülenmiş
olması; Miele ürünlerinin yüksek gelir grubundaki tüketicilere hitap etmesi gibi hususlar göz
önünde bulundurulduğunda, sözleşmede yer verilen rekabet etmeme yükümlülüğünün
piyasada kapama etkisine yol açmayacağı kanaatine varılmıştır.
(21) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde, Miele tarafından acenteleriyle
imzalanmak üzere hazırlanmış bulunan Acentelik Sözleşmesi’nin, acentelere mali ve ticari
risk yüklememesi, “Miele Galeri Mağazası” tipindeki acentelere getirilen rekabet etmeme
yükümlülüğünün ise piyasada kapama etkisine yol açmaması nedeniyle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
H. SONUÇ
(22) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Miele Elektrikli Ev Aletleri Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti.’nin mevcut acentelik sisteminin
yeniden yapılandırılması çerçevesinde bildirilen Acentelik Sözleşmesi’nin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamına girmediğine,
12-26/758-212
5/5
2. Bildirim konusu yeni Acentelik Sözleşmesi’ne 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca
menfi tespit belgesi verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy