Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-3-249 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-64/1660-590
Karar Tarihi : 29.12.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER: Neyzar ÜNÜBOL, Mazlum YALÇINKAYA
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Emir Hakan SARIÇİÇEK
Birlik Mah. 413. Sok. No:14/11 Çankaya/Ankara
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Miele Elektrikli Ev Aletleri Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti
Güvercin Sok. No:10 Levent/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Miele Elektrikli Ev Aletleri Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti.’nin
Türkiye’de satış ve pazarlamasını yaptığı Miele markalı ürünlerin yeniden satış
fiyatını belirlediği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; Miele Elektrikli Ev Aletleri Dış Tic. ve
Paz. Ltd. Şti.(Miele)’nin Miele ürünlerinin yeniden satış fiyatını belirlediği, piyasadaki Miele 30
ürünleri için bütün satış noktalarında aynı fiyatların geçerli olduğu, Miele’in bu
uygulamasının Miele satış noktaları arasındaki rekabete engel olduğu ve tüketicinin refah
kaybına yol açtığı belirtilerek, Miele’in 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u
ihlal ettiği iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 11.10.2011 tarih ve 7043 sayı ile
giren başvuru üzerine düzenlenen 19.10.2011 tarih ve 2011-3-249/İİ-11-421.MY sayılı İlk
İnceleme Raporu, 27.10.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-54/1404-M sayı ile
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda
hazırlanan 19.12.2011 tarih ve 2011-3-249/ÖA-11-391.NÜ sayılı Önaraştırma Raporu 40
23.12.2011 tarih ve REK.0.17.00.00-110.02.02/476 sayılı Başkanlık Önergesi ile
29.12.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu iddiaya yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı ve
şikayetin reddi gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
50
11-64/1660-590
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1.İlgili Ürün Pazarı
Miele tarafından satışa sunulan ürünler, Miele markalı solo beyaz eşya ürünleri ve mutfak
mobilyasına gömülebilen ankastre ürünler şeklinde iki ana grupta toplanmaktadır. Söz
konusu ürünler hem tüketicilerin kullanım amaçları bakımından farklılık arz etmekte hem 60
de nitelikleri ve fiyatları bakımından birbirinden farklılaşmaktadır. Bununla birlikte Miele
tarafından satışa sunulan ürün gruplarının her biri tüketicilerin farklı ihtiyaçlarına yönelik
olduğundan buzdolabı, çamaşır makinesi, elektrik süpürgesi gibi her ürün grubu bazında
pazar tanımı yapılması da mümkün olabilecektir.
Mevcut dosya bakımından bu aşamada kesin bir pazar tanımının yapılmasına gerek
olmadığı kanaatine varılmıştır.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
70
Dosya konusu ürünler açısından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım,
pazarlama ve satış şartları arasında bölgesel bir ayrım olmamakla birlikte, mevcut dosya
bakımından bu aşamada coğrafi pazar tanımının yapılmasına gerek olmadığı kanaatine
varılmıştır.
I.2. Önaraştırmaya Konu Teşebbüs: Miele Elektrikli Ev Aletleri Dış Tic. ve Paz. Ltd.
Şti. (Miele)
Miele, Miele markalı ürünlerin Türkiye’de ithalatı, ihracatı ve satışı amacıyla 1999 yılında
Imanto AG ve Imanto Consulting AG tarafından kurulmuştur.Türkiye’de satışa sunulan 80
Miele ürünlerinin tamamı Almanya’dan ithal edilmekte olup; yer bakım ürünleri, bulaşık
makineleri, kahve makineleri, ankastre mutfak pişirme grubu, soğutucular/dondurucular,
çamaşır bakımı ürünleri, başlıca ürün gruplarıdır. Bunların yanı sıra, Miele’in Türkiye’de
satışa sunduğu otel, hastane gibi işletmelere hitap eden profesyonel cihazlar ile deniz
araçlarına uyumlu ürünleri de bulunmaktadır. Satışa sunduğu ürün portföyünün pazardaki
konumlandırması ve fiyat aralığı ile Miele’in üst segmentte yer aldığı anlaşılmaktadır.
Miele’in 2010 yılında elde ettiği toplam ciro ………. TL’dir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 90
Önaraştırma döneminde rapotörlerce Miele’in merkezinde 7.12.2011 tarihinde yerinde
inceleme yapılmış ve ardından teşebbüs satış müdürü ile görüşülmüştür. Yapılan
görüşmede Miele satış müdürü tarafından 2007 yılından itibaren beyaz eşya ürün
grubunda acentelik sisteminin uygulanmaya başlandığı, yalnızca elektrikli süpürgelerin
bayilik sistemi ile satışına devam edildiği belirtilmiştir. Söz konusu acentelik sistemi
uyarınca Miele teşhir edilecek beyaz eşya ürünlerini acentelik sözleşmesi akdettiği
mağazalara konsinye olarak sağlamakta, mağaza ürün satışı gerçekleştirdiği takdirde
ödeme doğrudan Miele’e yapılmakta, ürün teslimatı ve garantisi Miele tarafından
sağlanmakta ve sağladıkları hizmet karşılığında acentelere belirli miktarda komisyon 100
ödenmektedir. Bu sistemde beyaz eşya ürün fiyatları, indirim oranları ve ödeme koşulları
Miele tarafından belirlenmekte ve acente söz konusu şartlara uymak durumundadır. Bayilik
11-64/1660-590
3
sistemi ile çalışılan elektrikli süpürge ürün grubunda ise tavsiye fiyat listesi
yayınlanmaktadır.
Önaraştırma döneminde Miele yetkililerinin yanı sıra bazı Miele satış noktaları ile de
acentelik sistemine ilişkin görüşmeler yapılmıştır.
Enkay Mağaza İşletmeciliği Tic. A.Ş. ve Gürbüz Ticaret ve Dayanıklı Tüketim Malları ve
Klima San. Ltd. Şti.’nin mağaza müdürleri ile yapılan görüşmelerde; Miele ile aralarında 110
acentelik ilişkisi bulunduğu, mağazada teşhir edilen ürünlerin konsinye olarak Miele
tarafından sağlandığı, satılan ürünlerin tüketiciye teslimatının Miele tarafından yapıldığı,
satış işleminin Miele’in sistemi kullanılarak gerçekleştirildiği, ürünlerin fiyatlarının ve satış
koşullarının Miele tarafından belirlendiği, ödemelerin Miele’e ait pos cihazıyla doğrudan
Miele’e yapıldığı, buna karşılık Miele’den komisyon alındığı ifade edilmiştir. Ayrıca bu
durumun elektrikli süpürgede farklılık arz ettiği, elektrikli süpürgelerin doğrudan Miele’den
satın alındığı ve şirket merkezi tarafından belirlenen kar marjı ve satış koşulları
doğrultusunda satışa sunulduğu belirtilmiştir.
Miele ve acenteleri arasında “MCA (Miele Chartered Agency) Sistemi” olarak adlandırılan 120
sistemde satış işlemi, tüketici ile Miele arasında gerçekleşmekte, acente ise bu satışa
sadece aracılık etmektedir. Acentenin sorumluluğu, ödemelerin Miele’in belirlediği yöntem
ve kurallar çerçevesinde yapılmasını sağlamaktır. Miele elektronik perakende zincirleri ile
benzer şekilde beyaz eşyada acentelik, elektrikli süpürgede bayilik sistemi ile
çalışmaktadır.
Türk Ticaret Kanunu’nda acente, “Ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya
müstahdem gibi tabi bir sıfatı olmaksızın bir mukaveleye dayanarak muayyen bir yer veya
bölge içinde daimi bir surette ticari bir işletmeyi ilgilendiren akitlere aracılık etmeyi veya
bunları o işletme adına yapmayı meslek edinen kimse” olarak tanımlanmaktadır. 4054 130
sayılı Kanun bakımından ise, şayet acente müvekkili adına yapmış olduğu ya da aracılık
ettiği sözleşmeden dolayı herhangi bir mali veya ticari risk almamışsa, acente ile müvekkil
arasındaki ilişki Kanun’un 4. maddesi kapsamı dışındadır. Müvekkil hesabına aracılık ettiği
ya da akdettiği sözleşmelere ilişkin olarak acenteye getirilen sınırlamaların 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında olmaması, acente ile müvekkil arasındaki ilişkinin dikey
anlaşmaların 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından grup olarak
muaf tutulmasının koşullarını belirleyen 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’nin kapsamı dışında olmaları sonucunu doğurmaktadır.
Diğer taraftan, akdedilen anlaşmanın adının acentelik anlaşması olması, bu anlaşmanın 140
kendiliğinden Kanun’un 4. maddesi kapsamında olmadığı anlamına gelmemektedir.
Burada, teşebbüsler arasındaki ilişkinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olup
olmadığını belirleyen unsur, acentenin, müvekkili tarafından atandığı faaliyetlerle ilgili
olarak ticari veya mali bir risk alıp almadığıdır.
Acente, acentelik hizmeti nedeniyle herhangi bir mali ya da ticari risk taşımıyorsa, bu ilişki
Kanun’un 4. maddesi kapsamı dışında olacak ve acentenin alış veya satış faaliyeti
müvekkilinin faaliyetlerinin bir parçası olarak değerlendirilecektir. Aksi durumda ise,
acentenin, tüm risklere kendisi katlanmakta olduğundan, yapmış olduğu yatırımların geri
dönüşünü sağlayabilmesi için kendi pazarlama stratejisini özgürce belirleyebilmesi 150
gerekmektedir.
Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’da hangi durumlarda taraflar arasındaki ilişkinin
Kanun’un 4. maddesi kapsamında ele alınabileceği belirtilmiştir.
11-64/1660-590
4
Miele’in acentelik sistemine ilişkin elde edilen bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
Miele acentelerinin Miele’in faaliyetleri ile ilgili olarak ticari veya mali bir risk almadığı
kanaatine varılmıştır.
Ayrıca sözleşmede, sözleşme sonrası rekabet etmeme yükümlülüğü getiren herhangi bir 160
madde yer almamaktadır. Miele’in pazar payına ilişkin kesin rakama ulaşılamamış olmakla
birlikte, pazar payı bakımından pazarda lider konumda olan Arçelik’in 2010 yılı Türkiye
cirosunun, Arçelik’in kamuoyuyla paylaştığı bilgilerden anlaşıldığı üzere, 730 milyon TL ve
Miele’in aynı yıl cirosunun …….. TL olduğu dikkate alındığında Miele’in küçük bir pazar
payına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bu bakımdan, Miele acentelik sözleşmesi yaptığı
teşebbüslerden bazıları ile münhasır olarak çalışsa dahi Miele ürünlerinin fiyatı, pazardaki
konumlandırması, yüksek gelir grubundaki tüketicilere hitap etmesi ve bu bağlamda olası
ilgili pazarlardaki payının düşük olması gerekçesi ile Miele’in münhasır acentelik
sözleşmelerinin piyasada kapama etkisine yol açmayacağı kanaatine varılmıştır.
170
Elektrik süpürgesi grubunda ise Miele’in bayilik sitemi ile çalıştığı, ancak dikey fiyat
tespitinin söz konusu olmadığı ve bayilerin fiyat politikası belirlemekte serbest oldukları
tespit edilmiştir. Nitekim sözleşmenin elektrikli süpürge satışlarını düzenleyen 5.2. maddesi
ile Miele’in verdiği fiyat listelerinin tavsiye edilen fiyatları gösterdiği ve sözleşmenin hiçbir
hükmünün Miele’in elektrik süpürgelerine ilişkin yeniden satış fiyatını tespit ettiği yönünde
yorumlanamayacağı düzenlenmiştir.
Yukarıda yer verilen değerlendirmelerden hareketle; Miele ve acentelik sözleşmesi
akdettiği taraflar arasındaki ilişkinin Kanun’un 4. maddesi kapsamında olmadığı ve Miele’in
bayilik sistemi ile çalıştığı elektrik süpürgesi ürün grubu bakımından bayilik anlaşmasında 180
veya Miele ile bayileri arasındaki fiili durumda yeniden satış fiyatının tespitinin söz konusu
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy