Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-169 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 06-35/445-117
Karar Tarihi : 22.5.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
II. Başkan : Tuncay SONGÖR
Üyeler : Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : İsmail Yücel ARDIÇ, Özgür BAL
C. BAŞVURUDA : - Re’sen
BULUNAN
20
D. HAKKINDA
ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Şişhane Yokuşu Demirören Han. No:2 80020
Azapkapı/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve Sanayi A.Ş. Bayilik
Anlaşmasının Rekabet Kurulu kararına uygun olarak değiştirilip
değiştirilmediğinin tespiti.
30
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve Sanayi A.Ş. [Milangaz
LPG] bayilik anlaşmalarının, Rekabet Kurulu’nun Milangaz LPG’nin de dahil olduğu
Demirören LPG Grubu şirketleri hakkında almış olduğu 12.10.1999 tarih ve 99-
47/503-319 sayılı kararına aykırı bir takım unsurlar içerdiği.
G. DOSYA EVRELERİ : İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından
gönderilen ve Kurum kayıtlarına 29.12.2005 tarih ve 9267 sayı ile giren yazı
üzerine hazırlanan 3.3.2006 tarih ve 2005-1-169/İİ-06-İYA sayılı ilk inceleme
raporu, Rekabet Kurulu’nun 9.3.2006, tarihli toplantısında görüşülerek 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun uyarınca önaraştırma yapılmasına 06-40
18/214-M sayı ile karar verilmiştir. Önaraştırma sonucunda düzenlenen 10.5.2006
tarih ve 2005-1-169/ÖA-06-İYA sayılı Önaraştırma Raporu, 12.5.2006 tarih ve
REK.0.05.00.00-110/81 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-35 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve
Sanayi A.Ş. bayilik anlaşmalarının, Rekabet Kurulu’nun ilgili kararı çerçevesinde
değiştirildiğinin tespit edilmesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un çerçevesinde bir
soruşturma açılmasına yer olmadığı ifade edilmektedir.
50
05-01/3-3
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
Dosya konusu incelemeyi, Milangaz LPG’nin tüplü LPG satışı konusunda
bayileriyle akdetmiş olduğu bayilik anlaşması oluşturmaktadır. Rekabet Kurulu’nun
22.8.2002 tarih ve 02-48/611-246 sayılı kararında da belirtildiği üzere, LPG'nin,
dökmegaz, tüpgaz ve otogaz olmak üzere üç ayrı kulanım şekli bulunmaktadır. Söz
konusu ürünler, aynı kaynaktan temin edilen homojen ürünler olmakla birlikte, 60
kullanım alanları, satış yöntemleri ve müşteri talepleri itibarıyla tamamen farklı
pazarları oluşturmaktadır. Dolayısıyla ilgili bayilik anlaşmasının konusu da dikkate
alınarak ilgili ürün pazarı, “tüplü LPG dağıtımı pazarı” olarak belirlenmiştir. Ayrıca,
tüplü LPG’nin dağıtım ve satış koşulları Türkiye genelinde büyük ölçüde homojenlik
göstermesi nedeniyle, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak
belirlenmiştir.
H.2. Tespitler ve Değerlendirme
H.2.1. Dosyanın Safhaları
H.2.1.1. Rekabet Kurulu’nun Demirören LPG Şirketlerinin Bayilik Anlaşmaları 70
Hakkında Almış Olduğu Karar
Kurum kayıtlarına 5.5.1998 tarih, 1109 sayı ve 6.7.1998 tarih ve 2076 sayı ile giren
başvurularda; Demirören LPG Grubu şirketlerinin bayileri ile imzaladıkları dağıtım
anlaşmalarına menfi tespit/muafiyet verilmesi talep edilmiştir. Rekabet Kurulu
12.10.1999 tarih ve 99-47/503-319 sayılı kararında, Demirören LPG Grubu
şirketlerinin bayilik anlaşmaları ile ilgili olarak;
“A- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 4’üncü maddesine uyan,
1’inci, 2’nci, 3’üncü, 4’üncü, 8’inci, 11’inci, 17’nci, 18’inci ve 24’üncü maddelerinden
dolayı menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, 80
B- Söz konusu anlaşmaların, 1’inci, 2’nci, 8’inci, 11’inci, 17’nci, 18’inci ve 24’üncü
maddelerinden dolayı 1997/3 sayılı “Tek Elden Dağıtım Anlaşmalarına İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği” kapsamına giremeyeceğine,
C- a) Anlaşmalara,
Anlaşmanın konusunu düzenleyen 1’inci maddedeki “Milgaz’ca satılmakta ve
satılacak olan her türlü emtea” ifadesinin kaldırılması,
2’nci maddesinde, 1997/3 sayılı Teblig’e uygun olarak, bayi ve tali bayilerin
anlaşma bölgesi dışında pasif satış politikası izleyebilmelerine olanak verecek
değişiklikler yapılması,
8’inci maddedeki “…Milgaz’ca konulmuş ve konulacak teknik şartlarla diğer usul, 90
esas ve prensipler…” ifadesinin, bu usul, esas ve prensiplerin ilgili pazardaki son
hukuki düzenlemeler ve teknolojik gelişmelere ilişkin olacağı şeklinde
detaylandırılması,
11’inci maddeye, sağlayıcı teşebbüslerin, tali bayilik veya satıcılık anlaşmasına
izin vermek ve bu izni geri almak konusundaki yetkilerini kullanırken, niteliksel
kriterler arama (yeniden satıcı ve personelinin özellikleri, işyerinin uygunluğu vb.)
ve bu kriterleri ayrım gözetmeksizin uygulama taahhütlerinin eklenmesi,
05-01/3-3
3
17’nci maddenin tamamen kaldırılması,
18’inci madde “c” bendine “sağlayıcı teşebbüslerin yazılı muvafakat yetkisini
kullanırken yalnızca kurumsal kimliğe uyum ölçütünü gözönünde bulunduracağı ve 100
aktif satış politikaları dışındaki reklamları engellemeyeceği” taahhüdünün
eklenmesi,
Sağlayıcı şirketlerin bünyesindeki tali bayilik sözleşmelerinin yukarıdaki
değişiklikler çerçevesinde yeniden düzenlenmesi,
şartlarının yerine getirilmesi halinde bireysel muafiyet verilebileceğine,
b) i) Bu koşulların yerine getirilmesi için kararın tebliğinden itibaren ilgili
taraflara 60 gün süre verilmesine ve bu süre sonunda, öngörülen düzeltmelerin
yapıldığına dair belgelerin Kurum'a sunulmasına;
ii) Aksi takdirde 4054 sayılı Kanun’un 56. maddesi uyarınca anlaşmaların
geçersiz olacağının, Kurulumuzca öngörülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya 110
devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun’un 16.
ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine,”
karar vermiştir. Yukarıda yer verilen karar, 29.3.2001 tarihinde taraflara tebliğ
edilmiştir.
H.2.1.2. Demirören LPG Grubu’nun Cevap Yazısı
Demirören LPG Grubu’nun, Rekabet Kurulu kararında istenilen değişiklerin
yapıldığına dair yazısı, kararda taraflara tanınan 60 günlük süre dolmadan
28.5.2001 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Söz konusu yazıda, Rekabet 120
Kurulu’nun ilgili kararına uygun olarak, bayilik sözleşmesinde gerekli değişikliklerin
yapıldığı ifade edilmiş ve değişik bayilik sözleşmesi yazının ekinde sunulmuştur.
Değişik bayilik sözleşmesi aşağıdaki şekildedir:
“Madde 1/b:
LPG’nin kullanılabilmesi için gerekli her türlü aletlerin, LPG tesislerinin ve bunlarla
birlikte satılması mutad emtea ve malzemenin iş bu anlaşma şartlarına göre bayi
tarafından satışı ve dağıtımı işidir.
Madde 2:
Milangaz LPG, yukarıda belirtilen bölgenin bayiliğini Bayi’ye vermeyi kabul etmiştir.
Bayi kendisine verilen bu bölgenin dışında bu maddeye aykırı faaliyette 130
bulunamaz. Bayi, etkin dağıtım faaliyetlerini sürdürmesini teminen, bölgesel
gereksinim doğrultusunda lojistik desteklerini ve abone faaliyetlerini deruhte etmeyi
taahhüt eder. Kullanıcıların talepleri ve şikayetleri doğrultusunda, Milangaz LPG
yetkililerinin Bayi’nin etkin dağıtım ve abone organizasyonu sağlamadığını tespit
etmesi halinde, Bayi’nin alması gereken önlemleri almaması halinde Milangaz LPG
etkin dağıtımın sürekliliğini teminen yukarıda belirtilen bölge sınırlarını değiştirebilir
ve bu bölgelerde yeni bayilik ihdas edebilir. Bayi bu hususta muhalefette
bulunamaz ve bu sebeple bir hak ve talep edemez. Sınırlı bayilik bölgelerinde
çalışan bayiler, Bayi kendisine verilen bölge dışında iş bu anlaşma konusu ile
ilgili olarak müşteri arayamaz, şube açamaz ve dağıtım deposu kuramaz. 140
Milangaz LPG, bayinin mıntıkası dahilinde dilediği her müşteriyi re’sen abone
kaydedebilir, o aboneye tüp ve emtea satışı yapabilir. Bu takdirde Bayi, herhangi
05-01/3-3
4
bir hak talep edemeyeceği gibi Milangaz LPG bayiden bu aboneyi ikmal etmesini
talep ettiği takdirde, Bayi bunu yapmakla mükelleftir.
Madde 8:
Bayi LPG ve bununla ilgili emtea ve malzemenin satış, tevzi ve kullanılmasında,
LPG pazarına ilişkin son teknolojik gelişmeler ve yasal düzenlemelere uygun
olarak Milangaz LPG’ce konulacak teknik şartlarla diğer usul esas ve prensipler
dairesinde çalışmayı kabul eder.
Madde 11: 150
a) Bayi Bayilik Bölgesi içinde Milangaz LPG’ye müracaat edip yazılı müsaade
almak şartı ile metni Milangaz LPG’ce kabul edilecek bir tali bayilik veya
satıcılık anlaşması ihdas edebilir, şube açabilir tali bayi veya tali satıcının
tek bir bayi ile çalışması şarttır. Milangaz LPG tali bayilik açılırken var olan
şartların ortadan kalkması nedeniyle tali bayilik veya tali satıcılık için verdiği
müsaadeyi geri almakta veya tali bayi veya tali satıcıları bayi haline
getirmekte serbest olup, bayi bu hususta Milangaz LPG’den bir hak, alacak
veya tazminat talebinde bulunamaz. Milangaz LPG bu madde uyarınca
vereceği veya geri alacağı müsaadelerde her bayiye iş yeri uygunluğu,
tali bayi ve personelinin özellikleri ve tüketiciye hizmet kalitesi, 160
mevzuata uygunluk gibi, eşit kriterleri uygulayacaktır.
b) Tali bayilik veya şube açması için Bayi nezdinde Milangaz LPG’nin yapacağı
teşebbüs ve isteğe Bayi uymakla mükelleftir ve tali bayilik anlaşmasının bir
suretini Milangaz LPG’ye göndermeye mecburdur.
c) Tali bayilerin fiil ve işlemlerinden dolayı Bayi mesuldür. Milangaz LPG
mevzuata aykırı faaliyetlerini tespit ettiği veya objektif kriterler doğrultusunda
dağıtım faaliyetlerini etkin olarak yapmadığını tespit ettiği tali bayilerin
değiştirilmesini istemekte serbesttir. Bayi Milangaz LPG’nin bu talebine
uymakla mükelleftir. Bu hallerde tali bayi herhangi bir hak, tazminat vs.
talebinde bulunamaz. Keza bayi, bu gibi talepten gerek tali bayi adına, 170
gerekse kendi açısından Milangaz LPG’ye karşı dermeyan ve rücu edemez.
Madde 17:
Tamamen kaldırılmıştır.
Madde 18/c:
Bayi doğrudan doğruya yapmak istediği reklam şekli hakkında Milangaz LPG’yi
haberdar etmek ve önceden yazılı muvafakatini almakla mükelleftir. Milangaz LPG
bu muvafakati verirken “kurumsal kimliğe uyum” ölçütünü göz önünde
bulunduracağını ve aktif satış politikaları dışındaki reklamları
engellemeyeceğini taahhüt eder. Bayi Milangaz LPG’nin uygun bularak yapacağı
her türlü reklamın masraflarına kontenjanı nispetinde iştiraki kabul eder.” 180
Değişik bayilik sözleşmesi incelendiğinde, Rekabet Kurulu kararına uygun olarak
gerekli değişikliklerin yapıldığı anlaşılmaktadır.
H.2.1.3. İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi Vasıtasıyla Gelen Milangaz LPG
Bayilik Anlaşması
İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına
29.12.2005 tarih ve 9267 sayı ile giren yazının ekinde, Milangaz LPG bayilik
05-01/3-3
5
anlaşması da bulunmaktadır. Söz konusu bayilik anlaşmasının özellikle pasif
satışlara ilişkin 2. maddesi ile satış şartları ile ilgili 17. maddesi dikkat çekicidir. 190
Aşağıda, bayilik anlaşmasının 2 ve 17. maddelerine yer verilmiştir.
Madde 2:
“MİLANGAZ LPG, yukarıda belirtilen bölgenin bayiliğini bayiye vermeyi kabul
etmiştir. Bayi kendisine verilen bu bölgenin dışında Madde 1’e ilişkin faaliyette
bulunamaz. Bayi, etkin dağıtım faaliyetlerini sürdürmesini teminen, bölgesel
gereksinim doğrultusunda lojistik desteklerini ve abone faaliyetlerini deruhte etmeyi
taahhüt eder. Kullanıcıların talepleri ve şikayetleri doğrultusunda, MİLANGAZ LPG
yetkililerinin Bayi’nin etkin dağıtım ve abone organizasyonu sağlamadığını tespit
etmesi halinde, Bayi’nin alması gereken önlemleri almaması halinde MİLANGAZ
LPG etkin dağıtımın sürekliliğini teminen yukarıda belirtilen bölge sınırlarını 200
değiştirebilir ve bu bölgelerde yeni bayilik ihdas edebilir. Bayi bu hususta
muhalefette bulunamaz ve bu sebeple bir hak talep edemez. Sınırlı bayilik
bölgelerinde çalışan bayiler, MİLANGAZ LPG’nin diğer asli veya tali Bayilerine
mahsus mıntıka ve bölgelerde çalışamazlar. MİLANGAZ LPG, bayinin mıntıkası
dahilinde bizzat veya dilediği her müşteriyi re’sen abone kaydedebilir, o aboneye
tüp ve emtea satışı yapabilir. Bu takdirde Bayi, herhangi bir hak talep edemeyeceği
gibi MİLANGAZ LPG bayiden bu aboneyi ikmal etmesini talep ettiği takdirde, Bayi
bunu yapmakla mükelleftir.”
Madde 17:
“Bayi MİLANGAZ LPG’ce bildirilen çalışma talimatı ile MİLANGAZ LPG tarafından 210
muhtelif tarihlerde çıkarılan ve çıkarılacak bütün tamim ve tebliğlerin, bu
anlaşmanın ayrılmaz bir parçası olduğunu, bu nevi tamimlerle tebliğ edilecek
çalışma ve satış şartlarını aynen kabul ettiğini ve edeceğini, bunlara harfiyen ve
itirazsız riayet edeceğini, abonelerle bu esaslar dahilinde ticari ve hizmet
münasebetlerinde bulunacağını kabul ve taahhüt eder.”
H.2.2. Değerlendirme
Dosyada yer alan bilgilere göre, önaraştırma sürecinde yapılan incelemeler ve elde
edilen bilgiler sonucunda, Milangaz LPG’nin de içinde bulunduğu Demirören LPG 220
Grubu şirketlerinin 1997 yılından bu yana 3 ayrı bayilik anlaşması uyguladıkları
anlaşılmıştır.
İlk bayilik anlaşması (Bayilik Anlaşması ve Genel Şartnamesi) 1997 yılından 2001
yılına kadar uygulanmıştır. Bu bayilik anlaşması menfi tespit/muafiyet verilmesi
talebi ile 5.5.1998 tarihinde Rekabet Kurulu’na bildirilmiştir. Rekabet Kurulu da söz
konusu bayilik anlaşması hakkında 12.10.1999 tarihinde karar almış1 ve bu karar
da 29.3.2001 tarihinde taraflara tebliğ edilmiştir. Rekabet Kurulu kararında
istenilen değişiklerin yapıldığına dair Demirören LPG Grubu’nun cevap yazısı,
taraflara tanınan 60 günlük süre dolmadan 28.5.2001 tarihinde Kurum kayıtlarına 230
girmiştir.
1 Milangaz LPG bayilik anlaşması, 1997/3 sayılı Tebliği göz önüne alarak değerlendirmişti. Ancak,
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği, 1997/3 sayılı Tebliğ’in yerini
aldığından, Milangaz LPG bayilik anlaşması 2002/2 sayılı Tebliğ dikkate alınarak değerlendirilmiştir.
05-01/3-3
6
Uygulanan ikinci bayilik anlaşması, 2001 yılından Eylül 2005 tarihine kadar
uygulanmıştır. Bu bayilik anlaşması Rekabet Kurulu’na bildirilmemiştir. Ayrıca söz
konusu anlaşma, İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından gönderilen
yazının ekinde yer verilen anlaşmanın aynısıdır. Önaraştırma sürecinde, söz
konusu bayilik anlaşmasının Rekabet Kurulu kararından önce uygulamaya
konulduğu anlaşılmıştır. Bu noktada, tarafların Rekabet Kurulu’na da bildirdikleri
“Bayilik Sözleşmesi Tadil Metnini” bayilere duyurup duyurmadıkları önem
kazanmaktadır. Önaraştırma sürecinde söz konusu bayilik anlaşmasının, “Bayilik 240
Sözleşmesi Tadil Metni” ile birlikte uygulandığı ve bu tadil metninin bayilere elden
tebliğ edildiği anlaşılmıştır. Ayrıca bayilerden elde edilen bilgilere göre,
uygulamada Milangaz LPG’nin gerek pasif satışlarda gerekse satış şartları
konusunda bayilerine herhangi bir sınırlama getirmediği tespit edilmiştir.
Uygulanan üçüncü bayilik anlaşması (Tüplü LPG Bayilik Sözleşmesi) Eylül 2005
tarihinde yürürlüğe sokulmuş olup halihazırda bu sözleşmeler yürürlüktedir. Söz
konusu bayilik sözleşmesiyle ilgili olarak, rekabet hukuku mevzuatına aykırı
herhangi bir unsura rastlanılmamıştır.
250
I. SONUÇ
Dosya konusuna ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy