Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-50 (Birleşme)
Karar Sayısı : 04-42/517-124
Karar Tarihi : 17.6.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: İsmail Yücel ARDIÇ, Hakan Deniz KARAKOÇ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Lyondell Chemical Company
Temsilcisi: Av. Mehtap YILDIRIM ÖZTÜRK, Av. Zeynep
İNCE
Piyade Sok. Portakal Çiçeği Apt. No:18 C Blok Kat:3
Çankaya-Ankara
D. TARAFLAR : - Millennium Chemicals Inc.
20 Wight Avenue, Suite 100, Hunt Valley,
MD 21039 ABD
- Lyondell Chemical Company
One Houston Center, Suite 700, 1221 McKinney St.
Houston, Texas 77017 ABD
E. DOSYA KONUSU: Millennium Chemicals Inc. ile Lyondell Chemical
Company arasındaki birleşmeye izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.5.2004 tarih, 2438 sayı ile giren
ve en son 26.5.2004 tarih, 2671 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 11.6.2004 tarih, 2004-1-50/Öİ-04-İYA sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu, 14.6.2004 tarih, REK.0.05.00.00/106 sayılı Başkanlık
önergesi ile 04-42 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Millennium Chemicals Inc. ile Lyondell Chemical Company’nin birleşmesi
işleminin 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
04-11/99-23
2
çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi kapsamında izne tabi işlem
olduğu,
- söz konusu birleşme işlemi sonucunda tarafların ilgili ürün pazarlarında
faaliyetlerinin çakışmaması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen, bir hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesi ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin olumsuz yönde
etkilenmesinin söz konusu olmadığı ve dolayısıyla söz konusu işleme izin
verilmesi gerektiği
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Lyondell Chemical Company (Lyondell)
Lyondell, kimya sektöründe uluslararası ölçekte faaliyet gösteren, hisseleri
New York Borsası’nda işlem gören halka açık bir şirkettir. Lyondell’i doğrudan
ya da dolaylı olarak kontrol eden herhangi bir teşebbüs bulunmamaktadır.
Lyondell’in üretmekte olduğu ürünler, belli başlı kimyasallar ve bunların
türevlerinden meydana gelmektedir. Bu ürünler; kaplama, paketleme, inşaat,
ev ve yapı malzemeleri, mobilya ve otomotiv gibi çeşitli sektörlerde
kullanılmaktadır.
Lyondell'in, petrokimya ve polimer sektörlerinde faaliyet gösteren Equistar
Chemical Company Inc. (Equistar) ile gazolin, düşük sülfürlü dizel, jet fuel,
aromatikler, yağlayıcı maddeler gibi rafine edilmiş petrol ürünleri üreten
Lyondell-Citgo Refining LP (LCR) şirketlerinde hisseleri bulunmaktadır. Söz
konusu teşebbüslerin hissedarlık yapısı aşağıda gösterilmiştir:
Tablo 1- Equistar'ın Ortaklık Yapısı
Hisse Oranı (%)
Lyondell 70.5
Millennium Chemicals Inc. 29.5
Tablo 2- LCR'nin Ortaklık Yapısı
Hisse Oranı (%)
Lyondell 58.75
CITGO Petroleum Corporation 41.25
H.1.2. Millennium Chemicals Inc. (Millennium)
Millennium, hisseleri New York Borsası’nda işlem görmekte olan uluslararası
bir kimya şirketidir. Millennium da Lyondell gibi herhangi bir kişi ya da kuruluş
tarafından kontrol edilmemektedir. Üretmiş olduğu belli başlı kimyasallar,
titanyum dioksit, asetiller ve özel kimyasallardır.
Millennium, Equistar hisselerinin %29.5'ini sahip olup, Millennium Merger
04-11/99-23
3
Subsidiary LLC isimli bir iştiraki de bulunmaktadır. Millennium Merger
Subsidiary LLC, bir takım vergi indirimlerinden yararlanmak amacıyla
kurulmuş, hiçbir malvarlığı olmayan bir şirkettir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Lyondell tarafından üretilmekte olan ürünler şunlardır:
- Propilen oksit (PO) ve türevleri: Büton diol (BDO), propilen glikol (PG),
propilen glikol eterleri (PGE)
- Stiren tekiz (SM)
- Metil üçüncül bütil eter (MTBE)
- Tolüen diiscoyante (TDI)
Millennium tarafından üretilmekte olan ürünler ise şunlardır:
- Titanyum dioksit (TiO2) ve türevleri
- Asetiller (asetik asit ve vinil asetat tekiz (VAM))
- Özel kimyasallar (Specialty Chemicals)
Lyondell ve Millennium’un hissedarı olduğu Equistar’ın ürettiği ürünler de
şunlardır:
- Olefinler: Etilen, Propilen, Bütadien
- Olefin Türevleri: Etilen glikol, Etilen oksit
- Polietilen
Dosya mevcudu bilgilerden; Türkiye pazarına Lyondell'in PG, PGE, SM ve
TDI ürünlerini; Millennium'un TiO2 ve VAM ürünlerini pazarladıkları; Equistar’ın
ise Türkiye pazarında herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Hem PG hem de PGE üretiminde PO ara madde olarak kullanılmasına
rağmen, PG ve PGE'nin kullanım alanları farklıdır. PG, banyo tesisatı, gemi
tekneleri, düşük toksinli antifrizler, soğutucu, kozmetik ve temizleyicilerin
üretiminde kullanılmaktadır. PGE ise kaplamalarda, özellikle taşıdığı yüksek
oranda çözünürlük nedeniyle boyalarda, ayrıca temizleme ürünleri ve
elektronik ürünlerin yapımında da kullanılmaktadır.
SM, petrol ve doğal gaz kökenli ürünlerden elde edilen temiz, kokusuz bir
sıvıdır. SM dayanıklı, esnek ve fakat hafif ürünlerin üretiminde kullanılan
plastik maddelerin yaratıcısı olarak nitelendirilmektedir. SM son ürün
04-11/99-23
4
uygulamaları tek kullanımlık yemek servis edevatı, elektronik tesisat için
kabin, CD kutuları, kağıt kaplaması, gemi gövdeleri ve otomotiv iç alan
bileşenleri şeklinde olabilmektedir. İnşaat sanayinde boru ürünleri, tankerler,
ışıklandırma elemanları, izolasyon ve oksitlenmeye dayanıklı kauçuk üretmek
için de kullanılmaktadır.
TDI'ın mobilya, yatak ve kilimlerin altına konulan esnek köpüklerin yapımında
kullanılan poliüretanlardan, taşıma ve paketleme sektörlerine kadar uzanan
bir kullanım alanı vardır. TDI ayrıca, kaplama, dolgu macunu, yapıştırıcı ve
kauçuk benzeri sentetik maddelerin üretiminde de kullanılmaktadır.
TiO2 ilmenit ve rutil madenlerinden elde edilen, boyaların ve kaplamaların,
plastiklerin ve aralarında kağıt laminatlar, kağıt, kozmetik, tuvalet takımları,
fiberler, mürekkepler, yiyecekler ve yiyecek paketlerinin de bulunduğu pek çok
farklı ürünün beyazlatılmasında, parlatılmasında ve bu ürünlere opaklık
katılmasında kullanılan inorganik bir kimyasaldır.
VAM, tekstil işlemlerinde kullanılan polimer ürünlerin, iç ve dış boyaların,
yapıştırıcıların, kağıt kaplamaların üretilmesinde kullanılan petro-kimyasal bir
üründür.
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında, tarafların Türkiye pazarında faaliyet
gösterdiği ve herbirinin farklı kullanım alanı bulunan “PG, PGE, SM, TDI, TiO2
ve VAM" ilgili ürün pazarları olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarını oluşturan ürünlerin, Türkiye genelinde bulunan fabrika ve
imalathanelerdeki üreticiler tarafından kullanıldığı ve Türkiye’nin her bölgesine
dağıtım ve satışının yapıldığı dikkate alındığında, ilgili coğrafi pazar "Türkiye
Cumhuriyeti Sınırları" olarak tespit edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirime konu işlem, hisseye karşılık hisse esasına dayalı olarak
gerçekleşmektedir. Bu işlemi takiben, Millennium hisselerini elinde bulunduran
hissedarların hisseleri Lyondell'in hisselerine dönüşecek ve Millennium
hissedarları Lyondell hisselerinin yaklaşık %28'ine sahip olacaktır. Dosya
mevcudu bilgilerden anılan işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2(a) maddesi
kapsamında bir birleşme olduğu anlaşılmıştır.
Tarafların Türkiye'de herhangi bir üretim tesisi bulunmamakta, faaliyetlerini
yurtdışı tesislerinde ürettikleri ürünleri Türkiye pazarına ihraç ederek
gerçekleştirmektedirler. Tarafların ve belli başlı rakip teşebbüslerin, ilgili
pazarlardaki pazar payları aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir.
Tablo 3- PG Pazarındaki Teşebbüslerin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
Dow (…)
Oltchem (…)
04-11/99-23
5
Repsol (…)
Lyondell (…)
Diğerleri (…)
Tablo 4- PGE Pazarındaki Teşebbüslerin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
Dow (…)
Shell (…)
Lyondell (…)
Diğerleri (…)
Tablo 5- TDI Pazarındaki Teşebbüslerin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
Dow (…)
Bayer (…)
BASF (…)
Lyondell (…)
Diğerleri (…)
Tablo 6- TiO2 Pazarındaki Teşebbüslerin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
Huntsman Tioxide (…)
Kronos (…)
Millennium (…)
Kerr-McGee (…)
Dupont (…)
Diğerleri (…)
Tablo 7- VAM Pazarındaki Teşebbüslerin Pazar Payları
Teşebbüsler Pazar Payı (%)
Celanese (…)
Dow (…)
Millennium (…)
Diğerleri (…)
SM pazarında ise Lyondell'in %3 gibi çok küçük bir pazar payı bulunmaktadır.
Tablolardan da anlaşılacağı üzere tarafların toplam pazar payı, hiçbir pazarda
1997/1 sayılı Tebliğ'de öngörülen %25'lik pazar payı eşiğini aşmamaktadır.
Ancak, Lyondell'in 2003 yılı Türkiye pazarında (………………………) TL;
Millennium'un da (……………………) TL cirosu bulunmaktadır. Bu bakımdan
söz konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen ciro eşiğini aşması
nedeniyle izne tabi bir birleşmedir.
Tarafların faaliyet gösterdiği pazarların farklı olması nedeniyle, birleşme işlemi
neticesinde ilgili pazarların yapısı değişmeyecektir. Başka bir deyişle,
tarafların faaliyet alanları örtüşmemekte ve dolayısıyla ilgili pazarlarda
herhangi bir yoğunlaşma meydana gelmemektedir. Bu bakımdan söz konusu
birleşme işlemi sonucunda, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen, bir
hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve
04-11/99-23
6
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı
kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Millennium
Chemicals Inc. ile Lyondell Chemical Company arasındaki birleşme işleminin;
tarafların ilgili ürün pazarında elde ettikleri toplam ciroları yönüyle 4054 sayılı
Kanun'un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında bir devir işlemi olduğuna; bununla birlikte, bu işlemin aynı
Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim
durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında
ilgili piyasalardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran
nitelikte olmadığına; dolayısıyla bildirime konu devir işlemine izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy