Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-5-31 (Devralma)
Karar Sayısı : 17-35/564-247
Karar Tarihi : 26.10.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER : A. Özlem UZUN, A. Ogün KARAGÜLLE, Merve BİROĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Tek-Art Kalamış ve Fenerbahçe Marmara Turizm Tesisleri A.Ş.
Münir Nurettin Selçuk Cad. Kalamış Yat Limanı No: 17/2 Kalamış,
Kadıköy, İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Milta Turizm İşletmeleri A.Ş.’nin paylarının tamamının Tek-Art
Kalamış ve Fenerbahçe Marmara Turizm Tesisleri A.Ş. tarafından devralınması
işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 28.07.2017 tarih ve 5441
sayı ile giren ve eksiklikleri 15.08.2017 tarih ve 5882 sayılı, 19.09.2017 tarih ve 6661
sayılı, 17.10.2017 tarih ve 7469 sayılı yazılar ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen
23.10.2017 tarih ve 2017-5-31/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Dosya konusu başvuruda, Doğan Şirketler Grubu Holding A.Ş.’nin (DOĞAN HOLDİNG)
kontrolünde bulunan Milta Turizm İşletmeleri A.Ş.’nin (MİLTA TURİZM) paylarının ve tam
kontrolünün Tek-Art Kalamış ve Fenerbahçe Marmara Turizm Tesisleri A.Ş. (TEK-ART)
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir.
G.1. İşlem Tarafları
G.1.1. Devralan: TEK-ART
(5) Devralma işlemini gerçekleştirecek olan TEK-ART, Koç Holding A.Ş. (KOÇ GRUBU)
şirketidir. TEK-ART’ın hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 1: TEK-ART’ın Hissedarlık Oranları
Hissedar Pay Oranı (%)
Koç Holding A.Ş. 75,9
Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş. 24,1
Toplam 100,0
Kaynak: Bildirim Formu
17-35/564-247
2/14
(6) 1987 yılından bu yana marinacılık sektöründe faaliyet göstermekte olan TEK-ART’ın ana
faaliyet konuları arasında yurtiçinde ve yurtdışında turizme elverişli tesisler, otel, motel,
kamp alanı, tatil köyü, konaklama tesisleri, mokamp alanı, marina işletmeciliği vb. gibi
eğlence ve dinlenmeye yönelik turistik nitelikteki yerler, spor, sağlık ve sosyal hizmet
tesisleri, turizm tesisleri kurmak, tamamen veya kısmen satın almak, işletmek, işlettirmek
ve kiralamak yer almaktadır.
(7) TEK-ART, Netsel Marmaris Marina ve Makmarin Kaş Marina’yı ortak kontrol vasıtası ile
ve Gökova Ören Marina’yı işletme sözleşmesi aracılığıyla işletmektedir. Netsel Marmaris
Marina’da TEK-ART’ın hisse oranı %(…..) olsa da, marina Netsel Turizm Yatırımları A.Ş.
ile ortak kontrol edilmektedir. Makmarin Kaş Marina’da TEK-ART’ın hisse oranı %(…..)’dir
ve marina Makmarin Kaş Marina İşletmeciliği Turizm ve Ticaret A.Ş. ile ortak kontrol
edilmektedir. Gökova Ören Marina ise aslen Gökova Ören Marina Turizm İnş. ve Tic. A.Ş.
tarafından kontrol edilmektedir. İlgili teşebbüsün işletmeciliğe ilişkin know-how ve marka
ismi ihtiyacı doğrultusunda, bu teşebbüs ile TEK-ART arasında 12.02.2015 tarihinde bir
“İşletme Sözleşmesi ve Marka Kullanma/Lisans Sözleşmesi” imzalanmıştır. Sözleşmenin
bitim tarihi (…..)’tir. Bununla birlikte, TEK ART’ın marinada kontrol hakkı
bulunmamaktadır. Bunlar dışında TEK-ART tarafından işletilen Fenerbahçe-Kalamış
Marina bulunmaktadır. 12.05.2014 tarihinde yapılan Fenerbahçe Kalamış Marina’nın
özelleştirilmesi ihalesini TEK-ART kazanmıştır. Bununla birlikte, ihaleye konu imar
planına ilişkin olarak Danıştay tarafından verilen yürütmeyi durdurma kararı nedeniyle
şirket, 19.03.20105 tarihinde ihaleden çekilmiş, sıradaki talipliler tarafından da sözleşme
imzalanması reddedilince ihale iptal edilmiştir. TEK-ART, hâlihazırda Hazine’ye ecri misil
ödeme yoluyla faaliyetlerine devam etmektedir. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı,
yürütmeyi durdurma kararına konu imar planı yerine yeni bir plan sunmuş, ancak, bu
plana karşı da dava açılmış ve dava kapsamında Danıştay yürütmeyi durdurma kararı
vermiştir. Taraflar, Özelleştirme İdaresi Başkanlığının yürütmeyi durdurma kararına
neden olan hususlarda imar plan değişiklikleri üzerinde çalışmakta olduğu ve planda
tadilat tamamlandıktan sonra yeni bir ihaleye çıkılabileceği yönünde duyumlar aldıklarını
beyan etmektedir. Bunun dışında KOÇ GRUBU tarafından işletilen diğer marinalarda
TEK-ART’ın pay veya kontrol sahipliği bulunmaktadır.
(8) KOÇ GRUBU’nun ana faaliyet alanlarını ise otomotiv, enerji, finans ve dayanaklı tüketim
malları oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra, KOÇ GRUBU’nun Setur Marinaları (SETUR)
markası adı altında Setur Marinaları Marina ve Yat İşletmeciliği aracılığıyla marina
işletmeciliği, Setur Servis Turistik A.Ş. aracılığıyla turistik seyahat acenteciliği, Setair
Hava Taşımacılığı ve Hizm. A.Ş. aracılığıyla özel havayolu taşımacılığı ve RMK Marine
Gemi Yapım San. Deniz Taş. İşl. A.Ş. şirketi aracılığıyla yat üretimi faaliyetleri de
bulunmaktadır.
(9) KOÇ GRUBU; pay sahipliği, işletme hakkı sahipliği ve ortak kontrol aracılığıyla ikisi
Marmara Denizi, sekizi Ege-Akdeniz Bölgesi olmak üzere Türkiye’de toplam 10 adet
marinayı işletmektedir. Bu marinaların kontrol yapısı ve bulunduğu bölge aşağıdaki
tabloda verilmiştir.
17-35/564-247
3/14
Tablo 2: KOÇ GRUBU’nun Kontrolündeki Marinalar
Marina Lokasyon Kontrol
Fenerbahçe-Kalamış Marina İstanbul (TEK-ART) Koç Grubu
Yalova Marina Yalova (SETUR) Koç Grubu
Ayvalık Marina Balıkesir (SETUR) Koç Grubu
Çeşme Marina İzmir (SETUR) Koç Grubu
Kuşadası Marina Aydın (SETUR) Koç Grubu
Finike Marina Antalya (SETUR) Koç Grubu
Antalya Marina Antalya (SETUR) Koç Grubu
Netsel Marmaris Marina Muğla (TEK-ART) Ortak Kontrol
Makmarin Kaş Marina Antalya (TEK-ART) Ortak Kontrol
Gökova Ören Marina Muğla (TEK-ART) İşletme Sözleşmesi
Kaynak: Bildirim Formu
G.1.2. Devralınan: MİLTA TURİZM
(10) Milta Bodrum Marina (Milta Marina), 1976 – 1988 yılları arasında T.C. Turizm Bankası
A.Ş.'ye bağlı olarak 125 yat kapasitesiyle "Turban Bodrum Marina İşletmesi" olarak
hizmet vermiştir. Bu tarihten sonra banka yeniden yapılandırılarak Turban Turizm A.Ş.
"Turban Bodrum Marina" adı altında çalışmaya devam etmiştir. 1992 yılında kapasitesi,
2 adet yüzer iskele ilave edilerek, kapasite 275'e çıkarılmıştır.
(11) 1996 yılında özelleştirilerek Karada Turizm İşletmeleri A.Ş. tarafından 49 yıllığına
kiralanmış ve kapasitesi 375'e çıkartılmıştır. Karada Turizm İşletmeleri A.Ş. Kasım
1997’de DOĞAN GRUBU tarafından satın alınmış ve 2001 yılında MİLTA TURİZM ile
birleştirilmiştir. Bugün 425 kapasite ile MİLTA TURİZM adı altında faaliyetini
sürdürmektedir.
G.2. İlgili Pazarlar
G.2.1. Sektör Hakkında Bilgiler1
(12) Başvuru konusu devralma işlemi, marina işletmeciliği pazarında gerçekleşecektir.
Yukarıda değinildiği üzere KOÇ GRUBU hali hazırda 10 adet marinayı işletmektedir.
DOĞAN GRUBU’nun ise MİLTA TURİZM’den başka işlettiği marina bulunmamaktadır.
(13) Ülkemizde yatçılık ve yat turizmi alanındaki ilk düzenlemeler 1982 yılında 2634 Sayılı
Turizmi Teşvik Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle yapılmıştır. Yat limanı/marina yatırım ve
işletmeciliğine ilişkin düzenlemeler ise bu Kanuna bağlı olarak 1983 yılında yayımlanan
Yat Turizmi Yönetmeliği ile hayata geçirilmiştir. Yat Turizmi Yönetmeliği 2009 yılında
Deniz Turizmi Yönetmeliği olarak yeniden düzenlenmiştir. T.C. Kültür ve Turizm
Bakanlığınca yat turizmi açısından öncelikli yatırım alanlarını belirlemek, bu konudaki
sorunlara çözüm getirmek ve sektöre yön vermek amacıyla Yat Turizmi Master Planı
hazırlatılarak ülkemizin tüm kıyıları elverişlilik açısından incelenip en uygun konumlar
belirlenerek gerek kamu gerekse özel sektörün yat limanlarıyla ilgili yatırımlarını
yönlendirecek alanlar elde edilmiştir.
1 Sektör hakkındaki bilgiler Ulaştırma Bakanlığı tarafından hazırlanan Ülkemizde Yat Limanı (Marinacılık)
adlı çalışmasından ve Deniz Ticareti Odası tarafından hazırlanan Deniz Turizmi Dergisi Nisan 2015
sayısından alınmıştır.
17-35/564-247
4/14
(14) Dünya yatçılık sektöründe Akdeniz çanağına olan ilgi artmaktadır. Bu sebeple, bölge
yatçılık ve yat turizmi için en önemli bölge haline gelmiştir. Genel olarak, Bodrum-Finike
arasındaki bölge, tekne trafiğinin en yoğun olduğu, Bodrum’dan kuzeyde Kuşadası,
Finike’den güneyde Antalya’ya kadar olan bölge ise aynı yoğunlukta olmamakla beraber,
ikinci derece yoğun bölge olarak öne çıkmaktadır. Ülkemizde yat hareketi bakımından en
yoğun liman Marmaris olup, onu sırasıyla Bodrum, Göcek, İstanbul, Fethiye ve Kuşadası
limanları izlemektedir.
(15) Türkiye’de son yıllarda büyüme eğilimi gösteren deniz turizmi, buna bağlı olarak gelişen
yat turizmi, yeni marina ihtiyacını da beraberinde getirmiştir. Türkiye, 8333 km kıyı
şeridine sahiptir. Ülkemizde deniz turizmi ağırlıklı olarak Akdeniz ve Ege kıyılarımızda
yapılmakta olup, öne çıkan turistik yerlerimizin başında ise Ege bölgesinin güneye bakan
kısımları, İzmir, Çeşme, Aydın, Ayvalık, Kuşadası, Bozburun, Datça Marmaris ve Göcek
gibi bölgeler, Akdeniz Bölgemizde ise Antalya, Side, Kaş, Kalkan, Mersin Kız Kalesi,
Anamur gibi bölgeler gelmektedir. Bildirim Formunda yer verilen bilgilere göre Ege ve
Akdeniz kıyılarında faaliyet gösteren marinaların deniz kapasitesi 12.452 ve kara
kapasitesi 4.886 adettir. Türkiye çapında ise deniz kapasitesi 17.769 ve kara kapasitesi
5.856 adettir.
(16) Ülkemizde devlet tarafından marina tahsisleri; özelleştirme, yap-işlet-devret, kullanma
izni/işletme hakkı devri ve uzun süre kiralama gibi yöntemlerle yapılmaktadır. Tarafların
Bildirim Formundaki ifadelerine göre marina yatırımlarının başlangıçta yüklenilen ağır
inşaat maliyetleri nedeniyle geri dönüşleri 10 yılın üzerinde olup verimliliği diğer sınai
yatırımlarına göre daha düşüktür. Son yıllarda marinaların doluluk oranları %70’in altına
düşmüştür. Marina projelerinin belgelendirme işlemleri zaman alan bürokratik süreçler
içermektedir. Buna rağmen, faklı sektörlerde faaliyet gösteren grupların son yıllarda
pazara girmek istediği görülmektedir. Marina işletmeciliği, faaliyet konusu itibarıyla hobi,
eğlence, dinlence işi olup bu yönüyle gruplara prestij sağlayan bir iş alanı olarak
görülmektedir.
(17) Talep yapısı açısından değerlendirildiğinde; Milta Marina’nın da yer aldığı Ege ve Akdeniz
kıyılarındaki marinalara olan talebin yapısını gezici tipteki yatlar oluşturmaktadır. Yabancı
uyruklu yatçılar daha çok Ege ve Akdeniz kıyılarını tercih etmektedir.
G.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(18) İlgili ürün pazarı belirlenirken, tüketicinin gözünde fiyatları, kullanım amaçları ve nitelikleri
bakımından birbiriyle değiştirilebilir veya ikame edilebilir olarak kabul edilen bütün mal
veya hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmaktadır.
(19) Başvurudan edinilen bilgilere göre devralan ve devreden şirketlerin İstanbul ve Muğla illeri
kıyı bölgelerinde yer alan limanlarda faaliyet gösterdikleri anlaşılmaktadır. Marina olarak
bilinen bu limanlar hakkında Deniz Turizm Yönetmeliği’nin Tanımlar Başlıklı 4.
maddesinde “Deniz turizmi tesisleri: Turizm yatırımı kapsamında bulunan veya turizm
işletmesi faaliyetinin yapıldığı, münhasıran deniz turizmi araçlarına güvenli bağlama,
karaya çekme, bakım, onarım hizmetleri, bu araçlarla gelen yolculara yeme, içme,
dinlenme, eğlence, konaklama gibi hizmetlerden birkaçını veya tamamını sunan
kruvaziyer gemi limanı, yat limanı, çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesislerini,”
ifadesine yer verilmiştir. Bu doğrultuda devrolunan ve devralan her iki limanın da
Yönetmelik’te sayılan liman sınıflarından yat limanı/marina oldukları ve devir işleminin her
iki tarafının da yat limanı işletmeciliği yaptıkları anlaşılmaktadır.
17-35/564-247
5/14
(20) İlgili devralma işlemine benzer şekilde yat liman işletmeciliğinin devrini konu alan Rekabet
Kurulunun (Kurul) 30.4.2002 tarih ve 02-26/271-110 sayılı, 10.1.2005 tarih ve 05-03/20-
10 sayılı, 21.7.2005 tarih ve 05-48/688-181 sayılı, 17.8.2005 tarih ve 05-52/796-216
sayılı, 4.2.2010 tarih ve 10-13/152-63 sayılı kararında ilgili ürün pazarının “marina
işletmeciliği pazarı” olduğu değerlendirilmiştir. Benzer şekilde 09.07.2015 tarih ve 15-
29/421-118 sayılı Setur Servis Turistik A.Ş.’nin Beta Marina Liman ve Çekek İşletmesi
A.Ş. ve Pendik Turizm Marina Yat ve Çekek İşletmesi A.Ş.’yi devralmasına izin
verilmesine ilişkin Nihai İnceleme Kararında devralan ve devre konu tesislerin marina
işletmeciliği yaptığı kabul edilmiştir. Aynı kararın 28. ve 29. paragraflarında ilgili ürün
pazarı “…marina işletmeciliği kapsamında sunulan temel hizmetler deniz hizmetlerinden,
kara hizmetlerinden ve kiralama hizmetlerinden oluşmaktadır. Söz konusu üç hizmet
grubunun yatların, yat sahiplerinin ve diğer tüketicilerin farklı ihtiyaçlarını karşılamaya
yönelik olarak sunulan ayrı hizmetler olduğu, bu hizmetlerin, tüketiciler bakımından
birbirine ikame olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır. […]İlgili Pazarın
Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da yer alan açıklamalardan yola çıkarak, marinalar
tarafından sunulan hizmetlerin, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından tüketicilerin
gözünde ikame olmaması nedeniyle, ayrı ilgili ürün pazarları teşkil ettiği
değerlendirilmektedir.” şeklinde ilgili ürün pazarı marina işletmeciliği pazarının alt
pazarlarına ayrılmıştır. Bahsi geçen kararda özetle KOÇ GRUBU’na ait Setur Servis
Turistik A.Ş.’nin birisi İstanbul ve diğer ikisi Muğla bölgesinde olmak üzere üç yat limanını
devralması işleminde ilgili ürün pazarı deniz hizmetleri, kara hizmetleri ve kiralanabilir
alan hizmetleri olarak ayrılarak her bir coğrafi pazar özelinde ele alınmıştır.
(21) Bu çerçevede mevcut dosya kapsamında da gerek başvurudan edinilen bilgiler, gerek
önceki Kurul kararları gerek Deniz Turizmi Birliği Derneğinden (Dernek) elde edilen
bilgiye göre yat limanlarının sunduğu hizmetler; yatların denizde bağlaması ve yatçıların
günlük ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik bir takım hizmetlerin bütününden oluşan deniz
hizmetleri pazarı; yatların çekilmesi, bakım-onarımı, karada bağlanması ve denize
bırakılmasını içeren kara hizmetleri pazarı; yat sahiplerinin sosyal ve teknik ihtiyaçlarının
giderilmesine yönelik olarak market, restoran ve teknik atölye gibi hizmetlerin sunulduğu
kiralama hizmetleri pazarı olarak üç kısımda ele alınmıştır.
(22) Dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta marinaların ve deniz turizm tesislerinin
yatırımcıları ve işletmecilerinin uyması gereken asgari kuralları belirleyen Deniz Turizmi
Yönetmeliği’nin getirdiği yükümlülüklerdir. Yönetmelik ile deniz turizmi tesisi kapsamına
giren tüm tesislerin yerine getirmesi zorunlu olan altyapı ve üst yapı nitelikleri sayılmış,
bunun yanında kurvaziyer gemi limanları, yat limanları ve bakım-onarım alanları, çekek
yerleri gibi diğer tesisler için sunulması gereken ek hizmetlerin neler olduğu belirtilmiştir.
Deniz Turizmi Yönetmeliği’nin yat limanları için öngördüğü asgari hizmetler çerçevesinde,
yat limanlarıyla benzer özelliklere sahip bulunan balıkçı barınaklarının ve Yönetmelik’te
sayılan diğer turizm tesisleri olan çekek yeri, rıhtım ve iskele gibi turizm tesislerinin, bunun
yanında Tersane, Tekne İmal ve Çekek Yerleri Yönetmeliği ile düzenlenen tersaneler ve
tekne imal yerlerinin de sundukları asgari hizmetler incelenmiştir. Yat limanlarının, diğer
tesislerin ve balıkçı barınaklarının karşılamak zorunda olduğu başlıca asgari gereklilikleri
aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
17-35/564-247
6/14
Tablo 3: Deniz Turizmi Yönetmeliği’nde Sayılan Yat Limanlarının, Diğer Turizm Tesislerinin ve Balıkçı
Barınaklarının Asgari Hizmetleri
Asgari Nitelikler Balıkçı Barınakları
Diğer
Turizm
Tesisleri
3 Çapalı
Yat
Limanı
4 Çapalı
Yat
Limanı
5 Çapalı
Yat
Limanı
Deniz araçlarının yanaşabileceği ve
bağlanabileceği rıhtım ve iskeleler
√ √ √ √ √
Çekek yerleri, çekek teçhizatı Kısmen Kısmen √ √ √
Kullanma suyu ve sıcak su hizmetleri, katı
ve sıvı atıkların depolama ve arıtma
tesisatı, su, televizyon, internet, elektrik
ihtiyacını karşılayan kutular
√ Kısmen √ √ √
Limana giriş çıkışı sağlayan ve kılavuzluk
yapan palamar botu, yangın söndürme
botu ya da sistemi
Kısmen √ √ √ √
Dinlenme ihtiyaçlarının karşılandığı salon,
yeme içme ünitesi, duş ve tuvalet ünitesi,
akaryakıt ikmali veren ünite, otopark, spor
tesisleri, emanet veya depo üniteleri
Kısmen Kısmen √ √ √
Satış üniteleri, çamaşır ve bulaşık yıkama
yerleri
- Kısmen √ √ √
Dâhili ve harici telefon, internet, diğer
haberleşme araçları gibi alıcı ve vericilere
dair hizmetler
- - √ √ √
Lokanta veya kafeterya, kuru temizleme
hizmeti, bakım onarım hizmeti, yat ve
çekek alanı vinç sistemi, teniz kortu,
yüzme havuzu, sauna, hamam üniteleri
- - - √ √
Helikopter pisti, sergi, konser, eğlence
mekânları, banka hizmetleri, revir, toplantı
salonu
- - - - √
Kaynak: Deniz Turizmi Yönetmeliği
(23) Yukarıdaki tablodan farklı çapalı yat limanlarının/marinaların sahip olması gereken asgari
alt yapı ve üst yapı tesislerinin büyük oranda örtüştüğü, bununla birlikte limanlarca sahip
olunan çapa sayısı arttıkça sunulan hizmetlerin niteliğinin geliştiği ve değiştiği
görülmektedir. Bu noktada, balıkçı barınakları ve diğer turizm tesisleri ile çekek yeri,
tersane ve tekne imal yerlerinin de yat limanlarıyla benzer alanlarda hizmet verip
vermediği incelenmelidir. Balıkçı barınaklarının kurulması ve işleyişini düzenleyen Balıkçı
Barınakları Yönetmeliği’nin 3. maddesinde “Her türlü balıkçı gemilerine hizmet vermek
maksadı ile mendireklerle korunmuş, yeterli havuz ve geri saha ile barınacak gemilerin
manevra yapabilecekleri su alanı ve derinliğe sahip, yükleme, boşaltma, bağlama
rıhtımları ile suyu, elektriği, ağ kurtarma sahası, satış yeri, idare binası, ön soğutma ve
çekek yeri bulunan, büyüklüğüne ve sağladığı imkanlara göre balıkçı limanı, barınma yeri
veya çek çek yeri olarak adlandırılan kıyı yapıları, […]Su Ürünleri Kooperatif ve Birlikleri
ilan edilen süre içinde kiralama talebinde bulunmadığı veya gerekli şartları taşımadıkları
takdirde barınak, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu gereğince Maliye Bakanlığı tarafından
gerçek ve tüzel kişilere kiralanmak üzere ihale edilir.” şeklinde balıkçı barınaklarının ne
amaçla kurulduğu ve kimler tarafından işletileceği ifade edilmektedir. Buna ek olarak
İşletme Esasları başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının h) bendinde maddesinde “Barınağın
müsait olması halinde, balıkçı gemilerinden başka, kum motorları, nakliye gemileri, yatlar
gibi gemilerin, ücret karşılığı balıkçı barınağından geçici olarak yararlanmasına izin verir.”
ifadesine yer verilmiştir. Bu ifadelerden balıkçı barınaklarının yat limanları/marinalar ile
kısmen benzer hizmetleri verdikleri değerlendirilmektedir. Bunun yanında Deniz Turizmi
Yönetmeliği’nin düzenlediği diğer turizm tesislerinin asgari altyapı ve üst yapı tesisleri de
kısmen yat limanlarının sunduğu hizmetlerle örtüşmektedir. Son olarak tekne imal yerleri
ve tersanelerin hizmetleri incelendiğinde ve kuruluş amacı göz önüne alındığında
17-35/564-247
7/14
sundukları asgari hizmetlerin yat limanlarının sunduğu hizmetlerle örtüşmediği
görülmektedir.
(24) Arz açısından yapılan değerlendirmede, Kanun ve yönetmeliklerin balıkçı barınakları,
rıhtım ve iskeleler, çekek yerleri, tersaneler, tekne imal yerleri için öngördüğü asgari
şartlar göz önüne alınarak yat limanlarının sunduğu deniz hizmetleri, kara hizmetleri ve
kiralanabilir alan hizmetlerini ilgili ürün pazarlarıyla ne derece örtüştüğü incelenmiş;
balıkçı barınaklarının yalnızca kara hizmetlerine ilişkin gereklilikleri karşıladığı; çekek
yerleri, iskele ve rıhtımların yalnızca kara hizmetlerine ilişkin gereklilikleri karşıladığı;
tersane ve tekne ikmal yerlerinin hiçbir gerekliliği karşılamadığı kanaatine varılmıştır.
(25) Konuya ilişkin olarak Dernek Genel Sekreteri ile yapılan görüşmede de tekne sahiplerinin
yanı sıra marinaların da sigorta yaptırma mecburiyeti olduğu ancak diğer tesisler için
sigorta yaptırma mecburiyetinin bulunmadığı, bir yatçının yatını güvenlik sebebiyle balıkçı
barınağı gibi belgesiz (yangın, hırsızlık gibi olaylara karşı sigortasız) tesislere bağlamak
istemeyeceği, bu sebeple balıkçı barınaklarının marinalara alternatif olamayacağı ifade
edilmiştir.
(26) Bu bilgiler ışığında, talep açısından da marinalar ile balıkçı barınağı ve diğer tesislerin
birbiriyle tam ikame olmadığı anlaşılmaktadır.
(27) Bu doğrultuda, dosya kapsamında en geniş haliyle “yat limanı/marina işletmeciliği pazarı”
olarak tanımlanabilecek ilgili ürün pazarı, “deniz hizmetleri pazarı”, “kara hizmetleri
pazarı” ve “kiralama hizmetleri pazarı” şeklinde üç alt pazar olarak ele alınmıştır.
G.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
(28) Devralma işlemine konu olan Milta Marina, Bodrum-Muğla’da yer almaktadır. Her ne
kadar KOÇ GRUBU tarafından Marmara dâhil Türkiye’nin farklı noktalarında marina
işletmeciliği faaliyeti gerçekleştirilse de dosya konusu devralma işlemi bakımından
yoğunlaşmanın hissedileceği bölge, esas olarak Milta Marina’nın yakın çevresi olacaktır.
Türkiye’nin Ege ve Akdeniz kıyılarında yer alan marinaların devrine ilişkin yukarıda
zikredilen geçmiş tarihli Kurul kararlarının önemli bir kısmında ilgili coğrafi pazar “Ege ve
Akdeniz kıyıları” olarak belirlenmiştir.
(29) Bildirim Formunda yer verilen bilgilere göre; Ege ve Akdeniz kıyılarımızda 21’i Muğla’da,
sekizi Antalya’da, yedisi İzmir’de, üçü Mersin’de, ikisi Aydın’da,biri Balıkesir’de ve biri
Çanakkale’de olmak üzere toplam 43 adet marina bulunmaktadır. Bununla birlikte, marina
olarak belirtilen limanlar içinde balıkçı barınağı ve diğer deniz tesislerinin de sayıldığı
anlaşılmaktadır. Zira Dernek’ten edinilen bilgiler doğrultusunda, Ege-Akdeniz coğrafi
bölgesinde faaliyet gösteren marina sayıları; 18’i Muğla’da, yedisi İzmir’de, beşi
Antalya’da, ikisi Aydın’da olmak üzere toplam 32 adet olarak belirlenmiştir.
(30) Kurul’un önceki kararlarında da belirtildiği üzere Ege ve Akdeniz kıyılarımızda gezici
yatçılık türü hâkim olup bu durum coğrafi pazarın tespitini etkilemektedir. Dernek’de
gerçekleştirilen görüşmede, bir gezici yatçının fiyattan ziyade lokasyonu (bölgeyi)
öncelikle tasarladığı, marina tercihinde fiyatların ikinci sırada kaldığı zira fiyat
politikalarının oldukça esnek olduğu bilgileri edinilmiştir. Dolayısıyla bir marinanın, bir
gezici yatçının güzergâhında olması önem taşımaktadır. Söz konusu görüşmede,
Bodrum Milta Marina’ya alternatif olabilecek yat limanları/marinaların, yine öncelikli olarak
Bodrum bölgesindekiler olduğu, bu bölgenin kendine has niteliklerinin ayırt edici unsur
olduğu, yat sahibinin sadece fiyatı daha uygun olduğu için yatını bir başka yat
limanına/marinaya bağlamayacağı, bu açıdan Milta Marina’ya ilk alternatifin Palmarin ve
Turgutreis D-Marin marinalarının olabileceği, bu iki marinanın kapasitelerinin Milta
Marina’dan çok daha fazla olduğu belirtilmiştir.
17-35/564-247
8/14
(31) Bu bilgiler çerçevesinde devrolunan Milta Marina’nın içinde bulunduğu marina
işletmeciliğine ilişkin coğrafi pazarın “Ege-Akdeniz Kıyıları” olarak tanımlanması mümkün
olmakla birlikte, bu coğrafi pazar altında yatların yol alma kabiliyeti, deniz hizmetleri
alınabilecek tesislerin birbirlerine yakınlığı, mevsimsel değişkenlikler, marinaların çapa
sayısı ve sunduğu hizmetler gibi kişisel ve pazara ilişkin kriterler çerçevesinde mikro
coğrafi pazarlar da tanımlanması mümkündür.
(32) Kara hizmetleri ilgili ürün pazarı çerçevesinde ilgili coğrafi pazar 09.07.2015 tarih ve 15-
29/421-118 sayılı Setur Servis Turistik A.Ş.’nin Beta Marina Liman ve Çekek İşletmesi
A.Ş. ve Pendik Turizm Marina Yat ve Çekek İşletmesi A.Ş.’yi devralmasına izin
verilmesine ilişkin Nihai İnceleme Kararında “Dosya kapsamında raportörlerce yapılan
görüşmelerde, yat sahiplerinin özellikle periyodik bakım-onarım işlemleri için öncelikle
yatların denize bağlı bulunduğu marinaları tercih ettiği anlaşılmıştır. Bununla birlikte,
ihtiyaç duyulan bakım-onarım işleminin niteliği ya da yatın denize bağlı bulunduğu
marinanın çekek alanının bulunmaması ya da altyapısının/ekipmanlarının yetersiz olması
gibi nedenlerle yatın başka bir marinada ya da çekek alanında çekek alanı hizmeti alması
zorunluluğu ortaya çıkabilmektedir. Bu çerçevede, bakım-onarım hizmetlerini almak
amacıyla bağlı bulunduğu marinadan ayrılmayı tercih eden ya da ayrılmak zorunda kalan
yatların hangi coğrafi bölgedeki marinaları ya da çekek alanlarını tercih ettikleri
değerlendirilmiştir. Bu tercihte belirleyici unsur, yatın bağlı bulunduğu marinadan karaya
çıkarılacağı alana ulaşmak için katlanacağı yakıt masrafı ve ortaya çıkacak zaman kaybı
nedeniyle iki alanın coğrafi yakınlığıdır. Sektör temsilcilerinin dosya kapsamında yer alan
görüşlerinden hareketle, çekek alanı hizmetleri bakımından ilgili coğrafi pazarın yatın
bağlı bulunduğu il esas alınmak suretiyle bölgesel olarak tanımlanabileceği
değerlendirilmektedir.” tespitinde bulunulmuştur. Buna ek olarak Dernek yetkililerince
marina sahaları etrafında gerek teknik gerekse de günlük malzemelerin bulunabileceği
birçok tesisin faaliyet gösterdiği, marinaların ve marina dışı tesislerin bir birine müşteri
sağlayacak şekilde örgütlendiği belirtilmiştir. Bu bağlamda önceki Kurul Kararıyla aynı
doğrultuda il bazında pazar tanımı yapılabileceği kabul edilmekle birlikte “kara hizmetleri”
ilgili coğrafi pazarı en geniş ölçüde “Ege-Akdeniz kıyıları” olarak; bunun yanında “kiralama
hizmetleri” ilgili coğrafi pazarı da Dernek’ten edinilen bilgiler ve önceki Kurul kararları göz
önüne alındığında “Ege-Akdeniz kıyıları” olarak belirlenmiştir.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. İşlemin Niteliği
(33) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin birinci fıkrasında, “Kontrolde
kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde; a) İki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi
ya da b) Bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya
dolaylı kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer
bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden
bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması, Kanunun 7 nci maddesi kapsamında
birleşme veya devralma işlemi sayılır.” denilmektedir.
(34) Bildirim Formunda belirtildiği üzere işlemin konusu, MİLTA TURİZM’in şirket sermayesini
temsil eden paylarının tümünün ve tek kontrolünün TEK-ART tarafından devralınmasıdır.
Bu kapsamda 25.07.2017 tarihinde Doğan Holding A.Ş. ile TEK-ART arasında “Pay Alım
ve Satım Sözleşmesi” imzalanmış, sözleşmenin “Kapanış Koşulları” başlıklı 5.
maddesinde geçerlilik şartı olarak “Rekabet Kurulu’ndan verilmesi gereken izin hiçbir şart
ve koşula tabi olmadan verilmiş olacaktır.” hükmü konulmuştur. Açıklamalar çerçevesinde
bildirim konusu işlemin, devre konu şirketin kontrolünde kalıcı değişiklik meydana
geleceğinden, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi olduğu
anlaşılmaktadır.
17-35/564-247
9/14
G.3.2. Eşikler Yönünden Yapılan Değerlendirme
(35) Dosya mevcudu bilgilerden işlem taraflarının 2016 yılına ait cirolarının 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen eşikleri aştığı ve dolayısıyla işlemin
izne tabi olduğu görülmektedir.
G.3.3. Etkilenen Pazarlar Açısından Değerlendirme
(36) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 7. maddesinde
hakim durum yaratan veya güçlendiren ve böylece rekabeti önemli ölçüde azaltan
yoğunlaşmalar yasaklanmaktadır. Hâkim durum kavramı ise, Kanun’un 3. maddesinde,
“Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden
bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri
belirleyebilme gücü” olarak tanımlanmaktadır.
(37) Bu kapsamda işlem tarafı KOÇ GRUBU’nun devralma işlemi sonrasında hâkim duruma
gelip gelmeyeceğinin ya da mevcut hâkim durumunu güçlendirip güçlendirmeyeceğinin
“deniz hizmetleri”, “kara hizmetleri” ve “kiralama hizmetleri” olmak üzere her bir ilgili ürün
pazarında ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir. Yine bu doğrultuda Ege-Akdeniz
coğrafi pazarında hâkim durum yaratabilecek olası her mikro coğrafi pazarın da
değerlendirilmesi uygun olacaktır.
a) Deniz Hizmetleri Pazarı
(38) Ege-Akdeniz coğrafi pazarında öncelikle “deniz hizmetleri” ilgili ürün pazarı
değerlendirilecektir. İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 42. paragrafında
“Pazar paylarının belirlenmesindeki referans noktası çoğunlukla satış rakamları olsa da,
ilgili ürün veya endüstrinin özelliklerine bağlı başta kapasite, ...gibi başka göstergeler de
yararlı bilgiler sağlayabilmektedir.” ifadeleri yer almaktadır. Bu kapsamda Ege-Akdeniz
ilgili coğrafi pazarında faaliyet gösteren marinalardan ve Dernek’ten edinilen bilgi ve
belgeler doğrultusunda Milta Marina’dan deniz hizmeti almayan bir yatın gidebileceği
makul mesafeler göz önüne alınarak hâkim durum yaratılabilecek her bir mikro coğrafi
pazara ilişkin 2016 yılı bağlama alanı kapasiteleri ve ciro bazlı pazar payları
hesaplanmıştır.
(39) Sektör oyuncuları ve Dernek’ten elde edilen bilgiye göre denizde bağlama hizmetlerinin
marinaların gelirlerinin en büyük kısmını oluşturduğu (yaklaşık %(…..)), kara hizmetleri
ve tamirin ek gelir olduğu, karada hizmet veren yerlerin ancak denizde bağlama
sözleşmesi yapılması şartı ile gelir elde edebileceği anlaşılmıştır. Bu sebeple, deniz
bağlama kapasitelerinin pazar paylarının hesaplanmasında uygun bir ölçüt olabileceği
değerlendirilmiştir. Bu çerçevede devralma işleminin gerçekleşmesi halinde KOÇ
GRUBU’nun Ege-Akdeniz ilgili coğrafi pazarında deniz bağlama alanı kapasitelerine göre
pazar payı (…..)’den %(…..)’a çıkacaktır.
Tablo 4: 2016 Yılı Ege-Akdeniz Bölgesinde Faaliyet Gösteren Büyük Gruplar ve Deniz Hizmetleri Kapasite
Pazar Payları (%)
Devralma Öncesi Devralma Sonrası
Koç Grubu (…..) (…..)
Doğuş Grubu (…..)
Palmali Grubu (…..)
Marmaris Yat Marin (…..)
Egesu Grubu (…..)
Beta Grubu (…..)
Diğer (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
17-35/564-247
10/14
(40) Ege-Akdeniz coğrafi bölgesinde faaliyet gösteren marinalardan gelen cevaplar ve
Dernek’ten edinilen bilgi doğrultusunda Ege-Akdeniz coğrafi pazarında marinaların
birbirine uzaklıkları ve yatların gün içinde kat edebileceği deniz mili çerçevesinde çeşitli
coğrafi pazarlar tanımlanabileceği anlaşılmıştır. Aşağıdaki tabloda devralma işleminin
gerçekleşeceği Milta Marina’ya 0-20 deniz mili (Bodrum Yarımadası) uzaklıktaki
marinaların kapasiteleri ve deniz hizmetlerinden elde edilen gelirlerine dayalı pazar
payları verilmiştir.
Tablo 5: 2016 Yılı Milta Marina 0-20 Deniz Mili Mesafedeki Marinalar Deniz Hizmetleri Pazar Payları
Pazar Payları
Kapasite (%) Ciro (%)
Milta Marina (…..) (…..)
Doğuş Grubu (…..) (…..)
Palmali Grubu (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu ve Ege-Akdeniz Bölgesinde bulunan marinalardan elde edilen bilgiler
(41) İlgili devralmanın gerçekleşmesi halinde Milta Marina’nın 20-45 deniz mili mesafede
faaliyet gösteren marinaların kapasiteleri ve bağlama hizmetlerinden elde edilen satış
rakamlarına dayalı pazar payları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Devralma öncesi Milta
Marina’nın denizde bağlama kapasitesi pazar payı %(…..) ve ciro bazlı deniz hizmetleri
pazar payı %(…..), KOÇ GRUBU’nun denizde bağlama kapasitesi pazar payı %(…..) ve
ciro bazlı deniz hizmetleri pazar payı %(…..)’tür.
Tablo 6: 2016 Yılı Milta Marina’ya 20-45 Deniz Mili Mesafedeki Marinalar Deniz Hizmetleri Pazar Payları
Birleşme Sonrası
Kapasite (%) Ciro (%)
Koç Grubu (…..) (…..)
Doğuş Grubu (…..) (…..)
Palmali Grubu (…..) (…..)
Egesu Grubu (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu ve Ege-Akdeniz Bölgesinde bulunan marinalardan elde edilen bilgiler
(42) Marinalar ve Dernek’ten ede edilen bilgiler doğrultusunda Ege-Akdeniz coğrafi pazarında
yer alan alternatif bir diğer coğrafi pazar Milta Marina’ya 45-90 deniz mili mesafedeki
marinaların pazar paylarının yer aldığı tablo aşağıda verilmiştir. Devralma öncesi Milta
Marina’nın denizde bağlama kapasitesi pazar payı %(…..) ve ciro bazlı deniz hizmetleri
pazar payı %(…..), KOÇ GRUBU’nun denizde bağlama kapasitesi pazar payı %(…..) ve
ciro bazlı deniz hizmetleri pazar payı %(…..)’tür.
Tablo 7: 2016 Yılı MİLTA Marina’ya 45-90 Deniz Mili Mesafedeki Marinalar Deniz Hizmetleri Pazar Payları
Birleşme Sonrası
Kapasite (%) Ciro (%)
Koç Grubu (…..) (…..)
Doğuş Grubu (…..) (…..)
Palmali Grubu (…..) (…..)
Egesu Grubu (…..) (…..)
Marmaris Yacht Marin (…..) (…..)
Martı Marina (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu ve Ege-Akdeniz Bölgesinde bulunan marinalardan elde edilen bilgiler
17-35/564-247
11/14
(43) Deniz hizmetleri ilgili ürün pazarı için devralma sonrası alternatif coğrafi pazarlarda KOÇ
GRUBU’nun pazar payları; Ege-Akdeniz coğrafi pazarında bağlama kapasitesi pazar payı
%(…..); Milta Marina’ya 0-20 deniz mili uzaklıktaki marinalar için bağlama kapasitesi
pazar payı %(…..), deniz hizmetleri satış ciroları baz alındığında pazar payı %(…..); Milta
Marina’ya 20-45 deniz mili uzaklıktaki marinalar için bağlama kapasitesi pazar payı
%(…..), deniz hizmetleri satış ciroları baz alındığında pazar payları %(…..); Milta
Marina’ya 45-90 deniz mili uzaklıktaki marinalar için bağlama hizmetleri pazar payı
%(…..), deniz hizmetleri satış ciroları baz alındığında pazar payları %(…..) olarak
hesaplanmıştır. Devralma işleminin yoğunlaşma seviyeleri dikkate alındığında KOÇ
GRUBU’nun Ege-Akdeniz ilgili coğrafi pazarı ve bu pazar içinde yer alan mikro pazarların
hiçbirinde %40 pazar payını aşmadığı gözlemlenmiştir.
(44) Bunun yanında her düzeydeki ilgili coğrafi pazar tanımları içerisinde belediyelere ait
bağlama hizmeti veren limanlara değinmek gerekmektedir. Dernek’ten edinilen bilgilere
göre belediyelere ait limanlar yat limanlarının sağladıkları güvenlik, sigorta gibi hizmetleri
karşılayamamakta, buna karşılık her türlü yata düşük fiyatlarla deniz bağlama hizmeti
sunmaktadır. Buna ek olarak Dernek yetkililerinden rıhtım ve iskele, çekek yerleri ve tekne
imal yerleri gibi tesislerden geçici bağlama hizmeti sunabileceği bilgisi edinilmiştir. Bu
açılardan değerlendirildiğinde söz konusu yerlerin, Bodrum Milta Marina’nın müşterileri
olan özellikle yabancı yatlar, yerli lüks ve/veya kurumsal yatlar açısından Milta Marina’ya
tam olarak ikame olamayacağı değerlendirilmektedir.
b) Kara Hizmetleri Pazarı
(45) Kara hizmetleri pazarı devralma işleminden etkilenen bir diğer pazardır. Ege-Akdeniz
bölgesinde faaliyet gösteren yat limanları açısından geçmiş Kurul kararları da göz önüne
alınarak balıkçı barınakları, çekek yerleri, diğer turizm tesisleri gibi çekek hizmeti veren
başkaca tesisler bulunmakla birlikte yalnızca yat limanları arasında yapılan
değerlendirmede Ege-Akdeniz coğrafi bölgesinde KOÇ GRUBU’nun kara hizmetleri ilgili
ürün pazarı kapasite pazar payı %(…..)’dir. Deniz hizmetleri ilgili ürün pazarında olduğu
gibi kara hizmetleri pazarında da Ege-Akdeniz coğrafi pazarı içinde yer alan alternatif
pazarlar oluşturabilmesi mümkündür. Bu kapsamda devralma işleminin gerçekleşmesi
halinde toplulaştırılmış pazar payları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 8: 2016 Yılı Milta Marina’nın Çeşitli Mesafedeki Marinalara Uzaklığına Dayalı Kara Hizmetleri Pazar
Payları
0-20 Deniz Mili 20-45 Deniz Mili 45-90 Deniz Mili
Kapasite (%) Ciro (%) Kapasite (%) Ciro (%) Kapasite (%) Ciro (%)
Koç Grubu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Doğuş Grubu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Palmali Grubu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu ve Ege-Akdeniz Bölgesinde bulunan marinalardan elde edilen bilgiler
(46) Tablolardan KOÇ GRUBU’nun pazar payının Ege-Akdeniz coğrafi bölgesinde ve bu bölge
içinde yer alan alternatif pazarlar içinde en fazla en geniş coğrafya olan Ege-Akdeniz’de
%(…..)’e ulaştığı görülmektedir. Bunun yanında kara hizmetlerinin yapısı gereği kimi
zaman balıkçı barınakları ve çekek alanı hizmeti veren kurumlarca da çekek hizmeti
verilebilmektedir. Bu alanların sayısı tam bilinmemekle birlikte Ege-Akdeniz bölgesine
yayılı bir şekilde çekek alanı kapasitesinin 1000 olduğu tahmin edilmektedir. Ege-Akdeniz
coğrafi bölgesinde marinalar, kara hizmeti veren kurumlar ve balıkçı barınaklarının
eklenmesiyle oluşacak pazar içinde KOÇ GRUBU’nun %(…..)’in olan pazar payının daha
da düşeceği beklenmektedir.
17-35/564-247
12/14
(47) Belirtilmesi gereken bir diğer nokta kara hizmetlerinin ikincil bir hizmet alanı olduğudur.
Kendisinden bilgi belge talebinde bulunulmuş olan marinaların kara hizmetlerinden elde
ettiği gelirin, deniz hizmetlerinden elde ettiği gelirin oldukça gerisinde kaldığı
görülmektedir. Bunun yanında Ege-Akdeniz bölgesinde hiç çekek yeri bulunmayan ya da
çok küçük bir kara sahası bulunan marinalar olduğu da bilinmektedir. Dernek yetkililerince
yat limanı işletmecilerinin tümünün deniz hizmetlerini kendilerinin verdiği ancak bazıların
kara hizmetlerini bizzat kendilerini tarafından karşılandığı belirtilmiştir. Kara hizmetleri
pazarındaki bu iki durum birlikte değerlendirildiğinde kara hizmetleri ilgili ürün pazarının
deniz hizmetleri ilgili ürün pazarına göre ikincil önem taşıdığı değerlendirilmektedir.
c) Kiralama Hizmetleri Pazarı
(48) Kiralama hizmetleri devralma işleminden etkilenen bir diğer pazarı oluşturmaktadır. KOÇ
GRUBU’nun kontrolünde bulunan marinaların kiralama hizmetleri acente, teknik atölye,
mağaza, market, restoran-cafe, kozmetik-kuaför, depo gibi çeşitli sektörlerde faaliyet
göstermektedir. Bu kapsamda Dernek’ten alınan bilgiye göre Ege-Akdeniz bölgesinde yer
alan marinaların kiralama hizmetlerinden faydalanmayacak bir yatçının marinalar
etrafında bulunan benzer hizmetleri alması mümkün olmaktadır.
(49) İlgili pazar paylarının belirlenmesinde yalnızca marinalarda yer alan kiralanabilir alanların
pazara dâhil edilmesiyle doğru sonuçlara ulaşılamayacağı değerlendirilmektedir. Bunun
nedeni, marinaların kiralanabilir alan hizmetlerinden yalnızca marinanın deniz ve kara
hizmetlerinden faydalananların değil, marina dışından gelecek müşterilerin de
faydalanabilecek olmasıdır. Bu durum ise marinaların kiralama hizmetlerinden ne ölçüde
yat sahiplerinin ne ölçüde marina dışı müşterilerin faydalandığının tespit edilmesini
imkânsız hale getirmektedir. Bu çerçevede kiralanabilir alan hizmetleri pazarının “Ege-
Akdeniz kıyıları” olarak belirlenmesinin uygun olacağı, bu bölgede bulunan çok sayıdaki
AVM ve alternatif mağazalar sebebiyle marinaların kiralık alanlarında sağlanan hizmet ve
markalı ürünler açısından hâkim durum yaratılmasından bahsedilemeyeceği kanaatine
varılmıştır.
G.4. Hâkim Durum Değerlendirmesi
(50) Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının
Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’da “(10)... Hâkim durum değerlendirmesinde göz
önünde bulundurulan temel unsurlar; incelenen teşebbüsün ve rakiplerinin ilgili pazardaki
konumu, pazara giriş ve pazardaki büyüme engelleri, alıcıların pazarlık gücü olarak
sınıflandırılabilir.” şeklinde hâkim durum değerlendirmesinde nelerin göz önünde
bulundurulacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda rakiplerin pazardaki konumu, pazara giriş
engelleri ve alıcıların gücünü ölçmeye yönelik olarak sektördeki oyunculardan ve
Dernek’ten bilgi talep edilmiştir.
17-35/564-247
13/14
(51) Ege-Akdeniz coğrafi bölgesinde faaliyet gösteren oyunculardan; Çanakkale ilinde faaliyet
gösteren 1, İzmir ilinde faaliyet gösteren 7, Aydın ilinde faaliyet gösteren 2, Muğla ilinde
faaliyet gösteren 16, Antalya ilinde faaliyet gösteren 6, Mersin ilinde faaliyet gösteren 2
limandan bilgi talebinde bulunulmuş, bu limanlardan inceleme süresi boyunca cevaplar
alınmıştır. Alınan cevaplarda özetle;
- Ellerinde ilgili devralmanın pazardaki rekabetçi yapıya etkisini gösteren bir çalışma
bulunmadığı,
- Devralmanın rekabetçi yapıyı bozmayacağı,
- Devralınan marinanın halihazırda faaliyet gösterdiğinden el değiştirmesinin
rekabete etkisi olmayacağı,
- Rekabetçi yapının bölgesel değerlendirmesinin doğru olacağı
ifadeleri yer almaktadır. Buna ek olarak Milta Marina’ya giriş yapmayan bir yatın
gidebileceği muhtemel limanlar olarak başlıca Bodrum Belediye Marinası, D-Marin
Turgutreis Marinası, Yalıkavak Palmarin Marinası, Gökova Ören Marinası, Port İasos
Marinası, Güllük Ören Marinası ve çeşitli uzaklıktaki birçok liman sayılmaktadır.
(52) Bunun yanında ilgili devralma işlemine izin verilmesi halinde oluşacak yeni pazarın
rekabetçi gücünün azalacağı ve birden fazla marinası bulunan grupların yatları birbirine
yönlendirmesi vasıtasıyla rekabet güçlerini arttıracaklarını belirten cevaplar verilmiştir. Bu
marinalarla telefon yoluyla iletişime geçilerek konunun daha açıkça ifade edilmesi adına
duruma örnek olabilecek herhangi bir tecrübelerinin olup olmadığı sorulmuş, ifadelerini
destekleyecek herhangi bir somut durum ya da verinin paylaşılması talep edilmiştir.
Ancak marinalardan talep doğrultusunda başka bir açıklama gelmemiştir.
(53) Marinalardan ve Dernek’ten elde edilen bilgiler doğrultusunda bölgeselliğin
değerlendirilmesinde fayda bulunmaktadır. Deniz yolu ulaşımının kara ve hava yolu
ulaşımından farklı dinamikleri bulunmakla birlikte her taşıtta olduğu gibi yatların da belirli
bir yakıt ve motor gücü kapasitesi bulunmaktadır. Bu kapsamda bir yatın bir bölgeden bir
başka bölgeye ulaşımında asgari gereksinimlerini karşılaması gerekmektedir. Bu nedenle
yalnızca ulaşım ihtiyaçlarının karşılanması söz konusu olduğunda dahi yat limanları
arasında rekabetçi bir pazar bulunmaktadır. Bunun yanında Ege-Akdeniz bölgesinde
yaygın olarak görülen gezici yatçılığı turistik bir uğraş olarak kabul ederek, yat limanları
arasında turizm sektörüne yönelik verilmesi gereken hizmetler için de rekabet edildiği
kabul edilmektedir.
(54) Bunun yanında bölgeselliğe dair değerlendirilmesi gereken bir başka husus Ege-Akdeniz
bölgesinde yer alan yat limanlarının önemli bir kısmının Muğla ilinde yer almasıdır.
Dernek’ten edinilen bilgiye göre Muğla ili Türkiye marinaları bağlama kapasitesinin
%38’ine sahip durumda bulunmaktadır. Bunun yanında marinalardan elde edilen bilgiye
göre Muğla ili Bodrum Yarımadası’nda faaliyet gösteren üç marinanın, Milta Marina’ya 90
deniz mili mesafede faaliyet gösteren marinalar içinde, bağlama hizmetleri kapasite pazar
payları %(…..) iken ciro bazlı deniz hizmetleri pazar payları %(…..) düzeyindedir. Bu
durum Ege-Akdeniz Bölgesinin içinde Muğla ili ve Bodrum Yarımadası gibi mikro pazarlar
ortaya çıkabileceğine işaret etmektedir. Nitekim sektörde faaliyet gösteren marinalar da
kendilerine sorulan soruya cevaben %95 oranında Bodrum Yarımadası’nda faaliyet
gösteren marinaları Milta Marina’ya alternatif olarak göstermiştir. Bu kapsamda ilgili
devralma işlemi sonunda Bodrum Yarımadası ilgili coğrafi pazar olarak kabul edilse dahi
KOÇ GRUBU’nun pazara yeni giriş yapacağı ve hem bağlama kapasitesi pazar payının
hem de ciro bazlı deniz hizmetleri pazar payının %(…..) aşmadığı görülmektedir.
17-35/564-247
14/14
(55) Son olarak ifade edilmesi gereken nokta Türkiye karasularının yabancı ülke yatçılarına
açık olması ve Türkiye bayraklı botların yurtdışı çıkışının mümkün olmasıdır. Bu durum
Ege-Akdeniz bölgesinde faaliyet gösteren birçok yat limanının rakip ülkeler ile de rekabet
halinde olmasına neden olmaktadır. Dernek’te yapılan görüşmede Yunanistan’ın Rodos
ve Simi adalarının Milta Marina’ya rakip olabileceği belirtilmiştir.
(56) Bu bilgiler ışığında, başvuru konusu devralma işlemi sonucunda, hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(57) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy