Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-4-45
Karar Sayısı : 09-17/384-92
Karar Tarihi : 22.4.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, 10
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Selvi KOCABAY
C. ŞİKAYET EDEN : Umut Arda ÖNGÖREN
Kenedy Cd. No:18/10 Kavaklıdere/Ankara
D. ŞİKAYET EDİLEN: Mimarlar Odası
Konur Sk. No:4/2 Yenişehir/Ankara 20
E. DOSYA KONUSU: Mimarlar Odası tarafından mimarlık hizmetlerinin en az
bedelinin hesaplanmasında kullanılan yöntemin rekabeti engeller nitelikte
olduğu iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde, Mimarlar Odası’nın mimarlık
hizmetlerinin en az bedelinin hesaplanması uygulamasına göre, bir proje için en az
bedel hesaplanırken projenin bulunduğu yere göre bir katsayı belirlendiği, bu
çerçevede, kullanılan formülde küçük il ve ilçelerdeki mimari projeler için daha küçük
bir katsayı belirlenirken büyük il ve ilçelerdeki projeler için daha büyük bir katsayı 30
kullanıldığı ifade edilerek; büyük şehirlerde ikamet eden mimarlık bürolarının kira,
aidat, çalışanların maaşı vs. gibi giderlerinin küçük il ve ilçelerde faaliyet gösteren
bürolara kıyasla çok daha fazla olduğu, bu nedenle söz konusu en az bedel
hesabında proje bürosunun yerine göre bir katsayı olması gerektiği belirtilmektedir.
Şikâyet başvurusunda, söz konusu proje yeri katsayısını da içeren, en az bedel
hesaplanması uygulamasının pazardaki rekabeti olumsuz yönde etkilediği iddia
edilmekte ve konunun incelenmesi talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.3.2009 ve 9.3.2009 tarihlerinde 1699,
1700 ve 1774 sayılar ile giren başvuru üzerine düzenlenen 9.4.2009 tarih, 2009-4-40
45/İİ-09-MH sayılı İlk İnceleme Raporu 13.4.2009 tarih, REK.0.08.00.00-110/103
sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-17 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, şikâyet konusu ile ilgili olarak yapılacak
herhangi bir işlem bulunmadığı görüşüne yer verilmiştir.
09-17/384-92
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Şikâyete konu en az bedel uygulaması, 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık 50
Hakkında Kanun ile 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB)
Kanunu’nun 13. ve 39. maddelerine dayanılarak ve TMMOB Serbest Mühendislik ve
Mimarlık Hizmetleri Asgari Ücret Yönetmeliği’nin 7. maddesi kapsamında hazırlanan
22.12.2006 tarihli “TMMOB Mimarlar Odası Mimarlık Hizmetleri Şartnamesi ve En Az
Bedel Tarifesi”ne dayanmaktadır. Söz konusu düzenlemenin “Amaç” başlıklı 1.
maddesinde “Bu Şartnamenin amacı; mesleki uygulamalarda kamu yararını, meslek
haklarını ve etiğini korumak, müelliflik haklarını gözetmek, haksız rekabeti önlemek,
mesleki sorumluluk, hak ve görevleri tanımlamak, mimarlık hizmetlerinin niteliği ve
bunların karşılığında ödenecek en az ücretlerin belirlenmesini sağlamaktır.”
denilmektedir. “Kapsam” başlıklı 2. maddede ise “Bu şartname, mimarlık hizmetleri 60
üreten mimarların hak ve sorumlulukları ile bu hizmetleri karşılığında belirlenecek
asgari ücretleri ile mimarların görev ve sorumlulukları ile mesleki etkinliklerinin
denetim kurallarını, serbest mimarlık hizmetlerinin yapılmasında uyulacak kuralları ve
uygulamaların tarifini kapsar.” ifadeleri yer almaktadır. Görüldüğü üzere söz konusu
düzenleme ile mimarların mimarlık hizmetleri karşılığında talep edecekleri asgari
bedel belirlenmektedir. Ancak TMMOB’un ve TMMOB’a bağlı odaların asgari ücret
belirleme yetkisi herhangi bir Kanun’a dayanmamakta, bu nedenle bu uygulamanın
bir yasal dayanağı bulunmamaktadır. Şikâyet başvurusunda, bahsi geçen
uygulamanın mimarlık büroları arasında rekabeti olumsuz yönde etkilediği iddia
edilmektedir. 70
TMMOB ve TMMOB’a bağlı odaların çıkardıkları yönetmelikler aracılığı ile asgari
ücret uygulamaları daha önce de Rekabet Kurulu kararlarına konu olmuştur. İzmir
Ticaret Odası ve bir serbest şehir plancısının başvurusu üzerine TMMOB ve TMMOB
Şehir Plancıları Odası hakkında yürütülen soruşturma sonucunda 22.1.2002 tarih ve
02-04/40-21 sayı ile,
- TMMOB ve TMMOB’a bağlı Şehir Plancıları Odası’nın doğrudan yasal dayanağı
olmadığı halde, asgari hizmet bedeli belirlenmesini zorunlu kılan ve bunun altında
ücretle hizmet verilmesini yasaklayan karar ve uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesine aykırı olduğuna,
- Kanun’un 9/1. maddesi uyarınca TMMOB ve Şehir Plancıları Odası’nın asgari 80
ücretleri belirlemeye ilişkin uygulamalarına son verilmesine
karar vermiştir.
Söz konusu karar taraflara 9.4.2003 tarihinde tebliğ edilmiş, taraflardan 60 günlük
süre içerisinde asgari ücret uygulamalara ilişkin düzenlemelere son vermeleri
istenmiştir.
Bahsi geçen kararın ardından, TMMOB ve Şehir Plancıları Odası tarafından Kurul’un
22.1.2002 tarih ve 02-04/40-21 sayılı kararına karşı Danıştay 10. Dairesi nezdinde
yürütmeyi durdurma talebiyle iki dava açılmış, anılan Daire 17.11.2003 tarih ve
2003/2564, 2003/2705 sayılı kararlarında dava konusu yönetmeliklerin hukuksal
niteliklerini dikkate alarak yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar 90
vermiştir. Sonrasında Kurul’un TMMOB ve Şehir Plancıları Odası’na yönelik söz
konusu kararı, Danıştay 13. Dairesi tarafından soruşturmacı üyenin karara katılımı
09-17/384-92
3
nedeniyle usul yönünden 14.11.2006 tarih ve E:2005/1668, K:2006/4329 sayılı ve
8.7.2005 tarih ve E:2005/916, K:2005/3436 sayılı kararlarla iptal edilmiştir.
Rekabet Kurulu tarafından soruşturmacı üyenin karara katılımı nedeniyle usul
yönünden iptal edilen 22.1.2002 tarih ve 02-04/40-21 sayılı kararın yerine yeni bir
karar alınmamış, Kurul 16.5.2007 tarih ve 07-41/453-M sayılı kararıyla, TMMOB
tarafından kendisine bağlı meslek odalarının asgari ücret tarifelerinin ve TMMOB
üyesi olan Şehir Plancıları Odası’nca şehir plancılarının asgari ücret tarifelerinin
belirlenmesine dayanak oluşturan ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında 100
Kanun’a aykırı bulunan yönetmeliklerin iptali için dava açılmasına karar vermiştir.
Ancak açılan davalar, Danıştay 13. Dairesi tarafından alınan 16.11.2007 tarih ve
E:2007/10830, K:2007/7326 sayılı; 1.2.2008 tarih ve E:2007/10829, K:2008/1745
sayılı kararlarla, Kurum’un TMMOB ve TMMOB’a bağlı odalarca yapılan
düzenlemelerin rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı olduğunu ileri sürerek
iptalleri için dava açma ehliyeti olmadığı gerekçesiyle, ehliyet yönünden
reddedilmiştir. Takiben, Kurum tarafından Danıştay 13. Dairesi’nce verilen söz
konusu kararlar hakkında 7.1.2008 ve 4.4.2008 tarihlerinde Danıştay İdari Dava
Daireleri Genel Kurulu nezdinde temyiz davası açılmış, ancak dava süreci henüz
tamamlanmamıştır. Netice itibarıyla, şikâyet konusu ile ilgili olarak, bu aşamada işlem 110
yapılmasına gerek bulunmamaktadır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; başvuru konusu iddialara ilişkin
olarak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde herhangi bir
işlem yapılmasına gerek bulunmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy