Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2023-5-018 (Ortak Girişim) Karar Sayısı : 23-31/586-197 Karar Tarihi : 13.07.2023 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Ahmet Ogün KARAGÜLLE, Oğuzhan ÇUKUR, Umut Utku KURTULMAZ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Hutchison Ports Sokhna Limited Temsilcileri: Av. Hakan ÖZGÖKÇEN, Av. Sinan DİNİZ, Av. Ceren SEYMENOĞLU, Av. Can Sarp ÖZCAN Akatlar Mah. Ebulula Mardin Cad. Gül Sok. No:2 Beşiktaş/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Mısır'da, Hutchison Ports Sokhna Limited, Golden Chance Investment Enterprise Limited ve CMA Terminals SAS’ın ortak kontrolünde yeni bir ortak girişim oluşturulması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 02.06.2023 tarih ve 39292 sayı ile giren ve eksiklikleri 04.07.2023 tarih ve 40103 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 10.07.2023 tarih ve 2023-5-018/Öİ sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda, Mısır'da, Hutchison Ports Sokhna Limited (HPSL), Golden Chance Investment Enterprise Limited (GOLDEN CHANCE) ve CMA Terminals SAS’ın (CMAT) ortak kontrolünde yeni bir ortak girişim oluşturulması işlemine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmektedir. (5) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü çerçevesinde, bir ortak girişimin anılan Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi sayılabilmesi için i) ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ii) ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsel) olarak ortaya çıkması unsurlarının birlikte sağlanması gerekmektedir. (6) Dosyadaki bilgilere göre, taraflar arasında 15.03.2023 tarihinde akdedilen “Hissedarlık Sözleşmesi” uyarınca yeni kurulacak ortak girişim olan Red Sea Container Terminals Overseas Limited’in (RED SEA) hissedarlık yapısı işlem sonrasında nihai olarak %(.....) oranında CK Hutchison Holdings Limited’e (CKHH), %(.....) oranında CMA CGM S.A.'ya (CMA CGM) ve %(.....) oranında China COSCO Shipping Corporation Limited’e (COSCO) ait olacak ve nitelikli karar nisaplarıyla RED SEA; CKHH, CMA CGM ve COSCO’nun ortak kontrolüne geçecektir. Yine Hissedarlar Sözleşmesi uyarınca (.....). (.....). Toplantı yeter sayısı bakımından yönetim kurulu üyelerinin en az (.....)’inin
23-31/586-197 2/6 toplantıda bulunması gerekecektir. Diğer bir deyişle yönetim kurulunun faaliyet gösterebilmesi (.....) toplantıya katılımını gerekli kılmaktadır. Karar yeter sayısı bakımından ise yönetim kurulu kararlarının onaylanması için mevcut yönetim kurulu üyelerinin (.....) ile karar alınacak ancak arasında bütçe ve iş planının onaylanması gibi stratejik kararların bulunduğu kararlar yönetim kurulu üyelerinin en az (.....)’inin olumlu oyu gerekecektir. Genel kurul toplantı nisabına bakıldığında ise tüm hisselerin en az %(.....)'ini temsil eden hissedarların hazır bulunması halinde toplantı nisabı sağlanacaktır. Yönetim kurulu karar nisabına benzer şekilde genel kurul toplantılarında da kararlar, katılanların salt çoğunluğu ile alınacak olmakla birlikte bütçe ve iş planının onaylanması gibi stratejik kararlarda yönetim kurulu üyelerinin en az (.....)’inin olumlu oyu gerekecektir. Ayrıca RED SEA’nin kendi günlük yönetiminden ve performansından sorumlu bir yönetim ekibine sahip olacağı, (.....) beyan edilmiştir. (7) Bu bağlamda işlem taraflarının bütçe ve iş planı gibi stratejik kararların alınmasında söz hakkının bulunması, her bir işlem tarafının veto hakkının mevcut olması ve işlem taraflarının üst düzey yönetici atama yetkisinin bulunması dolayısıyla işlem taraflarının ortak girişim üzerinde ortak kontrole sahip olacakları kanaatine ulaşılmıştır. (8) Başvuruda RED SEA’nin hâlihazırda ana teşebbüslerinden ayrı bir mevcudiyeti olan, kalıcı ticari faaliyetlere sahip, ekonomik olarak bağımsız ve işlevsel bir teşebbüs olacağı, bu nedenle tam işlevsel bir ortak girişim olacağı aşağıda sunulan nedenlerle açıklanmaktadır: - Ortak Girişimin bağımsız olarak faaliyet göstermesi için yeterli kaynaklara sahip olduğu: Ortak Girişim’in günlük faaliyetleriyle ilgilenecek kendi yönetimine sahip olacağı ve faaliyet süresi boyunca faaliyetlerini bağımsız olarak yürütmeye devam etmek için yeterli varlıklara, personele ve finansal kaynaklara sahip olmaya devam edeceği ifade edilmiştir. - Ortak Girişimin işlem tarafı teşebbüslerin faaliyetlerinin ötesine geçeceği: Ortak Girişim’in pazara kendi erişimi ve pazarda varlığı olacağı ve faaliyetleri için işlem taraflarına bağımlı olmayacağı ifade edilmiştir. - Satış ve sonrası işlemlerde işlem tarafı teşebbüslere bağımlı olmadığı: Ortak Girişim’in hizmetlerini işlem taraflarının hizmetlerinden bağımsız olarak satacağı belirtilmiştir. - Kalıcı faaliyet göstereceği: Ortak Girişim’in limanı sadece inşa etmekle kalmayacağı, ilk etapta otuz yıllık bir süre boyunca limanın sahibi olacağı ve onu işleteceği ifade edilmiştir. (9) Anılan hususlar çerçevesinde, dosya konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrası anlamında, bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişim niteliğinde olduğu ve bu anlamda başvuru konusu işlemin, Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemi olduğu değerlendirilmektedir. Öte yandan ilgili tarafların cirolarının söz konusu Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen eşikleri aşması nedeniyle, işlem izne tabidir. (10) Dosyadaki bilgilere göre, işlem tarafı CKHH; merkezi Hong Kong’da bulunan çok uluslu bir konglomeradır. CKHH’nin limanlar ve ilgili hizmetler, perakende satış, altyapı ile enerji ve telekomünikasyon olmak üzere dört temel ana faaliyet alanı bulunmaktadır. CKHH, Türkiye’de yalnızca perakende departmanı olan A.S Watson grubu aracılığıyla faaliyet göstermektedir ve bu faaliyetler iştiraki olan Watson Türkiye tarafından
23-31/586-197 3/6 yürütülmektedir. Watson Türkiye, çevrimiçi ve mağaza içi güzellik ve bakım ürünleri satışı yapmaktadır. (11) COSCO; faaliyet alanları arasında kargo taşımacılığı, lojistik, gemi inşa ve onarımı, gemi yönetim hizmetleri, deniz mühendisliği, terminal operasyonları ve ilgili finans ve bilgi teknolojileri hizmetleri yer almaktadır. COSCO grubu nihai olarak Çin devletine ait “Devlet Konseyi’nin Varlıkları Denetleme ve İdare Komisyonu” (Central SASAC) ve Sosyal Güvenlik Fonu Konseyi tarafından kontrol edilmektedir. COSCO, Türkiye’de düzenli konteyner taşımacılığı hizmetleri, müşteriler için konteyner dışı nakliye acenteliği hizmetleri, dökme yük acenteliği hizmetleri, gemi kiralama, tam lojistik, iç nakliye, müşteriler adına konteyner taşımacılığı organizasyonunu içeren konteyner nakliye hizmetleri alanlarında faaliyet göstermektedir. COSCO’nun iştiraklerinin faaliyetlerine ilişkin açıklamalara aşağıdaki tabloda yer verilmiştir: Tablo 1: COSCO’nun Türkiye’de Faaliyet Gösteren İştirakleri ve Faaliyet Alanları (12) Diğer bir işlem tarafı CMA CGM; konteyner hat taşımacılığı ve liman terminal hizmetleri de dâhil olmak üzere deniz taşımacılığı ile ilgili çeşitli hizmetler sunmaktadır. CMA CGM’in merkezi Fransa’da bulunmaktadır. CMA CGM ayrıca, tamamına sahip olduğu iştiraki CEVA Logistics aracılığıyla yük taşımacılığı ve sözleşmeli lojistik hizmetleri alanında da faaliyet göstermekte ve tamamına sahip olduğu iştiraki CMA CGM Inland Services aracılığıyla sınırlı kapsamda ve yan nitelikte tedarik zinciri yönetimi hizmeti sunmaktadır. CMA CGM, Türkiye’de konteynerleştirilmiş kargonun deniz yoluyla taşınması için düzenli, tarifeli hizmetleri, kargoların taşınması için kıta içi hizmetlerin sağlanmasını içeren konteyner hat taşımacılığı hizmetleri, yüklerin müşteriler adına taşınmasının organizasyonunu içeren yük taşımacılığı hizmetleri ve sözleşmeli lojistik hizmetleri alanlarında faaliyet göstermektedir. CMA CGM’in iştiraklerinin faaliyetlerine ilişkin açıklamalara aşağıdaki tabloda yer verilmiştir: Tablo 2: CMA CGM’nin Türkiye’de Faaliyet Gösteren İştirakleri ve Faaliyet Alanları İştirakleri Faaliyet Alanı (.....) • Konteynerleştirilmiş (containerized) kargonun deniz yoluyla taşınması için düzenli, tarifeli hizmetlerin sunulmasını ve kargoların taşınması için kıta içi hizmetlerin sağlanmasını içeren konteyner hat taşımacılığı hizmetleri. • Yüklerin müşteriler adına taşınmasının organizasyonunu içeren yük taşımacılığı hizmetleri. • Ana unsurları depolama hizmetleri, ulaşım, liman içi lojistik ve üretim desteği olan sözleşmeli lojistik hizmetleri. Bu hizmetler esasen bir dizi lojistik hizmetinin fiilen sağlanması ve birleştirilmesinden ibaretti (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kaynak: Bildirim Formu (13) Bildirilen işlem sonrası yeni kurulacak ortak girişim RED SEA ise, Kızıldeniz’in Süveyş Körfezi’nin kuzey-batı kıyısında yer alan Ain Sokhna (Mısır) limanı sınırları içindeki bir İştirakleri Faaliyet Alanı (.....) • Düzenli konteyner hattı taşımacılığı hizmetleri • Müşteriler için konteyner dışı nakliye acenteliği hizmetleri, dökme yük acenteliği hizmetleri, gemi kiralama, tam lojistik, iç nakliye. • Müşteriler adına konteyner taşımacılığı organizasyonunu içeren konteyner nakliye hizmetleri. (.....) (.....) (.....) Kaynak: Bildirim Formu
23-31/586-197 4/6 boş arazide konteyner terminalinin inşası, geliştirilmesi, kullanımı, yönetimi, işletimi, üzerinde tasarruf yapılması ve bakımını üstlenecektir. Ortak girişim, faaliyete geçtikten sonra konteyner terminali hizmetleri (yükün gemiden kıyıya emniyetli bir şekilde yüklenmesi ve boşaltılması) pazarında aktif olacaktır. (14) Yukarıda yer verildiği üzere işlem taraflarının dünya çapında liman işletmeciliği ve deniz taşımacılığı alanlarında faaliyetleri bulunmaktadır. İşlem tarafı CKHH’nın dünya çapında liman işletmeciliği ve bağlantılı hizmetler alanında faaliyeti bulunurken Türkiye’de bu alanda faaliyet göstermemektedir. Diğer işlem tarafları COSCO ve CMA CGM’nin ise hem dünya hem de Türkiye’de düzenli hat taşımacılığı faaliyeti bulunmaktadır. Dolayısıyla işlem tarafları arasında dünya faaliyetleri bakımından gerek yatay gerekse dikey ilişki bulunduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte işlem sonunda kurulacak ortak girişim RED SEA’nin Kızıldeniz’in Süveyş Körfezi’nin kuzey-batı kıyısında yer alan Ain Sokhna (Mısır) bölgesinde konteyner terminali işleteceği göz önünde bulundurulduğunda, işlem taraflarının yatay ve dikey nitelikteki örtüşen faaliyetlerinin rekabetçi sonuçlarının Türkiye’deki etkisinin kısıtlı olacağı veya herhangi bir etkisinin olmayacağı değerlendirilmektedir. (15) Öte yandan, bildirilen işlem neticesinde Ain Sokhna’da (Mısır) yeni kurulacak ortak girişimin faaliyetleri göz önüne alındığında Türkiye’de herhangi bir pazarın etkilenmediği değerlendirilmekle birlikte ortak girişimin faaliyet göstereceği Süveyş Kanalı bölgesindeki rekabet düzeyinin de incelenmesi rekabetçi endişelerin tamamıyla ortadan kaldırılması için yerinde olacaktır. (16) İşlem taraflarınca, RED SEA’nin çevre terminal işletmelerine göre konumu ve RED SEA’nin Ain Sokhna içindeki tahmini ticaret hacmi incelendiğinde, Kızıldeniz’de yer alan Ain Sokhna Terminali’nin art alanının Mısır olduğu ve terminalin Mısır'da bulunan diğer büyük konteyner terminalleri ile rekabet edeceği ifade edilmiştir. Ayrıca taraflar, Ain Sokhna Terminali'nin yakalama alanının1 Mısır ile sınırlı olacağını belirtmiştir. (17) Sokhna Terminali’nde inşa edilecek olan REA SEA’nin Süveyş bölgesinde rekabet halinde olacağı konteyner terminallerinde faaliyet gösteren operatörler ise aşağıda yer verilmiştir: Tablo 3: Süveyş Bölgesi Konteyner Terminallerinde Faaliyet Gösteren Operatörler Şirket Konum TEU Pazar Payı (TEU’a göre) (%) Hutchison Ports Alexandria (AICT) İskenderiye (.....) (.....) Alexandria Container & Cargo Handling Company (ACCHCO) İskenderiye (.....) (.....) Damietta Container & Cargo Handling Company (DCCHCO) Damietta (.....) (.....) Port Said Container & Cargo Handling Company (PSCCHCO or Port Said West or PSW) Port Said W (.....) (.....) Suez Canal Container Terminals (SCCT/APMT/Port Said East) Port Said E (.....) (.....) DP World Sokhna (DPW) Sokhna (.....) (.....) Toplam (.....) (.....) Kaynak: Cevabi Yazı (18) Bildirilen işlemden sonra kurulacak ortak girişimin öngörülen faaliyet kapasitesi, Ain Sokhna Limanı'nın yıllık yaklaşık 1.750.000 TEU2 olan toplam kapasitesinin çok küçük 1 Yakalama alanları, Komisyonun Maersk/ECT kararında belirli bir grup limanın hizmet sunduğu coğrafi aralıklar olarak açıklanmaktadır (Case COMP/M.1674-MAERSK/ECT [1999] OJ C045, para. 10.) 2 Bir TEU yirmi fit (609,6 santimetre) uzunluğundaki konteyner birimleri cinsinden bir hacim ölçüsüdür. Büyük konteyner gemileri 18.000 TEU'dan fazla konteyner taşıyabilmektedir.
23-31/586-197 5/6 bir kısmını oluşturacağı, bu çerçevede RED SEA faaliyete geçtiğinde Ain Sokhna Limanı'nın toplam TEU faaliyet kapasitesinin %(.....)'sından fazlasını temsil etmeyeceği ifade edilmiştir. Yine RED SEA’nin rakiplerinin kapasitelerinin gösterildiği Tablo-3 incelendiğinde Port Said Limanı’nın bölgenin en yüksek kapasitesine sahip limanı olduğu görülmektedir. (19) Bu noktada işlem tarafı CKHH’nin İskenderiye’de bulunan ve toplam (.....) TEU kurulu kapasiteye sahip Hutchison Ports Alexandria (AICT) limanının işletmecisi olduğu ve bildirilen işlem sonrasında işlem tarafı CKHH ile ortak girişim RED SEA’nin faaliyetleri arasında yatay nitelikte bir örtüşme yaşanacağı görülmektedir. Bununla birlikte her iki oyuncunun kurulu kapasitesinin bölgede yer alan rakiplerine kıyasla görece düşük olduğu ve RED SEA’nin ortak girişim şeklinde faaliyet göstereceği göz önünde bulundurulduğunda söz konusu yatay nitelikteki örtüşmenin bölgede rekabet baskısı yaratacak bir kapasite büyüklüğü yaratmayacağı değerlendirilmektedir. (20) Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, ortak girişim RED SEA’nin Ain Sokhna Limanı'nda faaliyette bulunan diğer terminallere ve çevre limanlardaki rakiplerine kıyasla ticaret hacminin görece sınırlı ve söz konusu konteyner terminalinin tam işlevsel bir ortak girişim olarak işletilecek olması göz önünde bulundurulduğunda; bildirim konusu işlemin etkilerinin bölgesel kalacağı ve Türkiye pazarlarında herhangi bir rekabetçi endişeye yol açmayacağı anlaşılmıştır. Bu kapsamda, dosya konusu işlem neticesinde 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı ve işleme izin verilmesi sonucuna ulaşılmıştır. (21) Son olarak 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bildirim konusu ortak girişim işleminin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi açısından rekabetçi davranışların koordinasyonu riski taşıyıp taşımadığının değerlendirmesi de yapılmıştır. İşlem tarafları COSCO ve CMA CGM’nin Türkiye’deki faaliyetleri incelendiğinde denizyoluyla düzenli konteyner hat taşımacılığı faaliyeti yürüttükleri görülmektedir. İşlem tarafları COSCO ve CMA CGM arasında 4054 sayılı Kanun’u ihlal eder nitelikte bir anlaşma bulunduğuna ilişkin herhangi tespit bulunmamaktadır. Bu doğrultuda, her ne kadar işlem tarafı teşebbüsler arasında Türkiye coğrafyasında yatay nitelikte örtüşme söz konusu olsa da, Mısır’a bağlı Ain Sokhna Limanı içinde yer alan bir terminal işletmesi kurulması işleminin Türkiye coğrafi alanı bakımından teşebbüsler arasındaki koordinasyon riskinde bir artış yaratma ihtimalinin görece düşük olacağı kanaatine varılmıştır.
23-31/586-197 6/6 H. SONUÇ (22) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy