Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2023-5-020 (Devralma) Karar Sayısı : 23-36/666-225 Karar Tarihi : 03.08.2023 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖRLER : Ahmet Ogün KARAGÜLLE, Sebahat YILMAZ, Bengi DURAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Mitsui Chemicals, Inc. Temsilcileri: Av.Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Dicle Cansu İNCE Çitlenbik Sokak No: 12 Yıldız Mah. Beşiktaş/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Mitsui Chemicals, Inc. ve Asahi Kasei Corporation’ın dokumasız kumaş iş kolları üzerinde Mitsui Chemicals, Inc. ve Asahi Kasei Corporation tarafından bir ortak girişim kurulması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 16.06.2023 tarih ve 35785 sayı ile giren ve eksikleri 21.07.2023 tarih ve 40754 saylı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 28.07.2023 tarih ve 2023-5-020/Öİ sayılı Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda; Mitsui Chemicals, Inc. (MITSUI) ile Asahi Kasei Corporation (ASAHI KASEI) tarafından dokumasız kumaş iş kollarında yeni kurulacak tam işlevsel bir ortak girişim üzerinde ortak kontrol kurulması işlemine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) kapsamında izin verilmesi talep edilmiştir. (5) Bildirilen işlemin önce şirket bölünmesi daha sonra şirket birleşmesi olmak üzere iki aşamalı olarak gerçekleşeceği ifade edilmiştir. Bu kapsamda işlemin ilk aşamasını MITSUI’nin hâlihazırda mevcut olan dokumasız kumaş iş kolları ile ASAHI KASEI’nin akyuvar filtresi hariç dokumasız ürünlere ilişkin iş kolunun tamamının yeni bir şirkete bölünmesi, ikinci aşamasını ise bu iş kollarının ortak girişim Mitsui Chemicals Asahi Life Materials Co. Ltd. (MITSUI CHEMICALS ASAHI) tarafından devralınması oluşturmaktadır1. (6) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir. Bu tür işlemlerde, işlem taraflarının her biri devralan olarak kabul edilir.” hükmüne yer 1 Şirket bölünmesinin tamamlanmasını takiben en az iki en fazla dört ila beş yıl içerisinde tamamlanması beklenen bilişim sistemlerinin düzenlenmesi gibi hazırlıkların ardından ilgili iş kolunun ortak girişim tarafından devralınacağı belirtilmektedir.
23-36/666-225 2/4 verilmiştir. Anılan hüküm çerçevesinde, ortak girişimler bakımından aranan koşullar; kurulan ortak girişim şirketinin, kurucu teşebbüsler tarafından ortak kontrol altında tutulması ve kurulan şirketin, bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsellik) niteliği taşımasıdır. (7) Bildirime konu işlemi düzenleyen ve taraflar arasında imzalanan ortak girişim sözleşmesi kapsamında MITSUI CHEMİCALS ASAHI Yönetim Kurulu’nun (.....) MITSUI tarafından, kalan (.....) ASAHI KASEI tarafından aday gösterilmek üzere (.....) yönetim kurulu üyesinden oluşacağı, MITSUI’nin aynı zamanda (.....) aday göstereceği, yönetim kurulunun toplantı nisabının yönetim (.....) olacağı ve yönetim kurulu kararlarının (.....) ile alınacağı belirtilmiş ve oy birliği ile karar alınacak hususlar düzenlenmiştir. Bununla birlikte stratejik kararların alınmasına ilişkin olarak bildirime konu işlemi düzenleyen ve taraflar arasında imzalanan “Ortak Girişim Anlaşması” kapsamında, (.....) hüküm altına alınmıştır. (8) Diğer yandan, yine Ortak Girişim Anlaşması’nda tarafların ortak girişimin yönetim organları ve kitlenme çözüm süreçlerine ilişkin olarak ilgili konularda karar almak üzere her mali yılın son gününden itibaren üç ay içerisinde genel kurul toplantıları yapacağı; “(.....) hususları düzenlenmiştir. Bu çerçevede, işlem taraflarının kurulacak ortak girişim üzerinde ortak kontrole sahip olacakları değerlendirilmiştir. (9) Başvuruda ortak girişimin kendi yönetim organı ve işletme personeline sahip olacağı, işletme faaliyetlerini sürdürmek için yeterli kaynağı bulunacağı, ana teşebbüslerden bağımsız müşterilere ve tedarikçilere sahip olacağı ve uzun süreli olarak faaliyet göstereceği belirtilmiştir. Değinilen hususlar çerçevesinde, ortak girişimin bir diğer şartı olan tam işlevsellik koşulunun da sağlandığı kanaatine varılmıştır. (10) Öte yandan tarafların cirolarının söz konusu Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen eşikleri aşması nedeniyle işlem izne tabidir. (11) Bildirime konu işlem neticesinde dokumasız kumaş üretimi gerçekleştiren MITSUI ve ASAHI KASEI dokumasız kumaş iş kolunun tüm faaliyetini yeni kurulacak ortak girişime devredecek ve dokumasız kumaş üretimini sonlandıracaklardır. Dolayısıyla ortak girişimin ana faaliyet konusu da dokumasız kumaş üretimi ve satışı olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda işlem öncesinde işlem tarafları MITSUI ve ASAHI KASEI’nin yatay örtüşen dokumasız iş kolu faaliyetleri işlem sonunda ortadan kalkmış olacaktır. (12) İşlem taraflarının hâlihazırda Türkiye’de dokumasız kumaş alanında faaliyeti olmadığı beyan edilmiştir. Bildirilen işlem küresel ölçekteki faaliyetler bakımından incelendiğinde ise MITSUI’nin 2023 yılına ilişkin spunbond ve spunmelt dokumasız kumaş pazarındaki birleşik ve kapasite bazında tahmini olarak hesaplanan küresel pazar payı %(.....), ASAHI KASEI’nin ise %(.....) olduğu, işlem taraflarının bildirim konusu işlem öncesi dokumasız kumaş pazarındaki pazar payının %(.....)’in altında kaldığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte işleme izin verilmesinin akabinde, ASAHI KASEI’nin akyuvar filtresi iş kolu hariç olmak üzere dokumasız kumaş iş kolları tamamıyla ortak girişime entegre edileceğinden; MITSUI ve ASAHI KASEI arasında dokumasız kumaşa ilişkin faaliyetler bakımından herhangi bir yatay örtüşme gerçekleşmeyecektir. (13) Bildirilen işleme izin verilmesi halinde ortak girişim, MITSUI CHEMICALS ASAHI’nin MITSUI’den polipropilen, yüksek yoğunluklu polietilen (HDPE) ve Admer tedarik edeceği belirtilmekte ve polipropilenin spunbond kumaş ve meltblown kumaşın ana hammaddesi olması hasebiyle MITSUI ve MITSUI CHEMICALS ASAHI arasında dikey ilişki süreceği anlaşılmaktadır. Ancak dünya genelinde polipropilen, HDPE, Admer,
23-36/666-225 3/4 spunbond dokumasız kumaş ve meltblown dokumasız kumaş üretimi gerçekleştiren birçok oyuncunun bulunması, tarafların söz konusu küresel pazarlardaki pazar paylarının görece düşük olması ve ortak girişimin MITSUI’den tedarik ettiği HDPE ve Admer miktarının oldukça az olması göz önünde bulundurulduğunda, MITSUI ve MITSUI CHEMICALS ASAHI arasında dikey örtüşmenin dünya genelindeki rekabetçi yapıya zarar vermeyeceği değerlendirilmiştir. (14) Diğer bir işlem tarafı ASAHI KASEI ile ortak girişim arasındaki dikey ilişki bakımından ise MITSUI CHEMICALS ASAHI’nin işlemin gerçekleştirilmesinin akabinde dokumasız filtre sistemleri üretiminde kullanılmak üzere ASAHI KASEI’den meltblown kumaş tedarik edeceği belirtilmektedir. Bu nedenle, küresel meltblown kumaş ve dokumasız filtre sistemleri pazarlarında ASAHI KASEI ve MITSUI CHEMICALS ASAHI arasında potansiyel bir dikey ilişki bulunduğu değerlendirilmiştir2. Ancak dosya kapsamı bilgilerden, ASAHI KASEI’nin MITSUI CHEMICALS ASAHI veya başka bir üçüncü taraftan akyuvar filtrelerinin üretimi için meltblown dokumasız kumaş satın almakta bağımsız olacağı ve bu nedenle işlemin küresel olarak herhangi bir dikey yoğunlaşma veya müşteri kısıtlaması riskine yol açmasının olası olmadığı anlaşılmıştır. Dünya genelinde dokumasız filtre sistemleri pazarlarında çok sayıda küresel oyuncunun bulunması ve tarafların söz konusu küresel pazarlardaki pazar paylarının görece düşük olması göz önünde bulundurulduğunda, ASAHI KASEI ve MITSUI CHEMICALS ASAHI arasındaki dikey örtüşmenin etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına neden olmayacağı değerlendirilmiştir3. (15) Nihai olarak, işlem tarafları MITSUI ve ASAHI KASEI'nin Türkiye’de faaliyetleri arasında yatay veya dikey olarak örtüşen bir pazarın olmadığı, ortak girişimin ise devredilen iş kolları özelinde yakın zamanda Türkiye’de herhangi bir faaliyetinin bulunmayacağı anlaşılmaktadır. Bu nedenle bildirilen işlemin Türkiye’deki herhangi bir pazarda etkin rekabeti önemli ölçüde azaltmasına yol açmayacağı değerlendirilmiştir. (16) Son olarak, bildirime konu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13. maddesinin 3. fıkrası kapsamında ele alınması gerekmektedir. Söz konusu hükümde “Teşebbüsler arasında rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olan ve bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, Kanun’un 4 üncü ve 5 inci maddeleri çerçevesinde de değerlendirilir.” ifadelerine yer verilmektedir. (17) Bu hükmün altında yatan temel kaygı, ortak girişim kurulması yoluyla ana teşebbüsler arasında koordinasyon oluşması riskidir. Bir ortak girişimin rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmasından söz edilebilmesi için öncelikle ana şirketlerin birbiriyle veya ortak girişimle rakip olmaları gerekmektedir. Ancak yukarıda değinildiği üzere, Türkiye’de işlem tarafı teşebbüslerin faaliyetleri arasında herhangi bir örtüşme bulunmamaktadır. Dolayısıyla bildirime konu işlemin söz konusu pazarın önemli bir bölümünde rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurabilecek bir koordinasyon riski taşımadığı değerlendirilmiştir. 2 ASAHI KASEI, mevcut durumda başka dokumasız filtre sistemleri üreticilerine meltblown kumaş tedarik etmemekte, işlemin gerçekleşmesinin akabinde de başka dokumasız filtre sistemleri üreticilerine meltblown kumaş tedarik etmeyeceğini öngörmektedir. 3 İşlem tarafı ASAHI KASEI’nin Türkiye’de satışını gerçekleştirdiği akyuvar filtresinin üretiminde meltblown kumaş kullanılması Türkiye akyuvar filtresi pazarının işlemden etkilenme olasılığını ortaya çıkarmaktadır. Taraflarca, ASAHI KASEI’nin akyuvar filtresi iş kolu bakımından Türkiye’deki tahmini pazar payının %(.....) olduğu ve Türkiye’de yer alan rakiplerinden (.....)’nin pazar payının %(.....) olduğu tahmin edilmiştir. Bu çerçevede işlem sonunda, işlem taraflarının görece düşük pazar payı da göz önünde bulundurulduğunda, Türkiye akyuvar filtresi pazarında önemli bir arz değişikliği meydana gelmeyeceği değerlendirilmiştir.
23-36/666-225 4/4 (18) Sonuç olarak, bildirim konusu işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır. H. SONUÇ (19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy