Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-2-43 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-41/656-320
Karar Tarihi : 01.11.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK (Başkan)
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Ahmet ŞAHİN, Kemal KÜÇÜKKAVRUK, Mehmet Mustafa ŞEREF
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Re’sen
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - İşbir Sünger Sanayi A.Ş.
Saray Gümüşoluk Mah. Gümüşoluk Kümeevleri No: 263 A-B
Pursaklar/ANKARA
- Birlik Sünger Kimya San. ve Tic. A.Ş.
Koşuyolu Salih Omurtak Sok. No:101 Kadıköy/İSTANBUL
- Safaş Saf Plastik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Köşklüçeşme Mah. İstanbul Cad. No:45 Çayırova,
Gebze/KOCAELİ
(1) E. DOSYA KONUSU: Mobilya hammaddesi olan sünger sektöründe faaliyet
gösteren teşebbüslerin aralarında anlaşarak fiyatlarını artırdığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Mevcut önaraştırmanın konusunu esas itibarıyla, son dönemde
mobilya hammaddelerinde (yonga levha, MDF, sünger, boya malzemeleri) yaşanan
yüksek fiyat artışları neticesinde ortaya çıkan sorunların basında sıkça yer almasına
istinaden; sektörde yaşanan söz konusu fiyat artışlarının, hammadde üretici ve/veya
dağıtıcılarının aralarında anlaşarak ortak bir fiyat politikası belirlemesi sonucunda
ortaya çıkıp çıkmadığı yönündeki iddiaların re’sen incelenmesi oluşturmaktadır.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 06.09.2018 tarihli toplantısında;
yukarıda zikredilen rekabet karşıtı anlaşma yönündeki iddiaların açıklığa
kavuşturulmasını teminen, mobilya hammaddesi olan sünger sektöründe faaliyet
gösteren teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
(4054 sayılı Kanun) 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına
18-30/526-M(1) sayı ile hükmedilmiştir.
(4) Mezkûr karar üzerine re’sen yürütülen önaraştırma sonucunda düzenlenen 23.10.2018
tarih ve 2018-2-43/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 01.11.2018 tarihli
gündeminde görüşülerek işbu karar tesis edilmiştir.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Dosya kapsamında yapılan tahlil, tespit ve
değerlendirmeler ışığında raportörler tarafından, incelemeye konu teşebbüslerin
rekabete aykırı bir anlaşma içinde bulundukları yönünde veriye ulaşılamadığı
gerekçesiyle 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığı ifade edilmiştir.
18-41/656-320
2/13
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. İşbir Sünger Sanayi A.Ş. (İŞBİR SÜNGER)
(6) 1997 yılında İşbir Holding AŞ’nin iştiraki olarak Ankara’da kurulmuştur. Ankara ve
İzmir’de bulunan dört farklı tesisinde poliüretan sünger, yatak ve inek yatağı
üretmektedir. Ağırlıklı olarak mobilya sektörüne satış yapmaktadır.
I.1.2. Birlik Sünger Kimya San. ve Tic. A.Ş. (BİRLİK SÜNGER)
(7) 1987 yılında Eskişehir’de ağırlıklı olarak mobilya, yatak, temizlik ve tekstil sektörleri için
muhtelif süngerler üretmek üzere kurulmuştur.
I.1.3. Safaş Saf Plastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (SAFAŞ)
(8) 1966 yılında polistiren köpük üretmek üzere Topkapı’da faaliyetlerine başlamıştır.
Kuruluşunun akabinde 1967 yılında sünger üretimine başladıktan sonra 1970-1989
yılları arasında Pendik tesislerinde sünger üretimine devam etmiştir. 1990 yılında
Gebze, 2009 yılında Ankara, 2016 yılında Adana’da devreye alınan tesisleri ile üç farklı
ilde üretim gerçekleştirmektedir. Mobilya, yatak, otomotiv, izolasyon, tekstil, temizlik ve
medikal endüstrilerine sünger üretimi ve satışı yapmaktadır.
I.2. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler1
(9) Bir çeşit poliüretan olan süngerler, yoğunluklarına ve hammadde cinslerine göre
sınıflandırılır. Yumuşaklık ve sertlikleri yoğunluklarına bağlı olmayıp, üretimlerinin
farklılığından kaynaklanır. Aynı yoğunlukta sert veya yumuşak sünger
üretilebilmektedir. Poliüretan süngerler üretildikleri hammaddelere göre polieter ve
polyester süngerler olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır:
1) Polieter Süngerler: Polieter süngerlerin polyester süngerlere göre daha üstün
oldukları taraf esneklik özelliklerinin fazla olmasıdır. Bu sebeple döşeme işlerinde
tercih edilirler. Ayrıca maliyetleri polyester süngerlerden daha düşük olduğu için
fiyat avantajları vardır. Blok kesimlerin yanında ekli ve eksiz kontinü kesimleri de
yapılabilir. Polieter esaslı süngerler başlıca konvansiyonel süngerler, HR
süngerler ve özel üretim süngerler olarak sınıflandırabilir:
Konvansiyonel Süngerler: Mobilya ve yatak sektöründe çok geniş alanlarda
kullanılan standart süngerlerdir. Bu ürün grubu düşük yoğunluklu ürünlerde
bile yüksek performans ve güvenirliğin uyumunu sunmakla birlikte çok geniş
seçim aralığı vardır. Mobilya, yatak, giyim ve ambalaj gibi çok çeşitli
uygulamalarda kullanılabilir.
HR Süngerleri (High Resilient): Yüksek esneklik ve kaliteye sahiptir. Standart
süngerlere göre daha dayanıklıdır. Destek katsayıları yüksektir. Basma-
bırakma kuvvetleri birbirine yakındır. Bu sebeple oturma ünitelerinde daha
yüksek bir konfor özelliği sağlarlar. Yataklarda da bu tip süngerler anatomik
rahatlık sağladığı için tercih edilir. Bunlara ek olarak alev geciktirme özellikleri
de vardır. Alev kaynağı devamlı tutulursa yanarlar, ancak alev kaynağı
çekilirse kendi kendilerini söndürürler.
Özel Üretim Süngerler
1 26.08.2009 tarih ve 09-39/947-234 sayılı Kurul kararından faydalanılmıştır.
18-41/656-320
3/13
Özel Renkler: Oyuncak, hediyelik eşya gibi piyasaların gereksinimini
karşılayacak şekilde ışık haslığı daha yüksek, daha derin renklere sahip olan
ürünlerdir.
UV Dayanımı Yüksek Süngerler: Süngerlerin güneş ışınlarına karşı
dayanıksız olduğu bilinmektedir. Bu tip süngerlere UV dayanıklılığı
sağlayacak şekilde katkılar sağlanır.
Alev Geciktiricili Sünger: Bu tip süngerler, alev geciktiricili kimyasallar ile
yangına karşı önlem olacak şekilde üretilirler. Sünger, alev kaynağı çekilince
kendini söndürür.
HLB Süngeri: Yüksek yük taşıma kabiliyetli, yoğunluğu yüksek süngerlerdir.
Döşemede ince kesilmiş parçalar, bu özellik sayesinde kalın kesilmiş
süngerlerin yerine kullanılır. Böylelikle fiyat dezavantajı kalkmış olur ve
tasarımcılar için de ince çizgilerle aynı kaliteyi yakalama olanağı çıkar.
2) Polyester Süngerler: Poliüretan sünger çeşitlerinden olan ve kimyasal yapıları
nedeniyle polieter süngerlerden farklılık gösteren bu süngerler, düşük
esnekliklerine rağmen yüksek mukavemet, güneş ışınlarına dayanıklı olma,
sıcaklık ve basınçla preslenebilme, aleve karşı dayanıklı olma özelliğiyle tekstil ve
otomotiv endüstrisinde yaygın olarak kullanılır. Polyester süngerlerin esneklik
özellikleri düşüktür. Destek katsayısı düşük, basma bırakma eğrileri birbirinden
uzaktır. Buna karşılık fiziksel dayanıklılıkları yüksektir. Aşınma, sürtünme ve
yırtılmalara karşı dirençli oldukları gibi kimyasallara (deterjan, kuru temizleme
solvantları gibi) karşı daha da dayanıklıdırlar. Bu nedenlerle otomotiv endüstrisi,
ses izolasyonu, boyacılık işleri vb. daha birçok teknik ihtiyacın önde olduğu alanda
kullanılır. Önemli bir kullanım alanı da tekstil sektörüdür (vatkalık, sütyenlik). Alev
laminasyonu işlemine çok uygun oldukları için kumaş laminasyonlarında tercih
edilirler. Ayrıca güneş ışınlarına karşı dayanıklılığı diğer süngerlerden fazladır. Bir
önemli özellikleri de sıcakta preslenerek şekil alabilme kabiliyetleridir. Bu
özellikleri otomotiv kılıflarının hazırlanmasında önemlidir.
(10) Öte yandan, kullanılan sektörlere göre sünger çeşitleri bakımından yapılan
sınıflandırma aşağıda sunulmaktır:
15D Süngerler; tekstil, otomotiv sektörlerinde,
18D-23D Süngerler; mobilya, tekstil, otomotiv sektörlerinde,
26-45D Süngerler; yatak, mobilya sektörlerinde,
FR Süngerler; otomotiv, yatak, mobilya sektörlerinde,
Renkli Süngerler; temizlik sektöründe ,
UV Süngerler; tekstil sektöründe,
HR (Eucrocell Cellpur) Süngerler; yatak, mobilya, medikal sektörlerinde,
Visco Süngerler; yatak, medikal sektörlerinde kullanılmaktadır.
I.3. İlgili Pazar
I.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(11) İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında “…inceleme konusu
işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları
çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar
18-41/656-320
4/13
açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.”
denilerek alternatif pazar tanımları açısından rekabetçi endişe yaratmayan işlemlerde
Kurulun ilgili pazar tanımlamayabileceği ifade edilmiştir. Mevcut dosya bakımından
yapılacak pazar tanımının değerlendirmeyi değiştirmeyecek oluşundan hareketle, ilgili
ürün pazarının belirlenmesine gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(12) Dosya konusu ürünlerin dağıtımı, pazarlaması, satışı ve fiyatlandırılması tüm Türkiye
genelinde benzer nitelik arz ettiğinden işbu dosya dairesinde ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.4. Dosya Kapsamında Yapılan İnceleme ve Tespitler
(13) Yürütülen önaraştırma sürecinde; 26.09.2018 tarihinde İŞBİR SÜNGER, BİRLİK
SÜNGER ve SAFAŞ’ta; 28.09.2018 tarihinde ise SAFAŞ’ın Eskişehir Fabrikasında
yerinde incelemeler gerçekleştirilmiş, ancak söz konusu incelemelerde rekabetin
kısıtlandığına dair herhangi bir belge veya bulgu tespit edilmemiştir. Ayrıca dosya
kapsamında değerlendirilmek üzere adı geçen teşebbüslerden bilgi ve belge talep
edilmiştir.
I.4.1. Gönderilen Bilgi ve Belgeler Çerçevesinde Ulaşılan Tespitler
(14) Bahse konu teşebbüsler tarafından gönderilen bilgilere göre; Türkiye'nin poliüretan
sünger üretimi ortalama 160-180 ton/yıl seviyesindedir. 2016 yılında sünger ana
hammaddelerinden olan TDI’nın (Toluene di-isocyanate) tedariğinde yaşanan problem
ve fiyatlarındaki fahiş artışlar, aynı zamanda sünger üretiminin ithal girdi yoğun bir
üretim olması nedeniyle üretim faaliyetinin döviz kurlarına karşı son derece hassas olan
maliyet yapısından kaynaklı sıkıntılar, geçtiğimiz dönemde sektörü olumsuz yönde
etkileyen faktörler olarak ortaya çıkmıştır.
(15) İncelemeye konu teşebbüsler tarafından, sünger üretimi için kullanılan hammaddelerin
Türkiye’de üretilmediği ve dünyanın önde gelen birkaç kimya şirketinden (Bayer, Dow,
BASF, Shell vb.) temin edildiği, bu hammadde fiyatlarının temel kimyasalların (TDI,
Polyol, propilen, etilen vb.) fiyatlarındaki değişimlerden, dünyadaki arz ve talep
değişimlerinden ve tedarikçilerin bölgesel stratejilerinden etkilendiği belirtilmiştir. Bunun
yanı sıra, tamamına yakını yurtdışından temin edilen bu girdilerin fiyatlarının döviz
cinsinden olduğu, sektörde ağırlıklı olarak vadeli alımların yapıldığı; dolayısıyla banka
faizleri, enflasyon gibi parametrelerin maliyeti etkilediği de ifade edilmiştir.
(16) Aşağıda sünger üretiminde kullanılan hammaddeler ve kullanım oranları sunulmuştur:
Tablo 1: Hammadde Kullanım Oranları (%) ve Üretim Yerleri
Hammadde Kullanım Oranı Üretim Yeri
TDI 32,4 Yurt Dışı
Polyol 58,9 Yurt Dışı
Su 2,7 Türkiye
Silikon 0,6 Yurt Dışı
Amin 0,1 Yurt Dışı
Kalay 0,2 Yurt Dışı
Metilen 2,1 Yurt Dışı
Boya Grubu 0,1 Yurt Dışı
Yanmaz Grubu 1,8 Yurt Dışı
Diğer 1,2 Yurt Dışı
Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler
(17) Mevcut tablo ekseninde, sünger üretiminde kullanılan hammaddelerin tamamının (su
18-41/656-320
5/13
hariç) yurtdışında üretildiği ve Türkiye’ye ithal edildiği görülmektedir. Kullanılan
hammaddeler arasında %32,4 oranla TDI ve %58,9 ile polyol, sünger üretiminde önemli
yer tutmaktadır. Aşağıdaki tablolarda söz konusu iki hammaddede yaşanan fiyat
artışları aktarılmaktadır:
Tablo 2: Polyol Fiyatları ve Fiyat Değişimi
Tarih Polyol Fiyatı (TL/kg) Fiyat Değişimi (%)
2015
01 Ocak 2015 4,81
01 Nisan 2015 4,35 -9,51
01 Temmuz 2015 4,63 6,42
01 Ekim 2015 4,38 -5,47
2016
01 Ocak 2016 4,30 -1,96
01 Nisan 2016 4,03 -6,28
01 Temmuz 2016 4,33 7,66
01 Ekim 2016 4,17 -3,67
2017
01 Ocak 2017 4,68 12,13
01 Nisan 2017 5,40 15,38
01 Temmuz 2017 6,04 11,81
01 Ekim 2017 6,10 1,01
2018
01 Ocak 2018 6,70 9,92
01 Nisan 2018 7,33 9,37
01 Temmuz 2018 8,22 12,11
01 Ekim 2018 9,88 20,18
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
(18) Polyolun fiyatları ve fiyat değişim oranları aşağıda sunulu grafiklerde aktarılmaktadır:
Grafik 1: Polyol Fiyatları (TL/kg)
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
Grafik 2: Polyol Fiyat Değişim Oranları
0
1
2
3
4
5
6
7
8
2015-1 2015-2 2015-3 2015-4 2016-1 2016-2 2016-3 2016-4 2017-1 2017-2 2017-3 2017-4 2018-1 2018-2
Fiyat
18-41/656-320
6/13
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
(19) Mevcut grafiklerden de görüleceği üzere, polyol fiyatları 2017 Ocak ayından itibaren
sürekli bir artış izlemiştir. Diğer önemli bir sünger hammaddesi TDI’nın fiyatlarına ve
fiyat değişimlerine ait tablo ve grafiklere ise aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 3: TDI Fiyatları ve Fiyat Değişimi
Tarih TDI Fiyatları (TL/kg) Fiyat Değişimi (%)
2015
01 Ocak 2015 4,81
01 Nisan 2015 4,55 -5,43
01 Temmuz 2015 4,77 4,78
01 Ekim 2015 4,72 -1,06
2016
01 Ocak 2016 4,67 -1,12
01 Nisan 2016 5,15 10,45
01 Temmuz 2016 6,26 21,49
01 Ekim 2016 7,10 13,40
2017
01 Ocak 2017 11,15 57,01
01 Nisan 2017 11,66 4,59
01 Temmuz 2017 11,68 0,15
01 Ekim 2017 13,67 17,10
2018
01 Ocak 2018 15,46 13,04
01 Nisan 2018 16,87 9,13
01 Temmuz 2018 15,09 -10,51
01 Ekim 2018 15,77 4,50
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
Grafik 3: TDI Fiyatları (TK/kg)
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
Grafik 4:TDI Fiyat Değişim Oranları
0%
-9,51%
6,42%
-5,47%
-1,96%
-6,28%
7,66%
-3,67%
12,13%
15,38%
11,81%
1,01%
9,92% 9,37%
-15%
-10%
-5%
0%
5%
10%
15%
20%
2015-1 2015-2 2015-3 2015-4 2016-1 2016-2 2016-3 2016-4 2017-1 2017-2 2017-3 2017-4 2018-1 2018-2
Fiyat Değişim
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
2015-1 2015-2 2015-3 2015-4 2016-1 2016-2 2016-3 2016-4 2017-1 2017-2 2017-3 2017-4 2018-1 2018-2
Fiyat
18-41/656-320
7/13
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
(20) İlgili tablo ve grafiklerin incelenmesinden; TDI fiyatlarının, 2016 Şubat ayı itibarıyla
sürekli bir artış gösterdiği anlaşılmaktadır.
(21) Dosya kapsamındaki veriler çerçevesinde Avrupa’da TDI fiyatlarının seyri
incelendiğinde ise, 2016 Ocak ayından itibaren sürekli bir artış kaydettiği görülmektedir.
Bu minvalde, Türkiye’deki fiyatlara dair yukarıda yer verilen grafikler bağlamında
meseleye bakıldığında, Avrupa ve Türkiye’deki artışların birbirine paralel şekilde
gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
I.4.2. Sünger Ürün Fiyatlarını Etkileyen Unsurlar
(22) Süngerde kullanılan hammaddenin tamamına yakınının yurt dışından ithal edilmesi ve
dosya tarafı teşebbüslerin Dow, Bayer, BASF, Shell vb. hammadde üreticilerinden
yaptıkları alımların döviz cinsinden olması nedeniyle, sünger ürün fiyatlarını etkileyen
önemli parametrelerden biri döviz kuru olarak ortaya çıkmaktadır. Bu paralelde, ABD
Doları ve Euro’nun 2015 ve 2018 yılları arasındaki değişimine aşağıda yer verilmesinde
fayda görülmektedir:
Grafik 5: ABD Doları ve Euro’nun Seyri
Kaynak: TCMB
(23) Döviz kurlarında meydana gelen yüksek artışların görselleştirildiği Grafik 5 ışığında;
söz konusu kur artışının; ithal hammadde üzerinden faaliyet gösteren incelemeye konu
teşebbüslerin maliyetlerinin artmasında önemli bir rol oynadığı söylenebilecektir.
Hammadde ve döviz kurlarına ek olarak aşağıda yer verilen unsurlar da sünger ürün
fiyatlarını etkilemektedir:
0%
-5,43%
4,78%
-1,06% -1,12%
10,45%
21,49%
13,40%
57,01%
4,59%
0,15%
17,10%
13,04%
9,13%
-10%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
2015-1 2015-2 2015-3 2015-4 2016-1 2016-2 2016-3 2016-4 2017-1 2017-2 2017-3 2017-4 2018-1 2018-2
Fiyat Değişim
18-41/656-320
8/13
Vadeli Satışlarda Uygulanan Vade Farkları: Sektör ağırlıklı olarak vadeli alım
yapmaktadır. Bu vade farkları banka faizlerinden, enflasyon ve sektörel
risklerden etkilenmektedir.
Nakliye: Sünger taşınması oldukça maliyetli bir üründür. Yoğunlukları dikkate
alındığında bir kamyon sünger yaklaşık 1 ton gelmektedir. Bu düşük tonaj da m3
başına düşen nakliye maliyetini artırmaktadır. Dolayısıyla uzak bölgelerdeki
müşteriler bu maliyetten daha fazla etkilenmektedir.
İşçilik: Satılan ürünlerin %90’dan fazlası ebatlandırılarak ve şekillendirilerek
satılmaktadır. Bu ebatlardaki küçüklük/büyüklük veya şekillendirme de kullanılan
tezgah sayısı ürün satış fiyatını etkilemektedir.
Ambalaj: Ambalajda Polietilen kullanılmaktadır ve polietilen maddesi dövizden
etkilenmektedir.
Diğer Giderler: Genel yönetim giderleri, ar-ge, amortisman vb. giderler etki
etmektedir.
I.4.3. Dosya Tarafı Teşebbüslere ilişkin Fiyat-Maliyet Analizi
(24) İşbu başlık altında, incelenen teşebbüslere yönelik fiyat ve maliyet analizine ilişkin
oluşturulan tablo ve grafiklere, bu teşebbüslerce en çok satışı yapılan 22 yoğunluklu
süngerin bir metreküpünün (1 m3) birim fiyatı esas alınmak suretiyle yer verilecektir.
İŞBİR SÜNGER’in 22 yoğunluklu bir metreküp süngerinin fiyat ve maliyet analizi
aşağıda gösterilmektedir:
Tablo 4: İŞBİR SÜNGER’in 22 Yoğunluklu 1 m3 Süngerinin Fiyat ve Maliyeti ile Değişim Oranları
2015
SATIŞ FİYATI DEĞİŞİM ORANI SATILAN MALIN MALİYETİ DEĞİŞİM ORANI
TL / m
3 (%) TL /m³ (%)
1.DÖNEM (…..) (…..)
2.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
3.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
4.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2016
SATIŞ FİYATI DEĞİŞİM ORANI (%) SATILAN MALIN MALİYETİ DEĞİŞİM ORANI (%)
TL / m
3 TL /m³
1.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
3.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
4.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2017
SATIŞ FİYATI DEĞİŞİM ORANI SATILAN MALIN MALİYETİ DEĞİŞİM ORANI
TL / m
3 (%) TL / m³ (%)
1.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
3.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
4.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2018
SATIŞ FİYATI DEĞİŞİM ORANI SATILAN MALIN MALİYETİ DEĞİŞİM ORANI
TL / m
3 (%) TL / m3 (%)
1.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
Grafik 6: İŞBİR SÜNGER’in 22 Yoğunluklu 1 m3 Sünger Fiyat (TL) ve Maliyeti (TL)
(…..TİCARİ SIR…..)
18-41/656-320
9/13
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
Grafik 7: İŞBİR SÜNGER’in 22 Yoğunluklu 1 m³ Süngerinin Fiyat ve Maliyet Değişimi
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
(25) BİRLİK SÜNGER’in 22 yoğunluklu 1 m3 süngerinin fiyat ve maliyet analizine aşağıda
yer verilmektedir:
Tablo 5: BİRLİK SÜNGER’in 22 Yoğunluklu 1 m³ Süngerinin Fiyat ve Maliyeti ile Değişim Oranı
2015
SATIŞ FİYATI DEĞİŞİM ORANI SATILAN MALIN MALİYETİ DEĞİŞİM ORANI
TL / m³ (%) TL / m³ (%)
1.DÖNEM (…..) (…..)
2.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
3.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
4.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2016
SATIŞ FİYATI DEĞİŞİM ORANI SATILAN MALIN MALİYETİ DEĞİŞİM ORANI
TL /m³ (%) TL / m³ (%)
1.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
3.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
4.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2017
SATIŞ FİYATI DEĞİŞİM ORANI SATILAN MALIN MALİYETİ DEĞİŞİM ORANI
TL / m³ (%) TL / m³ (%)
1.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
3.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
4.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2018
SATIŞ FİYATI DEĞİŞİM ORANI SATILAN MALIN MALİYETİ DEĞİŞİM ORANI
TL / m³ (%) TL / m³ (%)
1.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
Grafik 8: BİRLİK SÜNGER’in 22 Yoğunluklu 1 m3 Süngerinin Fiyat (TL) ve Maliyeti (TL)
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
Grafik 9: Birlik Sünger’in 22 yoğunluklu 1 m³ Süngerinin Fiyat ve Maliyet Değişimi
18-41/656-320
10/13
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
(26) SAFAŞ’ın 22 yoğunluklu bir m³ süngerinin fiyat ve maliyet analizi aşağıda
gösterilmektedir:
18-41/656-320
11/13
Tablo 6: SAFAŞ’ın 22 Yoğunluklu 1 m³ Süngerinin Fiyat (TL) ve Maliyeti (TL)
2015
SATIŞ FİYATI DEĞİŞİM ORANI SATILAN MALIN MALİYETİ DEĞİŞİM ORANI
TL / m³ (%) TL / m³ (%)
1.DÖNEM (…..) (…..)
2.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
3.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
4.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2016
SATIŞ FİYATI DEĞİŞİM ORANI SATILAN MALIN MALİYETİ DEĞİŞİM ORANI
TL / m³ (%) TL / m³ (%)
1.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
3.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
4.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2017
SATIŞ FİYATI DEĞİŞİM ORANI SATILAN MALIN MALİYETİ DEĞİŞİM ORANI
TL / m³ (%) TL / m³ (%)
1.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
3.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
4.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2018
SATIŞ FİYATI DEĞİŞİM ORANI SATILAN MALIN MALİYETİ DEĞİŞİM ORANI
TL / m³ (%) TL / m³ (%)
1.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
2.DÖNEM (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
Grafik 10: SAFAŞ’ın 22 Yoğunluklu 1 m³ Süngerinin Fiyat (TL) ve Maliyeti (TL)
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
Grafik 11: SAFAŞ’ın 22 Yoğunluklu 1 m³ Süngerinin Fiyat ve Maliyet Değişimi
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
(27) Öte yandan, İŞBİR SÜNGER, BİRLİK SÜNGER ve SAFAŞ’ın fiyat ve maliyet analizleri
aşağıda tek grafik üzerinde birlikte gösterilmektedir:
Grafik 12: 22 Yoğunluklu 1 m³ Süngerlerinin Fiyatı (TL)
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
18-41/656-320
12/13
Grafik 13: 22 Yoğunluklu 1 m³ Süngerin Maliyeti (TL)
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler
(28) Yukarıda aktarılan grafikler bir bütün olarak ele alındığında, her üç teşebbüsün
fiyatlarının da maliyetlerin artışına bağlı olarak özellikle 2016 yılının Ocak ayından
itibaren sürekli bir biçimde arttığı anlaşılmaktadır. Bu artışlar daha önce ifade edildiği
ve mevcut grafiklerde de gösterildiği üzere, başta hammadde olmak üzere maliyetlerde
meydana gelen artışlarla paralel bir şekilde gerçekleşmiştir.
I.4.4. İncelenen Teşebbüslerin Fiyat Artışlarına Yönelik Açıklamaları
(29) BİRLİK SÜNGER tarafından sünger ürün fiyatlarına yönelik aşağıdaki hususlar ifade
edilmiştir:
“Firmamızda üretilen süngerin maliyetinin yaklaşık %(…..) hammaddeden
oluşmaktadır. Geri kalan kısmının içerisinde işçilik, elektrik, doğalgaz, su,
Amortisman, finans ve nakliye gibi giderler vardır. Hammadde ihtiyacımızın
tamamına yakınını (yaklaşık %(…..)) yurt dışından temin ediyoruz. Bundan
dolayı fiyat ile birlikte kurdaki artışlar hammadde maliyetini etkileyen temel
unsurdur. Ayrıca diğer gider kalemlerin içerisindeki işçilik, elektrik, doğalgaz, su,
amortisman, finans ve nakliye gibi unsurlar enflasyona bağlı olarak yapılan
zamlar nedeniyle artırmıştır. Sektörde genel olarak yapılan satışların vadeli
olmasından dolayı, firmamızda bu yönde yapılan talepleri dikkate almaktadır.
Vadeli olarak yapılan satışlarımızın oranı yaklaşık %(…..)dir. Bu durum firmamız
üzerinde finansal yük oluşturmaktadır. Bunun neticesinde kredi kuruluşları
tarafından borçlanarak finansal destek sağlıyoruz. Döviz kurlarındaki artış
sebebiyle, Merkez Bankası’nın faiz oranlarını arttırmasından dolayı finansal
yükümüz iki kat artmıştır. Yukarıda belirtilen hususlar ürün fiyatlarını belirleyen
temel unsurlardır.”
(30) İŞBİR SÜNGER ise sünger ürün fiyatlarına yönelik şu açıklamalarda bulunmuştur:
“Ana tedarikçilerimiz Dow Chemicals, Bayegan ve Unid Global’dir. Ana girdi
kalemlerimiz olan TDI ve polyol’ün Türkiye’de üretimi bulunmaması dolayısıyla
üretim maliyetlerimizin yaklaşık (…..)%’i ithal girdiye bağlıdır. Dolayısıyla döviz
hassasiyeti çok yüksektir. Aynı zamanda alım ve satım vadelerindeki aleyhimize
oluşan farklar da yüksek faiz hassasiyeti oluşturmaktadır. Son 2 yılda ana
maliyet kalemlerimiz olan TDI ve polyol fiyatlarındaki aşırı oynaklık, son
dönemde yaşadığımız kurlardaki dalgalanma neticesinde Türk Lirası’nda
yaşanan değer kaybı, piyasa faizlerindeki artışlar ve bankaların sıkı kredi
politikaları ve piyasadaki likidite sıkışıklığı satış fiyatlarımızda belirleyici faktörler
olmaktadır.”
I.5. Değerlendirme
(31) Mevcut dosyanın konusunu, temel anlamda; son dönemde basında da sıkça yer alan
mobilya hammaddelerinde yaşanan yüksek fiyat artışlarının, hammadde üretici ve/veya
dağıtıcılarının aralarında anlaşarak ortak bir fiyat politikası belirlemesi sonucunda
ortaya çıkıp çıkmadığı yönündeki iddiaların 4054 sayılı Kanun kapsamında tahlil
edilmesi oluşturmaktadır. Bu bağlamda bahse konu iddiaların netliğe kavuşturulması
18-41/656-320
13/13
amacıyla sünger sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerden İŞBİR SÜNGER, SAFAŞ
ve BİRLİK SÜNGER’de yerinde incelemeler gerçekleştirilmiş ve anılan teşebbüslerden
konuya ilişkin bilgi ve belge talep edilmiştir.
(32) 4054 sayılı Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar” başlıklı
4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak
rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran
yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır” hükmüne yer
verilmekte, aynı maddenin (a) bendinde ise ; “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım
fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım
şartlarının tespit edilmesi” ihlal örnekleri arasında sayılmaktadır. Bu çerçevede mevcut
dosya özelinde, sünger sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin fiyatları birlikte
artırdığı iddiası mezkûr madde hükmü karşısında irdelenmiştir. Önaraştırma sürecinde
yapılan yerinde incelemelerde, anılan teşebbüslerin söz konusu maddeyi ihlal
ettiklerine dair herhangi bir belge veya bulgu tespit edilmemiştir.
(33) Ayrıca dosya tarafı teşebbüslerin fiyat ve maliyetleri ile fiyat artışlarının gerekçeleri,
yapılan fiyat-maliyet analizleri ekseninde tahlil edilmiştir. Bu doğrultuda oluşturulan
tablo ve grafiklerden görüldüğü üzere; sünger hammaddesinin %98’i yurt dışından ithal
edilmektedir. Sünger üretiminde hammaddenin çoğunluğunu (%90) oluşturan iki önemli
madde TDI ve polyol olup, polyol fiyatları 2017 Ocak ayından, TDI fiyatları ise 2016
Ocak ayından itibaren sürekli artış göstermiştir. Bahsi geçen artışlar Avrupa’daki
artışlarla paraleldir. Diğer yandan, Grafik 5 verileri ışığında, döviz kurlarındaki sürekli
artış trendinin de sünger fiyatlarını etkileyen bir başka unsur olarak tezahür ettiği
anlaşılmaktadır. Esas itibarıyla hammadde ve döviz kurlarındaki artışların belirleyici
olduğu maliyetleri oluşturan diğer unsurlar ise daha önce de değinildiği üzere; vadeli
satışlarda uygulanan vade farkları, nakliye, işçilik, ambalaj ve genel yönetim
giderleridir.
(34) Teşebbüslerin fiyat ve maliyet analizinde ise en çok satışı yapılan 22 yoğunluklu
süngerin 1 m3’ünün birim fiyatı baz alınmıştır. Bu bağlamda ilgili teşebbüslerin fiyat ve
maliyet yapılarına bakıldığında, yapılan fiyat artışlarının hammadde ve döviz kurlarının
artışı paralelinde olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Ayrıca aktarılan tablo ve grafikler
kapsamında teşebbüslerin fiyatları ele alındığında, her üç teşebbüsün de farklı
oranlarda fiyat artışı ve indirim yaptıkları ve fiyatların farklılaştığı görülmektedir.
(35) Netice itibarıyla yürütülen önaraştırma dairesinde elde edilen bilgiler ile yapılan tespit
ve değerlendirmeler ışığında, sünger sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin ortak
bir fiyat politikası belirlemek suretiyle fiyat artırdığı iddiasına yönelik herhangi bir
bulguya ulaşılamadığı gerekçesiyle soruşturma açılmasına yer olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(36) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60
gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy