Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-109 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-78/970-370
Karar Tarihi : 9.10.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Ali İhsan ÇAĞLAYAN, Kürşat ÜNLÜSOY,
Osman Tan ÇATALCALI
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Imperial Tobacco Group PLC 20
Temsilcisi: Av. Tolga KARATAŞ
La Martin Caddesi No:10 Taksim İstanbul
D. TARAFLAR : Imperial Tobacco Group PLC
PO Box 244 Upton Road Southville Bristol BS99 7UJ
BİRLEŞİK KRALLIK
Altadis SA
C/Eloy Gonzalo, 10 28010 Madrid İSPANYA 30
E. DOSYA KONUSU: Imperial Tobacco Group PLC’nin halka açık bir şirket olan
Altadis SA’nın hisselerinin tamamını iktisap etmesi işlemine izin verilmesi
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.8.2007 tarih ve 5251 sayı ile giren ve en
son 17.9.2007 tarih ve 6173 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 1.10.2007 tarih ve 2007-3-40
109/Öİ-07-AİÇ. sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 1.10.2007 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/216 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-78 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Imperial Tobacco Group PLC’nin
halka açık bir şirket olan Altadis SA’nın hisselerinin tamamını devralmasına yönelik
işlemin; tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları yönüyle, 4054 sayılı Kanun’un
7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında bir
devralma olmakla birlikte, aynı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan
veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü 50
07-78/970-370
2
yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, bu nedenle de bildirim
konusu devir işlemine izin verilmesinin uygun olacağı sonucuna ulaşıldığı ifade
edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Imperial Tobacco Group PLC (Imperial) 60
Devralan teşebbüs Imperial, 1996 yılından itibaren Londra Menkul Değerler
Borsası’na ve 1998’den itibaren de New York Menkul Değerler Borsası’na kote
edilmiş bir anonim şirkettir. Imperial Birleşik Krallık hukuku uyarınca kurulmuştur.
Dünyada 130’dan fazla ülkede faaliyet gösteren Imperial, bu kapsamda pipo tütünü,
enfiye, fabrika üretimi puro ve sigara sarma kâğıdı da dahil olmak üzere hem fabrika
imalatı sigara hem de sarma sigara (RYO1) üretmekte, pazarlamakta ve satmaktadır.
Imperial’ın 2006 yılına ilişkin dünya çapındaki cirosu yaklaşık (…………….) Avro
olarak gerçekleşmiştir.
70
Hisseleri Londra ve New York Menkul Kıymet Borsalarına kote edilmiş halka açık bir
şirket olan Imperial’ın % 3’ten fazla hissesine sahip olan ortakları ve şirketteki hisse
oranlarına Tablo 1’de yer verilmektedir.
Tablo 1: Imperial’ın Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Barrow Hanley Mewhinney & Strauss 6,3
Morgan Stanley Investment Management 5,5
Invesco Perpetual Asset Management 4,9
Legal & General Investment Management 4,6
Franklin Mutual 3,3
Barclays Global Investors 3,1
Diğer (her biri % 3’ten az) 72,3
TOPLAM 100,0
Imperial’in yönetim kurulu üyeleri; D. C. Bonham (Başkan), I. J. Napier (Bşk. Yrd.),
A. G. L. Alexander (Bşk. Yrd.), K. M. Burnett, C. R. Day, P. H. Jungels, C. F. Knott, S.
E. Murray’dan oluşmaktadır.
80
Imperial, Türkiye’de hisselerinin tamamına sahip olduğu iki iştiraki aracılığıyla faaliyet
göstermektedir:
1. Imperial Tobacco Sigara ve Tütüncülük Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Imperial
Tobacco Sigara, üretici şirket)
2. Imperial Tobacco Tütün Ürünleri Satış ve Pazarlama A.Ş. (Imperial Tobacco
Tütün, satış ve pazarlama şirketi)
1 RYO, “Roll Your Own” kelimelerinin baş harflerinden oluşmakta “kendin sar” anlamına gelmektedir. RYO bir
paket tütün olarak sunulan ve kendi sigaralarını kendileri sarmak isteyen tüketiciler tarafından sigara sarma kağıdı
ve/veya tüplerle kullanılan bir üründür. Tütünü nemli/ıslak olup eni 1mm’den az olan çok ince kesilmiş tütündür.
07-78/970-370
3
Imperial, sadece sigara üretimi yapan ve satan Imperial Tobacco Sigara unvanlı
şirket bünyesindeki Manisa Organize Sanayi Bölgesinde bulunan bir üretim tesisine 90
sahiptir. Sadece sigara pazarlama ve satmak için kurulmuş olan Imperial Tobacco
Tütün ise Imperial Tobacco Sigara’nın ürettiği ürünleri2 satın alıp iç piyasaya
sunmaktadır. Bildirim Formunda, söz konusu faaliyetler dışında Imperial’in Türkiye’de
herhangi bir tütün mamulüne ya da diğer ürünlere (sigara sarma kâğıdı ve tüplerinin
üretimi ve satışı gibi) ilişkin üretim ve satış faaliyetinin bulunmadığı belirtilmektedir.
Imperial Tobacco Tütün ve Imperial Tobacco Sigara’nın yönetim kurulu üyeleri ise
aynı isimlerden oluşmaktadır. Bunlar; Axel Peters (Başkan), Ian Alistair Ross (Bşk.
V.) ve Russell John Pickering’dir.
100
H.1.2. Altadis SA (Altadis)
Devredilen teşebbüs Altadis, hisseleri İspanyol ve Fransız Menkul Değerler
Borsalarına kote edilmiş halka açık bir şirkettir. Altadis İspanya hukuku uyarınca
kurulmuştur. Şirket temel olarak tütün mamullerinin (fabrika imalatı sigara, sarma
sigara ve puro) ve tütün mamulü olmayan ürün ve hizmetlerin (sigara sarma kâğıdı,
tüpler ve lojistik hizmetler gibi) üretimi, dağıtımı ve pazarlanması alanlarında faaliyet
göstermektedir3. Altadis’in faaliyette bulunduğu bölgeler esas olarak Fransa, İspanya,
Fas, İtalya ve Portekiz’dir. Altadis’in 2006 yılına ilişkin dünya çapındaki cirosu
yaklaşık olarak (……………..) Avro tutarındadır 110
Altadis’in ortaklık yapısına Tablo 2’de, yönetim kurulu listesine ise aşağıda yer
verilmektedir.
Tablo 2: Altadis’in Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Chase Nominees Ltd. 10,05
State Street Bank and Trust Co. 8,68
Morgan Stanley & Co. International Ltd. 5,76
Franklin Resources, Inc. Deleware 5,00
Diğer 70,51
TOPLAM 100,00
Altadis’in Yönetim Kurulu üyeleri; Jean-Dominique Comolli (Başkan), Bruno Bich
(Bşk. Yrd.), Antonio Vazquez Romero (Genel Müdür (CEO)), Carlos Colomer
Casellas, Cesar Alierta Izuel, Gregorio Maranon y Bertran de Lis, Javier Gomez-
Navarro Navarette, Charles-Henri Filippi, Amado Franco Lahoz, Marc Grosman, 120
Gonzalo Hinojosa Fernandez de Angulo, Berge Setrakian, Jean-Pierre Marchand,
Patrick Louis Ricard, Wulf Von Schimmelmann, Jean-Pierre Tirouflet, Francisco
Mateu Isturiz’dan oluşmaktadır.
2 İmperial tarafından iç piyasaya sunulan tütün ürünlerinin markaları şunlardır: Davidoff Classic Premium Line,
Davidoff Gold Premium Line, Davidoff Classic Slim, Davidoff Gold Slim, West Red KS, West Silver KS, West Ice
KS, West Silver Edition, Maxim Full Flavor KS, Maxim Blue KS, IMP Klasik.
3 Altadis’in ana sigara markaları; Fortuna, Gauloises, Fox, Marquise, Gitanes ve Ducados; ana puro markaları ise
Romeo y Julieta, Montecristo, Dutch Masters, Cohiba, La Casa del Habano, Backwoods, Dux, Bolivar ve
Partagas’tır.
07-78/970-370
4
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden; Altadis’in Türkiye’deki faaliyetinin sadece
“Vergisiz Gümrük Satış Noktaları4”nda (Duty Free Mağazaları gibi) satışa sunulan
sigara ve purolarla sınırlı olduğu ve Türkiye iç pazarında herhangi bir faaliyetinin
olmadığı anlaşılmıştır.
H.2. İlgili Pazar 130
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Imperial’ın Türkiye’deki yerel pazardaki satışlar
bakımından pazarın sigaralar, RYO tütünü ve sigara sarma kâğıtlarını kapsayacak
şekilde “beyaz çubuklar” olarak tanımlanabileceğini iddia ettiği, arz ve talep açısından
RYO sigaraları ve fabrika üretimi sigaraların (FMCler) birbirine yakın ikame olduğunu
savunduğu anlaşılmaktadır. Ancak FMCler ve RYO sigaraları farklı pazarlar
oluşturmaktadırlar. RYO sigaraları FMClere göre daha ucuz olup genelde düşük
gelire sahip tüketiciler tarafında tercih edilmektedir. Ülkemizde özellikle üniversite 140
öğrencileri ve gelir düzeyi düşük insanlar tarafından daha ucuz olduğu için
tüketilmektedirler.
Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde ilgili ürün pazarının purolar dahil olmak üzere
“sigaralar” ana pazarının altında, alt pazarlar “RYO sigaraları” ve “fabrika üretimi
sigaralar” olarak tanımlanmıştır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Coğrafi pazar belirlenirken, ilgili mal ve hizmetlerin özellikleri ile tüketici tercihleri, 150
diğer giriş engelleri, ilgili bölge ile komsu bölgeler arasında teşebbüslerin pazar
payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından hissedilir bir farklılığın varlığı gibi
unsurlar dikkate alınmaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde sigara ve benzeri ürünlerin satıldığı noktalar
vergisiz gümrük satış mağazaları ve yurtiçi satış noktaları olarak iki kategoriye
ayrılabilir. Vergisiz gümrük satış noktaları ve yurtiçi satış noktaları farklı tüketicilere
hitap eden iki farklı pazardır. Vergisiz gümrük satış noktalarından sadece belli bir
grup tüketici (yurtdışına çıkan) alış-veriş yapabilirken yurtiçi satış noktalarından ise
herkes yararlanabilmektedir. Ayrıca vergisiz gümrük satış noktalarında satılan 160
ürünlerin fiyatları, bu satış noktalarına yurtiçi satış noktalarına kıyasla önemli bir vergi
avantajı sağlanması nedeniyle, yurtiçi satış noktalarında satılan ürünlerden farklıdır.
Son olarak vergisiz gümrük satış noktalarında satılan ürünlerin iç piyasada
satılamaması ve yurtiçi piyasada sigara satışının önünde bir fabrika kurmak gibi
önemli bir giriş engeli olduğu göz önüne alındığında, söz konusu pazarların ayrı ayrı
coğrafi pazarlar olduğu söylenebilir.
Dosya konusu teşebbüslerin faaliyetleri incelendiğinde, Imperial’in hem yurtiçi satış
noktalarında hem de vergisiz gümrük satış noktalarında, Altadis’in ise sadece
vergisiz gümrük satış noktalarında faaliyet gösterdiği görülmektedir. Coğrafi pazarın 170
dar veya geniş tanımlanması pazarda faaliyette bulunan teşebbüslerin konumlarını
4 Vergisiz Gümrük Satış Noktaları; havaalanı mağazaları, uçaklar, sınır mağazaları, gemi malzemeleri satan
mağazalar, NATO üsleri, liman mağazaları, feribotlar ve tur gemileri olarak tanımlanmıştır.
07-78/970-370
5
göstermesi bakımından önemlidir. Söz konusu iki satış kanalı arasında tüketici
yapısı, fiyatlar ve giriş engelleri kriterleri açısından varolan farklılıklar dikkate
alındığında; ilgili coğrafi pazar “Türkiye’deki vergisiz gümrük satış noktaları” olarak
tespit edilebilecektir. Ancak, inceleme konusu devralmanın sadece gümrüksüz satış
pazarlarına dönük olmadığı, aksine geniş pazarları da kapsayacağı göz önünde
bulundurularak coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
180
H.3.1. Devralma İşlemi
Imperial, 18 Temmuz 2007 tarihinde Altadis’in hisselerinin tamamını hisse başına 50
Avro olmak üzere devralmak istediğini ve buna ilişkin “Teklif Belgesi”ni İspanyol
menkul kıymet piyasalarının denetiminden sorumlu olan CNMV (“Comisión Nacional
del Mercado de Valores”)’ye sunduğunu duyurmuştur. Altadis, söz konusu teklifi
cazip bulduğunu teyit ederek CNMV’ye daha yüksek bir fiyat içeren bir teklifle
başvuru yapılmaması ve Teklif Belgesi’nin CNMV tarafından onaylanması halinde
devrin tamamlanması için gerekli işlemleri başlatacağını belirtmiştir.
190
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, teklifin tamamlanma tarihinin 2007 yılı sonu olarak
tahmin edildiği anlaşılmaktadır. Mevcut bilgilerden bu süreçte İspanyol Hukuku
uyarınca kamuya yapılan teklifin sona ermesinin sonrasında borsada satmaya
zorlama hükmünün uygulanmasıyla Imperial Tobacco’nun Altadis’in tüm hisselerine
sahip olacağı anlaşılmaktadır. Özetle, Imperial’in Altadis’in tüm hisselerinin tamamını
ilgili borsalarda gerekli hukuki sürecin tamamlanması sonucunda iktisap etmesi
konusunda tarafların anlaştıkları görülmektedir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortak paylarının tümünü veya bir 200
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisini veren araçları
devralması veya kontrol etmesi” Tebliğ kapsamında kabul edilmiştir. Dosya konusu
devralma işleminin tamamlanmasıyla Imperial, Altadis’in kontrolünü hisselerinin
tümüne sahip olmak suretiyle tek başına eline geçirecektir. Bu açıdan bildirim konusu
işlem 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir devralma işlemidir.
1997/1 sayılı Tebliğ bağımsız iki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesini, işleme
taraf olan teşebbüslerin toplam pazar paylarının %25’i ya da toplam cirolarının 25
trilyon TL’yi (25 milyon YTL) aşması halinde izne tabi kılmaktadır. Devralan taraf olan
Imperial’in Türkiye iç pazarına ilişkin 2006 yılına ait cirosu (…………) YTL, vergisiz 210
satış noktalarında ise (……………) YTL olarak gerçekleşmiştir. Devralınan taraf
Altadis’in Türkiye’deki vergisiz gümrük satış mağazalarından elde ettiği 2006 yılına
ait cirosu ise toplam (…………)5 YTL civarındadır. Tarafların ciroları toplamı 25 trilyon
TL eşiğini aştığından ön incelemeye konu olan devralma işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir devralma işlemidir.
H.3.2. Hakim Durum Değerlendirmesi
5 Sigarada (…………) YTL (yaklaşık (…………) Avro) ve puroda (……………) YTL (yaklaşık (…………) Avro).
07-78/970-370
6
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde “hakim durum yaratmaya veya hakim 220
durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bütünü ya da bir kısmında
herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu” doğuracak birleşme ve devralmalar hukuka aykırı bulunarak
yasaklanmıştır.
Vergisiz satış noktalarında Philip Morris yaklaşık %(…) ile lider konumdadır. En yakın
rakip %(…) ile Imperial olurken Altadis’in %(…) civarında payı vardır.
Imperial’ın vergisiz gümrük satış noktalarına sigara dışında az da olsa RYO ve pipo
tütünü satışları bulunmaktadır. 2006 yılında söz konusu satışlar yaklaşık (……..) YTL 230
civarında olmuştur. Altadis’in bu noktalara RYO ve pipo tütünü satışı yoktur. Buna
karşılık Altadis’in bu noktalara tutarı yaklaşık (……….…) YTL olan puro satışı varken,
Imperial’ın puro satışı yoktur. Dolayısıyla tarafların vergisiz satış noktalarındaki
kesişen satışları sadece fabrika üretimi sigaralarla sınırlıdır.
Taraflardan Altadis’in Türkiye’deki faaliyetlerinin vergisiz gümrük satış noktalarında
satışa sunulan sigara ve purolarla sınırlı olması nedeniyle Imperial’in yurt içi pazar
payında herhangi bir değişiklik olmayacaktır. Dolayısıyla, Imperial Türkiye’de yurtiçi
satış noktalarındaki 2006 yılına ilişkin pazar payı olan % (…)’i koruyacak ancak
pazarda yoğunlaşma olmayacaktır. Tarafların yurt içi ve vergisiz gümrük satış 240
noktalarındaki faaliyetleri ve pazar payları özet olarak Tablo.3 ve Tablo.4’de
sunulmaktadır:
Tablo 3:Tarafların Yurt İçi Faaliyetleri ve Pazar Payları (%)
Imperial Altadis
Sigara 1,77 (miktar)
1,57 (değer)
Faaliyeti yok
Tablo 4:Tarafların Vergisiz Gümrük Satış Noktalarındaki Faaliyetleri ve Pazar Payları (%)
Imperial Altadis
Sigara (….) (miktar ve değer) (….) (miktar ve değer)
RYO (Sarma Sigara) (……………) YTL Faaliyeti yok
Pipo tütünü (……………) YTL Faaliyeti yok
Puro Faaliyeti yok (……………) YTL
Vergisiz gümrük satış noktaları pazarındaki paylara bakıldığında ise, taraflardan
Imperial’in sigara satışlarına ilişkin payı % (…) oranında iken, aynı pazarda Altadis’in 250
payı %(…) oranındadır. Başvuru konusu devralma sonrası toplam pazar payı
yaklaşık % (…) oranında olacaktır. Ayrıca, ilgili coğrafi pazarın vergisiz gümrük satış
noktaları ya da genel olarak Türkiye olarak belirlenmesi sonucunda pazar payındaki
artış miktarı hemen hemen aynı olacağından, değerlendirmede esaslı bir değişiklik
olmayacaktır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
260
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
07-78/970-370
7
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirime konu işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy