Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-3-23 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-20/384-168
Karar Tarihi : 05.06.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER : E. Cenk GÜLERGÜN, Hatice ODABAŞ BUBA
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - İstanbul Galenos Ecza Deposu Tic. ve San. A.Ş.
Maslak Mah. E. Büyükdere Cad. N:9 İz-Giz Plaza B Blok No: 79 Şişli
İstanbul
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Korhan YILDIRIM, Av. Elif
Açelya SETKAYA
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : IMS Health Tıbbi İstatistik Ticaret ve Müşavirlik Ltd. Şti.
Gazeteciler Mah. Yazarlar Sok. No: 8 34394 Esentepe/İstanbul
Temsilcileri: Av. Türker YÖNDEM, Av. Hakkı Can YILDIZ, Av. Haşmet
Ozan GÜNER, Av. Batuhan UZEL, Derya GENÇ
Levent Cad. Yeni Sülün Sok. No: 1 34330 1. Levent Beşiktaş/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: IMS Health Tıbbi İstatistik Ticaret ve Müşavirlik Ltd. Şti. tarafından
İstanbul Galenos Ecza Deposu Tic. ve San. A.Ş.’nin faaliyetlerinin zorlaştırıldığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- IMS Health Tıbbi İstatistik Ticaret ve Müşavirlik Ltd. Şti.’nin (IMS) beşeri ilaç ve sağlık
hizmetlerine ilişkin pazar araştırması ve danışmanlık hizmetleri alanında faaliyet gösteren tek
teşebbüs olduğu ve bu nedenle vazgeçilmez muhatap konumunda bulunduğu,
- IMS ile İstanbul Galenos Ecza Deposu Tic. ve San. A.Ş. (Galenos) arasında imzalanan
1.4.2002 tarihli sözleşme ve 1.3.2011 tarihli protokol uyarınca eczanelere satış verilerini IMS’e
düzenli olarak transfer ettikleri,
- Ancak IMS tarafından, Galenos’un anlaşmaya aykırı hareket ettiği gerekçesiyle sözleşmenin
dondurulduğu ve haftalık IMS verilerine erişimlerinin engellendiği
iddia edilmektedir.
(2) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.3.2014 tarih ve 1536 sayı ile intikal eden başvuru
üzerine hazırlanan 14.4.2014 tarih ve 2014-3-23/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 16.4.2014 tarihli
Kurul toplantısında görüşülerek, 14-15/281-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan 27.5.2014 tarih ve 2014-3-23/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; önaraştırma konusuna ilişkin olarak Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
14-20/384-168
2/4
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) IMS ecza depolarının ilaç satış verilerini günlük ve aylık olarak raporlamakta ve başta beşeri
ilaç ve sağlık hizmetleri olmak üzere çeşitli sektörlere yönelik pazar araştırmaları ve
danışmanlık hizmetleri sunmaktadır. Bu kapsamda IMS ile Galenos arasında 1.4.2002 tarihli
sözleşme ve 1.3.2011 tarihli protokol imzalanmıştır. IMS ilaç sektörüne yönelik pazar
araştırmaları pazarında faaliyet gösteren tek teşebbüstür ve bu pazarda hakim durumdadır.
(5) Dosya konusu iddianın Kanun’un 6. maddesi kapsamında mal vermeyi reddetme eylemi olup
olmadığı değerlendirilmelidir. Mal vermeyi reddetme eyleminin rekabet hukuku kapsamında
ihlal olarak kabul edilmesi için, mal vermeyi reddeden teşebbüsün hakim durumda olması
koşulunun yanısıra;
i. Sözleşme konusu mal veya hakkın vazgeçilmez nitelikte olması
ii. Red eyleminin ikincil piyasadaki rekabeti ortadan kaldırması
iii. Eylem için objektif bir gerekçenin olmaması
gerekmektedir.
(6) Dosya mevcudu bilgilere göre 2013 yılının Eylül ayında Abdi İbrahim İlaç Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (Abdi İbrahim) IMS’e başvurarak, aynı yılın Mayıs ve Haziran aylarına ilişkin IMS’in
raporladığı verilerle kendilerinin depolardan doğrudan aldığı veriler arasında fark olduğunu
bildirerek durumun incelenmesini talep etmiştir.1 IMS tarafından konuya ilişkin olarak yapılan
incelemede bazı Abdi İbrahim ürünlerinin satışında, aralarında Galenos’un da bulunduğu 7
ecza deposunun verilerinde önemli farklar olduğu tespit edilmiş ve söz konusu 7 ecza
deposuna yazı yazılarak bu farkın ortaya çıkış nedenleri hakkında bilgi talep edilmiştir.
(7) Yapılan yazışmalar sonucunda (…..) ve (…..) Ecza Depoları ilgili aylardaki verilerdeki farkları
kabul ettiklerini, bu farkın sebeplerini ve tekrarlanmaması için aldıkları tedbirleri belirten yazılı
cevaplarını IMS'e göndermiş ve IMS bu depolardan veri almaya devam etmiştir. Bununla birlikte
konuya ilişkin herhangi bir yazılı açıklama yapmadıkları gerekçesiyle 2014 yılının Şubat ayı
itibarıyla Galenos, (…..) ve (…..) Ecza Depoları’ndan veri alımını durduracağını bildirmiştir.
(8) Dosya kapsamında Galenos yetkilileri tarafından ilaç firmalarıyla sözleşmeler kapsamında
çalışıldığı, IMS ile ilişkilerinin durmuş olmasını dikkate alan firmaların sözleşme yenilememe
yoluna gidebileceği ve bunun da piyasadaki varlıklarını sürdürebilmeleri bakımından ciddi risk
arz ettiği belirtilmektedir. Bu kapsamda Galenos’un ilaç firmalarıyla olan yürürlükteki
sözleşmeleri incelenmiş ve söz konusu dönem (2014 yılının Şubat ayından bu yana) içinde
herhangi bir ilaç firmasının sözleşme yenilemediğine dair bir bulgu elde edilmemiştir.
Galenos’un firmalarla yaptığı toplam (…..) sözleşmenin (…..)’sinin aylık olarak yenilendiği, bu
yenilemelerin ilgili dönemde de sürdüğü görülmüştür. Sözleşmelerden birinin 2014 yılının Nisan
ayında yenilendiği vurgulanmalıdır. Bu tespitler, ilaç firmalarının sözleşmelere ilişkin
kararlarının ecza deposunun IMS ile ilişkisinden bağımsız olarak alındığını göstermektedir.
(9) Dosya kapsamında ayrıca Galenos’un aylık pazar payının 2013 ve 2014 yıllarındaki seyri
incelenmiştir. IMS verilerine göre Galenos’un 2013 yılı aylık pazar payı %(…..) aralığındadır.
2013 yılının Aralık ayında %(…..) olan pazar payının 2014 yılının Ocak ayında %(…..)’ya
düştüğü görülmektedir.2 Galenos tarafından verilen bilgiye göre 2014 yılının Şubat, Mart ve
Nisan aylarına ait pazar payları ise sırasıyla %(…..), %(…..)ve %(…..)olmuştur.
1 Abdi İbrahim tarafından yapılan şirket içi soruşturma sonucunda 318 tıbbi tanıtım temsilcisi ve 35 bölge
müdürünün iş akdi feshedilmiştir. Teşebbüs ayrıca 20.1.2014 tarihinde İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç
duyurusunda bulunmuştur. Konuya ilişkin olarak Sağlık Bakanlığı’nın da inceleme başlattığı belirtilmektedir.
2 IMS’in raporlarında 2014 yılının Şubat ayı itibarıyla Galenos’un satış verilerine yer verilmemesi nedeniyle, veriler
en son Ocak 2014’e aittir.
14-20/384-168
3/4
(10) Galenos’un pazar payında 2014 yılında bir düşüş görülmekle birlikte, bu düşüşün IMS
raporlarında halen yer almakta olduğu Ocak ayında başladığı, ilişkinin dondurulduğu Şubat
ayında ise az da olsa yükseldiği dikkat çekmektedir. Dolayısıyla bu hususun iddiayı
desteklemediği anlaşılmaktadır. Kaldı ki Galenos’un aylık pazar payındaki dalgalanmaların
yalnızca IMS ile ilişkisi bağlamında değerlendirilemeyeceği açıktır.
(11) Hakim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının
Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’un 42. paragrafına göre “Ayrıca, sözleşme yapmayı
reddetme davranışı, hâkim durumdaki teşebbüsün alt pazarda kendisiyle rekabet halinde olan
teşebbüslere yönelik olabileceği gibi kendisiyle rekabet içerisinde bulunmayan müşterilerine
yönelik de olabilmektedir. Burada alt pazar kavramı, sözleşme yapma talebine konu olan
unsurun mal veya hizmet üretiminde girdi olarak kullanıldığı pazarı ifade etmektedir. Hâkim
durumdaki teşebbüsün, sözleşme yapmayı reddettiği teşebbüs ile alt pazarda rekabet ediyor
olması halinde sözleşme yapmayı reddetme davranışının rekabeti kısıtlayıcı sonuçlar ortaya
çıkarması daha muhtemeldir.”
(12) IMS ve Galenos rakip olmadıkları gibi, girdiyi (satış verileri) temin eden Galenos’dur ve bunun
karşılığında IMS Galenos’a ödeme yapmaktadır. Bu çerçevede Galenos’un ikincil pazarda
faaliyet göstermediği anlaşılmaktadır. Ayrıca dosya kapsamında Galenos tarafından IMS’nin
dışlayıcı davranış yoluyla elde edilebileceği olası bir fayda da ortaya konabilmiş değildir.
(13) Galenos tarafından depo verilerine IMS raporlarında yer verilmemesi ve ilaç firmaları
mümessillerinin raporlarda görünmeyen satışlardan prim alamamaları nedeniyle siparişleri
diğer depolara yönlendirmeye çalıştıkları ifade edilmiştir. Ancak dosya kapsamında hangi ilaç
firmaları ile bu nitelikte sorun yaşandığı ve bu mümessillerin hangi ilaç firması adına çalıştıkları
hususları somutlaştırılmamıştır.
(14) Ayrıca IMS tarafından Galenos’a gönderilen yazıda ((…..)ve (…..) Ecza Deposu örneklerinde
olduğu gibi) belirli adımların atılması durumunda Galenos ile sözleşmeyi devam ettirme
iradesinde olduğunun IMS tarafından Galenos’a bildirildiği ve Galenos’un bu yazıya yaklaşık 3
ay sonra cevap verdiği belirtilmelidir.
(15) Son olarak eylem için objektif bir gerekçe bulunup bulunmadığı hususu değerlendirilmelidir.
IMS’in müşterileri olan ilaç firmalarına sunulan raporlarda hatalı veri girişinin yer almasının
IMS’nin ticari itibarına zarar vereceği süphesizdir. Bu hususun IMS bakımından objektif bir haklı
gerekçe teşkil ettiği kanaatine ulaşılmıştır.3
(16) Bu çerçevede dosya konusu eylemin hakim durumun kötüye kullanılması olarak
değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
3 IMS ve Galenos arasında imzalanan 1.4.2002 tarihli sözleşmenin “Eksik Veri Temini” başlıklı 5. maddesinde de
verilerin doğruluğundan Galenos’un sorumlu olduğu, verilerde hata tespit edilmesi halinde IMS’in talebi üzerine,
Galenos’un düzeltilmiş veriyi iki iş günü içinde IMS’e transfer edeceği, verilerin tam, doğru ve zamanında transfer
edilmemesi halinde IMS’in ilgili aylar için hiçbir ödeme yapmayacağı hüküm altına alınmıştır.
14-20/384-168
4/4
J. SONUÇ
(17) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Mehmet Akif ERSİN
Full & Egal Universal Law Academy