Muğla ili Fethiye ilçesinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının faaliyetlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesi - Karar Sayı 13-38/489-213

Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-2-67 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 13-38/489-213
Karar Tarihi : 18.06.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Kenan TÜRK (ikinci Başkan)
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER: Bekir KOCABAŞ, Ekrem SOLMAZ, Nimet KAVAK, Gözde KARABEL
C. ŞİKÂYET EDEN: - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN:
- Behzat Dan. İnş. Tah. ve Tic. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Akdeniz MTSK)
Taşyaka Mah. Bahaşıkman Cad. No:105 Fethiye/Muğla
- Yavuzkar Özel Eğt. Dan. Tur. İnş. Taah. Taş. Tic. Ltd. Şti. (Özel
Fethiye Yavuz MTSK)
Taşyaka Mah. 138. Sokak No:16/1 Fethiye/Muğla
- Özel Fethiye MTSK. ve Eğit. Hiz. Ltd. Şti. (Özel Fethiye MTSK),
Tuzla Mah. S. Demirel Bulvarı 632. Sok. No:12 Fethiye/Muğla
- Özkaptan Tic. Taah. Tur. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Kaptan MTSK)
Kesikkapı Mah. İnönü Bul. No:93 Fethiye/Muğla
- Kervan Bilgisayar Sis. Prog. Tek. Hiz. Özel Öğr. Kur. İth. İhr. San. ve
Tic. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Kervan MTSK),
Taşyaka Mah. 142. Sokak No:3 Fethiye/Muğla
- Gürsoy ORHON (Özel Çağdaş Mert MTSK)
Kemer Beldesi Belen Mah. Kemer/Fethiye/Muğla
- Ziya KARAHAN (gayrifaal-Özel Karahan MTSK)
Merkez Mah. Aydoğmuş Sok. No:6 Dilek Kasabası Çumra/Konya
- Serpil GENÇ (Özel Fethiye Hedef MTSK)
Cumhuriyet Mah. İnönü Bul. No:85 Kemer Beldesi Fethiye/Muğla
(1) E. DOSYA KONUSU: Muğla ili Fethiye ilçesinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının
faaliyetlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesi.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 20.03.2012 tarih ve 2354 sayı ile
giren ve gizlilik talebi bulunan başvuruda özetle;
 Fethiye'de bulunan sürücü kurslarının A2 tipi ehliyetin fiyatını kendi aralarında
anlaşarak sabitlediği,
 A2 tipi ehliyetin Antalya'daki fiyatının 150 TL, Ankara'daki fiyatının 200 TL iken,
Fethiye'deki fiyatının 450 TL olduğu,
 Sürücü kurslarının bu tutardan aşağı inmedikleri, kendi aralarında iki yıldır sözleşme
yaptıklarını ve indirimin söz konusu olmadığını söyledikleri
ifade edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.

13-38/489-213
2/37

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 20.03.2012 tarih ve 2354 sayı ile
giren gizlilik talepli başvuru üzerine hazırlanan 19.04.2012 tarih ve 2012-2-67/İİ sayılı ilk
inceleme raporu, Rekabet Kurulu’nun 25.04.2012 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 12-
22/601-M sayı ile Muğla’nın Fethiye ilçesinde faaliyet gösteren sürücü kursları hakkında
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Yapılan önaraştırma sonucunda hazırlanan
12.07.2012 tarih ve 2012-2-67/ÖA sayılı önaraştırma raporu, Kurul’un 18.07.2012 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve 12-38/1142-M sayı ile Fethiye’de faaliyet gösteren Behzat
Dan. İnş. Tah. ve Tic. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Akdeniz MTSK), Özel Fethiye MTSK. ve Eğit.
Hiz. Ltd. Şti. (Özel Fethiye MTSK), Özkaptan Tic. Taah. Tur. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Kaptan
MTSK), Kervan Bilgisayar Sis. Prog. Tek. Hiz. Özel Öğr. Kur. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
(Özel Fethiye Kervan MTSK), Yavuzkar Özel Eğt. Dan. Tur. İnş. Taah. Taş. Tic. Ltd. Şti.
(Özel Fethiye Yavuz MTSK), Gürsoy ORHON (Özel Çağdaş Mert MTSK), Ziya KARAHAN
(gayrifaal-Özel Karahan MTSK) ve Serpil GENÇ (Özel Fethiye Hedef MTSK) hakkında
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti amacıyla soruşturma
açılmasına karar verilmiştir.
(4) 4054 sayılı Kanun’un 43/2. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına ilişkin karar ve
teşebbüsler ile ilgili olarak ileri sürülen iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi ilgili
taraflara tebliğ edilerek 30 gün içinde ilk yazılı savunmalarını yapmaları talep edilmiştir.
(5) Yürütülen soruşturma sonucunda hazırlanan 18.01.2013 tarih ve 2012-2-67/SR sayılı
Soruşturma Raporu, ilgili taraflara 24.01.2013 ile 01.02.2013 tarihleri arasında tebliğ
edilmiş ve hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerden 30 gün içerisinde ikinci yazılı
savunmalarını göndermeleri talep edilmiştir.
(6) Soruşturma heyeti tarafından hazırlanan 18.03.2013 tarih ve 2012-2-67/EG sayılı Ek
Görüş, 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca Kurul üyeleri ile hakkında soruşturma
yürütülen teşebbüslere 20.03.2013 ile 01.04.2013 tarihleri arasında tebliğ edilerek üçüncü
yazılı savunmalar istenmiştir. Haklarında soruşturma yürütülen taraflardan Özel Fethiye
Hedef MTSK’nın üçüncü yazılı savunmasında sözlü savunma talebinde bulunması üzerine
Rekabet Kurulu’nun 09.05.2013 tarih ve 13-27/375-M sayılı kararı ile 18.06.2013 tarihinde
taraf temsilcilerinin katılımıyla sözlü savunma toplantısı yapılmış ve dosya mevcudu
18.06.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek 13-38/489-213 sayı ile nihai karar
verilmiştir.
(7) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
 Muğla ili Fethiye ilçesi sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmetleri pazarında
faaliyet gösteren Behzat Dan. İnş. Tah. ve Tic. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Akdeniz
MTSK), Özel Fethiye MTSK. ve Eğit. Hiz. Ltd. Şti. (Özel Fethiye MTSK), Özkaptan
Tic. Taah. Tur. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Kaptan MTSK), Kervan Bilgisayar Sis. Prog.
Tek. Hiz. Özel Öğr. Kur. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Kervan MTSK),
Yavuzkar Özel Eğt. Dan. Tur. İnş. Taah. Taş. Tic. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Yavuz
MTSK), Gürsoy ORHON (Özel Çağdaş Mert MTSK), Ziya KARAHAN (gayrifaal-Özel
Karahan MTSK) ve Serpil GENÇ’in (Özel Fethiye Hedef MTSK) rekabeti bozucu
anlaşma yapmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettikleri,
 Yapılan anlaşmanın fiyat tespitine yönelik olması nedeniyle kartel olarak
nitelendirebileceği,
 Bu çerçevede, kartele taraf olduğu tespit edilen Behzat Dan. İnş. Tah. ve Tic. Ltd.
Şti. (Özel Fethiye Akdeniz MTSK), Özel Fethiye MTSK. ve Eğit. Hiz. Ltd. Şti. (Özel
Fethiye MTSK), Özkaptan Tic. Taah. Tur. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Kaptan MTSK),
Kervan Bilgisayar Sis. Prog. Tek. Hiz. Özel Öğr. Kur. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.
13-38/489-213
3/37

(Özel Fethiye Kervan MTSK), Yavuzkar Özel Eğt. Dan. Tur. İnş. Taah. Taş. Tic. Ltd.
Şti. (Özel Fethiye Yavuz MTSK), Gürsoy ORHON (Özel Çağdaş Mert MTSK), Ziya
KARAHAN (gayrifaal-Özel Karahan MTSK) ve Serpil GENÇ’e (Özel Fethiye Hedef
MTSK) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16. maddesinin 3.
fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim
Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”
uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraflar
(8) Dosya kapsamında Muğla’nın Fethiye ilçesinde faaliyet gösteren sürücü kursları
incelemeye konu edilmiştir. Anılan kurslar sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmeti
vermektedir. Fethiye ilçesinde Özel Çağdaş Mert MTSK, Özel Fethiye MTSK, Özel Fethiye
Akdeniz MTSK, Özel Fethiye Kervan MTSK, Özel Fethiye Kaptan MTSK, Özel Fethiye
Yavuz MTSK ve Özel Fethiye Hedef MTSK faaliyet göstermekte olduğu anlaşılmıştır. Özel
Karahan MTSK, Fethiye’deki faaliyetlerine 10.01.2012 tarihi itibarıyla son vermiş olup, bu
tarihten sonra anılan sürücü kursunun faaliyet gösterdiği binada Özel Fethiye Hedef MTSK
faaliyet göstermeye başlamıştır. Fethiye’de faaliyet gösteren sürücü kursları arasında
imzalanan 23.05.2011 tarihli Sözleşme ile 24.10.2011 tarihli Ek Protokol’ün Ziya
KARAHAN tarafından Özel Karahan MTSK adına imzalanmış olması sebebiyle Özel
Karahan MTSK da soruşturma kapsamına dâhil edilmiştir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(9) 2918 Karayolları Trafik Kanunu’nun 41/d maddesi uyarınca sürücü adayları, Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içerisinde motorlu taşıt kullanabilmek için sürücü kurslarında eğitim
almak ve eğitimden sonra düzenlenen sınavları başarı ile geçmek durumundadırlar.
Sürücü ehliyeti almak isteyen bir kişi için, söz konusu sürücü kurslarında eğitim alınması
kanunen zorunlu olduğundan, kurslar tarafından verilen bu hizmetin herhangi bir ikamesi
bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgili ürün pazarı “sürücü adaylarına yönelik özel öğretim
hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(10) Soruşturmanın, Fethiye ilçesindeki sürücü kurslarının faaliyetlerine yönelik olarak açılması
nedeniyle, dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Muğla ili Fethiye ilçesi” olarak
belirlenmiştir.
I.2.3. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler ve Teşebbüs Yetkilileriyle Yapılan
Görüşmeler
(11) Dosya kapsamında Özel Fethiye Akdeniz MTSK, Özel Fethiye MTSK, Özel Fethiye
Kaptan MTSK, Özel Fethiye Kervan MTSK ve Özel Fethiye Yavuz MTSK ve Özel Fethiye
Hedef MTSK’da yerinde inceleme yapılmış ve Fethiye İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Özel
Öğretim Bölümü Şube Müdürü Akif USTA ile görüşülmüştür. Ayrıca önaraştırma
aşamasında yukarıda yer verilen sürücü kursları ile birlikte Özel Fethiye Hedef Motorlu
Taşıt Sürücüleri Kursu (Özel Fethiye Hedef MTSK) ve Özel Çağdaş Mert Motorlu Taşıt
Sürücüleri Kursu’ndan (Özel Çağdaş Mert MTSK) bilgi talep edilmiştir. Teşebbüslerden
talep edilen bilgiler 29.06.2012 tarih ve 5259 sayı, 02.07.2012 tarih ve 5285 sayı,
02.07.2012 tarih ve 5288 sayı, 04.07.2012 tarih ve 5365 sayı, 04.07.2012 tarih ve 5378
sayı ile 06.07.2012 tarih ve 5443 sayılı yazılar ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
13-38/489-213
4/37

I.2.3.1 Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(12) Soruşturma sürecinde Özel Fethiye Kervan MTSK yetkilisi Mehmet ATLI’nın odasında
yapılan yerinde incelemede 25.05.2010 tarihli Sözleşme elde edilmiştir. Söz konusu
sözleşme aşağıda yer almaktadır:
SÖZLEŞME
1- İlçemizde bulunan altı adet MTSK. kurucu temsilcileri İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü
gözetiminde, MTSK. larda uygulanacak olan ders saati ücretlerini belirlemek amacı ile
toplanmış ve aşağıdaki kararlar alınmıştır.
2- MTSK. kurucu temsilcileri her ayın 1. haftası cumartesi günü Saat:……. de aşağıdaki
MTSK. İmza listesindeki sıraya göre kurumun birinde, fikir alışverişi ve sözleşmede belirtilen
maddelerin uygulanmasının takibi ve denetleme yöntemleri ile ilgili çalışmalar yapmak amacı
ile toplantı yapılacaktır.
3- Her MTSK Kurucu temsilcisinin imzası ile 5.000,00(beşbinTürkLirası) hamiline yazılı senet
in arka kısmında hangi şartlarda kullanılabileceği yazılı senet alınır.
4- Belirlenen fiyat tarifesine uymayanlara, tespit edildiği takdirde, en az 4 MTSK temsilcisi ile
birlikte Milli Eğitim Müdür ü yada MTSK Şube müdürünün alacağı ortak karar gereği, bu
sözleşme ile birlikte İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne teslim edilen 5.000,00TL lik senet, karara
uymayan kurumdan tahsil edilip, eşit miktara (6 ya(altı) bölünerek diğer 5 MTSK ve İlçe Milli
Eğitim Müdürlüğüne (Bağış olarak) paylaştırılacaktır.
5- Bu sözleşme üç(3) yıl için geçerlidir. Uygulama tarihleri 01/06/2010 - 01/06/2013 yılları
arası olacaktır.
6- Fiyat tarifeleri her yıl mayıs ayında toplantı yapılarak ortak kararla belirlenip, ilan toplu
olarak tek liste halinde yapılacaktır.
7- 01.06.2010 tarihinden önce alınan kayıtlar (örneğin B+A2 görüşmesi yapılmış; eğitimleri
devam eden yada ana sertifikasının (örnekte B nin) sınavları devam eden kursiyerler, fark A2
alacak olmaları durumunda kursiyerlere MTSK yetkilileri isterlerse eski fiyattan uygulama
yapılabilecektir) bu sözleşme kapsamı dışındadır,
8- Uygulanacak fiyatlar aşağıdaki gibi olacaktır. (01/06/2010-01/06/2011 tarihleri arasında)

FİYAT LİSTESİ
BELGE ÜCRET BELGE ÜCRET BELGE ÜCRET
A2 SINIFI 300,00TL B-E-C-H den A2 250,00TL H SINIFI 500,00TL
B SINIFI 500,00TL A1-A2 den B 400,00TL B den E 500,00TL
E SINIFI 700,00TL A1-A2 den E 500,00TL C den E 300,00TL
F den B 400,00TL F den E 500,00TL

9- Fiyatlar her MTSK da 40x60 cm boyutlarında bir panoda ilan edilecektir.
10- Sözleşmedeki maddeleri MTSK kurucu temsilcileri ile İlçe Milli Eğitim Müdürü
gözetiminde imza altına alınmış , 11(Onbir) maddeden ibarettir.
11- Uyuşmazlık durumunda Fethiye mahkemeleri ve İcra daireleri yetkilidir.


13-38/489-213
5/37

Tarih: 25/05/2010
Sözleşmeye uyma taahhüdünde bulunan kurum ve yetilisinin
Kurum Adı Yetkili (temsilcisi) İmza1
Akdeniz MTSK K.Temsilcisi Behzat AKDOLUN
Fethiye MTSK K.Temsilcisi Mehmet PEKEL
Kaptan MTSK K.Temsilcisi Bekir YILMAZ
Kervan MTSK K.Temsilcisi Mehmet ATLI
Ç. Mert MTSK K.Temsilcisi Gürsoy ORHON
Yavuz MTSK K.Temsilcisi Adem KARPUZ
(13) Özel Fethiye Kervan MTSK yetkilisi Mehmet ATLI’nın odasında yapılan yerinde
incelemede 25.05.2010 tarihli Sözleşme’de yer alan fiyatlara ilişkin hükümlerin ihlal
edilmesi durumunda uygulamaya konulacağı belirtilen ve Sözleşme’de imzası bulunan
Mehmet ATLI, Behzat AKDOLUN, Bekir YILMAZ, Adem KARPUZ, Mehmet PEKEL ve
Gürsoy ORHON’a ait 25.05.2010 tarihli 5.000 TL’lik senetler elde edilmiştir.
(14) Önaraştırma sürecinde Özel Fethiye Yavuz MTSK yetkilileri Adem KARPUZ ve Yavuz
KARPUZ’un odalarında yapılan yerinde incelemede ve 19.06.2012 tarihinde Özel Fethiye
Akdeniz MTSK yetkilisi Behzat AKDOLUN’un odasında yapılan yerinde incelemede Özel
Fethiye Akdeniz MTSK, Özel Fethiye MTSK, Özel Fethiye Kaptan MTSK, Özel Fethiye
Kervan MTSK, Özel Fethiye Çağdaş Mert MTSK ve Özel Fethiye Yavuz MTSK
temsilcilerinin isimlerinin yer aldığı ve 28.05.2010 tarihli Batı Akdeniz Gazetesi’nde
yayınlanan kurs ücretleri fiyat listesine ulaşılmıştır.

1 Özel Fethiye Kervan MTSK’da yapılan incelemede elde edilen 25.05.2010 tarihli Sözleşme’nin her iki
nüshasının da altı sürücü kursu yetkilisinin tamamı tarafından imzalandığı görülmüştür.
FETHİYE İLÇESİ
MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ KURSLARI
Fethiye ilçesinde faaliyet göstermekte olan MEB. Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri
Kurslarında 01.06.2010 – 31.05.2011 tarihleri arasında uygulanacak olan kurs ücretleri
listesidir.
BELGE SINIFI
A2
B
E
TOPLAM ÜCRET (K.D.V. Dahil)
300,00 TL
500,00 TL
700,00 TL
H 500,00 TL
D 700,00 TL
A1, A2, F’den B’ye 400,00 TL
A1, A2, F’den E’ye 500,00 TL
B’den E’ye 500,00 TL
C’den E’ye 300,00 TL
B, C, D, E’den A2’ye 250,00 TL
Tabloda belirtilen ücretlere K.D.V. Dahil olup; sınav harçları, kitapçık ücretleri, sınav
komisyon ücretleri, basılı evrak bedelleri dahil değildir. Bu ücretler her adaydan ayrı ayrı
tahsil edilecektir.
13-38/489-213
6/37

(15) Yukarıda yer verilen ilandaki fiyatların 25.05.2010 tarihli Sözleşme’de kararlaştırılan
fiyatlarla aynı olduğu anlaşılmıştır2.
(16) Önaraştırma kapsamında Özel Fethiye Kervan MTSK yetkilisi Mehmet ATLI’nın odasında
yapılan yerinde incelemede 23.05.2011 tarihli Sözleşme elde edilmiştir. Teşebbüste söz
konusu sözleşmenin dokuz adet nüshası bulunmuştur. Bu nüshalar arasındaki tek fark her
bir nüshanın değişik kurs yetkilileri tarafından imzalanmış olmasıdır. Söz konusu sözleşme
aşağıda yer almaktadır:
SÖZLEŞME
1- İlçemizde bulunan yedi adet MTSK. kurucu temsilcileri İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü
gözetiminde, MTSK. larda uygulanacak olan ders saat ücretlerini belirlemek amacı ile
toplanmış ve aşağıdaki kararlar alınmıştır.
2- MTSK. kurucu temsilcileri sözleşmenin ihlaline yönelik herhangi bir bilgi yada belgeye
ulaşma durumunda, müsait olan kurumun birisinde toplanarak konu değerlendirilecek, ihlali
gerçekleştiren kurum hakkında en az 4 kurumun kurucu temsilcisinin kanaati yönünde karar
alınacak, bahse konu kurum a ait taahhüt senetleri işleme konulmak üzere İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğünün bilgisi dahilinde işlem yapılacaktır.
3- Her MTSK Kurucu temsilcisinin imzası ile 2010 yılı için İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne
emanete bırakılan 5.000,00(beşbinTürkLirası) hamiline yazılı senet e ilave olarak
10.000TL(onbinTürkLirası) hamiline yazılı, arka kısmında hangi şartlarda kullanılabileceği
yazılı senet alınarak İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne teslim edilecektir.
4- Belirlenen fiyat tarifesine uymayanlara,İlk defa tespit edildiği takdirde, en az 4 MTSK
temsilcisi ile birlikte Milli Eğitim Müdür ü yada MTSK Şube müdürünün alacağı ortak karar
gereği, bu sözleşme ile birlikte İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne teslim edilen
5.000,00TL+10.000TL=15.000TL lik senetler, karara uymayan kurumdan tahsil edilip,
5.000TL si sözleşme ihlalini tespit eden kuruma 10.000TLsi ise eşit miktarda bölünerek diğer
MTSK temsilcilerine ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne (Bağış olarak) paylaştırılacaktır, Aynı
kurum ikinci defa sözleşme ihlali yapacak olursa ve tespit edildiği takdirde, diğer bütün kurum
temsilcilerinin imzası ile; İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne, Maliyeye ve Sosyal Güvenlik
Kurumuna, bahse konu kurumun denetlenmesi için dilekçe yazılarak müfettiş istenecektir.
5- Bu sözleşme iki(2) yıl için geçerlidir. Uygulama tarihleri 01/06/2011 - 01/06/2013 yılları
arası olacaktır.
6- Fiyat tarifeleri her yıl mayıs ayında toplantı yapılarak ortak kararla belirlenip, ilan toplu
olarak tek liste halinde yapılacaktır.
7- Uygulanacak fiyatlar aşağıdaki gibi olacaktır. (01/06/2011-01/06/2012 tarihleri arasında)



2 25.05.2010 tarihli Sözleşme ile 28.05.2010 tarihli gazete ilanı arasında kayda değer sayılamayacak bir fark
bulunmaktadır. Şöyle ki 25.05.2010 tarihli Sözleşme’de A1-A2 den B’ye 400 TL ve A1-A2 den E’ye 500TL
olarak belirlenmişken 28.05.2010 tarihli ilanda A1, A2, F den B’ye 400 TL, A1, A2, F den E’ye ise 500TL
olarak ilan edilmiştir.
Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Temsilcileri
Akdeniz MTSK K.Temsilcisi Behzat AKDOLUN
Fethiye MTSK K.Temsilcisi Mehmet PEKEL
Kaptan MTSK K.Temsilcisi Bekir YILMAZ
Kervan MTSK K.Temsilcisi Mehmet ATLI
Ç. Mert MTSK K.Temsilcisi Gürsoy ORHON
Yavuz MTSK K.Temsilcisi Adem KARPUZ
13-38/489-213
7/37

FİYAT LİSTESİ
BELGE ÜCRET BELGE ÜCRET BELGE ÜCRET
A2 SINIFI 500,00TL B-E-C-D den A2 450,00TL D SINIFI 1100,00TL
B SINIFI 750,00TL A1-A2-F den B 600,00TL B den E 800,00TL
E SINIFI 1100,00TL A1-A2-F den E 900,00TL C den E 600,00TL
H SINIFI 750,00TL
8- Fiyatlar her MTSK da 40x60 cm boyutlarında bir panoda ilan edilecektir.
9- sözleşmedeki maddeleri MTSK kurucu temsilcileri ile imza altına alınmış, 10(on)
maddeden ibarettir.
10- Uyuşmazlık durumunda Fethiye mahkemeleri ve İcra daireleri yetkilidir.
Tarih: 23/05/2011
Sözleşmeye uyma taahhüdünde bulunan kurum ve yetilisinin
Kurum Adı Yetkili (temsilcisi) Cep tel İmza3
Akdeniz MTSK K.Temsilcisi Behzat AKDOLUN ……..
Fethiye MTSK K.Temsilcisi Mehmet PEKEL ……..
Kaptan MTSK K.Temsilcisi Bekir YILMAZ ……..
Kervan MTSK K.Temsilcisi Mehmet ATLI ……..
Ç. Mert MTSK K.Temsilcisi Gürsoy ORHON ……..
Yavuz MTSK K.Temsilcisi Adem KARPUZ ……..
Karahan MTSK K.Temsilcisi Ziya KARAHAN ……..
(17) Özel Fethiye Kervan MTSK yetkilisi Mehmet ATLI’nın odasında yapılan yerinde
incelemede 24.10.2011 tarihli Ek Protokol elde edilmiştir. Teşebbüste söz konusu
protokolün yedi adet nüshası bulunmuş olup anılan protokol aşağıda yer almaktadır4:
EK PROTOKOL
1- İlçemizde bulunan yedi adet MTSK. kurucu temsilcileri ile 23/05/2011 tarihinde yapılan
protokole ek olarak yapılmış protokoldür.
2- MTSK. kurucu temsilcileri sözleşmenin ihlaline yönelik herhangi bir bilgi yada belgeye
ulaşma durumunda, müsait olan kurumun birisinde toplanarak konu değerlendirilecek, ihlali
gerçekleştiren kurum hakkında en az 4 kurumun kurucu temsilcisinin kanaati yönünde karar
alınacak, bahse konu kurum a ait taahhüt senetleri işleme konulmak üzere İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğünün bilgisi dahilinde işlem yapılacaktır.
3- 23/05/2011 tarihinde yapılan, 01/06/2011 – 01/06/2013 yılları arası uygulamak amacı ile
İlçemizde bulunan MTSK temsilcileri ile yapılmış protokol’e ek olarak bu protokol yapılmıştır.
4- 23.10.2011 tarihi itibarı ile haksız rekabet fiyatlarda farklılık uygulayan MTSK ya asıl
protokol gereği belirlenerek imzalanan 15.000TL senetler acilen işleme konulacaktır.
5- Fiyatlarla ilgili 22/10/2011 tarihine kadar yapılan indirim anlaşmazlıkları dikkate
alınmayacak, bu tarih itibarı ile Belirlenen fiyat tarifesine uymayanlara, İlk defa tespit edildiği

3 Tüm sözleşme nüshaları birlikte incelendiğinde Sözleşme’de adı geçen kurs temsilcilerinin tamamının
Sözleşme’yi imzaladığı görülmüştür.
4 Yerinde inceleme esnasında elde edilen toplam yedi adet Ek Protokol nüshasından birinde diğer teşebbüs
yetkililerine ilaveten Hasan KUZUCU’nun ismi el yazısı ile eklenmiş olup şahsın söz konusu nüshada imzası
bulunmamaktadır.
13-38/489-213
8/37

takdirde, en az 4 MTSK temsilcisinin onayı ile 15.000TL lik senetler, karara uymayan
kurumdan tahsil edilip, 5.000TL si sözleşme ihlalini tespit eden kuruma 10.000TLsi ise eşit
miktarda bölünerek diğer MTSK temsilcilerine ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne (Bağış olarak)
paylaştırılacaktır, Aynı kurum ikinci defa sözleşme ihlali yapacak olursa ve tespit edildiği
takdirde, diğer bütün kurum temsilcilerinin imzası ile; İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne, Maliyeye
ve Sosyal Güvenlik Kurumuna, bahse konu kurumun denetlenmesi için dilekçe yazılarak
müfettiş istenecektir.
6- Bu sözleşme iki(2) yıl için geçerlidir. Uygulama tarihleri 01/06/2011 - 01/06/2013 yılları
arası uygulanacak olan sözleşme ile aynı tarihler arasında olacaktır.
7- Uygulanacak fiyatlar aşağıdaki gibi olacaktır. (01/06/2011-01/06/2012 tarihleri arasında)
FİYAT LİSTESİ
BELGE ÜCRET BELGE ÜCRET BELGE ÜCRET
A2 SINIFI 500,00TL B-E-C-D den A2 450,00TL D SINIFI 1100,00TL
B SINIFI 750,00TL A1-A2-F den B 600,00TL B den E 800,00TL
E SINIFI 1100,00TL A1-A2-F den E 900,00TL C den E 600,00TL
H SINIFI 750,00 TL
8- Sözleşmedeki maddeleri MTSK kurucu temsilcileri ile imza altına alınmış, 9(dokuz)
maddeden ibarettir.
9- Uyuşmazlık durumunda Fethiye mahkemeleri ve İcra daireleri yetkilidir.
Not: MTSK ların toplantı ve denetim organizelerini periyodik olarak 2 mtsk temsilcisinin
yapmasına karar verilmiştir. İlk temsilciler aşağıdaki iki temsilci olacaktır.
1)Mehmet PEKEL… ……. 2) Adem KARPUZ imza
Tarih: 24/10/2011
Sözleşmeye uyma taahhüdünde bulunan kurum ve yetilisinin
Kurum Adı Yetkili (temsilcisi) Cep tel İmza5
Akdeniz MTSK K.Temsilcisi Behzat AKDOLUN …………
Fethiye MTSK K.Temsilcisi Mehmet PEKEL …………
Fethiye MTSK K.Temsilcisi Ramazan UZUN …………
Kaptan MTSK K.Temsilcisi Bekir YILMAZ …………
Kervan MTSK K.Temsilcisi Mehmet ATLI …………
Ç. Mert MTSK K.Temsilcisi Gürsoy ORHON …………
Yavuz MTSK K.Temsilcisi Adem KARPUZ …………
Karahan MTSK K.Temsilcisi Ziya KARAHAN …………

(18) Özel Fethiye Kervan MTSK yetkilisi Mehmet ATLI’nın odasında yapılan yerinde
incelemede 23.05.2011 tarihli Sözleşme’de yer alan fiyatlara ilişkin hükümlerin ihlal
edilmesi durumunda uygulamaya konulacağı belirtilen ve Sözleşme’de imzası bulunan
Mehmet ATLI, Behzat AKDOLUN, Bekir YILMAZ, Adem KARPUZ, Mehmet PEKEL, Ziya
KARAHAN ve Gürsoy ORHON’a ait 10.000 TL’lik senetler ile Ziya KARAHAN’a ait 5.000
TL’lik senet elde edilmiştir.

5 Ek Protokolde tüm katılımcıların imzası bulunmaktadır.
13-38/489-213
9/37

(19) Önaraştırma kapsamında Özel Fethiye Yavuz MTSK yetkilileri Adem KARPUZ ve Yavuz
KARPUZ’un odalarında yapılan yerinde incelemede, yukarıda yer verilen 23.05.2011 tarihli
Sözleşme elde edilmiştir.
(20) Özel Fethiye Yavuz MTSK’da yapılan yerinde incelemede ayrıca 20.05.2011 tarihli Batı
Akdeniz Gazetesi’nde yayımlanan “Fethiye İlçesi Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursları-Fethiye
ilçesinde faaliyet göstermekte olan MEB Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursları’nda
01.06.2011-31.05.2012 tarihleri arasında uygulanacak olan kurs ücretleri listesidir” başlıklı
fiyat ilanı elde edilmiştir. Anılan fiyat ilanının altında Özel Fethiye MTSK, Özel Fethiye
Kaptan MTSK, Özel Fethiye Akdeniz MTSK, Özel Fethiye Yavuz MTSK, Özel Fethiye
Kervan MTSK, Özel Çağdaş Mert MTSK ve Özel Karahan MTSK temsilcilerinin isimleri yer
almaktadır. Batı Akdeniz Gazetesi’nin 20.05.2011 tarihli sayısında yayımlanan söz konusu
fiyat ilanı 19.06.2012 tarihinde Özel Fethiye Akdeniz MTSK yetkilisi Behzat AKDOLUN’un
odasında ve Özel Fethiye MTSK Müdürü Kadir EYCE’nin odasında yapılan yerinde
incelemelerde de elde edilmiştir. Söz konusu fiyat listesi aşağıda sunulmaktadır:
FETHİYE İLÇESİ
MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ KURSLARI
Fethiye ilçesinde faaliyet göstermekte olan MEB. Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri
Kurslarında 01.06.2011 – 31.05.2012 tarihleri arasında uygulanacak olan kurs ücretleri
listesidir.
BELGE SINIFI
A2
B
E
TOPLAM ÜCRET (K.D.V. Dahil)
500,00 TL
750,00 TL
1.100,00 TL
H 750,00 TL
D 1.100,00 TL
A1, A2, F’den B’ye 600,00 TL
A1, A2, F’den E’ye 900,00 TL
B’den E’ye 800,00 TL
C’den E’ye 600,00 TL
B, C, D, E’den A2’ye 450,00 TL
Tabloda belirtilen ücretlere K.D.V. Dahil olup; sınav harçları, kitapçık ücretleri, sınav
komisyon ücretleri, basılı evrak bedelleri dahil değildir. Bu ücretler her adaydan ayrı ayrı
tahsil edilecektir.
13-38/489-213
10/37

(21) Yukarıda sunulan fiyat listesinin incelenmesinden ilan edilen fiyatların 23.05.2011 tarihli
Sözleşme ve 24.10.2011 tarihli Ek Protokol’de belirlenen fiyatlarla aynı olduğu tespit
edilmiştir.
(22) Soruşturma sürecinde Özel Fethiye Kervan MTSK yetkilisi Mehmet ATLI’nın odasında,
Özel Fethiye Yavuz MTSK yetkilileri Adem KARPUZ ve Yavuz KARPUZ’un odasında ve
Özel Fethiye Hedef MTSK kurucusu Serpil GENÇ ve Yılmaz ÖZKAN’ın bilgisayarında ve
odasında yapılan yerinde incelemelerde 25.05.2012 tarihli Ek Protokol elde edilmiştir.
Anılan belgelerde teşebbüs yetkililerinin imzası bulunmamakta olup sadece isimleri yer
almaktadır. 25.05.2012 tarihli Ek Protokol aşağıda sunulmaktadır:
EK PROTOKOL
1- İlçemizde bulunan yedi adet MTSK. kurucu temsilcileri ile 23/05/2011 tarihinde yapılan
protokole ek olarak yapılmış protokoldür.
2- MTSK. kurucu temsilcileri sözleşmenin ihlaline yönelik herhangi bir bilgi yada belgeye
ulaşma durumunda, müsait olan kurumun birisinde toplanarak konu değerlendirilecek, ihlali
gerçekleştiren kurum hakkında en az 4 kurumun kurucu temsilcisinin kanaati yönünde karar
alınacak, bahse konu kurum a ait taahhüt senetleri işleme konulmak üzere İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğünün bilgisi dahilinde işlem yapılacaktır.
3- 23/05/2011 tarihinde yapılan, 01/06/2011 – 01/06/2013 yılları arası uygulamak amacı ile
İlçemizde bulunan MTSK temsilcileri ile yapılmış protokol’e ek olarak bu protokol yapılmıştır.
4- 23.10.2011 tarihi itibarı ile haksız rekabet fiyatlarda farklılık uygulayan MTSK ya asıl
protokol gereği belirlenerek imzalanan 15000TL senetler acilen işleme konulacaktır.
5- Fiyatlarla ilgili 22/10/2011 tarihine kadar yapılan indirim anlaşmazlıkları dikkate
alınmayacak, bu tarih itibarı ile Belirlenen fiyat tarifesine uymayanlara, İlk defa tespit edildiği
takdirde, en az 4 MTSK temsilcisinin onayı ile 15.000TL lik senetler, karara uymayan
kurumdan tahsil edilip, 5.000TL si sözleşme ihlalini tespit eden kuruma 10.000TLsi ise eşit
miktarda bölünerek diğer MTSK temsilcilerine ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne (Bağış olarak)
paylaştırılacaktır, Aynı kurum ikinci defa sözleşme ihlali yapacak olursa ve tespit edildiği
takdirde, diğer bütün kurum temsilcilerinin imzası ile; İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne, Maliyeye
ve Sosyal Güvenlik Kurumuna, bahse konu kurumun denetlenmesi için dilekçe yazılarak
müfettiş istenecektir.
6- Bu sözleşme iki(2) yıl için geçerlidir. Uygulama tarihleri 01/06/2011 - 01/06/2013 yılları
arası uygulanacak olan sözleşme ile aynı tarihler arasında olacaktır..
7- Uygulanacak fiyatlar aşağıdaki gibi olacaktır. (01/06/2012-01/06/2013 tarihleri arasında)



Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Temsilcileri
Fethiye MTSK K.Temsilcisi Mehmet PEKEL
Kaptan MTSK K.Temsilcisi Bekir YILMAZ
Akdeniz MTSK K.Temsilcisi Behzat AKDOLUN
Yavuz MTSK K.Temsilcisi Adem KARPUZ
Kervan MTSK K.Temsilcisi Mehmet ATLI
Ç. Mert MTSK K.Temsilcisi Gürsoy ORHON
Karahan MTSK K.Temsilcisi Ziya KARAHAN
13-38/489-213
11/37

FİYAT LİSTESİ
BELGE ÜCRET BELGE ÜCRET BELGE ÜCRET
A2 SINIFI 600,00TL B-E-C-D den A2 550,00TL D SINIFI 1400,00TL
B SINIFI 900,00TL A1-A2-F den B 700,00TL B den E 900,00TL
E SINIFI 1400,00TL A1-A2-F den E 1000,00TL C den E 700,00TL
H SINIFI 900,00 TL
8- Sözleşmedeki maddeleri MTSK kurucu temsilcileri ile imza altına alınmış, 9(dokuz)
maddeden ibarettir.
9- Uyuşmazlık durumunda Fethiye mahkemeleri ve İcra daireleri yetkilidir.
Tarih: 25/05/2012
Sözleşmeye uyma taahhüdünde bulunan kurum ve yetilisinin
Kurum Adı Yetkili (temsilcisi) Cep tel İmza
Akdeniz MTSK K.Temsilcisi Behzat AKDOLUN ………….
Fethiye MTSK K.Temsilcisi Mehmet PEKEL ………….
Fethiye MTSK K.Temsilcisi Ramazan UZUN
Kaptan MTSK K.Temsilcisi Bekir YILMAZ ………….
Kervan MTSK K.Temsilcisi Mehmet ATLI ………….
Ç. Mert MTSK K.Temsilcisi Gürsoy ORHON ………….
Yavuz MTSK K.Temsilcisi Adem KARPUZ ………….
Hedef MTSK K.Temsilcisi Serpil GENÇ ………….
(23) Soruşturma kapsamında 30.07.2012 tarihinde Özel Fethiye Hedef MTSK Kurucusu Serpil
GENÇ ve Kurs Müdürü Yılmaz ÖZKAN’ın odalarında ve bilgisayarlarında yerinde inceleme
yapılmıştır. Yapılan yerinde incelemede Özel Fethiye Hedef MTSK’nın idare ofisi olarak
kullanılan odasının duvarında “Fethiye İlçesi Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursları- Fethiye
İlçesinde faaliyet göstermekte olan MEB Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursları
01.06.2011-31.05.2012 tarihleri arasında uygulanacak olan kurs ücretleri listesidir” başlıklı
fiyat ilanı, odanın kurs koridoruna bakan camında ise 25.05.2012 tarihinde hazırlandığı
anlaşılan “Ek Protokol” başlıklı belge ile “2012 Yılı Fiyat Listesi” ve “2012 Yılı Fark
Ücretleri” başlıklarını taşıyan iki tablonun bulunduğu bir belgenin asılı olduğu tespit
edilmiştir.
(24) Kursa ait bilgisayar üzerinden Serpil GENÇ’e ait elektronik posta hesabında yapılan
incelemede, 25.05.2012 tarihinde Özel Fethiye Kervan MTSK yetkilisi Mehmet ATLI
tarafından Özel Fethiye Yavuz MTSK, Özel Fethiye Kaptan MTSK ve Özel Fethiye Hedef
MTSK ile Ufuk PEKEL’e gönderilen “2012 Yılı Sürücü Kursu Fiyatları” başlıklı elektronik
postaya ulaşılmış olup söz konusu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Merhaba ;
Bu günkü toplantıda 2012 yılında kursiyer görüşmelerinde kullanılmak üzere
kararlaştırmış olduğumuz fiyatlar ekli dosyada görüşlerinize sunulmaktadır.
Hepimiz için hayırlı olması dileği ile.
Selamlar.
Mehmet ATLI
Fethiye Kervan Sürücü Kursu”
Anılan elektronik postanın ekinde ise yukarıda yer verilen 25.05.2012 tarihli Ek Protokol
bulunmaktadır.

13-38/489-213
12/37

I.2.3.2. Teşebbüs Yetkilileriyle Yapılan Görüşmeler
(25) Önaraştırma sürecinde raportörler tarafından 19.06.2012 tarihinde (…..) MTSK yetkilisi
(…..) ile görüşme yapılmıştır. Söz konusu görüşmede (…..) tarafından:
 Yasal olarak sürücü kurslarının her kursiyere teorik derslerin dışında 20-45 saat
direksiyon eğitimi vermesi gerektiği,
 Buna rağmen Fethiye’de 180 TL’ye kursiyer kaydının yapıldığı dönemler olduğu,
 Bu fiyatlarla bir kursun ayakta kalabilmesi ve yasalara uygun şekilde eğitim
verebilmesinin mümkün olmadığı,
 Fethiye’de bulunan sürücü kursu sayısının fazla olduğu, buna karşılık Özel Fethiye
Kervan MTSK’nın kursiyer kaydının az olduğu dikkate alındığında gelirlerinin
personel ve kira gibi sabit giderleri dahi karşılayamaz hale geldiği,
 Sürücü kurslarının yaygın olarak karşılaştığı hususlardan birinin kursiyerlerin kursa
devam etmeksizin sadece belge üzerinden ehliyet almak istemesi olduğu, bu tür bir
piyasa yapısının bulunduğu sektörde sürücü kurslarının Milli Eğitim mevzuatına
uygun davranmak ve eğitimci olarak sorumluluklarını yerine getirebilmek için fiyatları
sürdürülebilir minimum bir tutarda sabitlemek dışında herhangi bir çıkış yolu
bulamadığı,
 Durumun farkında olan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün ise sürücü kurslarının birlik ve
beraberlik içinde bir çözüm bulmasını ve kursiyerlere yeterli eğitimi sağlayacak bir
fiyatlama politikası izlemesini tavsiye ettiği,
 Bu tavsiye doğrultusunda Fethiye’deki tüm sürücü kursları tarafından 2011 yılının
Mayıs ayında bir sözleşme ve ardından 24.10.2011 tarihinde Ek Protokol
imzalandığı,
 Uygulamada çoğu durumda, sözleşme ve protokolde yer alan fiyatların altındaki
fiyatlara eğitim verildiği,
 Diğer sürücü kurslarının da belirlenen fiyatların altında eğitim verdiklerinin
kendilerince bilindiği,
 (…..) MTSK’nın faturalarındaki rakamların ilan edilen rakamlar olduğu, fakat bu
durumun kursiyerlere söz konusu fiyatların uygulandığı anlamına gelmediği, zira
vergi mevzuatı uyarınca ilan edilen rakamın altında fatura kesilemediği
ifade edilmiştir.
(26) Önaraştırma sürecinde raportörler tarafından 19.06.2012 tarihinde (…..) MTSK Müdürü
(…..) ile görüşme yapılmıştır. Söz konusu görüşmede (…..) tarafından;
 Sürücü kurslarının ilgili mevzuatta belirtilen eğitimi verebilmeleri için fiyatlarını belirli
bir düzeyde tutmak zorunda oldukları,
 Anlaşmanın eğitim kalitesinin artırılması ve düzenli bir eğitim verilebilmesi için
yapıldığı
ifade edilmiştir.
(27) Önaraştırma sürecinde raportörler tarafından 19.06.2012 tarihinde (…..) MTSK Yetkilisi
(…..) ve (…..) ile görüşme yapılmıştır. Söz konusu görüşmede teşebbüs yetkilileri
tarafından:
 Fethiye’de faaliyet gösteren sürücü kurslarının üç-dört yıl önce yıkıcı bir rekabet
sürecine girdiği,
13-38/489-213
13/37

 Sürücü Kurslarının, müşteri çekebilmek için fiyatlarını maliyetlerinin altına düşürdüğü
ve bu şekilde yaklaşık iki yıl boyunca tüm sürücü kurslarının zarar ettiği,
 Bunun üzerine, sürücü kurslarının ilk olarak 2010 yılında bir araya geldiği ve ilk
toplantıyı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü nezdinde yaptıkları,
 Yapılan toplantılar sonucunda, 2010, 2011 ve 2012 yılları Mayıs aylarında sürücü
kurslarının maliyetlerini karşılayacak düzeyde bir minimum fiyat üzerinde mutabık
kaldığı,
 2011 yılında yapılan Sözleşme’ye ilaveten senet imzalandığı, bu senetlerin Milli
Eğitim İlçe Müdürlüğü’ne teslim edildiği; ancak şu anda senetlerin akıbetinin
kendilerince bilinmediği,
 Yapılan anlaşmalara ilişkin durumun bu olduğu, fakat bugüne kadar anlaşma
hükümlerine ilişkin sağlıklı bir uygulamanın olmadığı kanaatini taşıdıkları,
 (…..) MTSK’nın Milli Eğitim İlçe Müdürlüğü’ne sunduğu ücret ilan tutanağından da
görüleceği üzere, durumu iyi olmayan kursiyerler düşünülerek, liste fiyatları
üzerinden %25’e kadar indirim uygulanacağının en başta ilan edildiği,
 Ayrıca raportörlere sunulan faturalardan da görüleceği üzere, (…..) MTSK’nın
mutabık kalınan fiyatlardan daha düşük düzeylere kursiyer kaydı yaptığı,
 Esasen, sürücü kurslarının maliyetleri dikkate alındığında, yapılan anlaşmalarda
mutabık kalınan fiyat düzeylerinin dahi yeterli olmadığı,
 Dolayısıyla sürücü kurslarının ortak sorununa bir çözüm bulunmasının gerekli
mercilerden talep edildiği
ifade edilmiştir.
(28) Önaraştırma sürecinde raportörler tarafından 19.06.2012 tarihinde (…..) MTSK Yetkilisi
(…..) ile görüşme yapılmıştır. Söz konusu görüşmede (…..) tarafından:
 Sürücü kurslarının fiyatlarını yıllardır birlikte belirlediği,
 Bu durumun ihlal olduğunu bilmedikleri, ortak fiyat belirlenmesi ve sürücü kursları
olarak tek bir fiyat uygulanmasının yasal bir yükümlülük olduğunu zannettikleri,
 Yapılan anlaşmaya rağmen, gelen ricalar üzerine indirim uyguladıkları, fakat Maliye
Bakanlığı’nın düzenlemeleri uyarınca faturalara ilan edilen ücretin yazılmak zorunda
kalındığı
ifade edilmiştir.
(29) Soruşturma sürecinde soruşturma heyeti tarafından 30.07.2012 tarihinde (…..) MTSK
Kurucusu (…..) ile görüşme yapılmıştır. Söz konusu görüşmede (…..) tarafından:
 Kendilerinin kursu 10.01.2012 tarihinde resmen devraldıkları,
 Daha önce (…..) Sürücü Kursu tarafından kullanılmakta olan tüm demirbaşların bina
sahibi (…..)’a ait olduğu, devir sonrasında demirbaşların (…..) MTSK tarafından
kullanıldığı, kendilerinin binada kiracı olarak bulundukları,
 Devir işlemi ile (…..) MTSK’dan bir otobüs ile bir motosikletin devralındığı,
 Daha önce (…..) MTSK’da çalışan öğreticilerin de işlem sonrasında (…..) MTSK’da
çalışmaya devam ettiği,
 Devir işleminden önce (…..) MTSK’nın mevcut kursiyerleri ile ilgili tüm işlemleri
tamamladığı ve (…..) MTSK’ya kursiyer aktarılmasının söz konusu olmadığı,
13-38/489-213
14/37

 Sürücü kursunun (2012 yılı) Ocak ayında devralınması nedeniyle kendilerinin yeni
bir fiyat ilanı yapmadığı, (…..) MTSK tarafından 2011 yılı Mayıs ayında ilan edilen
fiyatları uygulamaya devam ettikleri,
 Fethiye’deki sürücü kursu yetkilileri arasında imzalanan protokollerin hiçbirinde
kendisinin imzasının bulunmadığı, toplantılara katılmadığı, eğitimin karşılığı olarak
belirlenen fiyatlar üzerinden faaliyetlerini devam ettirdikleri ve faturalardan da
görüleceği üzere kursiyerlere bazı indirimlerin yapıldığı,
ifade edilmiştir.
(30) Soruşturma sürecinde soruşturma heyeti tarafından 30.07.2012 tarihinde (…..) MTSK
yetkilisi (…..) ile görüşme yapılmıştır. Söz konusu görüşmede (…..) tarafından, 25.05.2012
tarihli Ek Protokol’ün (2012 yılı) Mayıs ayında ilan edilecek fiyatlarla ilgili olarak yapıldığı,
ancak sürücü kurslarının eski fiyatları uygulama yönünde kanaatinin oluşması sonucunda
(sürücü kurslarının) eski fiyatlar üzerinden ilanlar verdiği ifade edilmiştir.
(31) Önaraştırma sürecinde raportörler tarafından dosya kapsamında 20.06.2012 tarihinde
Fethiye İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Özel Öğretim Bölümü Şube Müdürü (…..) ile görüşme
yapılmıştır. Söz konusu görüşmede (…..) tarafından:
 Sürücü kurslarının fiyat belirleme amacıyla bir anlaşma yapmaları konusunda İlçe
Milli Eğitim Müdürlüğü’nün herhangi bir bilgisinin bulunmadığı,
 Ancak daha önceki yıllarda sürücü kurslarının fiyatları aşırı düşürmeleri nedeniyle
sürücü kursları tarafından verilen eğitimin aksadığı,
 Bunun sonucunda sürücü kurslarının kendi aralarında belirledikleri sorunların İlçe
Milli Eğitim Müdürlüğü ile paylaşılması amacıyla bir toplantı düzenlendiği,
 Söz konusu toplantıda fiyat konusunun da gündeme geldiği, fakat İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü’nün sürücü kurslarının bir anlaşma yaparak fiyatları belirleme hususunda
herhangi bir rolü veya bilgisinin bulunmadığı,
 Sürücü kurslarının eğitim kalitesinden ödün vermemeleri hususunda uyarıldığı,
 Sürücü kurslarının kendi aralarında bir maliyet çalışması yaptıklarının ve kurs
fiyatlarını maliyetleri kurtaracak düzeyde belirlemeleri yönünde sürücü kurslarına
tavsiyede bulunulduğunun İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nde yapılan toplantıya
katılanlardan duyulduğu
ifade edilmiştir.
I.3. Değerlendirme
(32) Bu başlık altında öncelikle, önaraştırma ve soruşturma sürecinde elde edilen bilgi ve
belgeler ışığında soruşturmaya taraf sürücü kurslarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal edip etmedikleri değerlendirilmiş, ardından teşebbüslerin savunmalarına ilişkin
değerlendirmeler sunulmuştur. Devamında 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi ve bu
maddeye dayanılarak yayımlanan “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem Ve
Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik” bağlamındaki değerlendirmelere yer verilmiştir.
I.3.1. 4054 Sayılı Kanun’un 4. ve 5. Maddeleri Bağlamında Değerlendirme
(33) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde;
“Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut
13-38/489-213
15/37

doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır
…..
Bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda piyasadaki fiyat değişmelerinin
veya arz ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin, rekabetin
engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik göstermesi,
teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine teşkil eder.
Ekonomik ve rasyonel gerçeklere dayanmak koşuluyla taraflardan her biri uyumlu
eylemde bulunmadığını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir.”
hükmüne yer verilerek amacı veya etkisi rekabeti engelleme, sınırlama veya bozma olan
teşebbüsler arası anlaşmalara, uyumlu eylemlere ve teşebbüs birliklerinin kararlarına karşı
genel bir yasaklama getirilmiştir.
(34) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin gerekçesinde; “Bu Kanunun amacı rekabetin
korunması olduğuna göre, rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı veya bozucu teşebbüsler arası
anlaşma ve uygulamaların yasaklanması gerekir. Maddenin amacı bakımından anlaşma,
hukuki şekil şartlarına uymasa bile tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma
ya da uyuşma anlamında kullanılmıştır. Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi
yoktur.” denilmek suretiyle Türk Rekabet Hukuku’nda “anlaşma” kavramının borçlar
hukukundaki “sözleşme” kavramından daha geniş bir kavram olduğuna dikkat çekilmiştir.
Gerçekten de Kanun’un 4. maddesi anlamında bir anlaşmanın varlığı için teşebbüsler
arasında aynı yönde bir irade uyuşmasının bulunması yeterlidir.
(35) Bu genel açıklamaların ışığında; soruşturmaya taraf teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal edip etmedikleri aşağıda değerlendirilmiştir.
(36) Önaraştırma ve soruşturma sürecinde elde edilen delillerin bir bütün olarak
incelenmesinden Fethiye ilçesinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının 2010 yılının Mayıs
ayından başlayarak 2012 yılının Mayıs ayına kadar çeşitli dönemlerde bir araya gelerek
toplantılar yaptıkları, bu toplantılarda sunmuş oldukları hizmetlerin fiyatlarına ilişkin olarak
anlaşmalar yaptıkları anlaşılmıştır.
(37) Soruşturma tarafı teşebbüsler arasında tespit edilen ilk mutabakatın 2010 yılının Mayıs
ayında gerçekleştiği, Özel Fethiye Kervan MTSK yetkilisi Mehmet ATLI’nın odasında
yapılan yerinde incelemelerde elde edilen 25.05.2010 tarihli Sözleşme’den, 25.05.2010
tarihli senetlerden ve (…..) MTSK yetkilileri ile yapılan görüşmelerden tespit edilmiştir.
(38) 25.05.2010 tarihli Sözleşme’nin incelenmesinden sürücü kurslarının İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü gözetiminde MTSK’larda uygulanacak olan ders saat ücretlerini belirlemek
amacıyla toplandığı ve 01.06.2010-01.06.2011 tarihleri arasında uygulanacak fiyatları
tespit ettiği, Sözleşme’de belirlenen fiyat tarifesine uyulmasını teminen her MTSK kurucu
temsilcisinden 5.000 TL’lik hamiline yazılı senedin alınacağı görülmüştür.
(39) 25.05.2010 tarihli Sözleşme’de Özel Fethiye Akdeniz MTSK, Özel Fethiye MTSK, Özel
Fethiye Kaptan MTSK, Özel Fethiye Kervan MTSK, Özel Fethiye Çağdaş Mert MTSK ve
Özel Fethiye Yavuz MTSK temsilcilerinin imzalarının bulunduğu ve dolayısıyla bu
teşebbüslerin Sözleşme’ye taraf olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca 25.05.2010 tarihli
Sözleşme’nin 3. maddesi hükmü uyarınca Sözleşme’ye taraf tüm teşebbüslerin 5.000
TL’lik senet imzaladığı tespit edilmiştir. Yine 25.05.2010 tarihli Sözleşme’nin ortak ilan
verilmesini düzenleyen 6. maddesi hükmü gereğince teşebbüslerin 01.06.2010-31.05.2011
dönemi için belirledikleri tarifeyi 28.05.2010 tarihli Batı Akdeniz gazetesinde yayımladıkları
görülmüştür. Anılan ilandaki fiyatların 25.05.2010 tarihli Sözleşme’de belirtilen fiyatlarla
aynı olduğu dikkat çekmiştir.
13-38/489-213
16/37

(40) Soruşturmaya taraf teşebbüslerin, bir sonraki fiyat ilan döneminde de bir araya gelerek
01.06.2011-01.06.2012 tarihleri arasında geçerli olacak tarifeyi birlikte belirledikleri
anlaşılmıştır. Şöyle ki önaraştırma kapsamında Özel Fethiye Kervan MTSK yetkilisi
Mehmet ATLI’nın ve Özel Fethiye Yavuz MTSK yetkilileri Adem KARPUZ ve Yavuz
KARPUZ’un odalarında yapılan yerinde incelemelerde 23.05.2011 tarihli Sözleşme’nin
değişik nüshaları elde edilmiştir.
(41) 23.05.2011 tarihli Sözleşme’nin farklı nüshaları incelendiğinde, nüshaların içeriğinin aynı
olduğu; bununla birlikte Fethiye’de faaliyet gösteren yedi MTSK’nın temsilcilerinin
sözleşmenin farklı nüshalarına imza attıkları görülmektedir. 23.05.2011 tarihli
Sözleşme’nin incelenmesinden sürücü kurslarının kurucu temsilcilerinin İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü gözetiminde MTSK’larda uygulanacak olan ders saat ücretlerini belirlemek
amacıyla toplandığı ve 01.06.2011-01.06.2012 tarihleri arasında uygulanacak fiyatları
tespit ettikleri, Sözleşme’ye riayetin sağlanması için 2010 yılı için İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü’ne bırakılan 5.000 TL hamiline yazılı senede ilave olarak her bir sürücü
kursundan 10.000 TL hamiline yazılı senet alınacağı tespit edilmiştir. Ayrıca her MTSK’nın
belirlenen fiyatları 40x60 cm boyutlarında bir panoda ilan etmesi öngörülmüştür.
(42) Yerinde incelemeler esnasında, 23.05.2011 tarihli sözleşmeye ek olarak yapılmış bir
sözleşme daha elde edilmiştir. “Ek Protokol” başlığını taşıyan ve yedi imzalı nüsha halinde
24.10.2011 tarihinde yapıldığı anlaşılan söz konusu sözleşmenin uygulama tarihlerinin
23.05.2011 tarihli sözleşme ile aynı olduğu farkedilmiştir. Ek Protokol’ün farklı nüshalarının
incelenmesinden, aynen 23.05.2011 tarihli sözleşme nüshalarında olduğu gibi, Fethiye’de
faaliyet gösteren yedi MTSK’nın temsilcilerinin sözleşmenin farklı nüshalarına imza attıkları
görülmüştür.
(43) Ek Protokol’de, 23.05.2011 tarihli sözleşmeye paralel olarak, sözleşmenin ihlali halinde
izlenecek prosedüre ilişkin olarak imzalanan 15.000 TL tutarındaki senetlerin acilen işleme
konulacağı, belirlenen fiyat tarifesine uymayanlara, ilk tespit durumunda en az dört MTSK
temsilcisinin onayı ile 15.000 TL’lik senetlerin karara uymayan kurumdan tahsil edileceği,
bu miktarın 5.000 TL’sinin sözleşme ihlalini tespit eden kuruma, 10.000 TL’sinin ise eşit
miktarda bölünerek diğer MTSK temsilcilerine ve bağış olarak İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü’ne paylaştırılacağı; ikinci defa sözleşmenin ihlali halinde ise, diğer bütün kurum
temsilcilerinin imzası ile İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne, Maliye Bakanlığı’na ve Sosyal
Güvenlik Kurumu’na bahse konu kurumun denetlenmesi için dilekçe yazılarak müfettiş
isteneceği belirtilmiştir. 23.05.2011 tarihli sözleşmeden farklı olarak, 24.10.2011 tarihli Ek
Protokol’de ayrıca MTSK’ların toplantı ve denetim organizasyonlarını periyodik olarak
yapmak üzere iki MTSK temsilcisi belirlenmiştir.
(44) 24.10.2011 tarihli Ek Protokol’ün incelenmesinden, söz konusu Protokol’ün 23.05.2011
tarihli Sözleşme’nin imzalanması akabinde sürücü kursları arasında söz konusu
Sözleşme’nin uygulanmasına yönelik olarak ortaya çıkan çeşitli ihtilafların giderilmesi
amacıyla yapılmış olduğu ve bu yönüyle 23.05.2011 tarihli Sözleşme’yi tamamlayıcı bir
belge niteliği taşıdığı anlaşılmıştır.
(45) Yerinde incelemeler esnasında, 23.05.2011 tarihli Sözleşme’de ve 24.10.2011 tarihli Ek
Protokol’de yer alan fiyatlara ilişkin hükümlerin ihlal edilmesi durumunda uygulamaya
konulacağı belirtilen ve anılan sözleşmelerde imzası bulunan tüm sürücü kursu yetkilileri
tarafından verilen 10.000 TL’lik senetler de elde edilmiştir.
(46) 23.05.2011 tarihli Sözleşme’de ve 24.10.2011 tarihli Ek Protokol’de Özel Fethiye Akdeniz
MTSK, Özel Fethiye MTSK, Özel Fethiye Kaptan MTSK, Özel Fethiye Kervan MTSK, Özel
Fethiye Çağdaş Mert MTSK, Özel Fethiye Yavuz MTSK ve Özel Karahan MTSK
temsilcilerinin imzalarının bulunduğu ve dolayısıyla bu teşebbüslerin Sözleşme’ye ve
Protokol’e taraf olduğu anlaşılmaktadır. Yine 23.05.2011 tarihli Sözleşme’nin, ortak ilan
13-38/489-213
17/37

verilmesini düzenleyen 6. maddesi ile uyumlu olarak teşebbüslerin 01.06.2011-31.05.2012
dönemi için belirledikleri tarifeyi 20.05.2011 tarihli Batı Akdeniz gazetesinde yayımladıkları
görülmüştür. Anılan ilandaki fiyatların 23.05.2011 tarihli Sözleşme’de ve 24.10.2011 tarihli
Ek Protokol’de belirtilen fiyatlarla aynı olduğu dikkat çekmiştir.
(47) Soruşturmaya taraf teşebbüslerin, 2012 yılının Mayıs ayında da bir araya gelerek
23.05.2011 tarihli Sözleşme’de ve 24.10.2011 tarihli Ek Protokol ile tespit edilen fiyat
tarifelerinin 01.06.2012-01.06.2013 tarihleri arasında geçerli olacak şekilde güncellemeye
yönelik çalışmalarda bulundukları anlaşılmıştır. Şöyle ki soruşturma sürecinde Özel
Fethiye Kervan MTSK ve Özel Fethiye Yavuz MTSK’da yapılan yerinde incelemelerde
25.05.2012 tarihli ve Ek Protokol başlıklı bir belge elde edilmiştir. İçerik itibariyle
teşebbüsler arasında önceki yıllarda yapılan Sözleşme ve Protokoller ile paralellik arz
eden söz konusu Ek Protokol’de 01.06.2012-01.06.2013 tarihleri arasında uygulanması
öngörülen fiyatlara yer verilmiştir. 25.05.2012 tarihli Ek Protokol’de Özel Fethiye Akdeniz
MTSK, Özel Fethiye MTSK, Özel Fethiye Kaptan MTSK, Özel Fethiye Kervan MTSK, Özel
Fethiye Çağdaş Mert MTSK, Özel Fethiye Yavuz MTSK ve Özel Fethiye Hedef MTSK
yetkililerinin isimleri yer almakta; ancak önceki yıllardaki sözleşme ve protokollerden farklı
olarak 25.05.2012 tarihli Ek Protokol’de teşebbüs yetkililerinin imzaları bulunmamaktadır.
(48) 25.05.2012 tarihli söz konusu Ek Protokol Özel Fethiye Kervan MTSK yetkilisi Mehmet
ATLI’nın Özel Fethiye Yavuz MTSK, Özel Fethiye Kaptan MTSK ve Özel Fethiye Hedef
MTSK ile Ufuk PEKEL’e gönderdiği “2012 Yılı Sürücü Kursu Fiyatları” başlıklı e-postanın
ekinde de yer almakta olup, söz konusu e-posta metninde “Bu günkü toplantıda 2012
yılında kursiyer görüşmelerinde kullanılmak üzere kararlaştırmış olduğumuz fiyatlar ekli
dosyada görüşlerinize sunulmaktadır.” ifadesine yer verilmiştir. Ayrıca konuya ilişkin olarak
(…..) ile yapılan görüşmede, 25.05.2012 tarihli Ek Protokol’ün (2012 yılı) Mayıs ayında ilan
edilecek fiyatlarla ilgili olarak yapıldığı, ancak sürücü kurslarının eski fiyatları uygulama
yönünde kanaatinin oluşması sonucunda (sürücü kurslarının) eski fiyatlar üzerinden ilanlar
verdiği ifade edilmiştir. Fethiye‘de faaliyet gösteren sürücü kurslarının 01.06.2012-
01.06.2013 dönemi için Milli Eğitim Bakanlığı’nın MEBBİS sistemine sundukları fiyat
ilanları incelendiğinde de teşebbüslerin 25.05.2012 tarihli Ek Protokol’de yer alan fiyatları
ilan etmedikleri, (…..) tarafından da ifade edildiği gibi bir önceki dönemdeki (01.06.2011-
01.06.2012) fiyatları ilan ettikleri görülmüştür.
(49) Bütün bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde de 25.05.2012 tarihli Ek Protokol’ün
teşebbüsler arasındaki sözleşmelerin tadiline yönelik bir çalışma olduğu; ancak bu
çalışmanın önceki sözleşmeleri tadil edici nitelikteki yeni bir sözleşmenin doğuşuna yol
açmadığı anlaşılmıştır.
(50) Önaraştırma ve soruşturma sürecinde elde edilen tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden
Fethiye ilçesinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının aralarında akdetmiş oldukları
25.05.2010 tarihli Sözleşme, 23.05.2011 tarihli Sözleşme ve 24.10.2011 tarihli Ek Protokol
ile sürücü kursları tarafından ilan edilerek uygulanacak olan kurs ücretlerini tespit ettikleri,
teşebbüslerin anlaşma koşullarına riayetini temin etmek üzere senet imzaladıkları, ayrıca
bu amaçla bir denetim ve cezalandırma mekanizması kurdukları anlaşılmaktadır.
Teşebbüslerin anılan eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde örnek niteliğinde
sayılmış olan “mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının fiyatı oluşturan maliyet, kâr
gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” durumu ile örtüştüğü,
dolayısıyla teşebbüsler arası akdedilen söz konusu sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında rekabeti bozucu bir anlaşma niteliğinde olduğu kanaatine varılmıştır.
(51) Teşebbüsler arasında yapılan söz konusu rekabeti bozucu anlaşmanın 2010 yılının Mayıs
ayında akdedilen 25.05.2010 tarihli Sözleşme ile başladığı; 23.05.2011 tarihli Sözleşme ile
24.10.2011 tarihli Ek Protokol’ün devam eden bu anlaşmanın güncellenmesine yönelik
13-38/489-213
18/37

sözleşmeler olduğu, dolayısıyla 25.05.2010 tarihli Sözleşme, 23.05.2011 tarihli Sözleşme
ve 24.10.2011 tarihli Ek Protokol’ün teşebbüsler arasında devam eden tek bir anlaşmanın
bir parçası olduğu görülmüştür.
(52) Yukarıda belirtildiği üzere 25.05.2012 tarihli Ek Protokol, önceki sözleşmeleri tadil eden
yeni bir sözleşme niteliğini taşımamaktadır. Bununla birlikte, söz konusu Ek Protokol
üzerinde nihai bir mutabakata ulaşılamamış olmasının teşebbüsler arasında 2010 yılından
bu yana devam eden anlaşmanın sona erdiği şeklinde yorumlanmaması gerektiği kanısına
varılmıştır. Zira teşebbüsler, 2010 yılından bu yana imzaladıkları tüm sözleşmeleri
01.06.2013 tarihine kadar geçerli olmak üzere imzalamışlardır. Dolayısıyla teşebbüsler
25.05.2012 tarihli Ek Protokol üzerinde mutabık kalamamış olsalar da 24.10.2011 tarihinde
imzaladıkları Ek Protokolü uygulamaya devam etmişler ve (…..) MTSK yetkilisinin de ifade
ettiği üzere bu sözleşme ile belirlenen ücretleri 01.06.2012-01.06.2013 döneminde de
uygulamak üzere Milli Eğitim Bakanlığı’na bildirmişlerdir. Kaldı ki soruşturmanın açıldığı
tarih itibariyle teşebbüsler tarafından imzalanmış olan senetler de iptal edilmemiştir. 2012
yılının Haziran ve Temmuz aylarında yapılan yerinde incelemelerde anılan senetlerin
asıllarının toplu halde bir teşebbüste tutulduğu tespit edilmiştir. 2012 yılının Temmuz ayı
itibariyle söz konusu senetlerin halen iptal edilmemiş olmasının teşebbüsler arasındaki
anlaşmanın soruşturma açıldığı tarih itibariyle devam ettiğinin açık bir göstergesi olduğu
anlaşılmıştır.
(53) Fethiye ilçesinde faaliyet gösteren sürücü kursları arasında 2010 yılının Mayıs ayından
başlayarak soruşturmanın açıldığı tarih olan 2012 yılının Temmuz ayı itibariyle devam
ettiği tespit edilen rekabeti bozucu anlaşmaya Özel Fethiye Akdeniz MTSK, Özel Fethiye
MTSK, Özel Fethiye Kaptan MTSK, Özel Fethiye Kervan MTSK, Özel Fethiye Çağdaş
Mert MTSK, Özel Fethiye Yavuz MTSK’nın anlaşmanın başladığı tarihten itibaren taraf
oldukları anlaşılmaktadır. Özel Karahan MTSK’nın söz konusu anlaşmaya 23.05.2011
tarihli Sözleşme ve 24.10.2011 tarihli Ek Protokol’ü imzalamak suretiyle katıldığı ve
faaliyetlerine son verdiği tarih olan 10.01.2012 tarihine kadar anlaşmanın tarafı olarak
kaldığı tespit edilmiştir.
(54) Fethiye ilçesinde faaliyet gösteren bir diğer sürücü kursu olan Özel Fethiye Hedef MTSK
ise Özel Karahan MTSK’nın faaliyetlerine son vermesinin ardından 23.02.2012 tarihi
itibariyle işyeri açma ruhsatı alarak faaliyete başlamıştır. Teşebbüs faaliyetine başladığı
tarihte Fethiye ilçesindeki diğer sürücü kurslarının o tarih itibariyle uyguladıkları ücretleri
ilan ederek uygulamaya başlamıştır. Özel Fethiye Hedef MTSK’nın kurulduğu tarih
itibariyle, Fethiye ilçesindeki diğer sürücü kursları arasında mevcut olan anlaşma ile
belirlenmiş olan tarifeyi benimsemesinin teşebbüsü anılan sözleşmenin tarafı haline
getirmeyeceği görülmektedir. Zira ilgili dönemde yürürlükte olan 11.2.2009 tarihli Özel
Öğretim Kurumları Öğrenci Ücretleri Tespit ve Tahsil Yönetmeliği’nin 5. maddesinin 4.
fıkrasında ücretlerin ilan edilmesi için verilen süreden sonra kurum açma izni verilen
kurumların öğrenci ve kursiyer ücretinin bulundukları ilde aynı tür kurumların ilan ettikleri
en düşük ücretten aşağı olamayacağı düzenlenmiştir. Buna göre 23.02.2012 tarihinde
faaliyete başlayan Özel Fethiye Hedef MTSK’nın Fethiye ilçesindeki diğer sürücü
kurslarının ilan ettikleri ücretlerin altında bir ücret ilan etmesi zaten mümkün değildir. Yeni
kurulan bir teşebbüsün rakiplerinin üzerinde bir fiyat ilan ederek piyasaya girmesinin de
rasyonel bir davranış olmayacağı dikkate alındığında Özel Fethiye Hedef MTSK’nın
kurulduğu tarihte rakiplerinin ilan ettiği ücretleri benimseyerek piyasaya girmesinin
rasyonel bir davranış olduğu ve teşebbüsün anlaşmaya taraf olma iradesini ortaya koyan
bir delil olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.
(55) Bununla birlikte Özel Fethiye Hedef MTSK’da yapılan yerinde incelemelerde teşebbüs
yetkilisinin 25.05.2012 tarihli Ek Protokol’ü Özel Fethiye Kervan MTSK yetkilisi tarafından
13-38/489-213
19/37

gönderilen e-posta ile aldığı ve söz konusu Ek Protokol’ü sürücü kursu bünyesinde
görülebilir bir yere asarak ilan ettiği tespit edilmiştir. Ek Protokol’ün rakip teşebbüsler
arasında önceki tarihlerde akdedilen sözleşmeleri tadil edici niteliği ve imzalanan senetlere
referanslarda bulunan hükümleri göz önünde bulundurulduğunda Özel Fethiye Hedef
MTSK yetkililerinin rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti bozucu anlaşmadan haberdar
oldukları anlaşılmaktadır. Buna rağmen Özel Fethiye Hedef MTSK’nın, 2012 yılının Mayıs
ayı itibariyle devam etmekte olan anlaşmaya ilişkin çekincelerini ve karşı görüşlerini açıkça
ifade etmek yerine söz konusu anlaşmanın tadiline ilişkin belgeyi kurs bünyesinde ilan
ederek anlaşmanın tarafı haline geldiği görülmüştür. Dolayısıyla Özel Fethiye Hedef
MTSK’nın 2012 yılının Mayıs ayından itibaren söz konusu anlaşmaya taraf olduğu tespit
edilmiştir.
(56) Yukarıda ifade edilen eylemler Rekabet Kanunu’nun 4. maddesinin ihlali niteliğinde olup,
bu ihlal Rekabet Kurumu’nun çeşitli tebliğ ve düzenlemelerinde yer alan kartel tanımı ile de
örtüşmektedir.
(57) Bilindiği üzere rekabet hukukunda yasaklanan rekabeti bozucu anlaşma türlerinin başında
kartel anlaşmaları gelmektedir. Karteller, fiyatı ve kârı arttırmak amacıyla rakip teşebbüsler
arasındaki uzlaşmalardır. Uygulamada, bu durum, genellikle, fiyat tespiti, arz miktarının
kısıtlanması, pazar paylaşımı, müşteri veya bölgelerin bölüşümü, ihalelerde danışıklı
hareket edilmesi veya bunların bileşimi ile gerçekleştirilmektedir. Karteller rekabeti
sınırlamakla birlikte telafi niteliğinde herhangi bir somut fayda ortaya çıkarmamaktadırlar.
Aksine fiyatların rekabetçi seviyenin üzerine çıkmasını sağladıklarından, tüketicilere ve
topluma zarar vermektedir. Fiyat artışı neticesinde tüketiciler ya hizmeti hiç satın
alamamakta ya da aynı mal veya hizmeti daha yüksek bir fiyattan satın almaktadırlar. Bu
şekilde tüketici refahında ve dolayısıyla toplumsal refahta bir azalma gerçekleşirken
sadece kartel üyelerinin refahında bir artış olmaktadır.
(58) Kartellerin ortaya çıkardığı zararlar yalnızca tüketicilerin refahındaki azalmayla da sınırlı
değildir. Karteller üyeleri üzerindeki maliyetleri azaltmak ve yenilikler yapmak yönündeki
baskıları azalttığından, başka birtakım iktisadi, sosyal, kültürel ve siyasal problemler de
doğurmaktadır. Bu çerçevede; enflasyonun artması, etkinliğin ortadan kalkması, aynı
sektörde hukuka uygun bicimde rekabet etmek isteyen ve/veya kartel konusu ara ürün
niteliğinde ise bunun alıcısı konumundaki teşebbüslerin zarara uğraması daha kaliteli
ürünün, daha az fiyatla, daha çok kişi tarafından satın alınamaması nedeniyle sosyal
problemler oluşması, girişimciliğin azalması ve halkın serbest piyasa ekonomisine olan
güveninin sarsılması, kartellerin ortaya çıkardığı diğer zararlar olarak sayılabilir.
(59) Bu çerçevede, soruşturmaya konu rekabet ihlallerine ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesi kapsamında re’sen muafiyet değerlendirmesi yapılması durumunda, söz konusu
davranışların “mal veya hizmetlerin üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni
gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması” gibi bir sonuç
doğurmadığı gibi soruşturmaya konu eylemler sonucu ortaya çıkan faydanın tamamen
kartel üyeleri lehine etki doğurması sebebiyle ve daha da önemlisi başta soruşturmaya
taraf teşebbüslerin müşterileri olmak üzere, toplumun bu uygulamalardan büyük oranda
zarar görmesi nedenleriyle söz konusu anlaşmanın muafiyet alamayacağı sonucuna
ulaşılmıştır.
I.3.2. Teşebbüslerin Savunmalarına Yönelik Değerlendirmeler
I.3.2.1. Yapılan Anlaşmanın Piyasa Koşullarının Zorlaması Sonucunda Yapıldığı ve
Makul Gerekçelere Dayandığı Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(60) Özel Çağdaş Mert MTSK, Özel Fethiye MTSK, Özel Fethiye Akdeniz MTSK, Özel Fethiye
Kervan MTSK ve Özel Fethiye Kaptan MTSK tarafından yapılan yazılı savunmalarda 2010
13-38/489-213
20/37

yılı öncesinde sürücü kursu ücretlerinin teşebbüslerin maliyetlerini karşılayamaz düzeye
düştüğü, söz konusu rekabet ortamında bazı sürücü kurslarının mevzuat gereği vermeleri
gereken asgari eğitimi dahi vermeyerek maliyetlerini düşürmeye çalıştığı, bu durumun ise
piyasada haksız bir rekabet ortamı yaratarak mevzuata uygun şekilde faaliyet göstermeye
çalışan kursları zor durumda bıraktığı, bunun sonucunda arayış içerisine giren kursların
çareyi anlaşmakta buldukları ifade edilmekte, yapılan anlaşmanın rekabeti bozma amaçlı
olmayıp haksız rekabeti ortadan kaldırmak ve kaliteli bir eğitim verilmesinin sağlanmasına
yönelik olduğu ileri sürülmektedir.
(61) 4054 sayılı Kanun’un “Amaç” başlıklı birinci maddesinde yer verildiği üzere Kanunun
amacı, mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma,
karar ve uygulamaları ve piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye
kullanmalarını önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetlemeleri yaparak rekabetin
korunmasını sağlamaktır. Teşebbüsler arasında rekabetin hâkim olduğu bir piyasa
ekonomisinde, başta fiyatlar olmak üzere mal veya hizmetlerin her türlü alım ve satım
koşulunun teşebbüslerce bağımsız olarak belirlenmesi esastır. Teşebbüsler arasındaki
rekabetin yerini mal veya hizmetlerin arz koşullarına ilişkin bir anlaşma veya uyumlu
eylemin alması halinde ise genellikle mal veya hizmetlerin fiyatlarının rakip teşebbüslerin
mutabık kaldığı sınırlar içerisinde seyretmesi sağlanmaya çalışılmaktadır. Raporun,
teşebbüs eylemlerinin değerlendirildiği bölümünde ayrıntılı olarak belirtildiği üzere
soruşturmaya taraf teşebbüsler tarafından yapılan anlaşmanın esas amacı teşebbüsler
arasındaki fiyat rekabetinin ortadan kaldırılmasıdır.
(62) Teşebbüslerin, yaptıkları anlaşmaya gerekçe olarak sundukları çeşitli sektörel sorunlar,
ülkemizde sürücü kursları sektörünün sahip olduğu yapısal sorunların bir yansıması
niteliğindedir. Bununla birlikte sektörde sağlıksız rekabet ortamına yol açan söz konusu
sorunların, sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin rekabeti bozucu faaliyetleriyle değil
etkin bir düzenleme ve denetim mekanizması ile giderilmesi gerekmektedir. Bu sorunların
soruşturmaya konu olayda görüldüğü gibi sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerce
rekabetin kısıtlanmasına yol açan bir yöntemle çözülmeye çalışılması durumunda, mevcut
sorunlara ek olarak toplumsal refah kaybına yol açan ayrı bir sorun daha yaratılmış
olmaktadır. Dolayısıyla, teşebbüslerin rekabeti bozucu uygulamalarına, sektörel sorunları
mazeret olarak sunmaları, 4054 sayılı Kanun kapsamındaki sorumluluklarını ortadan
kaldırmamaktadır.
I.3.2.2. Anlaşmada Belirlenen Ücretlerin Maliyetlerle Kıyaslandığında Yüksek
Olmadığı Ayrıca Fiyat Birlikteliğine Tam Olarak Uyulmadığı Yönündeki Savunmaların
Değerlendirilmesi
(63) Özel Çağdaş Mert MTSK, Özel Fethiye MTSK, Özel Fethiye Akdeniz MTSK, Özel Fethiye
Kervan MTSK, Özel Fethiye Kaptan MTSK ve Özel Fethiye Yavuz MTSK tarafından
yapılan yazılı savunmalarda sürücü kursları arasında yapılan anlaşmalarla tespit edilen
kurs ücretlerinin sürücü kursu maliyetleri hesaplanarak belirlendiği, sürücü kurslarının
uymaları gereken yasal düzenlemeler nedeniyle masraflarının aynı olduğu, bu nedenle
sürücü kursları tarafından uygulanan ücretlerin farklılaşmasının beklenemeyeceği, mevcut
fiyatlarla kursların maliyetlerini ancak karşılayabildiği, Muğla il merkezi ve Bodrum
ilçesindeki ücretler dikkate alındığında Fethiye’deki kurs ücretlerinin yüksek olmadığı,
Fethiye’den daha düşük kurs ücreti uygulayan Antalya ve Ankara gibi illerde sürücü
kurslarının kursiyerlere yeterli eğitimi vermedikleri, dolayısıyla Fethiye ilçesindeki ücretler
değerlendirilirken bu illerdeki ücretleri dikkate almanın uygun olmayacağı, imzalanan
sözleşmelerin hiçbir zaman fiilen uygulanmadığı, teminat senetlerinin de hiçbir şekilde
uygulamaya konulmadığı, kursiyerlere kesilen fatura örnekleri incelendiğinde tespit edilen
ücretlerden daha düşük ücretlerin uygulandığının görülebileceği, dolayısıyla sürücü
13-38/489-213
21/37

kursları arasında fiyat birlikteliğinin bulunmadığı iddia edilmiştir.
(64) 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesinde düzenlenen ihlalin tespiti açısından, rakip teşebbüsler
arasında yapılan anlaşmada rekabeti bozucu amacın bulunması yeterli olup söz konusu
amacın tespit edilmesi halinde ayrıca rekabeti bozucu etkinin ve dolayısıyla zararın ortaya
konulmasına gerek bulunmamaktadır.
(65) Kararın, teşebbüs eylemlerinin değerlendirildiği bölümünde soruşturmaya taraf teşebbüsler
tarafından yapılan anlaşmanın amacının fiyat rekabetini ortadan kaldırmak olduğu açıkça
ortaya konulmuştur. Söz konusu anlaşmaların teşebbüsler arasındaki fiyat rekabetinin yol
açtığı sakıncalı durumların önlenmesi amacıyla yapıldığı hususu teşebbüsler tarafından da
kabul edilmektedir. Dolayısıyla bir an için soruşturmaya konu anlaşmaların uygulanmadığı
kabul edilse bile bu durum, ihlali ve teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun kapsamındaki
sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır.
(66) Öte yandan teşebbüsler tarafından sunulan çeşitli fatura örneklerinden, teşebbüslerin bazı
kursiyerlere anlaşma ile tespit edilen tarifelerin altında bazı ücretler uyguladıkları
görülmekle birlikte bu, anlaşmanın bütünüyle uygulanmadığı sonucuna ulaşmak için yeterli
değildir. Kaldı ki sürücü kursları sektöründe teşebbüslerce kesilen faturalardan hareketle
bir fiyat anlaşmasının uygulanıp uygulanmadığının tespiti oldukça güçtür. Öncelikle sürücü
kursu kayıtlarından, kesilen faturanın kurs ücretinin tamamına mı, ödenen taksite mi,
yoksa talep halinde sürücü kursu eğitiminden bağımsız olarak verilen direksiyon eğitimi
gibi bazı hizmetlere mi ilişkin olduğu anlaşılamamaktadır. Ayrıca çoğu durumda kursiyer
kaydının yapıldığı tarih ile faturanın kesildiği tarihin farklı olması nedeniyle kesilen
faturanın hangi döneme ait olduğunun tespit edilememektedir.
(67) Buna karşılık teşebbüsler arasında yapılan anlaşmanın bir amacının da ilan edilecek
fiyatların tespiti olduğu ve anlaşmayla tespit edilen tarifelerin teşebbüslerce ilan edilerek
uygulamaya konulduğu dikkate alındığında teşebbüslerin savunmalarındaki iddiaların
aksine yapılan anlaşmaların uygulamaya geçirildiği sonucuna ulaşılmıştır.
(68) Diğer taraftan işbu kararda, teşebbüslerin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip
etmedikleri tespiti yapılırken Fethiye ilçesinde uygulanan sürücü kursu ücretleri ile diğer il
veya ilçelerde uygulanan sürücü kursu ücretlerinin kıyaslaması yapılmamıştır.
I.3.2.3. Yapılan Anlaşmaların Hukuka Aykırı Olduğunun Bilinmediği, Ayrıca Kaliteli
ve Sürdürülebilir Bir Sürücü Kursu Eğitimi İçin Kurs Ücretlerinin Milli Eğitim
Bakanlığı Tarafından Belirlenmesi Gerektiği Yönündeki Savunmaların
Değerlendirilmesi
(69) Özel Fethiye Kervan MTSK, Özel Fethiye Kaptan MTSK ve Özel Fethiye Yavuz MTSK
tarafından yapılan yazılı savunmalarda sürücü kursları arasında fiyat anlaşması
yapılmasının hukuka aykırı olduğunun bilinmediği belirtilmiş; Özel Çağdaş Mert MTSK ve
Özel Fethiye Akdeniz MTSK tarafından yapılan yazılı savunmalarda kaliteli ve
sürdürülebilir bir sürücü kursu eğitimi için kurs ücretlerinin Milli Eğitim Bakanlığı tarafından
belirlenmesi gerektiği ifade edilmiştir.
(70) Yapılan anlaşmaların hukuka aykırı olduğunun bilinmemesi teşebbüslerin 4054 sayılı
Kanun kapsamındaki sorumlulukları ortadan kaldırmamaktadır. Kurs ücretlerinin Milli
Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenmesi gerektiği yönündeki görüş ve talebin ise bu
soruşturma kapsamı dışında kalmaktadır.
I.3.2.4. Soruşturma Konusu Değerlendirilirken Kursiyerlerin Mağdur Edilmemiş
Olduğu ve Sürücü Kurslarının Yarı Özel Yarı Kamu Niteliğinin Dikkate Alınması
Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(71) Özel Fethiye Kaptan MTSK tarafından yapılan yazılı savunmalarda soruşturma konusu
13-38/489-213
22/37

değerlendirilirken kursiyerlerin mağdur edilmemiş olduğu ve sürücü kurslarının yarı özel
yarı kamu niteliğinin dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.
(72) 4054 sayılı Kanun’un uygulanması bakımından kamu teşebbüsleri veya özel teşebbüsler
arasından bir ayrım bulunmamaktadır. Kaldı ki ülkemizde faaliyet gösteren sürücü kursları
eğitim alanında hizmet sunmuş olsalar da Özel Öğretim Kurumları Kanunu çerçevesinde
faaliyet gösteren özel ticari kuruluşlardır.
(73) Diğer taraftan 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında bir ihlalin tespiti açısından
anlaşmanın uygulanıp uygulanmadığı diğer bir ifadeyle tüketicilerin mağdur olup olmadığı
önem arz etmemektedir. Kaldı ki söz konusu anlaşmanın en azından müşterilerle yapılan
pazarlıklarda fiyatı düşürmemeye yönelik bir pazarlık aracı olarak kullanıldığı bizatihi
sürücü kursu yetkilileri tarafından kabul edilmektedir.
I.3.2.5. Maliye Bakanlığı ile Rekabet Kurumu Uygulamalarının Birbiriyle Çeliştiği
Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(74) Özel Fethiye Yavuz MTSK tarafından yapılan savunmalarda Maliye Bakanlığı tarafından
kesilen faturaların belirli bir fiyatın altında kesilmemesi ve KDV’nin bu fiyat üzerinden
kesilmesi gerektiği hususunun denetimlerde bildirildiği, bu noktada Rekabet Kurumu ile
Maliye Bakanlığı uygulamalarının çeliştiği, rekabete aykırı olduğu iddia edilen fiyatların
esasen Maliye Bakanlığı’nın uygulamasından ortaya çıktığı belirtilmiştir.
(75) Mevcut soruşturma kapsamında ihlal tespiti yapılırken delil olarak teşebbüsler arasında
yapılan rekabeti bozucu anlaşma esas alınmış olup, özellikle teşebbüsler tarafından
kesilen faturalar ihlalin varlığının veyahut anlaşmanın uygulanıp uygulanmadığının bir delili
olarak kullanılmamıştır. Dolayısıyla Maliye Bakanlığı uygulamalarının teşebbüslerin yüksek
fatura kesmelerine neden olduğu bir an için kabul edilse bile bu durumun mevcut dosya
kapsamında yapılan ihlal tespiti ile bir ilişkisi bulunmamaktadır.
I.3.2.6. Soruşturma Raporunda Yer Alan, Kursiyerler Açısından Sadece Fethiye
İlçesindeki Kurslara Gitme Seçeneği Dışında Seçenek Bırakılmadığı İddiasının
Geçersiz Olduğu Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(76) Özel Fethiye Yavuz MTSK tarafından yapılan savunmalarda Fethiye ilçesinin coğrafi
konum itibariyle diğer il ve ilçelere çok yakın olduğu, dolayısıyla soruşturma raporunda yer
alan kursiyerler açısından sadece Fethiye ilçesindeki kurslara gitme seçeneği dışında
seçenek bırakılmadığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı ve bu durumun rekabeti engelleyici
bir durumun ortaya çıkmadığını gösterdiği belirtilmiştir.
(77) Soruşturma Raporu’nun Ceza Miktarının Takdirine İlişkin Değerlendirme bölümünde “….
tespit edilen kartelin Fethiye ilçesindeki tüm teşebbüsleri kapsadığı ve tüketicilerin başka il
ve ilçelerdeki kurslara gitme dışında kartele üye olmayan bir sürücü kursunda eğitim alma
imkânlarının ortadan kalktığı hususunun dikkate alınabileceği düşünülmektedir.”
değerlendirmesine yer verilmiştir. Soruşturma Raporu’nda yer alan bu ifadeden de açıkça
anlaşılacağı üzere, raporda yapılan anlaşmanın tüketicileri komşu ile ve ilçelere gitmekten
alıkoyduğu yönünde bir tespit yapılmamış, aksine kartelin Fethiye ilçesindeki tüm sürücü
kurslarını kapsadığına dikkat çekilerek tüketicilerin komşu bölgelerdeki kurslar dışında bir
alternatifinin kalmadığı vurgulanmıştır.
(78) Diğer taraftan Fethiye’de ikamet eden tüketicilerin bir başka il ve ilçeye sürücü kursu
hizmeti almak için gitmesinin, bu tüketicilere gerek zaman gerekse maddi açıdan ilave bir
maliyet getireceği kabul edilecektir. Bu durum teşebbüsün iddia ettiği gibi ihlal tespitini
ortadan kaldıran bir durum olmayıp, bizatihi kartelin tüketicilere verdiği zararın bir
göstergesidir.
I.3.2.7. Yapılan Anlaşmaya Taraf Olunmadığı Yönündeki Savunmanın
13-38/489-213
23/37

Değerlendirilmesi
(79) Özel Fethiye Hedef MTSK tarafından yapılan yazılı savunmalarda, kendilerinin Özel
Karahan MTSK’nın 10.01.2012 tarihinde noter aracılığıyla devralarak eğitime devam
ettikleri, kursu Ocak ayında devraldıkları için daha önce Milli Eğitim Bakanlığı’na verilen
ücret ilanının geçerli olduğu bu devirden sonra kendilerinin yeni fiyat ilanı yapmadığı,
Rekabet Kurumu’na gönderilen fatura listesinden de gerekli indirimin yapıldığının
görülebileceği ifade edilmiş; ayrıca yapılan anlaşmaların hiçbirinin altında kendilerinin
imzasının bulunmadığı, Fethiye ilçesindeki sürücü kursları arasında akdedilen Ek
Protokol’ün ikinci sayfasında Serpil GENÇ’in isminin yer aldığı, oysaki kendisinin toplantıya
katılmadığı ve imza da atmadığı, diğer sürücü kurslarının tüm kurslarla birlikte kendisinin
de ismini yazdığı belirtilmiştir.
(80) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında anlaşma, rakip teşebbüsler arasında yazılı
bir anlaşmanın veya sözleşmenin imzalanması şeklinde ortaya çıkabileceği gibi,
teşebbüsler arasındaki sözlü bir uzlaşma veyahut teşebbüsler arasındaki zımni irade
uyuşmasını ortaya koyan başkaca yollarla da ortaya çıkabilmektedir. Bu noktada, herhangi
bir teşebbüsün rakipleri arasında daha önce imzalanmış olan ve kendisinin de taraf olarak
gösterildiği rekabeti bozucu bir anlaşmaya açıkça karşı durmak yerine, diğer teşebbüsler
ve tüketiciler nezdinde söz konusu anlaşmanın koşullarını zımnen kabul ettiğini gösterecek
şekilde davranışlarda bulunması, söz konusu teşebbüsün anılan anlaşmanın tarafı olarak
kabul edilmesi için yeterli görülmektedir.
(81) Soruşturmaya konu olayda, Fethiye ilçesinde faaliyet gösteren bir sürücü kursu olan Özel
Fethiye Hedef MTSK, Özel Karahan MTSK’nın faaliyetlerine son vermesinin ardından
23.02.2012 tarihi itibariyle işyeri açma ruhsatı alarak faaliyete başlamıştır. Teşebbüs
faaliyetine başladığı tarihte Fethiye ilçesindeki diğer sürücü kurslarının o tarih itibariyle
uyguladıkları ücretleri ilan ederek uygulamaya başlamıştır. Özel Fethiye Hedef MTSK’nın
kurulduğu tarih itibariyle, Fethiye ilçesindeki diğer sürücü kursları arasında mevcut olan
anlaşma ile belirlenmiş olan tarifeyi benimsemesinin teşebbüsü anılan sözleşmenin tarafı
haline getirmeyecektir. Zira ilgili dönemde yürürlükte olan 11.2.2009 tarihli Özel Öğretim
Kurumları Öğrenci Ücretleri Tespit ve Tahsil Yönetmeliği’nin 5. maddesinin 4. fıkrasında
ücretlerin ilan edilmesi için verilen süreden sonra kurum açma izni verilen kurumların
öğrenci ve kursiyer ücretinin bulundukları ilde aynı tür kurumların ilan ettikleri en düşük
ücretten aşağı olamayacağı düzenlenmiştir. Buna göre 23.02.2012 tarihinde faaliyete
başlayan Özel Fethiye Hedef MTSK’nın Fethiye ilçesindeki diğer sürücü kurslarının ilan
ettikleri ücretlerin altında bir ücret ilan etmesi zaten mümkün değildir. Yeni kurulan bir
teşebbüsün rakiplerinin üzerinde bir fiyat ilan ederek piyasaya girmesinin de rasyonel bir
davranış olmayacağı dikkate alındığında Özel Fethiye Hedef MTSK’nın kurulduğu tarihte
rakiplerinin ilan ettiği ücretleri benimseyerek piyasaya girmesinin rasyonel bir davranış
olduğu ve teşebbüsün anlaşmaya taraf olma iradesini ortaya koyan bir delil olarak
değerlendirilemeyeceği aşikardır.
(82) Bununla birlikte Özel Fethiye Hedef MTSK’da yapılan yerinde incelemelerde teşebbüs
yetkilisinin 25.05.2012 tarihli Ek Protokol’ü Özel Fethiye Kervan MTSK yetkilisi tarafından
gönderilen e-posta ile aldığı ve söz konusu Ek Protokol’ü sürücü kursu bünyesinde
görülebilir bir yere asarak ilan ettiği tespit edilmiştir. Ek Protokol’ün rakip teşebbüsler
arasında önceki tarihlerde akdedilen sözleşmeleri tadil edici niteliği ve imzalanan senetlere
referanslarda bulunan hükümleri göz önünde bulundurulduğunda Özel Fethiye Hedef
MTSK yetkililerinin rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti bozucu anlaşmadan haberdar
oldukları anlaşılmıştır. Buna rağmen Özel Fethiye Hedef MTSK’nın, 2012 yılının Mayıs ayı
itibariyle devam etmekte olan anlaşmaya ilişkin çekincelerini ve karşı görüşlerini açıkça
ifade etmek yerine söz konusu anlaşmanın tadiline ilişkin belgeyi kurs bünyesinde ilan
13-38/489-213
24/37

ederek anlaşmanın tarafı haline geldiği görülmüştür. Dolayısıyla Özel Fethiye Hedef
MTSK’nın 2012 yılının Mayıs ayından itibaren söz konusu anlaşmanın tarafı haline geldiği
sonucuna ulaşılmıştır.
I.3.3. Ceza Miktarının Takdirine İlişkin Değerlendirme
(83) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci
maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile
teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda
oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl
sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde
onuna kadar idarî para cezası verilir.” hükmüne yer verilmiştir.
(84) Bu bağlamda önceki bölümlerde yer verilen bilgi, bulgu ve değerlendirmeler çerçevesinde;
Fethiye’de faaliyet gösteren sürücü kurslarının aralarında fiyat anlaşması yapmak suretiyle
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği anlaşıldığından, söz konusu teşebbüslere
4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi ve ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca idari para cezası
uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre;
(85) Yönetmelik’in 5. maddesinin 1. fıkrasının a bendi uyarınca kartel olarak değerlendirilen
uygulamaları nedeniyle işbu soruşturmaya taraf olan teşebbüslere %2 oranında temel para
cezası verilmesine,
(86) Yönetmelik’in 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca ihlal süresinin bir yıldan
uzun beş yıldan kısa sürmesi nedeniyle soruşturmaya taraf olan teşebbüslerden, Özel
Çağdaş Mert MTSK, Özel Fethiye MTSK, Özel Fethiye Akdeniz MTSK, Özel Fethiye
Kervan MTSK, Özel Fethiye Kaptan MTSK, Özel Fethiye Yavuz MTSK için hesaplanan
temel para cezasının yarısı oranında artırılmasına
karar verilmiştir.
Buna karşılık Serpil GENÇ (Özel Fethiye Hedef MTSK) ve Ziya KARAHAN (gayrifaal-Özel
Karahan MTSK) için, ihlal süresi bir yıldan kısa olduğundan, herhangi bir artırım
uygulanmamıştır.
(87) Diğer taraftan Yönetmelik’in 7/1. maddesinde “… yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi
haricinde incelemeye yardımcı olunması, ihlalde kamu otoritelerinin teşvikinin veya diğer
teşebbüslerin zorlamasının bulunması …” gibi hususların varlığı durumunda temel para
cezasının dörtte bir ile beşte üç arasında indirilebileceği düzenlenmektedir. Soruşturma
konusu sözleşmeler ve protokoller incelendiğinde rekabeti bozucu anlaşmanın Fethiye İlçe
Milli Eğitim Müdürlüğü’nün gözetiminde yapıldığı belirtilmekle birlikte muhtelif durumlarda
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bilgi verileceği ve keza yapılan anlaşmaya aykırılık
durumunda tahsil edilecek senetlerin belirli bir oranının da İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne
bağış olarak verileceği hükme bağlanmaktadır.
(88) Anılan ifadelerin, Yönetmelik’in 7/1. maddesi doğrultusunda kamu otoritesinin teşviki
niteliğinde sayılacağı anlaşılmış olup, bu nedenle soruşturmaya taraf olan her bir
teşebbüs için tespit edilen para cezası üzerinden 1/4 oranında indirim yapılması sonuç ve
kanaatine ulaşılmıştır.





13-38/489-213
25/37

J. SONUÇ
(89) Rekabet Kurulunun 18.07.2012 tarihli ve 12-38/1142-M sayılı kararı uyarınca yürütülen
soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor'a ve Ek Görüş'e, toplanan delillere, yazılı
savunmalara ve incelenen dosya kapsamına göre;
a.
1. Behzat Dan. İnş. Tah. ve Tic. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Akdeniz MTSK),
2. Özel Fethiye MTSK. ve Eğit. Hiz. Ltd. Şti. (Özel Fethiye MTSK),
3. Özkaptan Tic. Taah. Tur. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Kaptan MTSK),
4. Kervan Bilgisayar Sis. Prog. Tek. Hiz. Özel Öğr. Kur. İth. İhr. San. ve Tic.
Ltd. Şti. (Özel Fethiye Kervan MTSK),
5. Yavuzkar Özel Eğt. Dan. Tur. İnş. Taah. Taş. Tic. Ltd. Şti. (Özel Fethiye
Yavuz MTSK),
6. Gürsoy ORHON (Özel Çağdaş Mert MTSK),
7. Ziya KARAHAN (gayrifaal-Özel Karahan MTSK) ve
8. Serpil GENÇ (Özel Fethiye Hedef MTSK)'in
aralarında anlaşarak kurs ücretleri ile ücrete ilişkin diğer koşulları belirlemek
suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesini ihlal
ettiklerine OYBİRLİĞİ ile,
b. Söz konusu anlaşmalara, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen koşulların
karşılanmaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınamayacağına OYBİRLİĞİ ile,
c. Bu nedenle 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve "Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına ilişkin Yönetmelik"in
a. 5. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının
(a) bendi ve 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 2012 mali yıl sonunda
oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren %
2,25'i oranında olmak üzere;
 Gürsoy ORHON (Özel Çağdaş. Mert MTSK)'a 4.148,27 TL,
 Özel Fethiye MTSK. ve Eğit. Hiz. Ltd. Şti. (Özel Fethiye MTSK)'ye
10.728,63 TL,
 Behzat Dan. İnş. Tah. ve Tic. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Akdeniz MTSK)'ye
6.755,96 TL,
 Özkaptan Tic. Taah. Tur. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Kaptan MTSK)'ye
11.651,39 TL,
 Kervan Bilgisayar Sis. Prog. Tek. Hiz. Özel Öğr. Kur. İth. İhr. San. ve
Tic. Ltd. Şti. (Özel Fethiye Kervan MTSK)'ye 2.186,10 TL,
 Yavuzkar Özel Eğt. Dan. Tur. İnş. Taah. Taş. Tic. Ltd. Şti. (Özel Fethiye
Yavuz MTSK)'ye 5.656,01 TL
b. 5. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi, ikinci fıkrası ve 7. maddesinin
birinci fıkrası uyarınca hükümleri uyarınca,
I. 2012 mali yılsonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri
safi gelirlerinin takdiren % 1,5'i oranında olmak üzere;
 Serpil GENÇ (Özel Fethiye Hedef MTSK)'e 1.366,76 TL
13-38/489-213
26/37

II. 2011 mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri
safi gelirlerinin takdiren % 1,5'i oranında olmak üzere
 Ziya KARAHAN (gayrifaal-Özel Karahan MTSK)’ a 1.865,71 TL

idari para cezası verilmesine OYÇOKLUĞU ile,

Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.



Rekabet Kurulu’nun 18.06.2013 Tarih ve 13-38/489-213 Sayılı Kararına

KARŞI OY GEREKÇESİ

Kurulumuz mezkur Kararıyla, 4054 Sayılı Kanun’un 16. maddesinin 3.fıkrası ile
“Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in, 5. maddesinin birinci
fikrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) bendi ve 7. maddesinin birinci
fıkrası hükümleri uyarınca anılan teşebbüslere 2012 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul
tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren % 2,25 İLE % 1,5 oranları arasında
olmak üzere; kararda ünvanları yazılı Muğla ili Fethiye ilçesinde faaliyette bulunan sürücü
kurslarına idari para cezası verilmesine karar vermiş bulunmaktadır. Anılan bu idari para
cezası belirlenirken, 4054 sayılı yasanın 16.maddesi ile birlikte, yukarıda belirtilen
Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin yönetmeliğin ilgili hükümlerinin
uygulanarak temel para cezaları baz alınarak ceza verilmiş olup, anılan yönetmeliğin 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanuna aykırı olduğu inancıyla, aşağıda belirteceğim
nedenlerle kararın ceza oran ve miktarlarını belirleyen 3.maddesine katılmıyorum.
Karşı oyumuz, “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim
Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in
5.maddesi ile getirilen kabahat tipleri ve bu kabahat tiplerine verilecek idari para cezalarına
alt ve üst sınır konulması suretiyle kanuna aykırı yönetmelik hükümlerinin uygulanması
kabahatin niteliğine göre cezanın daha düşük belirlenmesi gerektiği noktalarından
doğmaktadır.

Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim
Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
yönetmelik 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanuna aykırıdır.

Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun
Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in; “Temel Para
Cezası’’ başlığı altındaki 5.maddesinde;
(1)Temel para cezası hesaplanırken, Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde yasaklanmış
davranışlarda bulunan teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin, nihai
13-38/489-213
27/37

karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa
nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan
yıllık gayri safi gelirlerinin;
a) Karteller için, yüzde ikisi ile yüzde dördü,
b) Diğer ihlaller için, binde beşi ile yüzde üçü,
arasında bir oran esas alınır.
(2) Birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde, ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın
ağırlığı gibi hususlar dikkate alınır.
(3) Birinci fıkraya göre belirlenen para cezası miktarı;
a) Bir yıldan uzun, beş yıldan kısa süren ihlallerde yarısı oranında,
b) Beş yıldan uzun süren ihlallerde bir katı oranında,
arttırılır.’’ denilmiş, yine 6.maddesinde Ağırlaştırıcı Unsurlar ve 7.maddesinde de Hafifletici
Unsurlar ayrı ,ayrı sayılmıştır.

Aşağıda geniş olarak açıklanacağı üzere Yasa Koyucu 16.maddeye göre
verilecek cezalarda; alt sınır koymayıp, sadece üst sınırı belirleyerek cezaların yüzde ona
kadar verileceğini hükme bağlamasına ve Rekabet Kurulu’na aşağıda geniş olarak
açıklayacağımız gibi, yetki aşımı nedeniyle yönetmelikle düzenlenmesi mümkün olmayan
bir konuda, yönetmelikle düzenleme yapılarak belli suçlar için, belirli cezalar getirilmiş,
yine yönetmelikte, Kanunda olmayan bir kural konularak alt sınır ve yasada
öngörülmeyen bir üst sınır belirlenmiş ve karteller için yüzde iki ile dört arası, diğer ihlaller
içinse binde beş ile yüzde üçü oranında şeklinde ceza verilmesi öngörülmüştür.

Anayasamızın 13.maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine
dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı
olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna,
demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı
olamaz.” hükmü bulunmakta, Anayasamızın madde 38.maddesinde ise; “Kimse, işlendiği
zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz;
kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır
bir ceza verilemez. ‘’ ……hükmü yer almıştır. Bu hükümler kişilere maddi yaptırımlarında
kapsamına girdiği, kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin kısıtlanmasının ancak yasa ile söz
konusu olabileceğini, yine yasa hükmü ile belirlenen bir cezadan daha ağır bir cezanın
verilemeyeceğini temel kural olarak belirlemiştir. Aşağıda ayrıntılı olarak açıklayacağımız
gibi, yukarıda içeriği belirtilen anılan yönetmelik hükmü ile bu hükme aykırı maddi ceza
hükümleri getirilerek, anayasal kurallar göz ardı edilmiştir.
Hiyerarşik normlar sistemine dayalı olan hukuk düzenimizde, alt düzeydeki
normların dayanaklarını ve yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur.
Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta, daha
sonra gelen kanunlar dayanağını ve yürürlüğünü Anayasa’dan, tüzükler dayanağını ve
yürürlüğünü kanundan, yönetmelikler ise dayanağını ve yürürlüğünü kanun ve tüzükten
almaktadır. Bir normun kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını teşkil eden
bir norma aykırı ve bunu değiştirici veya ihmal edici nitelikte bir hükmü hukuk alemine
getirmesi olanaklı bulunmamaktadır.
Hukuk devletinde yönetimin işlem ve eylemlerine uygulanacak hukuki
kurallarının şeffaf ve anlaşılabilir bir şekilde belirlenmesi kadar söz konusu normların
normlar hiyerarşisine uygunluğu da, bu kuralların sağlığı için büyük bir önem taşımaktadır.
Normlar hiyerarşisine aykırı düzenlenen bir norm, denetim aşamasını da etkilemekte ve
13-38/489-213
28/37

denetime esas kararlarda çoğu zaman normlar hiyerarşisinden sapmalar hukuka aykırılık
nedeni olarak kabul edilmektedir. Bu konuda onlarca Danıştay kararı bulunmaktadır.(6)
Bu nedenlerle, hukuk sistemimizde öngörülen hukuk hiyerarşisi kavramının sağlıklı
işleyebilmesi için; gerek düzenleme yapıcıların, uygulayıcıların ve gerekse, yargısal
denetimi yapan mercilerin anayasal ve yasal sınırlar içerisinde hareket etmeleri gerekli ve
hatta zorunludur. Çünkü bu gereklilik ve zorunluluk Anayasa’mızın 2.maddesinde
öngörülen devletin temel niteliklerinden en önemlisi olan “hukuk devleti ilkesinin’’ olmazsa
olmazlarındandır.
Yasama yetkisi asli bir yetkidir. Yasama yetkisinin kullanımı şeklinde ortaya çıkan
yasa yapımı yasa koyucunun istediği alanda düzenleme yapmasına cevaz vermektedir. Bir
konu Anayasa da düzenlenmese bile yasa koyucu bu konuda yasa çıkarabilir. Bu nedenle
Anayasa’ya dayanma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak, yasa yapılırken uyacağı
mutlak kural, yapılan yasanın Anayasa’ya aykırı olmamasıdır. Buna karşılık idare, daha
önce yasama organı tarafından yasa ile düzenlenmemiş bir alanda doğrudan doğruya bir
düzenleme yapamaz. Bu nedenle idarenin bu düzenleme yetkisi yasadan kaynaklanan,
yasayı izleyen (secundum legem) bir yetkidir. Başka bir deyişle idarenin tüm düzenleyici
işlemleri yasaya dayanmak, yasayla düzenlenmiş bir alan içerinde olmak zorunda olan,
onun altında ve ona bağımlı bir yetkidir. Bu yetki idareye bir anlamda tam inisiyatif
vermeyen ve yasayla düzenlenmiş alanla sınırlı bir yetkidir.
Öte yandan, idarenin düzenleyici işlemler yönünden uyacağı bir diğer kural yasalara
aykırı düzenleme yapamayacağıdır. İdarenin düzenleyici işlemlerinin dayandığı yasaya
uygun olması ve bu yasanın çizdiği sınırların dışına çıkmaması zorunludur. İdarenin
düzenleyici işlemlerinin yasaya aykırı (contra legem) olması olanaklı değildir. İdarenin
düzenleyici işlemlerinin yasaya uygun olması, ve yasanın çizdiği sınırlar içerisinde kalması
(intra legem) düzenleyici işlemelerin asli şartlarının en önemlilerinden birisidir.(7)

Anayasa’mızın “Yönetmelikler” başlığı altındaki 124. maddesinde; Başbakanlık,
bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve
tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla,
yönetmelikler çıkarabileceği ve hangi yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanacağının
kanunda belirtileceği Anayasa Koyucu tarafından vaz edilmiştir.
Yönetmelikler, Kamu Kuruluşlarının kendi görev alanlarına giren konularda yasa
ve tüzük uygulanmasına yönelik yönetsel anlamdaki hukuk kurallarıdır. Yukarıda hükmü
alınan Anayasanın 124.maddesine göre Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu kuruluşları

6 Danıştay İ.D.D.K 16.06.2005 gün ve E.2003/275 K.2005/2170 Sayılı Kararı
Danıştay 8.Daireesi 07.03.2007 gün ve E.2005/6261, K.2007/1246 Sayılı Kararı
Danıştay 10.Dairesi 16.03.2009 gün ve E.2006/5588, K.2009/1879 Sayılı Kararı

7 Kemal Gözler , ‘’Yönetmelikler’’ /yönetmelik.htm erişim tarihi
14.07.2013

13-38/489-213
29/37

görev alanları ile ilgili yasa ve tüzüklerin uygulanmasını belirleyen yönetmelik çıkarabilir.
Anayasa’mızın 11.maddesinin 2.fıkrasına göre Kanunlar Anayasa’ya aykırı olmayacaktır ,
bu kuraldan hareketle hukukun genel ilkelerine göre; yönetmelikler normlar hiyerarşisi
kurallarının bir tekrarı niteliğinde olan anılan 124.madde hükmüne göre de yasa ve
tüzüklere aykırı olamayacağı gibi üst hukuk kurallarına da aykırı olamaz.
Yönetmelikler yasanın açıkça yetki vermediği bir konuda yeni bir düzenleme
yapamayacağı gibi, Yasa ile öngörülen kuralı sınırlayamaz , genişletemez , ihmal
edemez ve yeni bir hüküm koyamaz.

4054 Sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16.maddesinin
3.fıkrasında; “Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda
bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin
nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün
olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından
saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir.”
hükmü getirilmiş, 5.fıkrasında da; ‘’Kurul, üçüncü fıkraya göre idarî para cezasına karar
verirken, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin
ikinci fıkrası bağlamında, ihlalin tekerrürü, süresi, teşebbüs veya teşebbüs
birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen
taahhütlere uyup uymaması, incelemeye yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya
gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususları dikkate alır.’’ denilmiş, son
fıkrasında da; “Bu maddeye göre verilecek idarî para cezalarının tespitinde dikkate
alınan hususlar, işbirliği halinde para cezasından bağışıklık veya indirim şartları,
işbirliğine ilişkin usul ve esaslar Kurulca çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.’’ hükmü
ihdas edilmiştir.

Yukarıda hükmü açıklanan 16.maddenin 5.fıkrasının yollamada bulunduğu,
Kabahatler Kanununun 17.maddesinin 2.fıkrasında ise; “ İdarî para cezası, kanunda alt
ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de belirlenebilir. Bu durumda, idarî para cezasının
miktarı belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik
durumu birlikte göz önünde bulundurulur.” hükmü bulunmaktadır.

Bu hükümleri yorumlamaya çalışırsak; Yasa Koyucu, maddenin 3.fıkrası ile
verilecek cezalarda alt sınır (asgari had) koymayıp, sadece üst sınırı (azami haddi)
belirleyerek, cezaların nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun
hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve
Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar
verilebileceğini hükme bağlamış, son fıkrasında ise sadece “cezanın tespitinde dikkate
alınan hususlar” kavramını getirerek, Rekabet Kurulu’na sadece cezanın tespitinde
dikkate alınacak hususların belirlenmesine ilişkin yönetmelik çıkarma konusunda sınırlı
yetki vermiştir. Cezanın tespitinde dikkate alınacak hususlar derken yasa koyucu neyi
kastetmektedir? Burada kastedilen hangi fiillere, ne miktarda ceza vereceğini tespit et
demek anlamında değil, 16.madde ile verilen ceza sınırları içerisinde ( % 10 ‘a kadar)
ceza takdir ederken hangi unsurlara göre veya hangi şartların varlığı halinde cezayı
ağırlaştıracaksın veya hafifleteceksin, bir başka deyişle yasada öngörülen sınırlar içerinde
ceza tayin ederken, takdir yetkini kullanma adına hangi unsurları dikkate alarak ceza tesis
edeceksin anlamındadır.
Bir başka deyişle , yasa koyucu Yasa Koyucu Rekabet Kuruluna Yönetmelik
yaparken kabahat tipleri ve bu kabahat tiplerine verilecek ceza miktarlarını ceza
miktarlarını tespit etmesi doğrultusunda bir yetki vermemiş , Kurul takdir yetkisini
13-38/489-213
30/37

kullanarak ceza konusunda karar verirken , % 10 ‘a kadar sınırı içerisinde , ceza miktarını
belirlemede etken olacak unsurların belirlenmesi konusunda yetki vermiştir.
16.Maddede geçen ‘’ tespit’’ kavramı ile kastedilen kabahat tipleri ile bu kabahatlerin
saptanması değil verilecek sonuç ceza miktarının saptanmasını işaret eden bir tespit
yetkisidir. Çünkü , Yasa koyucu Rekabet Kurulu’na, Yönetmelik yaparken hangi fiillere ne
oranda ceza verileceğini tespit etme yolunda bir yetki verseydi o zaman yasaya; “Bu
maddeye göre verilecek idarî para cezalarının tespiti ve maddeye göre verilecek
idarî para cezalarının tespitinde dikkate alınan hususlar” kavramını ayrı ayrı yazarak
birlikte getirirdi.

Yasa koyucu bu görüşümüzü teyit eder mahiyette olmak üzere, anılan 16.maddenin
5.fıkrasında, verilecek cezanın üst sınıra kadar olmak koşuluyla Kurulca tespit edilirken, bir
başka deyişle Rekabet Kurulu takdir yetkisini kullanırken ihlalin tekerrürü, süresi,
teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin gerçekleşmesindeki
belirleyici etkisi, verilen taahhütlere uyup uymaması, incelemeye yardımcı olup
olmaması, gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususları
dikkate alacağını işaret ederek Yönetmelik koyucuya, “idarî para cezalarının tespitinde
dikkate alınan hususlar”ın nelerden ibaret olabileceğini söylemiş ve adeta bir anlamda
Rekabet Kuruluna yol göstermiştir. Hatta bir adım daha giderek “GİBİ HUSUSLAR”
kavramını getirerek bu hususların tahdidi değil tadadı olduğunu, bu unsurların
çoğaltılabileceğini belirtmiştir. Yasa koyucu bu yolla , son fıkrada belirtilen idarî para
cezalarının tespitinde dikkate alınan hususlar kavramının kapsamının ne olduğunu
5.fıkra ile önceden açıklamış ve bu kavramı son fıkrada yine tekrar ederek, bu ilkelere
göre yönetmelik çıkarılabileceğini söyleyerek , Rekabet Kurulunun çıkaracağı yönetmeliğin
sınırlarını çizmiştir.

Amaçsal yorum (gai yorum) ilkelerinden hareketle yasa koyucunun gerçek
amacını anlamaya çalışırsak, bizce yasa koyucu, yollamada bulunduğu, yukarıda hükmü
açıklanan Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmünün ceza
verilirken öncelikle dikkate alınacağını belirterek, bu hükümde yer alan kanunlarca alt ve
üst sınırı belirlenen idari para cezalarında kullanılacak takdir yetkisinin etkenlerini
(unsurlarını) hatırlatarak ve adeta yönetmelik koyucuya da, bu şekilde yasalarda
cezaların alt ve üst sınırı belirlenebilir, sen yönetmelikle alt ve üst sınır koyamazsın,
sadece bu sınırlar içerisinde karar verirken bazı unsurları dikkate alınabileceği hususlarını
düzenleyebilirsin anlamında yol göstermiştir.

Olayımızda 4054 sayılı yasanın 16.maddesi ile konulan kural, anılan
yönetmelikle bir anlamda değiştirilmekte ve Kurulun hareket alanı daraltılmaktadır. Yasa ile
getirilmeyen ve Yönetmelik Koyucuya ceza miktarlarını ve ceza sınırlarını saptama
konusunda verilmiş bir yetki olmamasına rağmen, belirli suçlara verilecek cezaların
saptanması, para cezasına yeni bir alt sınır ve yeni bir üst sınır konulması 4054 sayılı
yasanın 16.maddesine aykırıdır. Öte yandan , Yönetmeliğin 5/1-a bendinde; karteller için
yüzde ikisi ile yüzde dördü, (b) bendinde; karteller dışında kalan diğer ihlaller için, binde
beşi ile yüzde üçü oranında bir ceza öngörülmesi, Yasanın 16/son maddesinde Kurulca
çıkarılması için verilen yönetmelik yetkisi kapsamını ve sınırlarını aşmaktadır. Onu contra
legem hale getirmektedir. Zira yönetmelik ile temel ceza tespiti mümkün değildir. Bu
nedenle yasaya aykırı bulunan Yönetmelik hükümlerine göre ceza belirlenmesinin olanaklı
olmadığı, hukuken sakat olduğu açıktır. Öte yandan bu karşı oy sahibinin 4054 sayılı yasa
ile kendisine verilmiş bulunan yüzde on sınırları içerisinde kalmak kaydıyla, ağırlaştırıcı ve
hafifletici unsurları dikkate alarak ceza miktarını tespit etme yolundaki takdir yetkisi, daha
önce görev yapan ve aynı seviyede olan üyelerin çıkardığı bir düzenleme ile ipotek altına
13-38/489-213
31/37

alınmakta, adeta onların düşünce ve kararlarını devam ettirme zorunluluğu gibi ve yasaya
dayalı olarak özgürce karar vermesini engelleyecek şekilde asla kabulü mümkün olmayan
hukukla bağdaşmayacak bir durum ortaya çıkarmaktadır. Bu durumun kabulü asla
mümkün değildir.

Bu görüşe karşı bir sav getirilebilir. “Yönetmelik Danıştay’ca iptal edilmediğine
göre hukuken geçerlidir ve zaten verilen cezada yönetmeliğin 6. ve 7. maddeleri
uygulanarak sonuç olarak cezanın, yasanın öngördüğü alt ve üst sınırlara ulaşmaktadır.’’
Hukukun genel ilkeleri, hafifletici ve ağırlaştırıcı unsurların bulunmadığı olayda Rekabet
Kurulu’nun anılan yönetmeliğe göre alt ve üst sınır belirleme yönünden bağlı olması
karşısında bu savın bir geçerliliği olamaz.

Öte yandan 2577 sayılı İ.Y.U.K nun 7.maddesinin 4.fıkrasında “Düzenleyici
işlemin iptal edilmemiş olması, bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olamayacağı
hükmü karşısında, açık olarak hukuka aykırı olduğuna inandığımız yönetmelik hükmünün
tarafımızdan da uygulanmasının zorunlu olmadığına inanıyoruz. Bu hükme göre,
Kurul’umuzca tesis edilen kararın İdare Mahkemesi ve Danıştay’ca yapılacak olası bir
yargısal denetiminde de dikkate alınacağı kanısındayız.

26.9.2004 gün ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun “Suçta ve cezada kanunîlik
ilkesi” başlığı altındaki 2.maddesinde; “Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye
ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. Kanunda yazılı cezalardan ve güvenlik
tedbirlerinden başka bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunamaz.
İdarenin düzenleyici işlemleriyle suç ve ceza konulamaz.
Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz. Suç ve
ceza içeren hükümler, kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamaz.” hükmü
getirilmiştir.
Yine 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun “Kanunilik İlkesi”
başlıklı 4.maddesinde; “Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça
tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve
hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir.
Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancak kanunla
belirlenebilir.’’ hükmü bulunmaktadır.

Kabahatler kanunun anılan maddesinin, gerekçesinde; ……….. suçta kanunilik
ilkesine nazaran, kabahatler açısından daha esnek bir sistem kabul edilmiştir. Buna
karşılık, ikinci fıkrada, idari yaptırımlar açısından, cezada kanunilik ilkesine paralel bir
hükme yer verilmiştir……..denilmiş (8) , idari ceza hukuku ile ceza hukuku arasındaki
kanunilik ilkesindeki ayrım gösterilmiştir. Ancak her iki hukuktaki kanunilik ilkesinin
değişmez ana kuralı ceza hukukunda suç ile cezanın, idari ceza hukukunda yaptırımın
türü, süresi ve miktarının kanunla belirleneceği kuralıdır. Ayrıca, Anayasamıza göre
yasama görevi, devredilmesi mümkün olmayan bir yetkidir. Bireyin maddî ve manevî
varlığı üzerinde derin etkiler doğuran suç ve cezaların, ancak ulusal iradeyi temsil eden
organ tarafından yapılacak kanunla düzenlenebilmesi, kişi hak ve özgürlüklerine sağlanan
en önemli anayasal garantilerden birini oluşturur.


8 Kabahatler Kanunu Hükümet Tasarısı ve Adalet Komisyonu madde gerekçesi
13-38/489-213
32/37

Rekabet Kurulu, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile
Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik’in; 5.maddesi ile Türk Ceza Kanunu’nun 2.maddesinin 2.fıkrasına ve
Kabahatler Kanunu’nun 4.maddesinin 2.fıkrasına aykırı olarak 4054 sayılı yasa ile yüzde
ona kadar idari para cezası verilebilmesi hükmünü daraltarak ve bir anlamda sınırlayarak ,
belli kabahatlere, belli ceza oranları belirleyerek adeta kendisini Yasa Koyucu yerine
koymuştur. Bu hukuk devletinde asla kabulü mümkün olmayan idari bir davranıştır.





Yönetmelikle, Yasada Bulunmayan Kartel adlı Bir Kabahat Tipi
Yaratılmıştır.

Rekabet Hukuku öğretisinde bulunan ancak , 4054 sayılı Yasada terim veya
tanım olarak düzenlenmeyen ‘kartel’ kabahati yaratılmış ve bu kabahat türü için ayrı ve
öğretideki anlamı doğrultusunda daha yüksek bir ceza oranı öngörülmüştür. Oysa, 4054
sayılı yasanın 4.maddesinde öngörülen rekabete aykırı kabahatler rekabeti sınırlayıcı,
anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar başlığı altındaki fiillerdir. Öğretide açıklanan kartel
olarak nitelendirilen kabahat te bu kapsama girmekte ve Rekabet Öğretisinde ağır bir
rekabet ihlali olarak kabul edilmektedir.Rekabet Kurulunun, yukarıda belirtilen 4.madede
kapsamına giren öğretideki anlamda kartel kabahati niteliklerini taşıyan bir eylem veya
davranışla karşılaştığında yapacağı, Yönetmelikle böyle bir kabahat tipi yaratmak değil ,
verilen yetki doğrultusunda cezanın tespitinde dikkate alınacak hususları dikkate alarak
ceza miktarını daha yüksek belirlemesidir.Başka bir deyişle 4.maddede öngörülen fiiller
arasındaki ayrım Yönetmelikle kabahat tipi yaratılarak değil, cezayı ağırlaştıran veya
hafifleten nedenlerle yapılabilecek ve saptanacak ceza oranları ile yapılabilecek bir
husustur. Bu kabahat tipi yaratma ve bu kabahat tipine ceza oranı belirlenmesi yukarıda
belirttiğim gerekçelerle hukuka açıkça aykırıdır. Kartel kavramı ile ilgili olarak
hukukumuzda geçen tek hüküm Anayasa’mızın 167.maddesinde bulunmakta olup, bu
maddede, “Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli
işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır; piyasalarda fiilî veya anlaşma sonucu
doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler.’’ denilmiştir. 4054 sayılı yasada kartel
kabahatine ilişkin hiçbir hüküm bulunmaması nedeniyle, bu kabahat tipinin yaratılmasına
anılan Anayasa hükmü gerekçe teşkil edemez.


Öte yandan, yukarıda belirtilenlerin dışında anılan Yönetmeliğin hukukun genel
ilkelerine ve Kanuna aykırılıkları bulunmaktadır. Türk hukukunda, 5237 sayılı yeni Türk
Ceza Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile birlikte para cezası kalmamıştır. Adli ve İdari Para
cezası kavramları hukukumuza girmiştir. Rekabet Kurulunun verdiği para cezası aslında
“İdari Para Cezası’’dır. Bu nedenle yönetmelikte geçen para cezası kavramı Türk Ceza
Kanununa ve Kabahatler Kanununa aykırıdır.

Yönetmeliğin Yasaya Aykırı Hükümlerinin Açılacak Olası Bir Davada
İptal Edilebileceği Kanısını Taşıyoruz.

İdare hukuku kurallarına göre Yönetmelik gibi düzenleyici işlemlere karşı iptal
davaları iki halde açılabilmektedir. Yönetmeliklerin yayımlanması üzerine ilgililer
tarafından yasal süre içerisinde iptali için dava açılabileceği gibi, bu düzenlemenin bir idari
işleme dayanak olarak alınıp uygulanması ile menfaatleri haleldar olan kişiler tarafından
da işlemle birlikte, yönetmeliğin ilgili hükümlerinin de iptali yolunda işlemin tabi olduğu
13-38/489-213
33/37

dava açma süresi dava açılabileceği bilinmektedir. Bu nedenlerle ve yukarıda açıklamaya
çalıştığım gerekçelerle, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile
Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik’in; 4054 sayılı yasaya aykırı bulunan ilgili hükümlerinin iptal davasına konu
olması halinde iptal edilebileceği kanısını taşımaktayım.

4054 Sayılı Kanunun 16.Maddesinin İrdelenmesi, Anayasa’ya Aykırılık
Sorunu ve Maddenin Yeniden Düzenlenmesi Gereği.

Yukarıda geniş olarak hükmünü açıkladığımız 4054 Sayılı “Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 16.maddesinin 3.fıkrasında; “Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde
yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri
veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun
hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve
Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî
para cezası verilir.” hükmü bulunmaktadır. Bu hükümle Yasa Koyucu anılan 4054 sayılı
Kanunun 4, 6 ve 7.madde de belirtilen rekabet ihlali olarak nitelendirilen kabahatler
hakkında verilecek idari para cezalarında Rekabet Kuruluna geniş bir takdir yetkisi alanı
bırakmış ve % 0-10 oranı arasında ceza takdir edebilmesi konusunda yetki vermiştir.

Yukarıda da, açıkladığımız gibi, cezanın takdirinde dikkate alınacak hususlar
konusunda, anılan yasanın 16/5 fıkrası ile Kabahatler Kanununun 17/2 fıkrasına yaptığı
yollamayla birlikte (işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumu)
ihlalin tekerrürü, süresi, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin
gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen taahhütlere uyup uymaması, incelemeye
yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi
kavramları getirmiş, yine yukarıda açıkladığımız, 16/son fıkrası ile “gibi” kavramı ile tadadı
olarak bu unsurların çoğaltılması adına “cezanın tespitinde dikkate alınan hususlar”
konusunda yönetmelik çıkarma yetkisi vermiştir. Yönetmeliğin çeşitli hükümleri ile, cezanın
ağırlaştırıcı unsurları olarak; ihlalin süresi, soruşturma kararının tebliğinden sonra
kartele devam edilmesi, İncelemeye yardımcı olunmaması hali, diğer teşebbüslerin ihlale
zorlanması gibi davranışlar, cezanın hafifletilmesi unsurları olarak ise, yasal
yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde incelemeye yardımcı olunması, ihlalde kamu
otoritelerinin teşvikinin veya diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması, zarar görenlere
gönüllü olarak tazminat ödenmesi, diğer ihlallere son verilmesi, ihlal konusu faaliyetlerin
yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının çok düşük olması gibi haller olarak
belirlenmiştir.

Sonuç olarak; Rekabet Kurulu rekabet ihlalleri için vereceği nispi idari para cezasını
tespit ederken % 0-10 oranı arasında kalmak koşulu ile, yukarıda yasa hükmü ile belirtilen
ve yine Yönetmelik hükmü ile yasa koyucunun işareti ile çoğaltılan unsurları dikkate alarak
takdir yetkisini kullanacaktır.

Hukuk devleti ilkesi, vatandaşların hukuki güvenlik içinde bulundukları, devletin fiil
ve işlemlerinin hukuk kurallarına bağlı olduğu bir sistemi ifade eder. Hukukî güvenlik ilkesi,
herkesin bağlı olacağı hukuk kurallarını önceden bilmesi, tutumunu ve davranışlarını buna
göre güvenle düzene sokabilmesi anlamına gelir. Bu güvenliğin sağlanabilmesi her şeyden
önce, devletin kendi koyduğu hukuk kurallarına kendisinin de uyması bağlıdır. Hukuk
13-38/489-213
34/37

devletinin ön şartlarından biri olan hukuk güvenliği ilkesi ile bireylerin hukuki güvenliğinin
sağlanması amaçlanmaktadır.

Hukuk güvenliğinin unsurları, hukuki belirlilik ilkesi, öngörülebilirlik ilkesi, eşitlik ilkesi ve
cezaların yasallığı ile hukuksal güvenlik ilkeleridir. Bunun dışında konumuzla doğrudan
ilgisi olmayan kazanılmış hak ilkesi ile geriye yürümezlik ilkeleri de Hukuk güvenliğini
sağlayan diğer en önemli ilkelerdir.

Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”
dir. Yasal düzenlemelerin nesnel olması, hukuk devletinde yasadan doğan
sorumluluğunun eylem ve olgu, hukuksal sonuç, hak süjesi yönlerinden herhangi bir
duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, belli, anlaşılabilir olması en temel
ilkedir. Bu nedenlerledir ki hukuksal güvenliğinin var olduğunun algılandığı otoritenin
keyfilikten uzak olduğunun düşünüldüğü ortamda bireyde davranışlarını hukuka
uyarlayabilecek ve kendine düşen ödevi yerine sorunsuz getirebilecek kamu düzeni ve
hukuk devleti ilkesinin yerleşmesine katkı ile gereksiz uyuşmazlıkların oluşmasının önüne
geçilmiş olabilecektir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan,
belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya
sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir

Hukuki belirlilik ilkesi gereği olarak Yasa Koyucu tarafından getirilen kuralın, kuralın
muhatabı kişilerin olağan şartlar altında belirli işlem ve eylemlerin hangi sonuçlar
doğurabileceğini öngörmelerini sağlayacak nitelikte düzenlenmesini gerektirir. Bu ilke ile
kuralın, muhatap kişi bu kuraldaki takdir yetkisinin kapsamını, kendisi tarafından
öngörülemez keyfi tutum ve davranışlardan koruyacak düzeyde açıklıkla anlayacak şekilde
düzenlenmelidir. Bir başka deyişle kuralın hukuki öngörülebilirliği olmalıdır.

Yasa ile getirilen kural, Anayasamızın 10.maddesinde belirlenen eşitlik
ilkesine uygun olmalıdır. Şöyle ki; alt ve üst sınır arasında idareye bırakılan takdir alanı
geniş, sınırsız ve ölçüsüz olmamalı, cezanın belirlenmesinin alt ve üst sınır arasında çok
büyük oranda açılmış bir makas şeklinde makul ve ölçülü olmayan şekilde genişliği,
uygulamada, yorum ve değerlendirme farklılıklarına dayalı olarak eşitsizliğe, haksızlığa ve
keyfiliğe yol açabilecek nitelikte düzenlenmemelidir.

Yasa koyucu, kamu düzeninin korunması amacıyla ceza hukuku alanında
hangi eylemlerin suç sayılacağı ve suç sayılan bu eylemlerin hangi tür ve ölçüde cezai
yaptırıma bağlanacağı konusunda takdir yetkisine sahip olmakla birlikte, cezaların yasallığı
ve hukuksal güvenlik ilkelerinin gereği olarak, farklı ve keyfi uygulamalara neden olmamak
için, kabahatler hukukuna uygun geçerli sebepler ve objektif ölçütleri yasada göstermesi
gerekir.

Anayasa Mahkemesi, 17.04.2008 gün ve E.2005/5, K.2008/93 sayılı
kararıyla, 3.5.1985 günlü, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesini iptal etmiştir.
İptale konu 42.madde de “Ruhsat alınmadan veya ruhsat veya eklerine veya imar
mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının yapı sahibine ve müteahhidine, istisnalar dışında
özel parselasyon ile hisse karşılığı belirli bir yer satan ve alana 500 000 TL. den 25 000
000 liraya kadar para cezası verilir. Ayrıca fenni mesule bu cezaların 1/5’i uygulanır.
13-38/489-213
35/37

Birinci fıkrada belirtilen fiiller dışında bu Kanunun 28, 33, 34, 39 ve 40 ıncı maddeleri
ile 36 ncı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen mal
sahibine, fenni mesule ve müteahhide 500 000 TL.den 10 000 000 liraya kadar para
cezası verilir.
Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen fiillerin tekrarı halinde para cezaları bir katı
artırılarak verilir………………………………………………hükmü bulunmaktaydı.
Anayasa Mahkemesi, yasa ile getirilen kuralın hukuk devleti ilkelerinden olan hukuki
belirlilik, öngörülebilirlik ilkesi ve cezaların yasallığı ile hukuksal güvenlik ilkelerine aykırı
olduğundan bahisle anılan kuralı iptal etmiştir. Anayasa Mahkemesi mezkur kararında;
“3194 sayılı Yasa’nın 42. maddesinde düzenlenen idari para cezaları, imar
ve kamu düzenine aykırı davranışların önlenmesi amacıyla, araya yargısal bir karar
girmeden, idarenin doğrudan işlemiyle idare hukukuna özgü usullerle kesilen ve uygulanan
yaptırımlardır. Maddenin birinci fıkrasındaki idari yaptırım, idarenin ruhsat alınmadan,
ruhsat veya eklerine veya imar mevzuatına aykırı olarak yapının yapıldığı yönündeki tespiti
ve bu konudaki değerlendirmesine bağlı olarak idarece uygulanmaktadır. Başka bir deyişle
hem cezayı gerektiren eylemin işlendiğini saptamak hem de Yasa’da gösterilen alt ve üst
sınırlar arasında cezanın tutarını belirlemek tamamıyla idari makamların, belediyeler veya
en büyük mülki amirlerin kararlarıyla oluşmaktadır. İtiraz halinde yargının vereceği karar,
onun bu niteliğini değiştirmemektedir. Sonuçları belli ölçüde genel para cezalarına
benzese de tümüyle idari işleme dayanan bir yaptırımdır. Yargı organlarının müdahalesi
olmadan idarece kararlaştırılmakta ve uygulanmaktadır.
İdari makamların Yasa’nın belirlediği sınırlar arasında cezanın takdirinde esas
alacakları objektif ölçütler Yasa’da gösterilmemiştir. Yasa’yla imar para cezasının alt ve üst
sınırları gösterilmiş, bu alan içinde cezayı uygulama yetkisi idareye bırakılmıştır. İdarelerin
hangi ölçütleri esas alacakları açık, belirgin ve somut olarak Yasa’da yer almamıştır. Yasa
kuralı bu anlamda belirli ve öngörülebilir değildir.
Alt ve üst sınır arasında idareye bırakılan takdir alanı geniş, sınırsız ve ölçüsüzdür.
Cezanın belirlenmesinin alt ve üst sınır arasında elli kat gibi makul ve ölçülü olmayan
şekilde genişliği, uygulamada, yorum ve değerlendirme farklılıklarına dayalı olarak
eşitsizliğe, haksızlığa ve keyfiliğe yol açabilecek niteliktedir.
Yasakoyucu, kamu düzeninin korunması amacıyla ceza hukuku alanında hangi
eylemlerin suç sayılacağı ve suç sayılan bu eylemlerin hangi tür ve ölçüde cezai yaptırıma
bağlanacağı konusunda takdir yetkisine sahip olmakla birlikte, cezaların yasallığı ve
hukuksal güvenlik ilkelerinin gereği olarak, farklı ve keyfi uygulamalara neden olmamak
için, imar hukukuna uygun geçerli sebepler ve objektif ölçütleri yasada göstermesi gerekir.
Cezanın Yasa’da gösterilen sınırlar arasında idarece belirlenmesinde, yapının,
taşkın, heyelan, kaya düşmesi gibi afet alanlarında bulunan, sıhhi ve jeolojik mahsurları
olan veya bunlar gibi tehlikeli durumlar göstermesi nedeniyle imar planlarına veya ilgili
idarelerce hazırlanmış, onaylanmış raporlara göre yapılması yasak olan alanlara, imar
planlarında umumi hizmet alanlarına, kamu tesis alanlarına ve yapı sahibine ait olmayan
alanlara yapılması; hangi amaçla yapıldığı, büyüklüğü ve konut, ticari, sanayi, otel,
akaryakıt istasyonu gibi niteliği; fen ve sağlık kurallarına aykırılık taşıması; içinde oturacak
veya çalışacak kişiler için tehlike oluşturması; çevresinde ya da aynı bölgede emsal yapılar
13-38/489-213
36/37

için uygulanan imar para cezaları; kente ve çevreye etkisi; bitmiş ve kullanılır durumda
olması gibi ölçütlere yer verilmemiştir.
Bu tür idari işlemlere karşı yargı yolu açık olmakla birlikte, bu güvencenin uygulama
aşamasından sonra ve ancak itiraz yoluyla ortaya çıkacağı göz önünde
bulundurulduğunda, yasa kurallarının yürürlükte olduğu sürece keyfiliği ortadan kaldırmaya
yeterli olduğu söylenemez. Hukuk kuralları, yargının yorumuna ihtiyaç göstermeyecek ve
uygulayıcılar tarafından anlaşılabilecek şekilde açık ve belirgin olmak, uygulayıcılara
güvence vermek zorundadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırıdır. İptali
gerekir.
Kural iptal edilmiş olduğundan ayrıca Anayasa’nın 10. maddesi yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir.
demiştir.(9)
Yukarıda açıklamaya çalıştığımız, ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer
nitelikteki kararı ışığında 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun
16.maddesinin ilgili fıkralarını irdelediğimizde; Yasa Koyucunun bu maddede de, Hukuki
belirlilik, hukuki öngörülebilirlik, eşitlik ilkesi ve cezaların yasallığı ile hukuksal güvenlik
ilkelerine tam uyduğunu söylemek mümkün değildir. Yasa koyucu, bu hükümle cezanın alt
ve üst sınırı arasında Rekabet Kuruluna büyük bir takdir yetkisi bırakmıştır. Yukarıda
açıklanan, iptale konu 42.madde de alt üst sınır cezanın parasal miktarı konularak 50 kat
şeklinde olmasına rağmen, 16.madde de nispi ceza oranı belirlenmiş olmakla bu fark
şimdiye kadar ki uygulamalara göre 10.000 kat şeklindedir ve hatta Rekabet Kurulu bu
katı daha fazla arttırabilme olanağına sahiptir.
Öte yandan, yukarıda da belirttiğimiz gibi, Rekabet Kuruluna bu alt ve üst sınırlar
arasında idari para cezasını tespit ederken dikkate alacağı hususlar gerek 4054 sayılı
yasa, gerek Kabahatler Yasası ve gerekse Yasa Koyucunun verdiği yönetmelik yetkisi ile
belirlenmiştir. Gerçekten belirlenen unsurlar, alt ve üst sınır arasında bu kadar büyük bir
orandaki farklılık içinde hukuka ve adalete uygun bir şekilde idari para cezasını tespit
etmeye yeterlimidir. Biz bu konuda tam yeterlidir diyemiyoruz. Bu durumun, bir başka
deyişle bu maddenin Anayasa Mahkemesi’nin önüne götürülmesi halinde iptal
edilebileceği kuşkusunu taşımaktayım.
Bilindiği gibi, Rekabet Hukuku 1900 lü yıllarda Sherman yasası ile ilk A.B.D de
doğmuş, 1950 li yıllarda da Avrupa Devletleri bu hukuku kabul etmiştir. Ülkemizde ise
1994 yılında çıkarılan 4054 sayılı yasaya göre Rekabet Kurumu 1997 yılında faaliyetine
başlamıştır. Dünyada epeyce yol alan Rekabet Hukuku, teorik anlamda dahil olmak

9

content=

13-38/489-213
37/37

ülkemizde, Rekabet Kurumu ile pratik alanda da belirli ve üst bir seviyeye gelmiş
bulunmaktadır. Artık Rekabet Hukukunda da, rekabete aykırı fiiller arasında ayrım
yapılarak kabahat tiplerinin belirlenerek bir ayrıma gidilmesi olanaklıdır. Öte yandan
Anayasamızın 13.maddesinde vücut bulan Ceza muhakemesi hukuku işleminin yapılması
ile sağlanması beklenen yarar ve verilmesi ihtimal dâhilinde bulunan zarar arasında makul
bir oranın bulunmasını, oransızlık durumunda işlemin yapılmamasını ifade eden ölçülülük
ilkesi dikkate alınarak ceza miktarlarının ve kabahat tiplerinin, Yasa koyucu tarafından
yeniden belirlenmesi mümkündür. Ve belirtilen gerekçelerle de zorunlu olduğu
kanısındayım.
Belirtilen nedenlerle, sonuç olarak hukuki belirlilik, öngörülebilirlik ve eşitlik ilkeleri
bağlamında, Yasa Koyucunun gelişen Rekabet hukuku ilkelerini dikkate alıp, kabahat
tiplerinde bir ayrıma giderek, cezada ölçülülük ilkelerini de göz ardı etmeksizin 16.maddeyi
yeniden düzenlemesi gerektiği inancındayım.
Sonuç : Yukarıda geniş olarak açıklanan nedenlerle , 4054 Sayılı Kanun’un 16.
maddesinin 3.fıkrası ile “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile
Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik”in, 5. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının
(a) bendi ve 7. maddesinin birinci fıkrası hükümleri uyarınca anılan teşebbüslere 2012 mali
yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren %
2,25 ile % 1,5 oranları arasında olmak üzere; kararda unvanları yazılı Muğla ili Fethiye
ilçesinde faaliyette bulunan sürücü kurslarına idari para cezası verilmesine ilişkin
Kurulumuz kararına, anılan bu idari para cezası belirlenirken, 4054 sayılı yasanın
16.maddesi ile birlikte, yukarıda belirtilen Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve
Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
yönetmeliğin ilgili hükümlerinin uygulanarak temel para cezaları baz alınarak ceza
verildiğinden , Ceza Yönetmeliğinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanuna
aykırı olduğu inancıyla, aşağıda belirteceğim nedenlerle ceza oranının, yönetmeliğin ilgili
hükümleri uygulanmaksızın, anılan 16.maddeye göre pazar gücü , kamu otoritesinin
teşviki gibi hafifletici nedenler dikkate alınarak takdiren % 2,25 oranında idari para cezası
verilen teşebbüslere % 1,25 ile % 1,5 oranında idari para cezası verilen teşebbüslere ise
% 0,75 oranlarında belirlenmesi gerektiği düşüncesiyle, kararın ceza oran ve miktarlarını
belirleyen 3.maddesine katılmıyorum.
Reşit GÜRPINAR
Kurul Üyesi






Full & Egal Universal Law Academy