Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-216 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 07-92/1175-459
Karar Tarihi : 27.12.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖR : Fatma GÖZLÜKAYA ANGI
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - MÜYA-BİR Bağlantılı Hak Sahibi Fonogram
Yapımcıları Meslek Birliği
Ömer Avni Mahallesi İnönü Cad. Üçler Apt. No: 20/12
D:3 34427 Beyoğlu İstanbul 20
D. HAKKINDA İLK İNCELEME
YAPILANLAR : - MESAM Türkiye Musıki Eseri Sahipleri Meslek Birliği
Sıracevizler Cad. Esen Sok. Saruhan Plaza No:6 K:6
Bomonti Şişli İstanbul
- MSG Musıki Eseri Sahipleri Grubu Meslek Birliği
Barbaros Bulvarı Dr. Orhan Birman İş Merkezi No:149
K:1 Beşiktaş İstanbul
- MÜYAP Bağlantılı Hak Sahibi Fonogram Yapımcıları
Meslek Birliği 30
Kuloğlu Mah. Turnacıbaşı Sok. No:16 K:5 Beyoğlu İstanbul
- MÜYORBİR Müzik Yorumcuları Meslek Birliği
Büyükdere Cad. Arzu Han No:99 D:8-9 Mecidiyeköy
Şişli İstanbul
E. DOSYA KONUSU: MÜYAP, MESAM, MSG ve MÜYORBİR’in 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında rakiplerinin faaliyetini
zorlaştırdığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçelerinde özetle,
- MÜYA-BİR’in 22.8.2006 tarih ve 135787 no’lu Bakanlık oluru ile kurulmuş ve 40
bünyesinde 52 müzik yapımcısı bulunduran bir meslek birliği olduğu,
- Müzik sektöründe MÜYAP, MESAM, MSG, MÜYORBİR ve kendileri dahil olmak
üzere halihazırda beş adet meslek birliği bulunduğu,
- Bu meslek birliklerinden MÜYAP, MESAM, MSG ve MÜYORBİR’in ortak
lisanslama yapmak üzere bir protokol imzaladıkları,
07-85/1055-414
2
- Sözü edilen meslek birliklerinin anlaşma yapmak için gittikleri kullanıcı kurum ve
kuruluşlarda kendileriyle sözleşme yaptıkları takdirde başka bir meslek birliği ile
sözleşme yapmalarına gerek kalmayacağını söyledikleri,
- Bu meslek birliklerinin kullanıcılara MÜYA-BİR’in üye sayısının az olduğunu,
repertuarının pek fazla kullanılmadığını, popüler sanatçılarının olmadığını 50
söyledikleri ve KRAL TV yöneticilerine 2008’de MÜYA-BİR de ortak lisanslama
protokolüne katılacağından onunla ayrıca bir sözleşme yapılmasına gerek
olmadığını iddia ettikleri,
- Türkiye Otelciler Federasyonu (TROFED) ve Türkiye Turizm ve Otelciler Birliği
(TROB) yöneticileriyle yapılan toplantılarda bu kuruluşların kendilerinden ücret
tarifelerini isteyip daha sonra diğer meslek birlikleriyle anlaşma yaptıkları,
kendileriyle anlaşma yapmadıkları,
- Radyo Televizyon Yayıncıları Meslek Birliği’nin (RATEM) kendileriyle anlaşma
yapmaya yanaşmadığını, RATEM’e karşı açmış oldukları davalardan henüz
hiçbir ceza kararı çıkmaması sebebiyle bu birliğin anlaşma yapmaktan imtina 60
ettiği,
- TV8’in repertuarlarını kullanmadığı gerekçesiyle anlaşma yapmaktan kaçındığı
ancak repertuarın kullanıldığının tespiti üzerine dava açılınca anlaşmaya karar
verdikleri,
- Kullanıcılarla anlaşma yapma konusunda bu tür sorunlarla karşılaştıkları ve
MÜYAP, MESAM, MSG ve MÜYORBİR’in söz edilen davranışlarının haksız
rekabet yapmak anlamına geldiği
İfade edilerek bahsi geçen protokol ve eylemler hakkında 4054 sayılı Kanun
kapsamında gerekli hukuki işlemlerin yapılması talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.11.2007 tarih, 7588 sayı ve 3.12.2007 70
tarih, 7953 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 13.12.2007 tarih ve 2007-2-216/İİ-
07-FGA sayılı İlk İnceleme Raporu, 17.12.2007 tarih ve REK.0.06.00.00-110/356 sayılı
Başkanlık önergesi ile Kurul’un 07-92 sayılı toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikayet konusu ile ilgili olarak, 4054 sayılı
Kanun kapsamında bir önaraştırma yapılmasına veya soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığı ifade edilmiştir.
I. YAPILAN İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Müzik Meslek Birlikleri
Müzik meslek birlikleri, Fikir ve Sanat Eserleri Hakkında Kanun’un (FSEK) 42. maddesi 80
ve Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Bağlantılı Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve
Federasyonları Hakkında Tüzük’ün (Tüzük) 7. maddesi uyarınca kurulmaktadırlar.
Birliklerin temel amacı, eser sahiplerinin ortak çıkarlarını korumak, FSEK ile tanınmış
hakların idaresi ve takibi ile alınacak tazminat ve telif ücretlerinin tahsilini ve hak
sahiplerine dağıtımını sağlamaktır. FSEK’in anılan maddesi uyarınca aynı alanda
birden çok meslek birliği kurulabilmektedir.
Türkiye’de halihazırda eser sahipliği alanında Türkiye Musıki Eseri Sahipleri Meslek
Birliği (MESAM) ile Musıki Eseri Sahipleri Grubu Meslek Birliği (MSG), fonogram
yapımcılığı alanında şikayetçi MÜYA-BİR ile Bağlantılı Hak Sahibi Fonogram
Yapımcıları Meslek Birliği (MÜYAP) ve müzik eseri yorumcuları alanında Müzik 90
Yorumcuları Meslek Birliği (MÜYORBİR) isimli meslek birlikleri faaliyet göstermektedir.
Birliklerin üyeleri, müzik eseri üreterek bunların yapım şirketlerine ve yayımcı şirketlere
satılması veya kullanım hakkının verilmesiyle iştigal eden gerçek kişi eser
07-85/1055-414
3
sahiplerinden, eserleri fonograma kaydederek bunların satış ve pazarlamasıyla
uğraşan yapım şirketlerinden ve müzik eserlerini belirli bir ücret karşılığında
yorumlayan icracı ses ve saz sanatçılardan oluşmaktadır. Bu kişi ve kuruluşlar 4054
sayılı Kanun’un 3. maddesi uyarınca teşebbüs kavramı kapsamındadır ve bunların
belirli amaçlara ulaşmak için oluşturdukları birlikler de aynı hüküm uyarınca teşebbüs
birliği sayılmaktadır.
I.2. Şikayete Konu Protokol Hakkında Değerlendirme 100
FSEK’nin 42/A maddesinin dördüncü fıkrasında, aynı alanda ve/veya sektörde faaliyet
gösteren birliklerin tarife tespitinde, sözleşme yapılmasında ve bu Kanunun
uygulanması ile ilgili diğer iş ve işlemlerde birlikte hareket edebilecekleri hususu
düzenlenmektedir. Bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan Eser, İcra, Yapım ve Yayınların
Kullanılması ve/veya İletilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in
(Yönetmelik) 9. ve 10. maddelerinde de meslek birliklerinin ortak tarifeleri belirleme
usulü ve telif yükümlüleri ile yapılan sözleşmelere ilişkin esaslar belirlenmektedir.
MÜYAP, MESAM, MSG ve MÜYORBİR, FSEK ile tanınan söz konusu ortak tarife
belirleme ve sözleşme yapma haklarını kullanarak “Meslek Birlikleri Ortak Hareket
Protokolü” (Ortak Hareket Protokolü) isimli bir protokol imzalamışlardır. Tarafların 110
bildirimi üzerine bahsi geçen Protokole Rekabet Kurulu’nun 20.06.2007 tarih ve 07-
53/617-206 sayılı kararı ile bireysel muafiyet tanınmıştır. Şikayete ek “Meslek Birlikleri
Üyelik ve Lisanslama Ortak Uygulama Protokolü” (Ortak Uygulama Protokolü) isimli
anlaşmanın ise bahsi geçen Ortak Hareket Protokolü’ne dayanılarak çıkarılan ve onun
eki mahiyetinde bulunan bir anlaşma olduğu anlaşılmıştır. Protokolün konusu 2.
maddesinde “meslek birliklerinin yetki belgesi ile üyelerinin haklarının koruma süre ve
kapsamlarını, lisanslama yöntem ve koşullarını uyumlaştırmasına ilişkin uygulama
esasları” olarak belirlenmiştir.
Yapılan incelemede, Ortak Uygulama Protokolü’nün dayanak alınan Ortak Hareket
Protokolü’ne paralel olarak düzenlendiği ve re’sen bir muafiyet incelemesini 120
gerektirmediği anlaşılmıştır.
I.3. Şikayete Konu Eylemler Hakkında Değerlendirme
Başvuruda şikayet edilen eylemlerin bir kısmının, MÜYA-BİR dışında kalan ve Ortak
Hareket Protokolü’nün tarafı olan meslek birliklerinin telif yükümlüsü radyo-televizyon
kuruluşları ile alışveriş merkezi, otel gibi müzik yayımı yapılan mahallere MÜYA-BİR
hakkında asılsız iddialar ileri sürmelerine, diğer kısmının ise, telif yükümlüsü kişi ve
kuruluşların çeşitli sebeplerle MÜYA-BİR’le sözleşme yapmaktan imtina etmelerine
ilişkin olduğu görülmüştür.
Birinci gruptaki eylemler, MÜYAP, MESAM, MSG ve MÜYORBİR tarafından müzik
eserlerini kullanan kişi ve kuruluşlara yöneltilen, MÜYA-BİR’e üye yapımcıların 130
yaptıkları albümlerin repertuarının pek fazla kullanılmadığı, popüler sanatçıları
içermediği yönündeki iddialar ile gerçeği yansıtmayacak şekilde MÜYA-BİR’in 2008’de
Ortak Hareket Protokolü’ne dahil olacağı, dolayısıyla MÜYA-BİR’le ayrıca bir kullanım
sözleşmesi yapmalarına gerek bulunmadığı yönündeki ifadelerden oluşmaktadır. Söz
konusu eylemlerin, Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 56. maddesi vd. ile düzenlenen,
aldatıcı hareket veya hüsnüniyet kaidelerine aykırı sair suretlerle iktisadi rekabetin her
türlü suiistimali olarak tanımlanan haksız rekabet hallerine girdiği görülmektedir.
Haksız rekabet kapsamındaki hareketlere örnek olarak TTK’nın 57. maddesinin birinci
bendinde “başkalarını veya onların emtiasını, iş mahsullerini, faaliyetlerini yahut ticari
işlerini yanlış veya lüzumsuz yere incitici beyanlarla kötülemek” ve üçüncü bendinde 140
ise “kendi şahsi durumu, emtiası, iş mahsulleri, ticari faaliyeti veya ticari işleri hakkında
07-85/1055-414
4
yanlış veya yanıltıcı malumat vermek” hususları belirtilmiştir. Bu tür kötülemeler ve
yanıltıcı bilgilerle rakiplerin ticari itibarı ve ilişkilerine zarar verenler aleyhine TTK’nın
söz konusu hükmüne dayanılarak hukuk mahkemelerinde bu davranışların
durdurulması ve oluşan zararın tazmini talebiyle dava açılması olanağı bulunmaktadır.
Diğer taraftan, rakip teşebbüsleri, bunların ticari faaliyetlerini, mal ve hizmetlerini yanlış
veya lüzumsuz yere kötülemek eylemlerinin ilgili pazarda pazar koşullarını tek taraflı
olarak belirleyebilme gücüne sahip teşebbüs/teşebbüsler veya teşebbüs birlikleri
tarafından gerçekleştirilmesi, tek başına, konunun ayrıca 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesi çerçevesinde ele alınabilmesini mümkün kılmamaktadır. Bu doğrultuda 150
şikayette, diğer meslek birliklerinin kötüleme ve gerçeğe aykırı beyanda bulunma
dışında kalan ve 4054 sayılı Kanun’un 4. ve/veya 6. maddesi kapsamında incelenmeyi
gerektirecek davranışlarla MÜYA-BİR’in faaliyetlerini engellediği veya zorlaştırdığına
dair ayrıca bir bilgiye yer verilmemiştir.
Şikayetteki ikinci grup eylemler, yayımcı kuruluş ve mahallerin MÜYA-BİR ile anlaşma
yapmaktan imtina etmeleri ile ilgilidir. Başvuruda bunlara örnek olarak, RATEM’in
süregelen davalardan herhangi bir ceza alınmamasına dayanarak MÜYA-BİR ile
anlaşma yapmak istememesi, TROFED ve TROB’un MÜYA-BİR’in fiyat tarifesini
aldıktan sonra hiçbir gerekçe göstermeksizin anlaşma yapmaktan vazgeçmesi ve
TV8’in MÜYA-BİR’e üye yapımcıların eserlerini kullanmadığını iddia ederek anlaşma 160
yapmaktan kaçınması, ancak kullanımın tespiti üzerine hakkında dava açılınca
anlaşmaya karar vermesinden oluşmaktadır.
Esasen, bir müzik eserinin yayımcı kuruluşlar ya da alışveriş merkezi, oteller gibi
mahaller tarafından kullanılması halinde eser sahibi ve bağlantılı hak sahibi kişilere
belirli bir telif ücretinin ödenmesi FSEK’in ilgili hükümleri gereği kanuni bir
yükümlülüktür. Dolayısıyla, eserleri kullanan kişi ve kuruluşlar, kullandıkları eserlerin
bağlantılı hak sahibi olan fonogram yapımcısı şirketlerle de, dolayısıyla gerektiğinde
MÜYA-BİR’le de, anlaşma yapmak ve gerekli ücreti ödemek zorundadırlar. Anlaşma
yapmaktan ve ücret ödemekten kaçınılması FSEK’ten kaynaklanan hak ve
yükümlülüklerin ihlali anlamına gelmektedir. Bu sebeple, MÜYA-BİR’in kullanılan 170
eserlerinden doğan haklarının hukuk mahkemeleri nezdinde dava yoluyla korunması,
böylece ilgili ücretlerin tahsil edilmesi ve sair zararın tazmin edilmesi mümkündür.
Bununla birlikte, MÜYA-BİR tarafından kullanıcı kişi ve kuruluşlar hakkında ileri sürülen
yukarıdaki olaylar hakkında 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem
yapılması imkanı bulunmamaktadır.
Bu çerçevede, şikayetle ilgili olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında önaraştırma ya da
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Diğer taraftan,
yaptıkları Ortak Hareket Protokolü’ne Rekabet Kurulu tarafından bireysel muafiyet
tanınmış olan meslek birliklerinin, bu Protokol vasıtasıyla elde ettikleri gücü de
kullanarak, 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddeleriyle yasaklanan anlaşma, karar ve 180
davranışlarla sektördeki diğer meslek birliklerini dışlamaları, bunların faaliyetlerini
zorlaştırmaları veya engellemeleri ve/veya söz konusu muafiyet kararında yer verilen;
“- Eserlerin yayıncı kuruluşların gelirleriyle orantılı olarak fiyatlandırılması,
- Yayımcıların kullandıkları eser başına fiyatların belirlenmesi ve kullanmadıkları
eserler için ödeme yapmaya zorlanmaması,
- Müşteriler arasında ayrımcılık yapılmaması,
- Belli bir müzik eserinin alınmasının başka eserlerin de alınması şartına
bağlanmaması”
07-85/1055-414
5
koşullarına aykırı kararlar almaları ve/veya eylemlerde bulunmaları halinde, her zaman
bireysel muafiyet kararının geri alınarak taraflar hakkında soruşturma açılması olasılığı 190
bulunmaktadır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu şikayet ile ilgili
olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma
açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy