Nadirkitap Bilişim ve Reklamcılık AŞ’nin Rekabet Kurulunun 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı kararıyla getirilen yükümlülükleri yerine getirip getirmediğinin değerlendirilmesi - Karar Sayı 22-57/886-366

1/53 Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2020-5-038 Karar Sayısı : 22-57/886-366 Karar Tarihi : 29.12.2022 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Burcu ÇALIŞKAN OLGUN, Muhammet Murat KARAKAYA, Selçuk YILMAZ, Büşra ÖZCAN, Habil Arda KEL, Kübra Nur YILMAZ C. İLGİLİ TARAF : - Nadirkitap Bilişim ve Reklamcılık AŞ Temsilci: Prof. Dr. Aydın ÇELEN Alacaatlı Mahallesi Aka Atabilge Sitesi A3 Blok No: 61 Çankaya/Ankara (1) D. DOSYA KONUSU: Nadirkitap Bilişim ve Reklamcılık AŞ’nin Rekabet Kurulunun 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı kararıyla getirilen yükümlülükleri yerine getirip getirmediğinin değerlendirilmesi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu (Kurul) tarafından Nadirkitap Bilişim ve Reklamcılık AŞ’nin (NADİRKİTAP) rakip aracı hizmet sağlayıcılar vasıtasıyla ürünlerini pazarlamak isteyen satıcı üyelerinin verilerini kendilerine sağlamayarak rakip teşebbüslerin faaliyetlerini zorlaştırmak suretiyle hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiasına yönelik olarak yürütülen soruşturma sonucunda 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı karar alınmıştır. İlgili kararda dosya konusu iddialara ilişkin olarak;  Hakkında soruşturma yürütülen NADİRKİTAP’ın ikinci el kitap satışına aracılık sağlayan platform hizmetleri pazarında hâkim durumda olduğuna,  NADİRKİTAP’ın satıcı üyelerinin www.nadirkitap.com’a yükledikleri kitap verilerine erişimini ve bu verilerin taşınabilirliğini haklı bir gerekçe olmadan engellemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 6. maddesi çerçevesinde hâkim durumunu kötüye kullandığına,  Bahse konu eylemlerinden dolayı NADİRKİTAP’a 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ile Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası ve üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca 2021 yılı gayrisafi gelirleri üzerinden takdiren 346.765,63 TL tutarında idari para cezası verilmesine,  Söz konusu ihlalin sonlandırılmasını ve pazardaki etkin rekabetin tesis edilmesini teminen, NADİRKİTAP’ın, satıcı üyelerinden bu yönde bir talep gelmesi halinde, ilgili satıcı üyelere kitap envanter verilerini doğru, anlaşılabilir, güvenli, eksiksiz bir şekilde, ücretsiz ve uygun formatta sağlamasına karar verilmiştir. (3) Anılan kararın ardından, Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 22.04.2022 tarih ve 27500 sayı ile ulaşan ve NADİRKİTAP tarafından gerçekleştirilen başvuruda, söz
22-57/886-366 2/53 konusu Kurul kararı ile getirilen kitap envanter verilerinin sağlanması yükümlülüğünün kapsamının gerekçeli kararda netliğe kavuşturulması ve karara uyum sağlayabilmesi için teşebbüse belirli bir süre tanınması talep edilmiştir. NADİRKİTAP tarafından gönderilen dilekçede, 4054 sayılı Kanun’un “Kararlarda Bulunması Gereken Hususlar” başlıklı 52. maddesinde “Verilen karar ile taraflara yüklenen görevler ve tanınan haklar şüphe ve tereddüde yol açmayacak şekilde açık yazılmalıdır.” hükmünün yer aldığı; bu çerçevede, bahsi geçen Kurul kararı ile getirilen kitap envanter verilerinin sağlanması yükümlülüğünün kapsamının ve özellikle belirli hallerde uygulama biçiminin, gerekçeli kararda netliğe kavuşturulmasının yerinde olacağının düşünüldüğü belirtilmiştir. (4) NADİRKİTAP’ın bu yöndeki talebi 26.04.2022 tarihli ve 2020-5-038/BN-05 sayılı Bilgi Notu ile Kurula sunulmuştur. Bunun üzerine Kurul tarafından 28.04.2022 tarihinde 22-20/332-M sayı ile;  Teşebbüsün 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararında yer verilen uyum tedbirlerinin açıklanması talebine ilişkin olarak söz konusu Kurul kararına ilişkin herhangi bir tavzihe gerek olmadığına,  Sözü edilen tedbirlerin uygulanabilmesi için teşebbüse gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 30 gün ek süre tanınmasına karar verilmiştir. Bu yöndeki bildirim teşebbüse 29.04.2022 tarih ve 43150 sayı ile yapılmıştır. (5) Dosya mevcudu bilgilere göre NADİRKİTAP gerekçeli kararı 08.07.2022 tarihinde tebellüğ etmiştir. Elektronik Tebligat Yönetmeliği’nin 9. maddesinin altıncı bendinde yer alan “Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.” hükmü nedeniyle 13.07.2022 tarihinde karar NADİRKİTAP’a tebliğ edilmiş sayılmaktadır. Dolayısıyla teşebbüse verilen 30 günlük süre 12.08.2022 tarihi itibarıyla sona ermiştir. (6) Devam eden süreçte, 05.07.2022 tarih ve 29507 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden belgede, işbu dosya kapsamında şikâyetçi teşebbüs olan Netartı Bilgi Teknolojileri AŞ (NETARTI), satıcı üyelerin NADİRKİTAP’a yönelttikleri kitap envanter verilerinin kendilerine verilmesine yönelik taleplerinin karşılanmadığını ve NADİRKİTAP’ın Kurul kararında tespit edilen rekabet ihlaline devam ettiğini ifade etmiş, bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca geçici tedbir talep etmiştir. Ayrıca NETARTI tarafından, (.....) 14.04.2022 tarihinde kitap envanter verilerinin kendilerine sağlanması yönünde NADİRKİTAP’a talepte bulunduğu, ancak aynı tarihte NADİRKİTAP tarafından ilgili satıcı üyeye “Rekabet Kurulu’nun konuyla ilgili gerekçeli kararının tebliği beklenmektedir” şeklinde cevap verildiği yönündeki e-posta yazışması sunulmuştur. (7) NETARTI tarafından 17.08.2022 tarih ve 30398 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden bir başka dilekçede ise NADİRKİTAP’ın talep eden satıcılara, verilerini, 13.08.2022 tarihinde vermeye başladığı, fakat bu doğrultuda NADİRKİTAP’tan verilerini temin eden (.....) unvanlı satıcı üyeye sağlanan veriler incelendiğinde verilerin yapısı ve kayıt sayısı bakımından eksik olduğunun görüldüğü ifade edilmiştir. Dilekçenin ekinde ayrıca, sağlanan kitap envanter verilerinin içeriğine ilişkin olarak 13.08.2022 tarihinde NADİRKİTAP tarafından (.....) gönderilen e-postaya yer verildiği görülmektedir. (8) NETARTI tarafından; ihlalin sonlandırılmasını teminen NADİRKİTAP'ın veri ve ticari bütünlüğünü bozmayacak şekilde satıcılara verilerini sağlaması ve bu nedenle;
22-57/886-366 3/53 - Satıcılara verilerinin "kategori" bilgisi ve ürün fotoğraflarını da içerecek şekilde verilmesi, - Eski kayıtlar için orijinal fotoğrafların verilmesi mümkün değilse bile fotoğrafların sistemde saklandığı mevcut haliyle verilmesi, - Yeni kayıtlarda logosuz fotoğrafların da nadirkitap.com sisteminde saklanmaya başlanması, böylece satıcılara yeni kayıtları için logosuz ürün fotoğraflarının verilebilir hale getirilmesi, - Satıcılara verilecek verilerin sadece "ikinci el kitap" verilerini kapsayacak şekilde değil, ticari bütünlüğü korumak üzere satıcının nadirkitap.com'da kayıtlı ve satışa açık tüm kayıtlarını kapsar şekilde sunulması talep edilmiştir. (9) (.....) yetkilisi (.....) tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 17.08.2022 tarih ve 30401 sayı ile intikal eden şikâyet dilekçesinde ise; Kurulun 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı kararına rağmen NADİRKİTAP’ın, ilgili sahafın NADİRKİTAP platformunda yer alan (.....) adedin üstündeki yeni ve ikinci el kitap, afiş ve plak envanterine ilişkin verilerini tam olarak paylaşmadığı, platformda listelenen kitapların tamamı ilgili sahaf tarafından girilmiş olmasına rağmen NADİRKİTAP’ın bu bilgilere el koyarak çekilen fotoğrafları vermediği, NADİRKİTAP’ın Kurul kararının yalnızca ikinci eli kapsadığı yönünde yalan beyanda bulunduğu ifade edilmiştir. (10) Şikâyetler üzerine hazırlanan 06.09.2022 tarihli ve 2022-5-038/BN-06 sayılı Bilgi Notu Kurula sunulmuş ve NADİRKİTAP tarafından Kurulun 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı kararıyla kendisine getirilen yükümlülüklere uyulmadığı iddiası nedeniyle, yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğinin değerlendirilmesi amacıyla 4054 sayılı Kanun’un 14. ve 15. maddelerinde yer alan yetkilerin kullanılması talep edilmiştir. (11) 14.09.2022 tarihli ve 49798 sayılı Başkanlık Oluru ile; 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararıyla NADİRKİTAP’a getirilen yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğinin değerlendirilmesi amacıyla 4054 sayılı Kanun’un 14. ve 15. maddelerinde yer alan yetkilerin kullanılmasına karar verilmiştir. (12) Bu kapsamda ilk olarak 15.09.2022 tarihinde NADİRKİTAP’ta yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir. Yerinde inceleme tutanağının ekinde teşebbüse bir bilgi ve belge talebi yazısı bırakılmış olup bu talebe istinaden teşebbüsün cevabi yazısı 23.09.2022 tarih ve 31449 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Ayrıca teşebbüsten 19.10.2022 tarihli ve 51822 sayılı yazıyla bir takım ilave bilgi ve belgeler talep edilmiş, bunlar 25.10.2022 tarih ve 32469 sayı, 27.10.2022 tarih ve 32534 sayı, 11.11.2022 tarih ve 32869 sayı ile ve 16.12.2022 tarih ve 33874 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. NETARTI’dan talep edilen bilgi ve belgeler ise 19.12.2022 tarih ve 33934 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. (13) Dosya kapsamında 21.11.2022 tarih ve 53840 sayı ile (.....) ve 21.11.2022 tarih ve 53841 sayı ile (.....) adlı teşebbüslerden bilgi ve belgeler talep edilmiştir. (.....) cevabi yazısı 30.11.2022 tarihli 33387 sayılı ve 33401 sayılı, 12.12.2022 tarihli ve 33684 sayılı; (.....) cevabi yazısı ise 30.11.2022 tarihli ve 33400 sayılı belge ile Kurum kayıtlarına girmiştir. (14) Ayrıca, NADİRKİTAP tarafından, Kurulun kısa kararını Kurumun internet sitesinde duyurduğu tarihten itibaren (12.04.2022) kitap envanter verilerini NADİRKİTAP’tan talep ettiği belirtilen sahaflar/satıcılar ile soruşturma sürecindeki cevabi yazılarından
22-57/886-366 4/53 anlaşıldığı kadarıyla verilerini talep etmesi muhtemel görülen sahaf/satıcı üyelere 27.09.2022 tarih ve 50385 sayı ile bilgi ve belge talebi yazıları gönderilmiştir. (15) Bu kapsamda; - (.....)’den talep edilen bilgi ve belgeler 03.10.2022 tarih ve 31683 sayı, - (.....)’dan talep edilen bilgi ve belgeler 03.10.2022 tarih ve 31688 sayı, - (.....)’den talep edilen bilgi ve belgeler 04.10.2022 tarih ve 31712 sayı ve 07.10.2022 tarih ve 31847 sayı, - (.....)’tan talep edilen bilgi ve belgeler 04.10.2022 tarih ve 31716 sayı ve 10.10.2022 tarih ve 31920 sayı, - (.....)’tan talep edilen bilgi ve belgeler 06.10.2022 tarih ve 31799 sayı ve 31808 sayı, - (.....)’ten talep edilen bilgi ve belgeler 06.10.2022 tarih ve 31800 sayı ve 31811 sayı, - (.....)’dan talep edilen bilgi ve belgeler 06.10.2022 tarih ve 31803 sayı, - (.....)’nden talep edilen bilgi ve belgeler 06.10.2022 tarih ve 31804 sayı, - (.....)’nden talep edilen bilgi ve belgeler 06.10.2022 tarih ve 31805 sayı, - (.....)’den talep edilen bilgi ve belgeler 06.10.2022 tarih ve 31806 sayı, - (.....)’den talep edilen bilgi ve belgeler 06.10.2022 tarih ve 31807 sayı ve 14.10.2022 tarih ve 32066 sayı, - (.....)’ndan talep edilen bilgi ve belgeler 06.10.2022 tarih ve 31809 sayı ve 10.10.2022 tarih ve 31887 sayı, - (.....)’den talep edilen bilgi ve belgeler 06.10.2022 tarih ve 31810 sayı, - (.....)’den talep edilen bilgi ve belgeler 06.10.2022 tarih ve 31813 sayı, 07.10.2022 tarih ve 31854 sayı ve 07.10.2022 tarih ve 31869 sayı, - (.....)’nden talep edilen bilgi ve belgeler 07.10.2022 tarih ve 31840 sayı, - (.....)’dan talep edilen bilgi ve belgeler 07.10.2022 tarih ve 31846 sayı, - (.....)’den talep edilen bilgi ve belgeler 07.10.2022 tarih ve 31851 sayı, - (.....)’dan talep edilen bilgi ve belgeler 07.10.2022 tarih ve 31866 sayı, - (.....)’den talep edilen bilgi ve belgeler 07.10.2022 tarih ve 31867 sayı, - (.....)’ten talep edilen bilgi ve belgeler 07.10.2022 tarih ve 31868 sayı, - (.....)’dan talep edilen bilgi ve belgeler 07.10.2022 tarih ve 31870 sayı, - (.....)’ndan talep edilen bilgi ve belgeler 07.10.2022 tarih ve 31871 sayı, - (.....)’dan talep edilen bilgi ve belgeler 07.10.2022 tarih ve 31881 sayı, - (.....)’den talep edilen bilgi ve belgeler 10.10.2022 tarih ve 31883 sayı, - (.....)’tan talep edilen bilgi ve belgeler 10.10.2022 tarih ve 31885 sayı, - (.....)’dan talep edilen bilgi ve belgeler 10.10.2022 tarih ve 31886 sayı, - (.....)’dan talep edilen bilgi ve belgeler 10.10.2022 tarih ve 31888 sayı, - (.....)’den talep edilen bilgi ve belgeler 11.10.2022 tarih ve 31996 sayı, - (.....)’den talep edilen bilgi ve belgeler 12.10.2022 tarih ve 32021 sayı, - (.....)tan talep edilen bilgi ve belgeler 13.10.2022 tarih ve 32033 sayı ve 17.10.2022 tarih ve 32147 sayı, - (.....)’tan talep edilen bilgi ve belgeler 13.10.2022 tarih ve 32031 sayı ve 32032 sayı, - (.....)’dan talep edilen bilgi ve belgeler 14.10.2022 tarih ve 32067 sayı, - (.....)tan talep edilen bilgi ve belgeler 14.10.2022 tarih ve 32068 sayı, - (.....)’tan talep edilen bilgi ve belgeler 27.10.2022 tarih ve 32532 sayı, - (.....)’tan talep edilen bilgi ve belgeler 27.10.2022 tarih ve 32533 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
22-57/886-366 5/53 (16) İnceleme kapsamında ilaveten 22.09.2022 tarih ve 50111 sayılı yazı ve 19.12.2022 tarih ve 55505 sayılı yazı ile dosya konusu iddialarla ilgili olarak Bilişim Teknolojileri Dairesinden görüş istenmiş, söz konusu görüş yazıları 27.09.2022 tarih ve 50423 sayı ve 26.12.2022 tarih ve 55948 sayı ile dosyaya kaydedilmiştir. (17) 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararı ile NADİRKİTAP’a getirilen yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği hususu; dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde düzenlenen 27.12.2022 tarihli ve 2020-5-038/BN-07 sayılı Bilgi Notu kapsamında görüşülerek karara bağlanmıştır. (18) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notunda; 1. Dergi, gazete, efemera, pul, afiş, plak, poster gibi kitap dışı ürünler ile yeni/sıfır kitaplara ilişkin veriler bakımından; söz konusu ürünlere ilişkin verilerin Rekabet Kurulunun 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı kararı kapsamında olmadığı, bu nedenle NADİRKİTAP’ın anılan karar kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediği sonucuna ulaşılamayacağı, 2. Ürün kodu verisinin; yalnızca NADİRKİTAP’ın platformu için üretilmesi sebebiyle ilgili platform bakımından anlam ifade edeceği ve rakip platformlara ürün envanter bilgilerinin girilmesi esnasında esaslı bir rolünün olmayacağı, bu nedenle NADİRKİTAP’ın 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı karar kapsamındaki yükümlülükleri yerine getirmediği sonucuna ulaşılamayacağı, 3. Kategori verisi bakımından; NADİRKİTAP’ın, 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı karar kapsamındaki yükümlülükleri yerine getirmediği, bu nedenle kategori verisi dahil olmak üzere ilgili satıcı üyelere kitap envanter verilerini 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı kararda belirtilen şekilde sağlaması gerektiği, NADİRKİTAP’ın, verilerinin kendilerine sağlanması yönünde halihazırda talepte bulunan ve talepleri kısmen karşılanan sahaflara kitap envanter verilerini “kategori” verisi dahil olacak şekilde Kurulun bu Bilgi Notuna ilişkin alacağı kararın teşebbüse tebliğinden itibaren 15 gün içinde sağlaması gerektiği, 4. Fotoğraflar bakımından; mevcut durumda NADİRKİTAP’ın sisteminde fotoğrafların yalnızca filigranlı versiyonlarının bulunması nedeniyle, sahafların uygun formatta kitap fotoğraflarına erişmesi açısından, her ne kadar NADİRKİTAP’ın fotoğrafları sahaflara sağlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmasa da, mevcut koşullar altında fiili imkânsızlık olduğu, bu nedenle NADİRKİTAP’ın 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı karar kapsamındaki yükümlülükleri yerine getirmediği sonucuna ulaşılamayacağı kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Elde Edilen Bilgi ve Belgeler G.1.1. Yerinde İncelemede Elde Edilen Bilgi ve Belgeler (19) 15.09.2022 tarihinde NADİRKİTAP’ta yerinde inceleme gerçekleştirilmiş olup söz konusu yerinde inceleme sırasında alınan belgelerden dosya kapsamında değerlendirilecek olanlara aşağıda yer verilmektedir: (20) Yerinde incelemede NADİRKİTAP’ın, kendisinden verilerini talep eden sahaflara matbu bir metin ile aynı yanıtı verdiği e-postalar elde edilmiştir. Bu kapsamda (.....) iletildiği tespit edilen e-postada;
22-57/886-366 6/53 “… Rekabet Kurulu’nun 07.04.2022 tarihinde 22-16/273-122 sayılı kararı, yalnızca ikinci el kitap verilerini kapsamakta olup, bu karara uygun olarak nadirkitap.com’da satışa sunduğunuz ikinci el kitaplarınızın verileri ektedir. Paylaşılan bilgiler: Kitap Adı Yazar Çeviren Hazırlayan Yayın Yeri Yayın Yılı Dil 2. Dil Ek Özellik: Güzel Ciltli, Birinci Baskı, İmzalı Fiyatı Açıklama Adet Kargo Yayınevi Sayfa Sayısı ISBN Kitap Ebadı Cilt Kondisyon Raf Kodu Öte yandan, tarafınızla paylaşılamayan bilgiler ve gerekçeleri ise şu şekildedir: 1-Ürün Kodu: NADİRKİTAP olarak bizim kendi platformumuz için ürettiğimiz ürün kodudur. Rekabet Kurulu’nun 07.04.2022 tarih ve 22-16/273-122 sayılı karar kapsamında değildir. 2-Kategori: NADİRKİTAP olarak bizim kendi platformumuz için geliştirdiğimiz kitap kategori gruplarıdır. Her bir kitap satış sitesi kendi kitap kategorilerini oluşturur. NADİRKİTAP da kendine özgü kategori yapısını oluşturmuş, zamanla geliştirerek yeni açılan kategorilere ürün aktarımlarını yapmıştır ve bu çalışmalarına devam etmektedir. Bu nedenle Rekabet Kurulu’nun 07.04.2022 tarih ve 22-16/273-122 sayılı karar kapsamında değildir. 3-Resim: NADİRKİTAP satıcılar tarafından sisteme yüklenen resimlerin ham (orijinal) hallerini maliyetli olduğu için imaj sunucusunda tutmamaktadır. Yüklenen resimler doğrudan otomatik olarak NADİRKİTAP platformunun ölçülerine göre
22-57/886-366 7/53 kesilmekte, hataları düzeltilmekte ve kanunsuz görsel/veri kullanımını engellemek amacıyla resim üzerine şirket logosu konulduktan sonra bu halleriyle imaj sunucusuna kaydedilmektedir. Dolayısıyla, sizler tarafından sisteme yüklenen ham (orijinal) resimleri, sistemimizde bulunmadıklarından, Rekabet Kurulu’nun 07.04.2022 tarih ve 22-16/273-122 sayılı kararı uyarınca sizinle paylaşmamız mümkün olamamıştır…” ifadeleri yer almaktadır. (21) Anılan e-posta ile sahaflara ikinci el kitap envanter verilerine ilişkin excel dokümanlarının iletildiği görülmektedir. Excel dokümanlarında kitaplarla ilgili olarak; kitap adı, dil, çeviren, hazırlayan, ISBN, ebat, yayınevi, kargo, cilt, yayın yeri, miktar, kondisyon, yazar, raf kodu, özellik, yayın yılı, sayfa sayısı, fiyat ve açıklama verilerinin yer aldığı anlaşılmaktadır. (22) Yukarıda yer verilen, NADİRKİTAP tarafından tüm sahaflara iletildiği anlaşılan e-postayı alan sahaflardan biri olan (.....) tarafından 13.08.2022 tarihinde NADİRKİTAP’a iletilen yanıtta; “İş edindim Rekabet Kurulu kararını okudum. Rekabet Kurumu kararından 1. ikinci el Kitap değil bütün Kitaplardan bahsetmektedir, biz ne yüklediysek onu vermek ZORUNDA olduğunuz ikinci maddede açık olarak beyan edilmiş. 2. Dergi ve Yeni Kitaplar tamamen çıkarılmış, onları da biz ekledik. Ve ayrıca ikinci El ve/veya Yeni diye herhangi bir ayrım yapılmamaktadır. 3. Efemera'da bulunan bütün veriler çıkarılmış. Bunları da biz ekledik, ve yine bunları da vermek zorundasınız. Bu veritabanı hiç bir işe yaramaz, ürün kodunu anladık, buyrun sizde kalsın, o sizin ürettiğiniz değil sistemin atadığı kod. Ama ilk şikayette yine ceza alacaksınız. Resimlerimizin ham halini çöpe attığınızı bildirmişsiniz, bizden izin aldınız mı? Fotoğrafları siz mi çektiniz, bunlar da bizim verilerimiz, damgalı ve/veya damgasız link şeklinde vermek durumundasınız veritabanında Ben bütün veritabanımı Rekabet Kurulu Kararma uygun bir şekilde istemekteyim. Suç işliyorsunuz. Bence yine dava açılacak, yada uyarı alacak yine ceza alacaksınız. Düzgün veritabanımı lütfen iletin.” ifadeleri yer almaktadır. (23) Ek olarak yerinde incelemede elde edilen, (.....) ile NadirKitap.com destek hattı üzerinden gerçekleştirilen 02.09.2022 tarihli “Ürün görselleri” adlı yazışmalarda; “Sorunuz : Merhaba ben size Excel olarak baya bir Iiste gönderdim saolun siteye yüklediniz benim sormak istediğim birşey var sitemiz sıfırlamak üzereyiz kendi sitemizi size verdiğimiz excel dosyadaki resimleri nadir kitabın kendi sunucusuna yuklendi değil mi olurda sitemiz kapanırsa bizim ürünlerin resimleri yok olmaz değil mi Cevap: Merhaba,
22-57/886-366 8/53 (.....) ve logolanmış bir kopyası tutuluyor kendi sunucularımızda. Siteniz üzerinden bir gösterim yapılmamakta. Not: Bu görsellerin logosuz orijinal hallerine ilerde ihtiyaç duyma olasılığınıza karşılık, site kapansa da bilgisayarınızda yedek olarak tutmanızı öneriyoruz…” ifadelerinin yer aldığı görülmektedir. (24) NADİRKİTAP çalışanlarının bir çevrim içi yazışma uygulaması üzerinden yaptığı yazışmalarda (.....) tarafından Bilgi İşlem Müdürü ve pay sahibi (.....)’a 22.09.2019 tarihinde gönderilen mesajda; “(…..) bu kadar resim dosyası var (…..) (…..): evet yapman lazım (…..) olmuş sistemi yaparken (.....) arası resim vardı o zamandan bu zamana (.....) resim gelmiş görünüyor” ifadeleri görülmektedir. (25) Aynı kişiler arasındaki bir çevrim içi yazışma uygulaması üzerinden yapılan bir başka yazışmada; “(…..): Bizim resim veirsi (.....) yaklaştı (…..) yer kaldı (…..) (…..): Tamam abi, konuşacağım, (…..)” ifadeleri yer almaktadır. (26) Yerinde incelemede ayrıca NADİRKİTAP’ın ürün fotoğraflarını saklama yöntemlerine ilişkin olarak sunucuları üzerinden teşebbüsün yazılımı incelenmiş olup buradan elde edilen bulgular ile bu bulgulara ilişkin Bilişim Teknolojileri Dairesinin görüşüne aşağıda ilgili bölümlerde yer verilmiştir. G.1.2. Teşebbüs Görüşleri (27) İnceleme sürecinde, çevrim içi ikinci el kitap satışı aracılık hizmetleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerden KİTAPKEYFİM ve SAHİBİNDEN’in filigran kullandığı görülmüştür. Diğer yandan soruşturma döneminde bilgi ve belge talep edilen ve yeni kitap satışı alanında faaliyet gösteren teşebbüslerden REMZİ, SEÇKİN, ARKADAŞ, KİTAPYURDU, ARASTA, KİTAPSEÇ, PANDORA, NEZİH, D&R/İDEFİX, DOST, B.K.M., ADA, KİTAPSAN ve NOBEL incelendiğinde KİTAPYURDU, B.K.M. ve PANDORA’nın fotoğraflarda filigran kullandığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda (.....) filigran uygulamasına yönelik olarak sorular yöneltilmiştir. (28) (.....) tarafından;
22-57/886-366 9/53  Satış için yayımlanan ürünlerin görsellerinde (.....) itibaren filigran kullanıldığı, bu sayede siteye yüklenmiş olan ürün görsellerinin teşebbüsün rızası dışında alınarak başka sitelerde kullanılmasının önüne geçildiği,  (…..),  Görsellerin hem filigranlı hem filigransız şekilde saklanması durumunda daha fazla depolama alanı ihtiyacı doğduğu ve bakım maliyetlerinin arttığı,  Ürün görsellerini elde etmek amacıyla yapılan ve söz konusu görselin satış vb. amaçlar için kullanılmasının planlandığı saldırılarda, görselin filigranlı halinin tercih edilmemesi nedeniyle filigran sayesinde bu tarz saldırıların büyümeden sonlandığı,  (…..)1, 2,  Ürün görsellerinin filigransız olarak saklanması ve yayımlanmasının ilave olarak güvenlik riski oluşturmadığı, artık bahse konu ürünlere ait görsellerin arama motorlarında çok sayıda filigransız hali ile de bulunduğu,  Filigranlı bir görselin elde edilip kullanılması durumunda, yürütülecek olan hukuki süreçte filigranların kanıt niteliğinde olacağı,  Görselin ham halinde filigran bulunuyorsa ve filigran maskeleme yöntemi ile geri dönülmez şekilde tasarlandıysa filigranın kaldırılmasının mümkün olmayacağı3,  Daha önce herhangi bir görselden filigran kaldırılması işlemi yapılmadığı için filigran kaldırmada başarıyı etkileyen faktörler hakkında bilgiye sahip olunmadığı,  (…..),  (…..),  (…..)4,  (…..)5 ifade edilmiştir. (29) (…..) tarafından;  Tahmini olarak (…..) yılından beri internet sitelerinde yayımlanan fotoğraflara filigran eklendiği, filigran kullanımındaki temel amacın bir başka internet sitesinde (…..) filigranlı bir ilan yayımlandığında, o fotoğrafın kaynağının (…..) olduğunu kolaylıkla anlayabilmek olduğu, 1 (…..) 2 (…..) 3 Değinilen nokta ile ilgili detaylı bilgi için (…..) tekrar başvurulmuş ve (…..) tarafından iletilen 12.12.2022 tarih ve 33648 sayılı cevabi yazı kapsamında görselin ilk haline filigran eklenmiş olması durumunda ve bu eklenen filigran geri dönülemez şekilde tasarlandıysa, filigranı kaldırmanın mümkün olmadığı; görselin ilk haline eklenen filigran söz konusu ise her görsele benzersiz üretilen kod ile görselin filigransız halinin istenebileceği, ancak filigran için bu şekilde bir kod yani yazılımsal tasarım üretilmedi ise görselin filigransız haline dönmenin mümkün olmayacağı belirtilmiştir. 4 (…..) 5 (…..)
22-57/886-366 10/53  İlk uygulandığı zamandan bu yana kullanılan filigran sisteminde önemli bir değişiklik yapılmadığı, (…..),  Son zamanlarda, gözle görülmeyen filigran çeşitlerinin oluşturulmaya başladığı, bu filigranların yeri ve boyutunun fotoğrafın içeriğine ve kalitesine göre değişkenlik gösterebileceği,  (…..),  (…..),  (…..),  Saklama alanlarının maliyetlerinin kullanılan depolama ürünü, kullanılan depolama ürünündeki disklerin veri yazma/okuma hızı, depolama ürününün sıkıştırma oranı, saklamanın birden fazla veri merkezinde yapılması, saklama süresi gibi kriterlere göre değişkenlik gösterebileceği,  Fotoğraflara filigran eklenmesinin, sisteme yapılan saldırıların sayısı ve çeşidi üzerinde genel anlamıyla önleyici bir etkisinin olduğunun söylenebileceği, fotoğraflarda filigran olmasının hem o fotoğrafın (…..) yayımlandığını göstermesi hem de filigranı kaldırmanın zorlu bir işlem olması açısından, saldırı yapan için caydırıcı/önleyici bir etkisinin olabileceği,  Saldırıları engellemeye yönelik, filigran dışında yöntemler olsa da bu saldırıları tamamen önlemenin oldukça zor olduğu, bunun için eş zamanlı olarak birden çok yöntem kullanılması gerekebileceği,  (…..),  (…..),  Bahsedilen bu önlemlerin maliyetinin alt yapı ve personel giderleri de dikkate alındığında yıllık (…..) seviyesine yaklaştığı,  Fotoğrafları filigransız olarak saklamanın bilgi güvenliği açısından ek bir depolama ihtiyacı ve bu veriye ilişkin erişim kontrolleri uygulanması gerekliliği açısından marjinal bir ilave güvenlik riski yarattığı,  Filigranlı fotoğrafların bilişim sistemine yapılan saldırılara karşı bir ispat vasıtası olarak kullanılabileceğinin değerlendirildiği, (…..) filigranlı bir ilanın, bir başka internet sitesinde yayımlanması halinde, o fotoğrafın (…..) internet sitesinden alındığının kolaylıkla anlaşılabileceği, bu durumun, (…..) internet sitesinde yayımlanan Hesap Sözleşmesi, Kullanım Koşulları vs. hususlara aykırılık oluşturmasının yanı sıra, çeşitli hukuk alanlarında da ele alınmasının mümkün olabileceği,  Örneğin; (…..) filigranlı bir ilanın bir başka internet sitesinde yayımlanmasının; Türk Ticaret Kanunu’nun haksız rekabet düzenlemeleri, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca “(…..) markasının izinsiz kullanımı”, alınma şekline göre Türk Ceza Kanunu kapsamında (…..) sistemlerine izinsiz erişerek “bilişim sistemine girme” suçu ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında ele alınabileceği,  Fotoğraflarda yer alan filigranların yüzde yüz başarılı şekilde kaldırılmasının, filigranın nasıl bir filigran olduğuna, boyutuna, açısına, sınırları sabit veya bir algoritmaya uyacak şekilde hesaplanabilir olup olmadığına göre
22-57/886-366 11/53 değişebileceği, filigranın gözle görünebilir bir filigran olması durumunda, filigranın ne olduğunun, yerinin, açısının, imajının ve koordinatlarının bilinmesi halinde kaldırılmasının mümkün olabileceği, ancak her hâlükârda gözle fark edilebilir bir iz kalma ihtimali olduğu, gizli bir filigran ise veya filigranın yerinin, boyutunun ve açısının bir kurala göre hesaplanamadığı durumda filigranın başarılı bir şekilde silinmesinin oldukça güç olacağı, makine öğrenme yöntemlerinin kullanılmak zorunda kalınabileceği, diğer yandan, makine öğrenmesinin kullanıldığı durumlarda fotoğrafların çeşitliliğinin başarı oranını olumsuz yönde etkileyebileceği,  Fotoğraflarda yer alan filigranların başarılı şekilde kaldırılması için yapılacak teknik yatırımların da (altyapı ve personel maliyeti) maliyetleri belirli bir oranda arttırdığı,  Filigranın tipi ve koordinatlarının belli olmadığı durumlarda, makine öğrenme yöntemlerinin devreye girmesi ile filigranın kaldırılmasının oldukça güçleştiği, hatta filigran birden çok tipteyse daha da zorlaştığı, bu durumda, her filigran tipine özel veri seti hazırlanması gerekeceği, ilgili gan-temelli makine öğrenmesi algoritmalarının en iyi performansı verdiği ve algoritmayı eğitmenin belirli bir uzmanlık gerektirdiği, üstelik bu gibi durumlarda GPU’lu6 makine öğrenmesi ihtiyacının doğduğu, bunun da maliyeti oldukça arttırdığı, bu cins bir geliştirmenin testlerinin yapay zekâyla değil, insan gözüyle yapılması gerektiği, bu sebeple modelin başarısının değerlendirilmesinin de zorlu bir sürece dönüştüğü,  Şirket tarafından ürün fotoğraflarının sergilendiği “ana sayfada” ve “arama sonuç sayfalarında” her ilanın bir fotoğrafının küçük versiyonunun, siteyi ziyaret eden herkes tarafından filigransız olarak görülebildiği, (…..),  (…..),  Şirkete ait internet sitesi ve mobil uygulamada kategori ve müşteri tipi (…..) bazında fotoğraf ekleme üst sınırının bulunduğu, (…..) ifade edilmiştir. G.2. Değerlendirme (30) Yukarıda yer verildiği üzere, 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararıyla karara konu ihlalin sonlandırılmasını ve pazardaki etkin rekabetin tesis edilmesini teminen, NADİRKİTAP’ın, satıcı üyelerinden bu yönde bir talep gelmesi halinde, ilgili satıcı üyelere kitap envanter verilerini doğru, anlaşılabilir, güvenli, eksiksiz bir şekilde, ücretsiz ve uygun formatta sağlamasına karar verilmiştir. Teşebbüse söz konusu yükümlülüklere uyması için verilen süre 12.08.2022 tarihinde sona ermiştir. Ancak devam eden süreçte Kurum kayıtlarına intikal eden dilekçelerden kitap envanter verilerini talep eden satıcı üyeler bakımından anılan Kurul kararındaki yükümlülüklerin NADİRKİTAP tarafından tam anlamıyla yerine getirilmediği yönünde şüphe doğduğu anlaşılmıştır. Bu kapsamda NADİRKİTAP ve sahaflardan konuya ilişkin bilgi talep edilmiştir. (31) NADİRKİTAP cevabi yazısında, Kurulun kısa kararının Kurumun internet sayfasında duyurulduğu tarihten itibaren (12.04.2022) toplam 34 adet sahafın kitap envanter verilerinin kendilerine sağlanması yönünde talepte bulunduğunu ve talepte bulunan 6 GPU olarak bilinen "Grafik İşlemci Ünitesi" grafik oluşturulmasını sağlayan bir aygıttır.
22-57/886-366 12/53 sahaflara 13.08.2022 tarihi itibarıyla kitap envanter verilerini sağlamaya başladığını ifade etmektedir. NADİRKİTAP, sahaflarla paylaşılan verileri; kitap adı, yazar, çeviren, hazırlayan, yayın yeri, yayın yılı, dil, 2. dil, güzel ciltli, birinci baskı, imzalı, fiyat, açıklama, adet, kargo, yayınevi, sayfa sayısı, ISBN, kitap ebadı, cilt, kondisyon ve raf kodu şeklinde sıralamaktadır. NADİRKİTAP, sahaflarla paylaşılmayan verileri ise ürün kodu, kategori ve resim olarak belirtmiştir. (32) İlaveten NADİRKİTAP’tan bahsi geçen 34 sahafın taleplerinin karşılandığına yönelik belge sunması talep edilmiş, buna ilişkin olarak söz konusu sahaflara iletilen matbu e-postalar sunulmuştur. Bu e-postaların incelenmesinden, NADİRKİTAP’ın ilk cevabi yazısında kendisinden talepte bulunduğunu belirttiği 34 sahafa ilave olarak 4 adet sahafa daha veri sağladığı görülmekte olup toplamda 38 sahafın talebinin karşılandığı anlaşılmaktadır. Söz konusu belgelerden ayrıca NADİRKİTAP’ın 13.08.2022 tarihinden itibaren çeşitli tarihlerde sahaflara yukarıda sayılanlar kapsamında envanter verilerini gönderdiği anlaşılmaktadır. (33) Yerinde inceleme belgelerinden de NADİRKİTAP’ın kitap envanter verilerini yukarıda belirtilen kapsamda (…..) adlı sahaflara sağladığı ve ilgili sahaflara bire bir aynı açıklamaları gönderdiği görülmektedir. (34) İnceleme kapsamında satıcı üyelere gönderilen bilgi ve belge taleplerinde; kitap envanter verilerinin kendilerine sağlanması yönünde talepte bulunup bulunmadıkları, söz konusu talebin NADİRKİTAP tarafından karşılanıp karşılanmadığı, talebin NADİRKİTAP tarafından karşılanması durumunda, hangi verilerin kendilerine sağlandığı yönünde sorular sorulmuştur. Bu kapsamda 49 sahafa bilgi ve belge talebi gönderilmiş, bu sahaflardan 35 tanesinin cevabi yazısı Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Sahaflar tarafından gönderilen cevabi yazılar incelendiğinde, NADİRKİTAP’tan envanter verilerini talep ettiği tarihi net bir şekilde belirleyemeyen veya talebini Kurul kararından önceki bir zamanda gerçekleştiren sahaflar olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte, ilgili 35 cevabi yazı incelendiğinde 12 sahafın7 NADİRKİTAP’tan kitap envanter verilerini talep etmediği, 22 sahafın verilerini talep ettiği, 1 sahafın8 ise ilgili soruya genel bilgileri çerçevesinde cevap verdiği görülmüştür9. Kitap envanter verilerini talep etmeyen sahaflardan birkaçı cevabi yazılarında ilgili talebin NADİRKİTAP’a henüz yöneltilmediğini, ancak gelecekte bu verilere ihtiyaçlarının olacağını ve bu sebeple verilerin talep edileceğini, ayrıca verilerini talep eden bazı sahaflar verilerin sağlanmadığı yönünde duyumları olduğunu ifade etmiştir. Bunlara ek olarak 2 sahafın10 cevabi yazısında NADİRKİTAP tarafından kendilerine gönderilen dosyaların açılmadığı ifade edilmiştir. (35) Cevabi yazılar incelendiğinde tespit edilen bir diğer husus ise bazı sahafların kitap envanter verilerini Kurulun gerekçeli kararının NADİRKİTAP’a tebliğinden önceki bir tarihte talep ettiği, ancak bu taleplerin gerekçeli kararın beklendiği gerekçesiyle NADİRKİTAP tarafından ilk etapta reddedildiği, devam eden süreçte ise 15.09.2022 tarihinde NADİRKİTAP’ta gerçekleştirilen yerinde incelemeden sonra söz konusu sahaflara verilerinin sağlandığıdır. Cevabi yazılarında NADİRKİTAP’tan kitap envanter verilerini talep ettiğini ifade ederek NADİRKİTAP tarafından kendilerine verilerinin sağlandığı tarihleri belirten sahaflardan biri olan (…..) tarihinde talepte bulunduğu, yine aynı tarihte NADİRKİTAP tarafından “Rekabet Kurulu’nun konuyla ilgili gerekçeli 7 (…..) 8 (…..) 9 NADİRKİTAP’ın kitap resimlerini, efemera ve dergi bilgilerini iletmediği, diğer pazaryerleri gibi excel, xml veya entegrasyon ile ürünlerinin kendileriyle paylaşılması gerektiğini belirtmiştir. 10 (…..)
22-57/886-366 13/53 kararının tebliği beklenmektedir.” şeklinde cevap verildiği ancak daha sonra (.....) tarihinde söz konusu talebin karşılandığı görülmektedir. Benzer şekilde, (.....) tarafından (.....) ayından sonra talepte bulunulduğu ve ilk aşamada talebin olumsuz karşılandığı ancak (.....) tarihinde bu talebin karşılandığı, daha önceki bir tarihte talepte bulunup talebi reddedilen (.....) talebine NADİRKİTAP’ın (.....) tarihinde ret cevabı verdiği ancak daha sonra (.....) tarihinde talebinin karşılanmaya çalışıldığı, (.....) tarafından talebinden yaklaşık (.....) sonra (.....) tarihinde stok bilgisi içeren e-posta alındığı, (.....) tarafından NADİRKİTAP’ın gerekçeli kararın açıklanmadığını sebep göstererek verileri paylaşmadığı ancak talebinden aylar sonra (.....) tarihinde kitap envanter verilerinin gönderildiği bilgilerine ulaşılmıştır. Bunlara ek olarak sahafların gönderdikleri cevabi yazılar incelendiğinde, örneğin (.....) tarafından NADİRKİTAP’tan herhangi bir envanter verisi talebi olmamasına rağmen kendisine (.....) tarihinde verilerinin gönderildiği, (.....) tarafından kesin tarihi belirtilmemiş olmakla beraber (.....) verilerinin talep edildiği ancak (.....) tarihinde verilerinin gönderildiği, (.....) tarafından taleplerine yönelik olarak öncelikle NADİRKİTAP tarafından gerekçeli kararın beklendiği şeklinde cevap verildiği ancak daha sonra (.....) tarihinde taleplerinin karşılandığı ifade edilmektedir. (36) Dolayısıyla yerinde incelemede elde edilen belgeler ile NADİRKİTAP’ın ve görüşüne başvurulan sahafların beyanlarından anlaşıldığı üzere, NADİRKİTAP 13.08.2022 tarihinden itibaren kitap envanter verilerini, talep edenlere sağlamaktadır. Bununla birlikte, NADİRKİTAP’ın gerekçeli kararı tebellüğ etmeden önceki bir tarihte kitap envanter verilerini talep eden sahafların taleplerini gerekçeli kararı beklediği gerekçesiyle reddettiği; ancak yerinde incelemenin gerçekleştiği 15.09.2022 tarihinden sonra bu sahaflara da verilerini sağladığı görülmektedir. Dosya mevcudu bilgilere göre, Kurulun gerekçeli kararını takip eden süreçte NADİRKİTAP’tan kitap envanter verilerinin kendisine sağlanmasını talep eden ve bu talebi yanıt bulmayan herhangi bir sahafın bulunmadığı, üstelik talepte bulunmayan sahaflara dahi veri sağlandığı anlaşılmaktadır. (37) İnceleme kapsamında ayrıca NADİRKİTAP’a Kurulun gerekçeli kararının tebellüğ edildiği 08.07.2022 tarihinden itibaren sahaflardan gelebilecek kitap envanter verilerinin sağlanması yönündeki talepleri karşılamak adına yaptığı teknik işlemler ve hazırlıklar sorulmuştur. NADİRKİTAP tarafından, 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararında yer verilen uyum tedbirlerinin açıklanması talepli ve 22.04.2022 tarihli dilekçelerinde belirtilen konulara ilişkin olarak Kurulun 28.04.2022 tarihinde 22-20/332-M sayı ile vermiş olduğu ve 07.04.2022 tarihli Kurul kararına ilişkin herhangi bir tavzihe gerek olmadığına ilişkin kararı doğrultusunda, anılan konulara yönelik olarak; - Satıcıların girmediği, bizzat NADİRKİTAP’ın sisteme yüklediği ya da doğrudan satın aldığı verilerin satıcılarla ve dolayısıyla rakiplerle paylaşılmasına karar verildiği, - NADİRKİTAP’ın geliştirdiği “kitaptan ekle” özelliğini kullanarak verileri kendisi girmeyen, sistemdeki hazır bilgileri doğrudan kullanan satıcılarla da verilerin paylaşılmasına karar verildiği, - Kararda yer alan “veri paylaşma yükümlülüğünün” karar tarihinde NADİRKİTAP’ın sisteminde yer alan veri tipleri için geçerli olduğunun düşünüldüğü ve bu doğrultuda NADİRKİTAP’ın sistemini değiştirerek sisteme yeni özellikler tanımlaması halinde bu yeni özelliği kullanarak sisteme girilen bilgilerin paylaşılması adına bir yükümlülük olmadığına kanaat getirildiği;
22-57/886-366 14/53 henüz sisteme yeni bir özellik eklenmesi söz konusu olmadığı için NADİRKİTAP tarafından bu yönde bir eylemde bulunulmadığı, - Satıcılar tarafından sisteme yüklenen sakıncalı kitap verilerinin ayıklanması için bir tarama kodu oluşturulduğu ve sakıncalı yayınların NADİRKİTAP tarafından mümkün olabildiğince ayıklandığı, ek olarak satıcılar tarafından fotokopi ile çoğaltılmış yayın veya yayımlanmamış tez gibi içeriklerin de sistemden temizlendiği; NADİRKİTAP’ın bu kitap verilerini normalde satıcılarla paylaşmadığı, talep eden satıcılarla sakıncasız hale getirilmeye gayret edilen listenin paylaşılmasına karar verildiği şeklinde değerlendirme yapıldığı ifade edilmiştir. (38) İlaveten, bazı verilerin satıcılar bakımından daha anlamlı olması adına bazı sorgular oluşturulduğu, tüm verilerin eksiksiz sunulabilmesi adına kod değişiklikleri yapıldığı ve daha anlaşılabilir hale getirilen veri setlerinin excel dosyası halinde satıcılara sunulduğu belirtilmektedir. (39) Bununla birlikte, NADİRKİTAP tarafından talepleri karşılanan sahaflara ilgili verilerin sınırlı bir şekilde sağlandığı görülmektedir. Sahaflara gönderilen matbu e-postadaki ifadelerden ve söz konusu e-postaların ekinde yer alan dosyalardan, sahafların NADİRKİTAP platformunda listelenen ürünlerinden yeni kitap, dergi, efemera gibi ikinci el kitap dışındaki ürünlerine ilişkin verilerinin ve ikinci el kitap türündeki ürünlere ilişkin olarak ise ürün kodu ve kategori bilgileriyle ürün fotoğraflarının sağlanmadığı anlaşılmıştır. Talepleri üzerine kitap envanter verileri kendilerine sağlanan sahaflar bakımından, ilgili veri setlerindeki eksiklik endişesi sebebiyle, yukarıda bahsi geçen ve NADİRKİTAP tarafından sağlanmayan veri türleri bakımından ayrıca bir değerlendirme yapılması gerekmiştir. Aşağıda sırasıyla anılan eksikliklere ilişkin değerlendirmelere yer verilmektedir. G.2.1. Dergi, Gazete, Efemera11, Pul, Afiş, Plak, Poster Gibi Ürünler ile Yeni/Sıfır Kitap Verilerine İlişkin Değerlendirme (40) Dosya kapsamında NETARTI ve (.....) tarafından gönderilen şikâyetlerde, NADİRKİTAP’ın 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararında getirilen yükümlülüklere aykırı olarak kitap envanter verilerini talep eden sahaflara yeni kitap ile dergi, efemera gibi kitap dışı ürünlere ilişkin verilerini sağlamayarak sadece ikinci el kitap verilerini sağladığı, böylece satıcının ticari faaliyetinin bütünlüğünün bozulduğu, satıcı açısından verilerinin bir bölümünü farklı bir platforma yüklemesinin anlamsız hale geleceği ifade edilmektedir. (41) Söz konusu iddiaya yönelik olarak sahaflara gönderilen bilgi talebi yazılarında sahafların NADİRKİTAP’tan kitap envanter verilerini talep etmesi durumunda söz konusu talebin NADİRKİTAP tarafından karşılanıp karşılanmadığı sorulmuştur. Bu kapsamda sahafların cevaplarına aşağıda yer verilmektedir: - (.....) tarafından NADİRKİTAP’ta (.....) adet ürününün listelendiği ancak NADİRKİTAP tarafından gönderilen kitap envanter verilerinin (.....) adet ürünü içerdiği; dergi, efemera, gazete ve “yeni” kondisyonlu kitapların listesinin iletilmediği, 11 Gündelik yaşamda kullandığımız özellikle kağıt türünde malzemelerin biriktirilmesi şeklinde ortaya konan bir koleksiyon türüdür, bkz. https://www.muzayededunyasi.com/bilgi-bankasi/efemera-nedir/#.Y6qGGJ0zaHs, Erişim Tarihi: 27.12.2022.
22-57/886-366 15/53 - (.....) tarafından NADİRKİTAP’tan kitap listesi alındığı ancak bu listenin tam olarak verilmediği, yeni olarak işaretlenmiş kitapların listeye dâhil edilmediği, - (.....) tarafından NADİRKİTAP tarafından envanterde bulunan (.....) civarı kitaptan sadece (.....) kadarının bilgisinin paylaşıldığı, bununla birlikte envanterinde bulunan “yeni” kondisyonlu kitap sayısının tüm envanterinin %(.....)’ini oluşturduğu ve NADİRKİTAP tarafından gönderilen envanter verisinde bunların yer almadığı, - (.....) tarafından NADİRKİTAP’ın gönderdiği envanter verilerinin yalnızca ikinci el kitapları içerdiği, - (.....) tarafından NADİRKİTAP’ın, envanter verilerini (.....) tarihinde kendilerine fotoğrafsız ve kategorisiz şekilde gönderdiği ancak ilgili verilerin efemera, dergi, gazete ve yeni olarak belirtilen kitapları içermediği, bunların verilmemesinin ticari bütünlüklerini olumsuz etkilediği, - (.....) tarafından NADİRKİTAP’ın kitap envanter verileri talebini eksik karşıladığı, %(.....) oranında envanter verilerinin kendilerine gönderilmediği, sadece ikinci el kitapların listesinin gönderildiği, - (.....) tarafından NADİRKİTAP’ın kitap envanter verilerini sadece ikinci el kitapları kapsayacak şekilde gönderdiği, - (.....) tarafından NADİRKİTAP’tan verilerin talep edildiği tarihte (.....) adetten fazla listelenen ürünün bulunduğu ancak NADİRKİTAP tarafından (.....) adet ürünün bilgilerinin gönderildiği, taleplerinin eksik karşılandığı, - (.....) tarafından NADİRKİTAP’ın (.....) üzeri adetteki envanter bilgilerinden sadece (.....) adet civarı ürünün envanter bilgilerinin ilettiği, söz konusu verilerin sadece ikinci el ürünleri ihtiva ettiği, - (.....) tarafından NADİRKİTAP’ın paylaştığı verilerin sadece ikinci el kitapları içerdiği, “yeni” kondisyonlu kitap verilerinin paylaşılmadığı, - (.....) tarafından NADİRKİTAP’ın gönderdiği envanter verilerinin sadece eski kitap statüsündeki ürünleri içerdiği, dergi kategorisinde olan ürünlerin gönderilmediği, - (.....) tarafından NADİRKİTAP’ın gönderdiği envanterde ürünlerin eksik olduğu, - (.....) tarafından NADİRKİTAP’ın efemera ve dergi bilgilerini iletmediği, - (.....) tarafından (.....) ayından önce envanter taleplerinin aynı gün excel formatında fotoğrafsız, temel bilgileri içeren bir dosya gönderilerek karşılandığı, içeriğinde kitap ve diğer tüm ürünlerin bulunduğu, (.....) ayından sonraysa (.....) envanter taleplerinin cevapsız bırakıldığı, (.....) fotoğrafsız ve sadece kitap envanterini içeren bir dosya yollandığı, NADİRKİTAP tarafından bundan sonra sadece kitap envanteri yollayacaklarının belirtildiği, bu durumun kendileri gibi kitap dışı envanteri fazla olan satıcıları mağdur bırakacak bir yaklaşım olduğunu düşündükleri, bu envanter talebinin sonuncu talepleri olduğu, işlerine yaramayacağını düşündükleri için bir daha talepte bulunmadıkları, - (.....) tarafından sahaflığın sadece kitap satıcılığı olmadığı, envanterlerinde satışa sunulmuş binlerce dergi, dergi katalogları, dergi ciltleri, resimler,
22-57/886-366 16/53 fotoğraflar, tablolar, pullar, rozetler, biletler, makbuzlar gibi "efemera" olarak adlandırılan ürünlerin de bulunduğu ifade edilmektedir. (42) Dolayısıyla Kurum kayıtlarına intikal eden cevabi yazıların bazılarında kitap envanter verilerini talep eden satıcı üyelerin NADİRKİTAP platformunda listelenen bütün ürünlerine ilişkin verileri elde edemediği yönünde beyanlar olduğu görülmektedir. (43) NADİRKİTAP tarafından, verilerini talep eden sahaflara gönderilen talep karşılama e-postalarında da “Rekabet Kurulu’nun 07.04.2022 tarihinde 22-16/273-122 sayılı kararı, yalnızca ikinci el kitap verilerini kapsamakta olup, bu karara uygun olarak nadirkitap.com’da satışa sunduğunuz ikinci el kitaplarınızın verileri ektedir.” ifadesine yer verilerek sahafların sadece ikinci el kitap verilerinin gönderildiği görülmektedir. (44) 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararında; dosya özelinde, NADİRKİTAP’ın ikinci el kitapların çevrim içi satış piyasasında hâkim durumda olduğu ve kendisi dışında başka aracı hizmet sağlayıcılar vasıtasıyla ürünlerini pazarlamak isteyen satıcı üyelerinin kendi ürünlerine ilişkin veri tabanlarını, kendilerine sağlamayarak rakip teşebbüslerin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiasının incelendiği, şikâyete konu davranışların, ikinci el kitapların çevrim içi satışı hizmeti kapsamında ortaya çıktığının anlaşıldığı, ayrıca davranışları şikâyete konu olan NADİRKİTAP’ın faaliyetlerinin büyük bir kısmının da ikinci el kitap satışından oluştuğunun anlaşıldığı belirtilmektedir. Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı “ikinci el kitap satışına aracılık sağlayan platform hizmetleri” olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla dosya kapsamında yapılan tespit ve değerlendirmeler ikinci el kitaplara yönelik olarak yapılmış olup soruşturma dönemi sonunda Kurul tarafından alınan 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı kararda NADİRKİTAP’ın ikinci el kitap satışına aracılık sağlayan platform hizmetleri pazarında hâkim durumda olduğuna, satıcılar tarafından yüklenen kitap verilerine erişimi ve bu verilerin taşınabilirliğini haklı bir gerekçe olmadan engellemek suretiyle hâkim durumun kötüye kullanıldığına hükmedilerek NADİRKİTAP hakkında idari para cezası uygulanmasına ve ayrıca söz konusu ihlalin sonlandırılmasını ve pazarda etkin rekabetin tesis edilmesini teminen satıcı üyelerden talep gelmesi halinde ilgili satıcı üyelere kitap envanter verilerini doğru, anlaşılabilir, güvenli, eksiksiz bir şekilde, ücretsiz ve uygun formatta sağlamasına karar verilmiştir. (45) Dosya mevcudu bilgiler incelendiğinde, sahaflara gönderilen excel dosyalarında “yeni gibi”, “çok iyi, “iyi”, “idare eder” kondisyonlu kitap ürünlerine ilişkin verilerin yer aldığı görülmektedir. Bu kapsamda NADİRKİTAP tarafından kitap envanter verilerini talep eden sahaflara sadece ikinci el kitaplara ilişkin envanter verilerinin iletilmesinin yukarıda zikredilen Kurul kararına uygun olduğu, ilgili kararda öngörülen yükümlülüklere aykırılık teşkil etmediği değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, satıcı üyelerin elde edemediği verilerin hangi ürünlere ilişkin olduğu araştırıldığında, bu ürünlerin 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararı kapsamında olmayan yeni/sıfır kitap ve dergi, gazete, efemera, pul, afiş, plak, poster gibi ikinci el kitap dışı ürünler olduğu anlaşılmıştır. Bilindiği üzere, anılan Kurul kararı NADİRKİTAP hakkında ikinci el kitapların envanter verilerinin talep eden satıcı üyelere sağlanmasını yükümlülük olarak düzenlemektedir. Bu sebeple, satıcı üyelerin cevabi yazılarında yer verdiği yeni kitaplar ile dergi, gazete, efemera, pul, afiş, plak, poster gibi ürünler bakımından NADİRKİTAP’ın envanter verilerini sağlamak yönünde bir yükümlülüğünün bulunmadığı değerlendirilmektedir. İkinci el kitap dışındaki ürünler, NADİRKİTAP hakkındaki mevcut yükümlülüğün konu bakımından kapsamı dışında kalmaktadır.
22-57/886-366 17/53 (46) Sonuç itibarıyla, 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararı kapsamında yalnızca ikinci el kitaplara ilişkin envanter verilerinin dahil olduğu, bu nedenle dergi, gazete, efemera, pul, afiş, plak, poster gibi ürünler ile yeni/sıfır kitaplara ilişkin verilerin sahaflara sağlanmamasının söz konusu Kurul kararına aykırılık teşkil etmediği değerlendirilmekle birlikte, NADİRKİTAP’ın cevabi yazısında sahaflarla paylaşmadığı veriler arasında saydığı ikinci el kitaplara ait ürün kodu, kategori ve resimler/fotoğraflar bakımından, ayrı ayrı değerlendirmelerde bulunulması gerekmektedir. G.2.2. “Ürün Kodu” Verisi Hakkında Değerlendirme (47) Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre, kitap envanter verilerini talep eden satıcı üyelere NADİRKİTAP tarafından gönderilen dosya içeriklerinde ürün kodu verileri bulunmamaktadır. Bu sebeple, ürün kodu bilgisinin kitap envanter verilerini talep eden satıcı üyelere sağlanması gereken ve Kurul kararıyla NADİRKİTAP hakkında getirilen yükümlülüklerin kapsamına dahil bir veri türü olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir. (48) NADİRKİTAP tarafından ürün kodu verisini sunmama davranışı şu şekilde açıklanmaktadır: “NADİRKİTAP’ın kendi platformu için ürettiği ürün kodudur. Bu nedenle Kurul’un 07.04.2022 tarih ve 22-16/273-122 sayılı kararı kapsamında değildir.” (49) Bilindiği üzere, 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararında kitap envanter verilerinin sağlanması yönündeki yükümlülük düzenlenirken bu verilerin neler olduğu yönünde sınırlı sayma yöntemine başvurulmamıştır. Örneğin, 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararının 196. paragrafında yer alan “NADİRKİTAP, kendisi üzerinden satış yapmak isteyen satıcı/sahaflar tarafından oluşturulan ürün envanter bilgilerini (kitap adı, fotoğrafı, yazarı, yayın yılı, miktarı vb.) bünyesinde barındırdığından rakiplerine kıyasla oldukça önemli bir stratejik avantaja sahiptir.” ifadesinden de anlaşılacağı üzere açıkça sayılan hususlar ve benzerleri denmek suretiyle tadadi olarak sayılmakta ve benzer veriler de envanter verilerine dâhil kabul edilmektedir. Bu sebeple, ürün kodunun kitap envanter verileri arasında lafzen açıkça yer bulmaması, bu veri türünün kendiliğinden kitap envanter verileri olarak nitelendirilen ana veri grubundan hariç tutulabileceği anlamına gelmemektedir. (50) Ürün kodu verisine ilişkin olarak söz konusu Kurul kararında yer alan “2011 yılı itibarıyla ise NADİRKİTAP deposu tasfiye edilmiş ve depodaki kitaplar ürün kodlarını da içeren envanter listeleriyle birlikte satıcılara teslim edilmiştir.” ifadelerine istinaden NADİRKİTAP’a; ürün kodunun amacı, bu verinin geçmişte satıcı üyelere sağlanma gerekçesi ve mevcut durumda verilerini talep eden sahaflarla bu verinin neden paylaşılmadığı sorulmuştur. Bu çerçevede, NADİRKİTAP tarafından, NADİRKİTAP deposuna koli ve çuvallarla kendileri tarafından taşınan ürünler, sisteme girilirken kitapların ilk sayfalarına kurşun kalemle NADİRKİTAP sitesinin ürettiği ürün kodu bilgisinin (veritabanındaki ürün id bilgisi) yazıldığı, ürünlerin tekrar çuval ve kolilerle ilgili satıcılara dağıtılırken karışıklık yaşanmaması adına bu sistemin uygulandığı, kitapların koli ve çuvallardan buna göre satıcı tarafından çıkarılabilmesinin sağlandığı, NADİRKİTAP sitesindeki ürün id’sinin sistemin her ürün için özgün olarak ürettiği bir değer olduğu ve NADİRKİTAP dışında kullanım için bir değer oluşturmadığı ifade edilmiştir. (51) İnceleme kapsamında elde edilen bulgulardan, ürün kodu verisinin, sahaflar tarafından bir başka platformla çalışmak bakımından zaruri görülmediği anlaşılmaktadır. Yerinde incelemede elde edilen ve (.....) tarafından 13.08.2022 tarihinde NADİRKİTAP’a iletilen e-postada “Bu veritabanı hiç bir işe yaramaz, ürün kodunu anladık, buyrun sizde kalsın, o sizin ürettiğiniz değil sistemin atadığı kod.” ifadeleri yer almaktadır.
22-57/886-366 18/53 (52) İlaveten, NADİRKİTAP’tan kitap envanter verilerini talep eden satıcı üyelerden (.....) tarafından gönderilen cevabi yazıda şu ifadelere yer verilmektedir: “Kurum’un verdiği karardan sonra ise talepte bulunmama gerek kalmadan envanter gönderdiler. Fakat bu envanterde “Ürün Kodu”, “Kategori” ve “Resim” bölümleri bulunmamaktadır. Bu eposta ve bahsettiğim bilgileri vermeme gerekçeleri ek-3 belgede mevcuttur. Maalesef ki, “Kategori” ve “Resim” haneleri olmadan aldığım envanter kadük, asıl fonksiyonunu yerine getiremeyen, envanter denilemeyecek bir tablodur.” (53) Benzer şekilde (.....) yetkilisi tarafından gönderilen cevabi yazıda da aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır: “Kategorisiz şekilde gönderimi de başka sitelere yükleme yapılamadığı için işlevsiz hale gelmektedir. Fotoğrafsız veri tabanı da satışı olumsuz etkilemektedir.” (54) Son olarak şikâyetçi NETARTI tarafından da ürün kodu verisine ilişkin olarak "Ürün Kodu" alanının satıcılara stok kontrolünde kolaylık sağlayacak bir alan olsa da verilerin taşınması bakımından zaruri olmadığı, verilmesinin satıcılara kolaylık sağlayacağı belirtilmektedir. (55) Yukarıda yer verilen beyanlardan anlaşıldığı kadarıyla bir satıcı üye nezdinde ürün kodu bilgisi, aşağıda da açıklandığı üzere, kategori ve resim verileri kadar esaslı bir rol oynamamaktadır. Zira satıcı üyenin elde ettiği envanter verilerinin asıl fonksiyonunu yerine getiremeyecek hale getiren esas eksiklik kategori ve resimlere ilişkin bilgilerin yokluğu olarak ifade edilmiştir. (56) Yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler ışığında ürün kodu bakımından yapılan değerlendirme çerçevesinde; bu veri türünün sağlanmaması durumunda satıcı üyelerin NADİRKİTAP dışında bir platformda ürünlerini listelemek istemesi durumunda yapay bir giriş engeli teşkil etme olasılığının düşük olduğu, zira rakip bir platformda ilgili ürün özelinde bir ürün kodu bulunması durumunda aynı ürün bakımından başka bir platformdaki ürün kodunun satıcı üye nezdinde geçiş maliyetlerini azaltıcı bir işlevinin bulunmayacağı sonucuna ulaşılmaktadır. (57) Sonuç itibarıyla, 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararında NADİRKİTAP’a getirilen “kitap envanter verilerinin” sağlanması yönündeki yükümlülüğe ilişkin veri türleri sınırlı sayıda sayılmadığından NADİRKİTAP’a getirilen yükümlülüğe ilişkin olarak ürün kodu verisinin hariç tutulduğu sonucuna ulaşılamayacaktır. Bununla birlikte, NADİRKİTAP ve satıcı üyeler tarafından gönderilen cevabi yazılar incelendiğinde, bu verinin yalnızca NADİRKİTAP platformu için üretilmesi sebebiyle yine yalnızca ilgili platform bakımından anlam ifade edeceği, bu sebeple NADİRKİTAP’taki ürün kodu verisinin rakip platformlara ürün envanter bilgilerinin girilmesi esnasında esaslı bir rolü olmayacağı tespit edilmiştir. Bu kapsamda, kitap envanter verilerini talep eden satıcı üyelere NADİRKİTAP tarafından sağlanan veriler içinde ürün kodunun bulunmamasının 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararına aykırılık teşkil etmediği değerlendirilmektedir. G.2.3. “Kategori” Verisi Hakkında Değerlendirme (58) Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre, kitap envanter verilerini talep eden satıcı üyelere NADİRKİTAP tarafından gönderilen dosya içeriklerinde “kategori” bilgisi bulunmamaktadır. NETARTI tarafından; "kategori” olmaksızın satıcıların ürün kayıtlarının herhangi bir satış platformuna yüklenmesinin teknik olarak mümkün
22-57/886-366 19/53 olmadığı, zira ürün kaydı ve veri yükleme aşamalarında "kategori" seçiminin zorunlu olduğu, kategori verisine ilişkin yapının NADİRKİTAP'a özel olmasına bir itirazlarının bulunmadığı, ancak bunun satıcıların ürün kaydı esnasında seçmiş olduğu kategori adının veriden çıkarılmasına ve veri bütünlüğünün bozulmasına gerekçe olmaması gerektiği, kategori yapısının her platform için özel olmakla beraber ticari sır niteliğinde olmadığı ve tüm platformlarda internet sitesine giren herkesin görüntüleyebileceği bir veri olduğu ifade edilmiştir. (59) NADİRKİTAP’ın cevabi yazısında ve sahaflara gönderdiği matbu e-postasında kategori bilgisinin sunulmama gerekçesi olarak “NADİRKİTAP’ın kendi platformu için geliştirdiği kitap kategori gruplarıdır. Her bir kitap satış sitesi kendi kitap kategorilerini oluşturur. NADİRKİTAP da kendine özgü kategori yapısını oluşturmuş, zamanla geliştirerek yeni açılan kategorilere ürün aktarımlarını yapmıştır ve bu çalışmalarına devam etmektedir. Bu nedenle Kurul’un 07.04.2022 tarih ve 22-16/273-122 sayılı karar kapsamında değildir.” şeklinde bir açıklama ileri sürülmektedir. (60) NADİRKİTAP platformuna üye sahafların kitap envanter verilerini talep etmeleri durumunda bu verilerin kapsamına kategori bilgisinin dahil olup olmadığını tespit etmek amacıyla 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararına başvurulması gerekmektedir. İlk olarak, yukarıda da belirtildiği üzere, anılan Kurul kararında kitap envanter verilerinin içeriğine ilişkin kararın herhangi bir bölümünde sınırlı sayma yöntemine başvurulmadığı açıkça anlaşılmaktadır. İkinci olarak ise Kurul kararında kategori bilgisinin de yer aldığı değerlendirmelerde “NADİRKİTAP sistemine kitap kaydını bizzat ve sıfırdan giren satıcı üyelerin ilgili sayfada zorunlu kısımları doldurması gerektiği, bu alanların kategori, kitap adı, kondisyon, fiyata ilişkin olduğu” ifadeleri yer almaktadır. Kararda yer alan bu değerlendirmeler ışığında, NADİRKİTAP platformunda listelenmek üzere ürün bilgilerini giren satıcı üyeler nezdinde doldurulması zorunlu bir alan olarak tasarlanmış olan “kategori” bakımından ilgili verilerin daha sonra kitap envanter verilerini talep eden satıcı üyelere sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir. (61) NADİRKİTAP tarafından, kategori gruplarının kendi platformu için geliştirilen bir işlev veya özellik olarak görüldüğü, kategori bakımından kendi platformuna özgü bir yapı oluşturulduğu ve bunun zamanla geliştirildiği ifade edilmektedir. Diğer yandan, bilindiği üzere, 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararında dosya konusu veri tabanı, fikri mülkiyet hukuku boyutuyla da ele alınmış olup NADİRKİTAP’ın elinde bulundurduğu ve satıcıların satış yaptığı kitapların adı, yazarı, yayım yılı gibi bilgilerine ilişkin olan veri setinin, teorik olarak internet üzerinden kitap satışı yapan bütün platformlar ve satıcılar tarafından oluşturulabilecek bir veri seti olduğu, bu yönüyle herhangi bir yaratıcılık unsuru taşımadığının açık olduğu, bu nedenle NADİRKİTAP’ın telif hakkı korumasından faydalanamayacağı ifade edilmektedir. Ayrıca kararda, kitap envanter bilgilerinden oluşan ilgili veri setinin, esaslı yatırım unsurunu taşımaması nedeniyle sui generis hak korumasından da yararlanmadığı belirtilmektedir. Bu nedenle söz konusu veriler üzerinde NADİRKİTAP’ın herhangi bir korumadan yararlanmadığı, dolayısıyla girilen verilerin satıcılara ait olduğu sonucuna ulaşılmıştır. (62) NADİRKİTAP’ın internet sitesinde ana sayfada bulunan “Detaylı Ara” sekmesine tıklanarak ilerlendiğinde kullanıcıların karşısına aşağıda yer verilen ekran görüntüsü çıkmaktadır:
22-57/886-366 20/53 Şekil 1: NADİRKİTAP İnternet Sitesinde Detaylı Ara Seçeneği Sonucu Karşılaşılan Ekran12 (63) Yukarıdaki ekran görüntüsünün sağ üst bölümünde yer alan “Kategori” sekmesinde “TÜMÜ” seçeneği yerine belirli bir kategori üzerinden aramaya devam etmek istenildiğinde ise aşağıda yer verilen ekran görüntüsü ile karşılaşılmaktadır: 12 https://www.nadirkitap.com/kitap-ara.html, Erişim Tarihi: 16.12.2022.
22-57/886-366 21/53 Şekil 2: NADİRKİTAP İnternet Sitesinde "Kategori" Sekmesinde Sunulan Seçenekler (64) Şekil 2’den de görüldüğü üzere, “Kategori” sekmesinde sırasıyla Bilim ve Teknik, Çizgi Roman, Çocuk Kitapları, Diğer & Çeşitli, Din, Edebiyat, Ekonomi & İş Dünyası, Felsefe & Düşünce, Hukuk, Osmanlıca, Referans & Başvuru, Sağlık, Sanat, Sınav ve Ders Kitapları, Spor, Tarih, Toplum & Siyaset şeklinde kategori seçenekleriyle karşılaşılmaktadır. (65) NADİRKİTAP’ın internet sitesinde ana sayfanın altında bulunan “Kategoriler” sekmesine veya ana sayfanın üst kısmındaki “Kategoriler” ve sonrasında “Tüm Kategorileri Gör” sekmesine tıklanarak ilerlendiğinde ise yukarıda yer verilen kategori seçeneklerine alt kırılımlarıyla birlikte ulaşılmaktadır. Örneğin, “Bilim ve Teknik” kategorisinin altında Astronomi, Antropoloji, Bilim Tarihi, Bilgisayar, İnternet, Biyografi, Coğrafya, Çevre, Ekoloji, Diğer, Fen Bilimleri, Jeoloji, Matematik, Mimarlık, Mühendislik, Popüler Bilim, Tıp, Eczacılık, Ziraat, Tarım, Zooloji şeklinde daha detaylı kategori seçeneklerinin sıralandığı görülmektedir13. 13 https://www.nadirkitap.com/kategoriler.html, Erişim Tarihi: 16.12.2022.
22-57/886-366 22/53 (66) NADİRKİTAP’ta gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen belgeler kapsamında kitap envanter verilerini talep eden satıcı üyelere gönderilen matbu e-posta içeriğinden ve NADİRKİTAP’ın 23.09.2022 tarihli ve 31449 sayılı cevabi yazısında sunduğu bilgilerden anlaşıldığı üzere NADİRKİTAP kitap adı, yazar, çeviren, hazırlayan, yayın yeri, yayın yılı, dil, 2. dil, güzel ciltli, birinci baskı, imzalı, fiyat, açıklama, adet, kargo, yayınevi, sayfa sayısı, ISBN, kitap ebadı, cilt, kondisyon ve raf kodu bilgilerini talepte bulunan satıcı üyelerle paylaşmaktadır. Burada sayılan veri türleri yukarıda Şekil 1 olarak sunulan ekran görüntüsü ile karşılaştırıldığında, NADİRKİTAP’ın detaylı arama sayfasındaki sekmelerde “kategori” dışındaki bilgileri satıcı üyelere sağladığı sonucuna ulaşılmaktadır. Daha önce ifade edildiği üzere, teşebbüsün “kategori” verisini sunmama davranışını dayandırdığı açıklamalar haklı görülmemiş olup “kategori” bakımından en azından Şekil 2’de karşılaşılan ana kategori kırılımının, diğer verilerle birlikte, kitap envanter verilerini talep eden satıcı üyelere sağlanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. (67) Bu tespitler çerçevesinde; 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararında öngörülen yükümlülüğün yerine getirilmesi için NADİRKİTAP tarafından satıcı/sahaflara talepleri halinde sağlaması gereken kitap verileri arasında “kategori” verisi de bulunmaktadır. Bu bakımdan NADİRKİTAP, her ne kadar 13.08.2022 tarihinden itibaren sahafların envanter verilerine ilişkin taleplerini karşılıyor olsa da “kategori” verisi bakımından ilgili kararda öngörülen yükümlülüğü gereği gibi yerine getirmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, NADİRKİTAP’ın şu ana kadar kendisinden veri talebinde bulunan ve talepleri kısmen karşılanan sahaflar ile ileride talep edecek olan sahaflara kitap envanter verilerini “kategori” verisini de içerecek şekilde paylaşması gerekmektedir. G.2.4. “Resim/Fotoğraf” Verisi Hakkında Değerlendirme (68) NETARTI tarafından; NADİRKİTAP’ın sunduğu verilerde ürün fotoğraflarının olmadığı, fotoğrafsız olarak ürünlerin rakip platformlara yüklenmesinin mümkün olduğu ancak bu ürünlerin satışa dönüşme ihtimalinin düşük olduğu, NADİRKİTAP’ın fotoğraf paylaşmama gerekçeleri olarak öne sürdüğü hususların; satıcıların yüklediği orijinal verilerin saklanmaması, filigranlı ve küçültülmüş fotoğrafların sistemde saklanması ve bu nedenle orijinal fotoğrafların verilmesinin mümkün olmaması olduğu, bu gerekçelerin NADİRKİTAP’ın kötü niyetini ortaya koyduğu çünkü Kurul kararının açıklandığı 07.04.2022 tarihinden sonra da NADİRKİTAP’ın hala satıcıların yüklediği fotoğraflara filigran eklemeye devam ederek öne sürdüğü gerekçenin devamlılığını sağladığı ifade edilerek (i) hâlihazırda NADİRKİTAP sitesine yüklenmiş fotoğrafların orjinallerinin verilmesi, bunun mümkün olmaması durumunda fotoğrafların mevcut haliyle paylaşılması ve (ii) yeni eklenecek fotoğrafların logosuz şekilde NADİRKİTAP sisteminde saklanması talep edilmiştir. (69) Benzer şekilde, 17.08.2022 tarih ve 30401 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden şikâyet kapsamında (.....), kendileri tarafından çekilmiş ve NADİRKİTAP sistemine yüklenmiş fotoğrafların NADİRKİTAP tarafından paylaşılmadığını belirterek NADİRKİTAP hakkında gereğinin yapılmasını talep etmiştir. Aynı sahaf cevabi yazısında; bütün fotoğrafların stüdyo kalitesinde çekildiğini, ancak hepsinin üzerine “Nadirkitap” logosu basılmış ve kaliteleri bozulmuş olarak depolandığını, fotoğrafların orijinallerini talep ettiğini belirtmektedir. (70) İlgili kararda belirtildiği üzere karara konu başvuru konusu iddiaların temelini, NADİRKİTAP’ın kendi internet sitesinde yer alan satıcılara ait kitap bilgilerini satıcılara sunmadığı, bu bilgilerin başka platformlara taşınmasını engellediği, satıcıların çekip
22-57/886-366 23/53 siteye yüklediği kitap fotoğraflarının üzerine “Nadirkitap” logosu ekleyerek görsellerin başka bir platforma taşınmasını sınırlandırdığı ve böylelikle rekabeti kısıtladığı oluşturmuştur. Söz konusu iddialar her bir kitap envanter verisi bakımından ayrı ayrı ele alınmadan, genel olarak bu verilerin taşınabilirliğinin sınırlanmasının geçiş maliyetlerini arttırıp arttırmadığı, rakiplerin faaliyetlerini zorlaştırıp zorlaştırmadığı ve sonuç olarak pazardaki rekabeti sınırlandırıp sınırlandırmadığı incelenmiştir. Bu nedenle, öncelikle kitap envanter verileri bakımından kararın herhangi bir yerinde sınırlı sayıda sayma yoluna gidilmediği vurgulanmalıdır. Diğer yandan, kararın 296. paragrafında satıcıların rakip bir platform ile çalışmak istemesi halinde, sisteme yüklenmesi gereken bilgilerin; temel olarak kitap fotoğrafları ile kitabın yazar adı, basımevi, basım yılı, basım yeri ve kondisyonu gibi bilgiler olduğu belirtilmiştir. Bu değerlendirmeden hareketle fotoğrafların da kitap envanter verilerine dahil olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca kararın çeşitli bölümlerinde fotoğraf/resim verisi özelinde de bir takım değerlendirmelere yer verildiği görülmektedir14. Buna göre; - Zaman zaman sayısı 50.000’i geçen kitapların tek tek rakip siteye girilmesi veya yeniden buna ilişkin liste oluşturulup fotoğraf derlenmesinin yoğun zaman ve emek gerektirmesinin satıcıların rakip platformlar ile çalışma motivasyonunu düşürebileceği, - Bir sahaf tarafından fotoğraf yükleme bedelinin fotoğraf başına 50 kuruş olduğunun belirtildiği, bir başka sahaf tarafından ise sistemde kayıtlı olan kitapların bilgilerinin fotoğraflarla birlikte tarafına verilmesinin istediği ve NADİRKİTAP’a kayıtlı olan kitaplarının tek tek fotoğraflanıp ayrı bir sisteme girilmesinin gerçekten büyük emek isteyen bir iş olduğunun belirtildiği, - İlgili pazardaki çalışma sisteminde, teşebbüslerin bir bölümünün elinde başka bir platforma yüklemek üzere hazır bir liste veya kitap fotoğrafının bulunmadığının anlaşıldığı, - Satıcıların NADİRKİTAP’a ait platformda satışı gerçekleştirilen kitaplara ilişkin veri ve fotoğrafların kendileri tarafından yüklendiğini belirttikleri ifade edilmiştir. (71) Dolayısıyla, 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararında yer alan değerlendirmeler çerçevesinde, ikinci el kitaplara ilişkin fotoğrafların, kararın sonuç kısmında geçen “kitap envanteri” kavramının içeriğine dâhil olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, kararda öngörülen yükümlülüğün gereği olarak fotoğrafların da talep eden sahaflarla doğru, anlaşılabilir, güvenli, eksiksiz bir şekilde, ücretsiz ve uygun formatta sağlanması gerekmektedir. (72) Ancak NETARTI tarafından sunulan belgeler, yerinde incelemede elde edilen bulgular, NADİRKİTAP tarafından sunulan cevabi yazı ile sahaflarca sunulan cevabi yazılar kapsamında; NADİRKİTAP’ın, “NADİRKİTAP satıcılar tarafından sisteme yüklenen resimlerin ham (orijinal) hallerini ek maliyet oluşturduğu için imaj sunucusunda tutmamaktadır. Yüklenen resimler doğrudan otomatik olarak NADİRKİTAP platformunun ölçülerine göre kesilmekte, hataları düzeltilmekte ve kanunsuz görsel/veri kullanımını engellemek amacıyla resim üzerine şirket logosu konulduktan sonra bu halleriyle imaj sunucusuna kaydedilmektedir. Dolayısıyla, sizler tarafından sisteme yüklenen ham (orijinal) resimleri, sistemimizde bulunmadıklarından, Rekabet Kurulu'nun 07.04.2022 tarih ve 22-16/273-122 sayılı kararı uyarınca sizinle paylaşmamız mümkün olamamıştır” şeklinde bir gerekçe sunarak kendisinden veri 14 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul Kararı, paragraf 287, 294, 295, 300.
22-57/886-366 24/53 talep eden satıcılarla ikinci el kitap fotoğraflarını paylaşmaktan imtina ettiği görülmüştür. Ancak 27.09.2022 tarihli ve 50385 sayılı bilgi ve belge taleplerine cevap veren 35 sahaftan 13 tanesi15, NADİRKİTAP tarafından kendilerine iletilen verilerin, fotoğrafları içermediği için işlevsiz/eksik olduğunu belirtmiştir. (73) 15.09.2022 tarihinde NADİRKİTAP’ın yerleşkesinde gerçekleştirilen yerinde incelemede teşebbüs tarafından beyan edildiği şekilde fotoğrafların orijinal hallerinin teşebbüsün sunucusunda tutulup tutulmadığının tespitine yönelik olarak sunucuları üzerinden yazılımı incelenmiş ve incelemede tespit edilen hususlara ilişkin Bilişim Teknolojileri Dairesinden görüş talep edilmiştir. Bilişim Teknolojileri Dairesinin 27.09.2022 tarih ve 50423 sayı ile dosyaya giren görüşü kapsamında NADİRKİTAP’ın fotoğraf yükleme ve saklama faaliyetlerine ilişkin olarak; - Teşebbüsün www.nadirkitap.com adlı internet adresinin yayımlanması amacıyla (.....) kullandığı, - (.....) - www.nadirkitap.com sitesine ait yazılımın incelendiği, buna göre hâlihazırda yayındaki site üzerinden kitap satışı yapan sahafların kullandığı panelin bir test kullanıcısıyla açıldığı ve test için “Fotoğraf Ekle” butonu ile fotoğraf yüklemesi yapıldığında hangi kodların tetiklendiğinin tespit edildiği, ilgili kod sayfaları aracılığıyla sistemin fotoğraf yükleme algoritmasının incelendiği, - (.....) 16 , - (…..), - Ek olarak yapılan kontrolde 18.12.2020 tarihli kod yedeğinin de incelendiği ve geçmişteki kodlarda da ilgili fotoğraf yükleme işlemlerinin hâlihazırda çalışan sistemden farklı olmadığının tespit edildiği, - Bunlar haricinde sunucularda saklama kapasitesi ile ilgili sürekli sıkıntı oluştuğu ve ortaya çıkabilecek ekstra maliyet dolayısıyla (.....) yaptıklarının teşebbüs yetkilisi tarafından defaatle ifade edildiği, - Yapılan incelemede NADİRKİTAP’ın, sahafların sisteme yüklediği fotoğrafların orijinalini saklamadığı, sistemde yalnızca yüklenen her fotoğraf için filigran eklenmiş (.....) versiyonunun saklandığının tespit edildiği ifade edilmiştir. (74) Yerinde incelemede elde edilen ve teşebbüs yetkilisi ile teşebbüsün sunucu yöneticisi arasındaki bir çevrim içi yazışma uygulamasındaki yazışmalarda yer alan “(.....)” ifadesinden NADİRKİTAP’ın (.....) anlaşılmaktadır. (75) Konuya ilişkin bir başka belgede ise “size verdiğimiz excel dosyadaki resimleri nadir kitabın kendi sunucusuna yuklendi değil mi olurda sitemiz kapanırsa bizim ürünlerin resimleri yok olmaz değil mi” sorusuna yönelik olarak NADİRKİTAP tarafından; “(.....) ve logolanmış bir kopyası tutuluyor kendi sunucularımızda. Siteniz üzerinden bir gösterim yapılmamakta. Not: Bu görsellerin logosuz orijinal hallerine ilerde ihtiyaç duyma olasılığınıza karşılık, site kapansa da bilgisayarınızda yedek olarak tutmanızı öneriyoruz” şeklinde yanıt verildiği görülmektedir. 15 (…..). Geri kalan 22 sahaf ise ya veri talep etmediğini belirtmiş ya da paylaşılan envanterlerde fotoğrafların olmamasına dair yorum yapmamıştır. 16 (…..)
22-57/886-366 25/53 (76) Dolayısıyla yerinde incelemede elde edilen bulgulardan; NADİRKİTAP tarafından sahafların orijinal fotoğraflarının saklanmadığı, (.....) bu fotoğraflar üzerine filigran basılarak bu hallerinin sistemde tutulduğu görülmektedir. Bir başka ifadeyle, NADİRKİTAP’ın sunucusunda fotoğrafların sahaflar tarafından çekilen (.....) orijinal hallerinin (.....) filigransız versiyonlarının saklanmadığı anlaşılmaktadır. İlaveten yine yerinde inceleme belgelerinden görüldüğü üzere, (…..). (77) Öte yandan 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararının 279. paragrafında NADİRKİTAP tarafından 2018 yılı öncesinde kitap envanter verilerinin sahaflarla paylaşıldığı belirtilmektedir. Bu kapsamda NADİRKİTAP’ın ilgili karar öncesindeki veri paylaşım pratiğine dair sahaflardan bilgi talep edilmiş, önceki dönemde sağladığı verilerde fotoğraf verilerinin paylaşılıp paylaşılmadığı sahaflara sorulmuştur. NADİRKİTAP’ın talepte bulunan 9 sahaf17 ile herhangi bir envanter bilgisini paylaşmadığı, 4 sahaf18 tarafından fotoğraf verisi bulunmayacak şekilde envanter bilgisinin paylaşıldığı ve 2 sahaf19 tarafından ise önceden ürün fotoğraflarının da iletildiğini hatırladıkları ifade edilmiş, ancak buna ilişkin herhangi bir belge sunulamamıştır. Bu nedenle, çoğunluk sahaf görüşleri dikkate alındığında, NADİRKİTAP’ın envanter verisi paylaştığı dönemde dahi söz konusu verilerin fotoğrafları içermediği sonucuna ulaşılmaktadır. NADİRKİTAP tarafından da 2018 yılı öncesindeki dönemde sahaflarla kitap adı, fiyatı, yazar, yayınevi, yayın yılı, raf kodu ve adet bilgilerinin paylaşıldığı, 2018 yılı öncesindeki dönem de dâhil olmak üzere satıcılarla hiçbir zaman ürün görsellerinin paylaşılmadığı belirtilmiştir. (78) NADİRKİTAP, sunmuş olduğu cevabi yazılar kapsamında sistemine fotoğraf yüklenmesi ve fotoğrafların saklanmasına ilişkin olarak; - NADİRKİTAP’ın sahaflar tarafından yüklenen fotoğrafların ham hallerini sitenin kuruluşundan bu yana hiçbir zaman saklamadığını, zira fotoğrafların ham hallerinin saklanabilmesi, yedeklenmesi, sunulmasının hem ilave sunucu ve disk, hem de ilave datacenter ve bant kullanımı gerektirdiğini, (…..), - (…..), - (…..), - Satıcıların her bir kitap için en fazla 3 adet detay fotoğraf ve 1 adet liste/küçük fotoğraf yükleyebildiğini, alıcı ve satıcılardan her ürüne daha fazla fotoğraf eklenebilmesi yönünde talep gelmekle birlikte teknik/maddi yetersizlik sebebiyle bu aşamada söz konusu taleplerin karşılanamadığını, bu yüklenen fotoğraflardan her birinin en fazla (.....) boyutunda olabildiğini, sistemdeki kapasiteyi en etkin biçimde kullanabilmek için (…..)20, - Sisteme (.....) dosya yüklenmesine izin verilmesine rağmen yüklenen fotoğrafların ham hallerinin ortalamasının (.....) olduğu varsayımında ve detay ve liste görünümü için her bir fotoğrafa (.....) yer ayrılabildiği dikkate alındığında, fotoğrafların ham hallerinin saklanması için sadece saklama anlamında mevcut disk boyutunun (.....) katı (.....) büyüklüğünde diske sahip olunması gerektiğini, hâlihazırda NADİRKİTAP’ın (.....) disk boyutuna sahip 17 (…..) 18 (…..) 19 (…..), kendilerine sağlanan fotoğraflarda filigran olup olmadığını hatırlamadığını ifade ederken (…..) filigran hakkında herhangi bir yorumda bulunmamıştır. 20 1 MB, 1.024 KB’ye eşittir. Dolayısıyla NADİRKİTAP, satıcılar tarafından yüklenen fotoğrafların boyutlarını yaklaşık olarak (…..) kat ila (…..) kat küçültmektedir.
22-57/886-366 26/53 resim sunucusunun %(.....) yani (.....) bölümü dolu olduğundan, ham fotoğrafları saklamak için (.....) alan (.....), aynı ölçüde yedekleme sistemi ve bunların sunumu için çok yüksek barındırma ve bant genişliği maliyetlerine katlanması gerektiğini, - Resimlerin ham hallerinin tutulabilmesi için hizmet aldığı şirketten teklif aldığını, bu şirkete hâlihazırda aylık (.....) ödendiğini, söz konusu şirketin resimlerin ham hallerinin saklanabilmesi için yaklaşık (.....) kat, aylık (.....) fiyat teklifinde bulunduğunu, - 2017-2022/9 yılları arasında nadirkitap.com platformunda toplam (.....)adet ikinci el kitap kaydı bulunduğunu, bu kitaplardan (.....) tanesinde fotoğraf verisi olduğunu, ikinci el kitaplar için oluşturulan (.....) adet küçük fotoğrafın (.....) alan kaplarken, yüklenen (.....) adet büyük fotoğrafın (.....) büyüklükte veri teşkil ettiğini21 ifade etmiştir. (79) Sistemine fotoğraf yüklenmesi ve fotoğrafların saklanmasına ilişkin olarak (.....); - Tahmini olarak (.....) yılından beri internet sitelerinde yayımlanan fotoğraflara filigran eklendiğini, - (…..), - (…..), - Fakat optimizasyon yapılmaksızın ham fotoğrafa doğrudan filigran eklenmesi durumunda filigranlı ve filigransız fotoğrafların kapladığı alanın ihmal edilebilir seviyede farklılık göstereceğini ve dolayısıyla eşit kabul edilebileceğini belirtmiştir. (80) Sistemine fotoğraf yüklenmesi ve fotoğrafların saklanmasına ilişkin olarak (.....) ise; - Satış için yayımlanan ürünlerin görsellerinde teşebbüsün faaliyete başladığı ilk günden itibaren filigran kullanıldığını, - (…..), - (…..) beyan etmiştir. (81) İnternet siteleri üzerinden yapılan incelemede çevrim içi ikinci el kitap satışı aracılık hizmetleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerden yalnızca KİTAPKEYFİM ve SAHİBİNDEN’in, çevrim içi yeni kitap satışı alanında faaliyet gösteren teşebbüslerden ise yalnızca KİTAPYURDU, B.K.M. ve PANDORA’nın fotoğraflarda filigran kullandığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla çevrim içi kitap satışı bakımından filigran kullanımının 21 Bu verilerin anılan yıllar bakımından toplam sayılar olduğunun anlaşılması üzerine, NADİRKİTAP’a mevcut durumda aktif olarak satışa sunulan ve aktif olarak satışta olmayan ikinci el kitap sayısı, bu kitaplar için kaç adet fotoğraf tutulduğu, bahse konu fotoğrafların ne kadarlık veri teşkil ettiği sorulmuştur. NADİRKİTAP tarafından gönderilen 16.12.2022 tarih ve 33874 sayılı cevabi yazıda, hâlihazırda aktif olarak satışta olan (…..) adet ikinci el kitap olduğu ve bu kitaplardan (…..) tanesinde fotoğraf bulunduğu; bu kitaplar için toplamda (…..) adet büyük fotoğraf olup bunların yaklaşık (…..) ve (…..) adet küçük fotoğraf olup bunların yaklaşık (…..) büyüklükte veri teşkil ettiği ifade edilmiştir. Aktif olarak satışta olmayan (…..) adet kitap bulunduğu ve bunların içerisinde çeşitli sebeplerle (ürünün yakın zamanda satılmış olması, satıcının bir süre önce üyeliğini askıya almış olması gibi) fotoğrafları henüz silinmemiş (…..) adet ikinci el kitap olduğu belirtilmiştir. Bu kitaplar için toplamda (…..) adet büyük fotoğrafın yaklaşık (…..) ve (…..) adet küçük fotoğrafın ise yaklaşık (…..) büyüklükte veri teşkil ettiği belirtilmiştir.
22-57/886-366 27/53 sektörün geneline yayılmış bir uygulama olmadığı söylenebilecektir. İlaveten, görüşüne başvurulan teşebbüslerin de NADİRKİTAP ile benzer şekilde (.....) saklandığı anlaşılmaktadır. (82) Bu tespitler sonrasında ele alınması gereken husus, fotoğraflar bakımından, NADİRKİTAP’ın 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararına uymak için tercih edebileceği yöntemlerdir. Bu paylaşımın yapılabilmesi için NADİRKİTAP tarafından başvurulabileceği düşünülen yöntemlere ilişkin beyanlar ve değerlendirmeler aşağıda ele alınmaktadır. (83) Bu seçeneklerden ilki NADİRKİTAP tarafından fotoğrafların hâlihazırda mevcut olan filigranlı hallerinin paylaşılmasıdır. Öncelikle NADİRKİTAP tarafından hangi tarihten itibaren fotoğraflara filigran ekleme uygulamasına geçildiği, bu uygulamanın gerekçesi, bu tarihten itibaren söz konusu uygulamada herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığı (filigran eklemek için kullanılan teknik yöntem, filigran sayısı vs.), yapıldıysa bu değişikliğin ne olduğu, ne zaman gerçekleştirildiği ve bunun gerekçesi hakkında bilgi talep edilmiştir. Teşebbüs cevabi yazısında; - Faaliyete başladığı ilk yıllarda filigran kullanmadığını, - sahafistan.com uzantılı internet sitesinin NADİRKİTAP sisteminde yer alan fotoğrafları hukuka aykırı şekilde kopyaladığını, hukuk dışı kopyalamaların engellenebilmesi ve tespit edilebilmesi amacıyla Kasım 2011 itibarıyla fotoğrafların ortasına filigran eklemeye başladığını, sahafistan.com ile ilgili savcılık şikâyeti üzerine bilirkişi tespiti istendiğini, bilirkişinin yeni kopyalanan ürün görsellerinde yer alan logoları üzerinden kopyalama tespitini yaptığını, - Takip eden süreçte bot yazılımlar aracılığıyla NADİRKİTAP sitesinden veri kopyalama girişimleri arttığı için sistemde yavaşlama ve kesinti yaşadığını, bu girişimler sonucunda disk ve bant genişliği kullanımına ek olarak en çok ziyaret edilen kitaplara ilişkin sayfanın daha hızlı yüklenmesini sağlayan önbellek (cache) sistemi açısından da problemlerin ve maliyetlerin doğduğunu, izinsiz şekilde fotoğrafları kopyalayan kişilerin filigranı gizleme çabaları sonucunda Aralık 2017 itibarıyla saydam ve küçük ama daha çok sayıda filigran uygulamasına geçildiğini, fotoğrafların hukuka aykırı şekilde kopyalanmasını engellemek için denenen farklı yöntemler sonucunda sistemin yavaşlaması ya da gerçek kullanıcıların filtreye takılması gibi problemler yaşandığını, bu nedenle son çare olarak filigrana başvurulduğunu belirterek fotoğraflara filigran ekleme gerekçesini açıklamıştır. (84) Şikâyetçi NETARTI ise NADİRKİTAP tarafından ileri sürülen hukuka aykırı kullanımın engellenmesi argümanının doğru olmadığını, kitantik.com uzantılı internet sitesi faaliyete başladıktan sonra NADİRKİTAP’ın filigran sayısını artırdığını ve filigranları veri taşınabilirliğini engellemek amacıyla eklediğini ileri sürmüş ve N11, TRENDYOL, HEPSİBURADA, AMAZON ve benzeri hiçbir pazaryerinin fotoğraflara filigran eklemediğini belirtmiştir. (85) NADİRKİTAP’a talep eden sahaf/satıcılara fotoğrafların filigranlı hallerinin sağlanmasının maliyeti ve yaratacağı avantaj ile dezavantajlar hakkında da görüşü sorulmuş olup NADİRKİTAP tarafından fotoğrafların filigranlı hallerini kullanmasındaki amacın sistemi saldırılara karşı korumak ve saldırı halinde hukuki olarak suçun tespitini sağlamak olduğu, daha önce gerçekleşen yasa dışı veri kopyalama eylemlerinde filigran sayesinde faillerin tespitinin mümkün olduğunu belirtmektedir. Buna ilişkin sunulan bilirkişi raporunda “Nadirkitap.com’un logosunda bulunan i harfinin çemberi
22-57/886-366 28/53 sahafistan.com’da bulunan kitap kapağındaki çember ile bire bir uyuşmakta” ifadeleri yer almaktadır. Bu nedenle, NADİRKİTAP tarafından filigranlı halinin kendileri tarafından dağıtıldığı durumda hukuki olarak yasa dışı saldırı/kopyalama eylemlerini ispat olanağının ortadan kalkacağı ve yeni saldırıların önünün açılacağı ifade edilmektedir. (86) Filigran kullanımına ilişkin olarak (.....) tarafından; - Filigran kullanımı ile gerçekleştirmek istedikleri hedefin, bir başka internet sitesinde (.....) filigranlı bir ilanın yayımlanması durumunda fotoğrafların kaynağının kendileri olduğunu kolaylıkla tespit etmek olduğu, - Filigranlı fotoğrafların bilişim sistemine yapılan saldırılara karşı bir ispat vasıtası olarak kullanılabileceğinin değerlendirildiği, “(.....)” filigranlı bir ilanın, bir başka internet sitesinde yayımlanması halinde, o fotoğrafın (.....) internet sitesinden alındığının kolaylıkla anlaşılabileceği, - Fotoğrafların filigransız olarak saklanması durumunda bilgi güvenliği açısından ek bir depolama ihtiyacı ve bu veriye ilişkin erişim kontrolleri uygulanması gerekliliği açısından marjinal bir ilave güvenlik riski ile karşılaşılacağı, - Fotoğraflara filigran eklenmesinin, sisteme yapılan saldırıların sayısı ve çeşidi üzerinde genel anlamıyla önleyici bir etkisinin olduğunun söylenebileceği, fotoğraflarda filigran olmasının hem o fotoğrafın (.....) yayımlandığını göstermesi hem de filigranı kaldırmanın zorlu bir işlem olması açısından, saldırı yapan için caydırıcı/önleyici bir etkisinin olabileceği, - Saldırıları engellemeye yönelik, filigran dışında yöntemler olsa da bu saldırıları tamamen önlemenin oldukça zor olduğu, bunun için eş zamanlı olarak birden çok yöntem kullanılması gerekebileceği, - (.....), - Bahsedilen bu önlemlerin maliyetinin alt yapı ve personel giderleri de dikkate alındığında yıllık (.....) seviyesine yaklaştığı belirtilmiştir. (87) Filigran kullanımına ilişkin olarak (.....) ise; - Üçüncü taraflarca rıza dışı olarak ve ürün satışı amacıyla ürün görsellerinin kullanılmasını engellemek amacıyla filigran kullanıldığını, - Ürün görsellerini elde etmek amacıyla yapılan saldırılarda görsellerde yer alan filigran sayesinde söz konusu görselin satış vb. amaçlar için kullanılmasının planlanması halinde filigranlı halinin tercih edilmemesi nedeniyle bu tarz saldırıların büyümeden sonlandığını, - (.....)22, 23, - Fotoğrafların filigransız olarak saklanmasının ve yayımlanmasının ek bir güvenlik riski oluşturmadığını, çünkü fotoğrafların internette filigransız olarak kolaylıkla bulunabildiğini, - Filigranlı bir görselin elde edilip kullanılması durumunda, yürütülecek olan hukuki süreçte filigranların kanıt niteliğinde olacağını 22 Bkz. Dipnot 1. 23 Bkz. Dipnot 2.
22-57/886-366 29/53 ifade etmiştir. (88) Beyanlardan teşebbüslerin filigran uygulamasını, üçüncü kişiler tarafından ürün görsellerinin elde edilmesi amacıyla sistemlerine yapılan saldırılara karşı bir önlem aracı olarak kullanıldıkları anlaşılmaktadır. Her ne kadar söz konusu saldırılar başka yöntemlerle engellenebilecek olsa da bunların kesin bir koruma sağlamadığı, diğer yandan filigran uygulamasının hukuki süreçlerde görsellerin hangi kaynaktan alındığını göstermesi bakımından kanıt olarak da kullanılabileceği ifade edilmiştir. (89) Her ne kadar NADİRKİTAP, hukukun başka bir alanından doğan hakkını korumak amacıyla incelemeye konu eylemlerde bulunduğunu açıklamış olsa da rekabet hukuku, amaç edindiği hukuki menfaatlerin korunması ve geliştirilmesi için diğer hukuk alanlarından doğan hakların sınırlandırılmasını mümkün kılmaktadır. 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul kararı kapsamında da rekabet hukukunun bu karakteri vurgulanmış ve NADİRKİTAP, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki veri tabanı korumasından yararlanabiliyor olsaydı dahi, bu durumun, başlı başına NADİRKİTAP’ın kötüye kullanma davranışlarını haklı çıkarmayacağı ifade edilmiştir24. Fotoğraflar bakımından da buna paralel bir değerlendirme yapılması mümkündür. Bir başka ifadeyle, NADİRKİTAP’ın sistemine yapılan saldırıları engellemek için başvurabileceği tek yöntem olduğunu belirterek kötüye kullanma teşkil eden bir eylemi yapmaya devam etmesi rekabet hukuku kapsamında mazur görülemeyecektir. (90) Diğer taraftan, fotoğrafların filigranlı olarak paylaşılmasının, kararda öngörülen “güvenli ve uygun formatta” sağlama ölçütlerini sağlamadığı değerlendirilmektedir. Başka bir platformla çalışmak isteyen veya kendi internet sitesini oluşturmak isteyen sahaflar bakımından “Nadirkitap” filigranlı fotoğrafların kullanılması, tüketicilerin yanıltılması sonucunu doğurabilecek veya NADİRKİTAP lehine haksız bir menfaat sağlayabilecektir. Her ne kadar sahaflar ya da rakip platformlar tarafından fotoğrafların filigrandan arındırılarak kullanılması gündeme gelebilecekse de aksi bir tutumla filigranlı hallerinin kullanılması veya filigrandan yeterince iyi arındırılmaması durumu başka bir internet sitesinden alışveriş yaparken “Nadirkitap” logosunu gören tüketici bakımından yanıltıcı olabilecektir. Ayrıca, filigranlı fotoğrafların, sahaflarca doğrudan yüklenen orijinal fotoğraflar olmadığının da belirtilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, NADİRKİTAP tarafından fotoğrafların filigranlı hallerinin paylaşılmasının, kararda öngörülen tedbirin gereği gibi yerine getirilmesi anlamına gelmeyeceği değerlendirilmektedir. Diğer yandan, sahaflar tarafından sisteme yüklenen orijinal fotoğrafların veya (.....) filigransız hallerinin sahaflara verilmesinin, her ne kadar Kurul kararı gereğince fotoğrafları sağlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmasa da bunların mevcut durumda NADİRKİTAP sisteminde bulunmaması nedeniyle, fiilen imkânsız olduğu anlaşılmaktadır. (91) Buradan hareketle, NADİRKİTAP tarafından fotoğraflarda yer alan filigranlar kaldırılarak fotoğrafların sahaflarla paylaşması ikinci seçenek olarak gündeme gelebilecektir. Filigranların kaldırılması işleminin teknik ve pratik olarak mümkün olup olmadığına ilişkin olarak teşebbüslerden bilgi talep edilmiş ve Bilişim Teknolojileri Dairesinin görüşüne başvurulmuştur. (92) Bu kapsamda NADİRKİTAP, yaptığı araştırmalar neticesinde yapay zekâ yardımıyla filigranların kaldırılmasının mümkün olduğunu ancak ücretli (1 adet imaj için 0.07 $ gibi) araçlar kullanılsa dahi farklı özelliklere sahip (ışık, çekim aracı, piksel, açı vs.) çok 24 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Kurul Kararı, paragraf 264 vd.
22-57/886-366 30/53 sayıda fotoğrafın filigranlardan sağlıklı şekilde arındırılamayacağını ve fotoğraflarda kayıplar yaşanacağını, filigranları kaldırmak için kullanılacak uygulamanın başarı performansı konusunda kesin bir bilgi elde edilemeyeceğini ifade etmiş ve beyanlarını desteklemek amacıyla aşağıdaki örneği iletmiştir: Resim 1: Filigranın Temizlenmesi Sonucunda Fotoğrafta Yaşanan Bozulmayı Gösteren Karşılaştırma Kaynak: NADİRKİTAP Cevabi Yazı (93) Şikâyetçi NETARTI ise filigranların kaldırılması noktasında teknik imkânsızlığın olmadığını, OpenCV yazılım kütüphanesi kullanılarak filigranların kaldırılabileceğini ileri sürmüş ve aşağıdaki örneği sunmuştur: Resim 2: NETARTI Tarafından Sunulan Filigran Kaldırma Örneği - 1 Kaynak: NETARTI Cevabi Yazı (94) Yukarıda teşebbüsler tarafından sunulan örnekler incelendiğinde, NETARTI tarafından sunulan örnekte de NADİRKİTAP’ın sunduğuna benzer şekilde, filigran kaldırılması sonucunda fotoğrafta bozulma olduğu görülmektedir. (95) Filigranların kaldırılıp kaldırılamayacağına ilişkin olarak (.....) tarafından;
22-57/886-366 31/53 - Fotoğraflarda yer alan filigranların yüzde yüz başarılı şekilde kaldırılmasının, filigranın nasıl bir filigran olduğuna, boyutuna, açısına, sınırları sabit veya bir algoritmaya uyacak şekilde hesaplanabilir olup olmadığına göre değişebileceği, - Filigranın gözle görünebilir bir filigran olması durumunda, filigranın ne olduğunun, yerinin, açısının, imajının ve koordinatlarının bilinmesi halinde kaldırılmasının mümkün olabileceği, ancak her hâlükârda gözle fark edilebilir bir iz kalma ihtimalinin olduğu, - Gizli bir filigran ise veya filigranın yerinin, boyutunun ve açısının bir kurala göre hesaplanamadığı durumda filigranın başarılı bir şekilde silinmesinin oldukça güç olacağı, makine öğrenme yöntemlerinin kullanılmasının gerekebileceği, diğer yandan, makine öğrenmesinin kullanıldığı durumlarda fotoğrafların çeşitliliğinin, filigran kaldırma işleminin başarı oranını olumsuz yönde etkileyebileceği, - Fotoğraflarda yer alan filigranların başarılı şekilde kaldırılması için yapılacak teknik yatırımların da (altyapı ve personel maliyeti) maliyetleri belirli bir oranda arttırdığı, - Filigranın tipi ve koordinatlarının belli olmadığı durumlarda, makine öğrenme yöntemlerinin devreye girmesi ile filigranın kaldırılmasının oldukça güçleştiği, hatta filigran birden çok tipteyse daha da zorlaştığı, bu durumda, her filigran tipine özel veri seti hazırlanması gerekeceği, ilgili makine öğrenmesi algoritmalarının en iyi performansı verdiği ve algoritmayı eğitmenin belirli bir uzmanlık gerektirdiği, bu gibi durumlarda makine öğrenmesi ihtiyacının doğduğu, bunun da maliyeti oldukça arttırdığı, bu cins bir geliştirmenin testlerinin yapay zekâyla değil, insan gözüyle yapılması gerektiği, bu sebeple modelin başarısının değerlendirilmesinin de zorlu bir sürece dönüştüğü belirtilmiştir. (96) Filigranların kaldırılıp kaldırılamayacağına ilişkin olarak (.....) ise filigranın, fotoğrafın ham halinde yer alması ve geri dönülemez şekilde tasarlanması durumunda filigranı kaldırmanın mümkün olmadığını beyan etmiştir. (97) NADİRKİTAP tarafından ürün fotoğraflarında yer alan filigranların kaldırılmasının mümkün olup olmadığı, mümkünse bu işlemin ne düzeyde bir maliyet doğuracağına ilişkin olarak Bilişim Teknolojileri Dairesinden alınan görüşte; - Filigranlı saklanan fotoğrafların filigrandan arındırılabilmesi için farklı yöntemler kullanılabildiği, bu işlemi yerine getirmek için var olan yazılımların veya araçların filigran kaldırma konusundaki başarı oranı, süresi ve diğer faktörlerin farklılık arz edebildiği, NADİRKİTAP’ın sitesinde yayında olan filigranlı fotoğraflar kullanılarak internet üzerinden erişilebilen filigran kaldırıcı araçlar ile yapılan testlerde, bazı fotoğraflar için filigran kaldırma işleminin başarılı sayılamayacak, fotoğrafı oldukça bozan bir seviyede yapılabildiğinin görüldüğü, - NADİRKİTAP altyapısındaki fotoğraf adedine bağlı olarak filigran kaldırma işleminin maliyetinin oldukça değişkenlik gösterebileceği, tek seferlik ödeme yapılarak alınacak bir uygulama vasıtasıyla tüm fotoğraflardan filigranın kaldırılabilmesinin mümkün göründüğü, öte yandan uygulanacak her yöntemde fotoğrafın orijinaline ulaşma başarısının farklılık gösterebileceği, filigran kaldırma işlemi için kullanılabilecek farklı kalitede işlem yapan ücretli ve ücretsiz birçok ürün bulunması dolayısıyla maliyetin oldukça farklılık arz edebileceği,
22-57/886-366 32/53 ücretsiz olarak filigran kaldırma hizmeti alınabileceği gibi yüksek sayılabilecek ücretlerle de filigran kaldırma işlemi hizmeti alınabileceği ifade edilmektedir. (98) İfade edilen bu görüşlerin ardından Bilişim Teknolojileri Dairesinden filigranların kaldırılmasına ilişkin uygulama örnekleri hakkında ilave görüş alınmasında fayda görülmüştür. Bu kapsamda, öncelikle NADİRKİTAP’a mevcut durumda aktif olarak satışa sunulan ve aktif olarak satışta olmayan ikinci el kitap sayısı, bu kitaplar için kaç adet fotoğraf tutulduğu, bahse konu fotoğrafların ne boyutta yer teşkil ettiği sorulmuştur. Gelen cevabi yazıdaki verilere istinaden; Bilişim Teknolojileri Dairesinden (i) NADİRKİTAP’ın fotoğraf sayısı ve boyutu hakkında sunduğu bu bilgiler ışığında filigran kaldırma işleminin, farklı yöntemler uygulanması durumunda doğurabileceği maliyetler hakkında detaylı bilgi sağlanması ve (ii) filigran kaldırma işleminin başarısı test edilirken ulaşılan farklı sonuçların örneklerinin ekran görüntüleriyle paylaşılması talep edilmiştir. (99) Bilişim Teknolojileri Dairesi tarafından 26.12.2022 tarih ve 55948 sayı ile gönderilen görüş yazısında; - Hâlihazırda piyasada filigran kaldırma işlemi yapabilen uygulamaların araştırıldığı ve aşağıdaki sonuçlara ulaşıldığı: Tablo 1: Filigran Kaldırma İşlemi Yapabilen Uygulamalar Ürün Adı İşlem Tipi Üyelik Resim Sayısı Toplu İşlem Fiyat https://www.watermarkremover.io/ Otomatik Ücretsiz 50 Var 0 https://www.watermarkremover.io/ Otomatik Başlangıç 300 Var 25 $ https://www.watermarkremover.io/ Otomatik Basit 1200 Var 79 $ https://www.watermarkremover.io/ Otomatik Premium 5000 Var 269 $ https://theinpaint.com/ Elle Sınırsız Sınırsız Yok 19.99 $ https://www.apowersoft.com/ Elle Sınırsız Sınırsız Yok 39 $ https://www.apowersoft.com/ Elle Yıllık Sınırsız Yok 29 $ https://www.apowersoft.com/ Elle Aylık Sınırsız Yok 19 $ https://www.hitpaw.com/ Elle Aylık Sınırsız Yok 6.99 $ https://www.hitpaw.com/ Elle Yıllık Sınırsız Yok 9.99 $ https://www.hitpaw.com/ Elle Sınırsız Sınırsız Yok 25.99 $ Kaynak: Bilişim Teknolojileri Dairesi Görüşü - Bu sonuçlar ışığında filigran kaldırma işlemi için kullanıcıdan herhangi bir etkileşim alınmadan (filigran işaretlemesi, bulanıklık ayarlaması vb.) çalışan uygulama sayısının kısıtlı olduğu, NADİRKİTAP altyapısında saklanan fotoğraf sayısı dikkate alındığında filigran kaldırma işleminin, kullanıcı etkileşimi olmaksızın yapılması gerektiği, bunun ise, kullanılabilecek uygulama opsiyonunu çok kısıtladığı ve teke düşürdüğü, - Eldeki tek opsiyon olan watermarkremover.io ile yapılan maliyet hesabında en uygun seçenek olarak Premium üyelikle devam edildiği, bu üyelik paketinde her bir üyelik dönemi boyunca toplam 5000 adet resmin filigranının kaldırma işleminin yapılabildiği, NADİRKİTAP altyapısında aktif satışta olan büyük
22-57/886-366 33/53 fotoğrafların filigranı kaldırılmak istendiğinde maliyet hesaplanırken aşağıdaki formülün kullanılması gerektiği, - Bu formüle göre maliyet hesabının aşağıdaki şekilde gerçekleştiği, Maliyet= (.....) x269 5000 - Buradan hareketle; maliyet hesabında sonucun yaklaşık olarak (.....) olarak hesaplandığı, - İkinci bir husus olarak filigran kaldırma uygulamalarının başarı oranlarının tartışıldığı, bu kapsamda yukarıdaki uygulamalardan otomatik filigran kaldırma yeteneğine sahip olan watermarkremover.io ile NADİRKİTAP sitesinden alınan çeşitli resimlerle testler gerçekleştirildiği, yapılan testler sonucunda denek olarak kullanılan resim ile filigranı kaldırılan resim arasında benzerlik oranlarının hesaplanması için görüntü işleme tekniklerinin başarısını ölçen metriklerden olan Spatial Correlation Coefficient (SCC) ve Visual Information Fidelity (VIF) kullanılarak Bilişim Teknolojileri Dairesi uzmanları tarafından bir benzerlik hesaplama uygulaması geliştirildiği, yapılan uygulamada kullanılan test resimleri ve resimlerin filigran kaldırıldıktan sonraki hallerinin görüşe ek olarak sağlandığı, - Geliştirilen uygulama aracılığıyla ulaşılan benzerlik sonuçlarının aşağıdaki şekilde olduğu, Tablo 2: Bilişim Teknolojileri Dairesi Tarafından Geliştirilen Uygulama Aracılığıyla Ulaşılan Benzerlik Oranı Sonuçları Dosya Adı Adresi İdeal Başarı SCC VIF 1.jpg https://www.nadirkitap.com/olu-ozanlar-dernegi-robin-williams-kitap21646925.html 1 0.881 0.751 2.jpg https://www.nadirkitap.com/marvel-what-if-fallen-son-marc-sumerak-kitap30208952.html 1 0.868 0.769 3.jpg https://www.nadirkitap.com/is-hukuku-bireysel-is-hukuku-sendikalar-hukuku-toplu-is-sozlesmesi-hukuku-grev-ve-lokavt-hukuku-kadir-arici-nizamettin-aktay-e-kaplan-kitap30208369.html 1 0.876 0.789 4.jpg https://www.nadirkitap.com/teknikhane-kis-2019-sayi-2-yil-2-sehir-ve-medeniyet-dergi30135511.html 1 0.871 0.850 5.jpg https://www.nadirkitap.com/animal-planet-ozel-sayi-keskin-bakisli-avcikuslari-dergi30194993.html 1 0.914 0.803 Kaynak: Bilişim Teknolojileri Dairesi Görüşü - Yukarıda yer verilen tabloda, watermarkremover.io’nun başarı performansının her metrik için ayrı ayrı hesaplandığı, ilgili metriklerin her birinin resim işleme tekniklerinde dikkate alınan farklı parametrelere göre hesaplamalar yaptığının bilindiği, yalnızda tek bir metrik üzerinden yapılan analizlerde de watermarkremover.io uygulamasının bazı resimlerdeki filigranı kaldırmada çok
22-57/886-366 34/53 başarılı hareket ettiği gözlemlenirken bazılarında aynı başarıyı gösteremediği, bu durumun ise uygulamanın güvenilirliği konusunda şüpheye neden olduğu, - Sonuç itibarıyla; piyasadaki filigran kaldırma uygulamalarından NADİRKİTAP altyapısındaki resim sayısı göz önüne alındığında yalnızca bir adedinin dosya kapsamındaki taleplere cevap verebileceği, ilgili uygulamanın ise maliyetinin resim bazında filigran kaldırma işlemine göre hesaplanmasından dolayı çok yüksek çıktığı, filigran kaldırma işleminin başarısının ise resimdeki farklı renk tonlarına göre değişkenlik gösterdiği ifade edilmiştir. (100) Yukarıda yer verilen beyanlar ve görüşler, hem fotoğraflardan filigranların kaldırılmasının maliyeti hem de fotoğraflarda yaşanan bozulma dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Teşebbüsten elde edilen bilgilere göre, teşebbüsün veri tabanında hâlihazırda aktif olarak satışta bulunan ikinci el kitaplara ilişkin olarak, (.....) adet büyük fotoğraf bulunmaktadır. Yukarıda ifade edildiği üzere, filigran kaldırma işlemi yapabilen uygulamaların işlemi gerçekleştirme yöntemi bakımından elle ya da otomatik işlem tipleri bulunmaktadır. Elle gerçekleştirilen filigran kaldırma işleminde her bir fotoğrafın tek tek uygulamaya yüklenmesi ve filigranın bulunduğu alanların münferit bir şekilde işaretlenmesi gerekmektedir. Bilişim Teknolojileri Dairesinin görüşünün ekinde yer alan ve filigranın elle kaldırılmasını örneklerle gösteren ekran görüntülerine aşağıda yer verilmektedir: Şekil 3: Filigran Kaldırma İşleminin Elle Gerçekleştirmesine İlişkin Ekran Görüntüsü-I Kaynak: Bilişim Teknolojileri Dairesi Görüşü
22-57/886-366 35/53 Şekil 4: Filigran Kaldırma İşleminin Elle Gerçekleştirmesine İlişkin Ekran Görüntüsü-II Kaynak: Bilişim Teknolojileri Dairesi Görüşü (101) NADİRKİTAP’ın filigran kaldırma işlemini elle gerçekleştirmeyi tercih etmesi halinde, (.....) adet büyük fotoğrafın münferiden ve tek tek uygulamaya yüklenmesi ve akabinde filigranın bulunduğu alanları işaretlemesi gerekmektedir. Ancak NADİRKİTAP sisteminde bulunan fotoğraf sayısı dikkate alındığında filigranların kaldırılmasına yönelik işlemlerin elle gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Bilişim Teknolojileri Dairesinin görüş yazısında da saklanan fotoğraf sayısı dikkate alındığında filigran kaldırma işleminin, kullanıcı etkileşimi olmaksızın yapılması gerektiği ifade edilmiştir. (102) Filigran kaldırma işleminin işlem tipi olarak otomatik kaldırılması ise tercih edilebilecek diğer yöntemdir. Bilişim Teknolojileri Dairesinin görüş yazısında ifade edildiği üzere, teşebbüsün otomatik olarak işlem gerçekleştirmeyi sağlayan uygulamayı kullanması halinde, en fazla fotoğrafta işlem yapmasını mümkün kılan Premium üyelikte dahi her bir üyelik dönemi bakımından 5.000 adet fotoğraf üzerinde işlem yapabilecektir. Bilişim Teknolojileri Dairesi tarafından NADİRKİTAP sistemindeki büyük fotoğrafların sayısı dikkate alınarak gerçekleştirilen hesaplamada, tüm fotoğraflardan filigranın kaldırılabilmesi için yaklaşık olarak (.....) tutarında bir maliyet ortaya çıktığı görülmektedir. (103) Tüm bu açıklamalar ışığında; fotoğrafların oldukça fazla sayıda olması sebebiyle, filigranların kaldırılmasına yönelik teknik vasıtalar tercih edilse dahi bu işlemin hem finansal hem de zamansal bakımdan değerlendirildiğinde teşebbüse ilave bir maliyet yaratacağı değerlendirilmektedir. (104) Diğer taraftan değerlendirme bakımından esas ve daha öncelikli olan husus, filigranların kaldırılması durumunda fotoğraflardaki kalitenin azalıp azalmayacağı ya da fotoğraflarda bozulma gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ve filigranların kaldırılması halinde fotoğrafların rakip platformlarda kullanıma elverişli olup olmayacağıdır. Bu kapsamda Bilişim Teknoloji Dairesi tarafından uygulama örneklerine ilişkin görüş istenmiş ve filigran kaldırma uygulamalarının başarı oranlarına ilişkin testler gerçekleştirilmiştir. Testlerin metodolojisine bakıldığında NADİRKİTAP’a ait platformdan alınan denek bir fotoğraf grubu oluşturulduğu, söz konusu fotoğraf grubundaki filigranların hem elle kaldırılmasını mümkün kılan uygulamalar (theinpaint.com ve hitpaw.com) hem de otomatik filigran kaldırma yeteneğine sahip olan watermarkremover.io vasıtasıyla kaldırıldığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda testte
22-57/886-366 36/53 kullanılan fotoğrafların NADİRKİTAP sitesinde yer alan orijinal hallerine ve filigran kaldırıldıktan sonraki hallerine aşağıda yer verilmektedir:
22-57/886-366 37/53 Tablo 3: Filigranın Kaldırılması İçin Elle İşlem Yapılması Gereken İnternet Sitelerinden Elde Edilen Sonuçlar NADİRKİTAP’tan Alınan Filigranlı Görsel “theinpaint.com” Sitesinden Elde Edilen Sonuçlar “hitpaw.com” Sitesinden Elde Edilen Sonuçlar
22-57/886-366 38/53
22-57/886-366 39/53
22-57/886-366 40/53
22-57/886-366 41/53 Kaynak: Bilişim Teknolojileri Dairesi Görüşü
22-57/886-366 42/53 Tablo 4: Filigranın Kaldırılması İçin Otomatik İşlem Yapan İnternet Sitesinden Elde Edilen Sonuçlar NADİRKİTAP’tan Alınan Filigranlı Görsel “watermarkremover.io” Sitesinden Elde Edilen Sonuçlar
22-57/886-366 43/53
22-57/886-366 44/53 Kaynak: Bilişim Teknolojileri Dairesi Görüşü
45/53 (105) Yukarıdaki görseller incelendiğinde, filigran kaldırılması işlemini otomatik olarak gerçekleştiren uygulamadan alınan sonuçlar daha başarılı olmakla birlikte, test edilen tüm filigran kaldırma uygulamaları (elle veya otomatik) bakımından fotoğraflarda çeşitli derecelerde bozulmalar olduğu görülmektedir. Diğer yandan, Bilişim Teknolojileri Dairesi tarafından, filigranların otomatik bir şekilde kaldırılmasını mümkün kılan watermarkremover.io uygulaması vasıtasıyla elde edilen fotoğraflara ilişkin başarı oranını ölçmek üzere bir analiz gerçekleştirilmiştir. Bahsi geçen analiz vasıtasıyla, fotoğrafların filigran kaldırılmadan önceki ve filigran kaldırıldıktan sonraki halleri arasındaki benzerlik oranı karşılaştırılmıştır. Buna göre görüntü işleme tekniklerinin başarısını ölçen metrikler vasıtasıyla başarı oranı ölçülmüş ve toplulaştırılmıştır (Bkz. Tablo 2). Söz konusu oranlara bakıldığında filigran kaldırma işleminin tamamıyla başarılı bir şekilde gerçekleştirilemediği anlaşılmaktadır. (106) Dolayısıyla, hem NADİRKİTAP ve NETARTI tarafından sunulan fotoğraflarda hem de Bilişim Teknolojileri Dairesinin yaptığı test sonucunda ulaşılan fotoğraflarda filigranın kaldırılması durumunda fotoğraflarda bozulmaların olduğu görülmektedir. Bahsi geçen bazı görsellerden, filigranın silinmesi durumunda, kitap adının silinebildiği ya da okunamayacak duruma gelebildiği anlaşılmaktadır. Bu durum ise filigran kaldırma araçlarının fotoğraf bakımından kalite kaybına neden olabileceğine işaret etmektedir. Ayrıca, kitap fotoğraflarında hem arka plandaki ışık hem de kapak görsellerinin çeşitlenmesi nedeniyle başarılı bir şekilde filigran kaldırma işleminin uygulanmasının oldukça güç olduğu değerlendirilmektedir. Dosya kapsamında fotoğrafların çok çeşitli olmasının filigranların kaldırılmasındaki başarı oranını azaltacağı değerlendirmesinin de kitap fotoğrafları bakımından özellikle dikkate alınması gerektiği değerlendirilmektedir. (107) Sonuç olarak; mevcut durumda sahaflar tarafından yüklenen fotoğrafların ham/orijinal hallerinin NADİRKİTAP tarafından kuruluşundan itibaren hiçbir zaman saklanmadığı, hâlihazırda orijinal hallerinin (.....) üzerine filigran basılarak kaydedildiği anlaşılmıştır. Hal böyleyken filigranlı fotoğraf paylaşımı kararda belirtilen “güvenli” ve “uygun” format şartını sağlamayacağından bir diğer seçenek olarak filigrandan arındırılmış şekilde fotoğrafların paylaşılması ihtimali incelenmiştir. Bu çerçevede fotoğraflarda yer alan filigranların teorik olarak kaldırılabilir olmakla birlikte, mevcut durumda başarılı ve fotoğrafları kullanılabilir kılacak şekilde kaldırılmasının mümkün olmadığı görülmüştür. Çeşitli filigran kaldırma uygulamaları üzerinden yapılan testlerde, mevcut filigran kaldırma araçları bakımından başarı oranları dikkate alındığında rakiplerle çalışmaya imkân verecek ölçüde sonuç elde edilemediği, bu nedenle NADİRKİTAP tarafından bu yöntem kullanılarak veri tabanında yer alan fotoğrafların filigrandan %100 arındırılamayacağı değerlendirilmektedir. (108) Geleceğe dönük olarak bundan sonra kaydedilecek fotoğraflara ilişkin ise NADİRKİTAP tarafından bir çözüm önerilmektedir. Bu kapsamda, siteye yüklenen her fotoğraf dosyasının ham/orijinal halinin satıcının cihazında zaten bulunduğu, dosyayı yükledikten sonra ham/orijinal halini saklama/yedekleme/sunma aşamalarında oluşacak yatırım ve operasyon maliyetlerini minimize edecek şekilde; dosyanın kullanıcı cihazındaki adı için NA0DİRKİTAP’ın veri tabanında her ürün için üç fotoğrafın orijinal adlarını da saklayabilecek şekilde üç sütun açılarak kaydedilebileceği, satıcıya fotoğraf yüklerken, “Fotoğrafın ham hali NADİRKİTAP sunucusunda saklanmayacaktır. İleride kullanabilmek için dosyayı cihazınızdan lütfen silmeyiniz. Talep etmeniz durumunda tarafınıza iletilen ikinci el kitap listesinde, yüklediğiniz fotoğraf dosyasının orijinal adı da sunulacaktır. Örnek IMG_132333.JPG” şeklinde bilgilendirme sağlanabileceği, liste talep eden satıcı üyelere, orijinal resim adlarının olduğu 3
22-57/886-366 46/49 sütunun verilebileceği, bu şekilde NADİRKİTAP bakımından yüksek bir saklama/yedekleme/sunum maliyeti oluşmayacağı ifade edilmektedir. Ayrıca, bu sayede satıcıların, fotoğraflarının NADİRKİTAP tarafından işleme tabi tutulmamış ham hallerini diğer rakip platformlara aktarabilecekleri, böylece rakip platformların NADİRKİTAP’ın uyguladığı optimizasyonu isterlerse uygulayabilecekleri gibi tamamen farklı ve kendileri açısından daha avantajlı bir yöntemi de benimseyebilecekleri ve bu durumun resimlerin NADİRKİTAP tarafından kendince değiştirilmiş hallerinin tüm rakip platformlarda birebir aynısının kullanılmasından daha rekabetçi olabileceği belirtilmektedir. (109) Geçmişe dönük olarak şu ana kadar NADİRKİTAP’a ait platform üzerinden satışa sunulmak üzere yüklenen ve hâlihazırda yalnızca filigranlı halleri NADİRKİTAP’ın sisteminde bulunan fotoğrafların filigranlı olmaları nedeniyle, sahafların uygun formatta bu kitap fotoğraflarına erişmesi bakımından bir fiili imkânsızlık olduğu değerlendirilmektedir. Geleceğe dönük olarak ise NADİRKİTAP’ın yukarıda yer alan önerisinin hayata geçirilmesi halinde sahafların, fotoğraflarının orijinal hallerinin NADİRKİTAP’ın sisteminde tutulmadığına dair bilgilendirilmesinin NADİRKİTAP’ın söz konusu verileri sahaflara sağlama yükümlülüğünü ortadan kaldırabilecek bir uygulama olmadığı değerlendirilmektedir. Bu itibarla, satıcı üyelerin, fotoğraflar yüklerken, NADİRKİTAP tarafından fotoğrafların ham halinin adı geçen teşebbüsün sunucularında saklanmayacağına ilişkin bilgilendirilmesi dışında diğer kitap envanter verileriyle birlikte ilgili fotoğraflara ilişkin dosya isimlerinin de satıcı üyelere sağlanması gerektiği değerlendirilmiştir. (110) Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, Kurulun 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı kararıyla NADİRKİTAP hakkında getirilen yükümlülükler kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda; - NADİRKİTAP’ın talepte bulunan sahaflara 13.08.2022 tarihi itibarıyla, yükümlülüklere uyum için öngörülen süre içerisinde, ürün kodu, kategori ve resim verisi hariç olmak üzere ikinci el kitaba ilişkin kitap adı, yazar, çeviren, hazırlayan, yayın yeri, yayın yılı, dil, 2. dil, ek özellik (güzel ciltli, birinci baskı, imzalı), fiyatı, açıklama, adet, kargo, yayınevi, sayfa sayısı, ISBN, kitap ebadı, cilt, kondisyon, raf kodu şeklindeki envanter verilerini sağlamaya başladığı, - Ürün kodu verisinin, yalnızca NADİRKİTAP platformu için üretilmesi sebebiyle ilgili platform bakımından anlam ifade edeceği ve rakip platformlara ürün envanter bilgilerinin girilmesi esnasında esaslı bir rolünün olmayacağı, bu nedenle ürün kodu verisinin sahaflara sağlanmaması sebebiyle 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı karar kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmediği sonucuna ulaşılamayacağı, - Kategori verisi bakımından; NADİRKİTAP’ın 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı karar kapsamındaki yükümlülükleri yerine getirmediği, bu nedenle NADİRKİTAP’ın şu ana kadar talepte bulunan ve talepleri kısman karşılanan sahaflar ile ileride talepte bulunacak sahaflara kitap envanter verilerini “kategori” verisini de içerecek şekilde paylaşması gerektiği, - Fotoğraflar bakımından; mevcut durumda NADİRKİTAP’ın sisteminde bulunan fotoğrafların yalnızca filigranlı olarak saklandığı, hâlihazırda filigranların başarılı ve kullanılabilir şekilde kaldırılmasının ve bu sayede sahafların kitap fotoğraflarına güvenli ve uygun formatta erişmesinin mümkün olmadığı, dolayısıyla kitap fotoğraflarının sahaflara verilmemesi sebebiyle 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı karar kapsamındaki yükümlülüklerin yerine
22-57/886-366 47/49 getirilmediği sonucuna ulaşılamayacağı, bununla birlikte satıcı üyelerin, fotoğraflar yüklerken, NADİRKİTAP tarafından fotoğrafların ham halinin adı geçen teşebbüsün sunucularında saklanmayacağına ilişkin bilgilendirilmesi ve ilgili fotoğraflara ilişkin dosya isimlerinin diğer kitap envanter verileriyle birlikte satıcı üyelere sağlanması gerektiği kanaatine varılmıştır. G.2.5. 4054 Sayılı Kanun’un 17. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme (111) 4054 sayılı Kanun’da teşebbüslerin nihai karar ile getirilen yükümlülükleri yerine getirmemeleri halinde karşılaşacakları yaptırım, anılan Kanun’un 17. maddesinde düzenlenmektedir. Maddenin ilgili kısımları şu şekildedir: “Kurul, teşebbüs ve teşebbüs birliklerine, 16 ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen cezalar saklı kalmak kaydıyla, a) Nihai karar veya geçici tedbir kararı ile getirilen yükümlülüklere ya da verilen taahhütlere uyulmaması, (…) durumunda her gün için, ilgili teşebbüsler ile teşebbüs birlikleri ve/veya bu birliklerin üyelerinin karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan, bunun hesaplanması mümkün olmazsa karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin onbinde beşi oranında idarî para cezası verir. Birinci fıkranın (a) ve (c) bentlerine göre idarî para cezaları, bu bentlerde belirtilen kararlardaki yükümlülüklere uyulması için belirlenen sürenin dolmasından itibaren verilebilir. (a) bendindeki fiile ilişkin idarî para cezası, yükümlülük getirilen kararda herhangi bir süre belirlenmemiş ise, bu kararın tebliğini takip eden günden itibaren verilebilir. (...)” (112) Yukarıda yer verilen açıklama ve değerlendirmeler ışığında, “kategori” verisi bakımından Kurulun 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı kararı ile NADİRKİTAP’ın kendisine getirilen yükümlülüğü yerine getirmediği sonucuna ulaşılmıştır. Diğer yandan, NADİRKİTAP’ın anılan yükümlülüklerin önemli bir kısmını kendisine tanınan süre içerisinde yerine getirdiği, pek çok kitap envanter verisini sahaflara sağladığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda, yalnızca “kategori” verisinin sağlanmamasından hareketle, teşebbüse gerekçeli kararda yükümlülüklerin yerine getirilmesi için öngörülen süreden itibaren 4054 sayılı Kanun’un 17. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca idari para cezası uygulamak yerine, NADİRKİTAP’ın, verilerinin kendilerine sağlanması yönünde halihazırda talepte bulunan ve talepleri kısmen karşılanan sahaflara kitap envanter verilerini “kategori” verisi dahil olacak şekilde sağlaması için kararın teşebbüse tebliğinden itibaren 15 günlük bir süre verilmesinin daha uygun olacağı değerlendirilmiştir.
22-57/886-366 48/49 H. SONUÇ (113) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Dergi, gazete, efemera, pul, afiş, plak, poster gibi kitap dışı ürünler ile yeni/sıfır kitaplara ilişkin verilerin Rekabet Kurulunun 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı kararı kapsamında olmadığına, 2. Ürün kodu verisinin, yalnızca Nadirkitap Bilişim ve Reklamcılık AŞ’nin platformu için üretilmesi sebebiyle ilgili platform bakımından anlam ifade etmesi ve rakip platformlara kitap envanter bilgilerinin girilmesi esnasında esaslı bir rolünün olmaması nedeniyle, ürün kodu verisi bakımından Nadirkitap Bilişim ve Reklamcılık AŞ’nin 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Rekabet Kurulu kararı kapsamındaki yükümlülükleri yerine getirmediği sonucuna ulaşılamayacağına, 3. Kategori verisi bakımından; Nadirkitap Bilişim ve Reklamcılık AŞ’nin, 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Rekabet Kurulu kararı kapsamındaki yükümlülükleri yerine getirmediğine, bu nedenle kategori verisi dahil olmak üzere ilgili satıcı üyelere kitap envanter verilerini ilgili kararda belirtilen şekilde sağlaması gerektiğine, Nadirkitap Bilişim ve Reklamcılık AŞ’nin, verilerinin kendilerine sağlanması yönünde halihazırda talepte bulunan ve talepleri kısmen karşılanan satıcı üyelere kitap envanter verilerini “kategori” verisi dahil olacak şekilde işbu Rekabet Kurulu kararının teşebbüse tebliğinden itibaren 15 gün içinde sağlayarak Rekabet Kurumuna tevsik etmesine; aksi halde, 4054 sayılı Kanun’un 17. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, yükümlülüklere uyulması için belirlenen 15 günlük sürenin dolmasından itibaren başlamak ve mezkûr Rekabet Kurulu kararında düzenlenen yükümlülükleri tam olarak yerine getirdiği güne kadar işletilmek üzere her bir gün için idari para cezası uygulanacağının adı geçen teşebbüse bildirilmesine, 4. Fotoğraflar bakımından; mevcut durumda Nadirkitap Bilişim ve Reklamcılık AŞ’nin sisteminde fotoğrafların yalnızca filigranlı versiyonlarının bulunması nedeniyle, satıcı üyelerin uygun formatta kitap fotoğraflarına erişmesi açısından, mevcut koşullar altında fiili imkânsızlık olduğuna, bu nedenle fotoğraflar bakımından Nadirkitap Bilişim ve Reklamcılık AŞ’nin 07.04.2022 tarihli ve 22-16/273-122 sayılı Rekabet Kurulu kararı kapsamındaki yükümlülükleri yerine getirmediği sonucuna ulaşılamayacağına, 5. Satıcı üyelerin, fotoğraflar yüklerken, Nadirkitap Bilişim ve Reklamcılık AŞ tarafından fotoğrafların ham halinin adı geçen teşebbüsün sunucularında saklanmayacağına ilişkin bilgilendirilmesine ve diğer kitap envanter verileriyle birlikte ilgili fotoğraflara ilişkin dosya isimlerinin satıcı üyelere sağlanmasına
22-57/886-366 49/49 gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy