Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-3-84 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 05-49/702-190
Karar Tarihi : 28.7.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Ali İhsan ÇAĞLAYAN, Osman Tan ÇATALCALI
C. ŞİKAYET EDEN: -İhbar
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
-Neveksan Ekmek Fabrikası 20
Nevşehir
E. DOSYA KONUSU: Nevşehir il merkezinde faaliyet gösteren Neveksan
Ekmek Fabrikası’nın 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Nevşehir il merkezinde faaliyet gösteren Neveksan
Ekmek Fabrikasının kapasitesinden ve kendisine ait olan un, tuz fabrikaları ve
maya bayiliğinden aldığı güçle diğer fırıncıları batırma tehdidi ile Nevşehir il
merkezinde tüketilen ekmeklerin %70’ini üretir hale geldiği ve yeni bir fırın 30
daha alarak tekel konumuna geleceği öne sürülmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.6.2005 tarih, 4379 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine düzenlenen 20.7.2005 tarih ve 2005-3-84/İİ-05-AİÇ
sayılı İlk İnceleme Raporu 22.7.2005 tarih ve REK.0.07.00.00-110/195 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 05-49 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikayet edilen teşebbüsün
ilgili pazarda hakim durumda olabileceği, dikey bütünleşmenin verdiği avantaj 40
ve ölçek ekonomisi sayesinde rekabetçi fiyatlardan satış yaptığı, bu fiyat
politikasından muhtemelen bir firmanın zarar gördüğü ancak iddiaların
piyasanın rekabetçi yapısı kaynaklı gelişmeler olduğu göz önüne alındığında,
4054 sayılı Kanun’un ihlal edilmesinin söz konusu olmadığı, başvuruya ilişkin
olarak Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı
dolayısıyla iddiaların reddinin gerektiği ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
05-49/702-190
2
Anılan başvuruda özetle; Neveksan Ekmek Fabrikası (Neveksan) ismiyle 50
Nevşehir il merkezinde faaliyet gösteren şirketin, kapasite ve sermaye gücüne
güvenerek rekabet tehdidi ile fırıncılar üzerinde tahakküm kurduğu, çatısı
altında un, tuz fabrikaları ve maya bayiliğinin olmasının verdiği rekabet
gücüyle fırıncıları batırma tehdidini yinelediği, Nevşehir il merkezinde tüketilen
ekmeklerin %70’ini üretir hale geldiği, il merkezinden sonra ilçelere de el
attığı, Ortahisar Belediye Başkanı’nı da etkisi altına alarak oradaki fırına da
yaşama şansı vermediği, Derinkuyu, Tatlarin, Uçhisar, Ortahisar, Göreme
gibi yerlere ekmek verdiği, söz konusu şirket yüzünden 4 yıldır ekmek
fiyatlarının artmadığı, halihazırda 60.000 gün/adet olan kapasitesini bir fırını
daha alarak 100.000 gün/adet’e çıkaracağı iddia edilerek, söz konusu 60
firmanın tekel konumuna gelmesinin önlenerek küçük işletmelerin
kapanmasına engel olunması talep edilmektedir.
Yukarıda yer verilen iddialar incelendiğinde; şikayet edilen teşebbüsün gerek
kapasite gerekse dikey bütünleşmenin verdiği avantajla, Nevşehir il
merkezinde ve Kapadokya olarak bilinen turistik bölgede yer alan kasabalarda
rekabetçi fiyatlardan ekmek sattığı, bunun sonucunda da bir ya da birden
fazla fırının zor duruma düştüğü anlaşılmaktadır. Rekabetin doğası gereği,
piyasaya zaman içinde daha kaliteli ve daha ekonomik çözümler sunamayan
teşebbüsler, rekabetçi diğer teşebbüsler tarafından piyasa dışına çıkarılırlar. 70
Önemli olan piyasada küçük ya da büyük teşebbüslerin korunması değil,
rekabetin korunmasıdır.
Şikayet edilen ekmek fabrikası hakkında daha fazla bilgi alabilmek için
raportörler tarafından Nevşehir Ticaret Odası ve Nevşehir Esnaf ve
Sanatkarlar Birliği’nin yetkilileri ile görüşülmüştür. Yapılan görüşmelerde
özetle; Nevşehir il merkezinde günlük tüketilen ekmek miktarının yaklaşık
70.000 – 80.000 adet civarında olduğu, il merkezindeki en büyük fırının un ve
tuz fabrikaları ile maya bayiliğine sahip olan Neveksan Ekmek Fabrikası
olduğu, aynı şirketin, Nevşehir Belediyesi’nin sahip olduğu ekmek büfelerini 80
de kiraladığı, belediyenin büfelerinde ekmeği, Oda tarafından belirlenen tavan
fiyatın altında bir fiyattan sattığı, çevre ilçelerin hepsinde de kurulu fırınlar
olduğu gibi il merkezinde de sayıları 100’ün üstünde fırın olduğu, Neveksan’ın
şehrin ihtiyacının %50-60’ını karşıladığı, ekmek fiyatlarının 2-3 senedir aynı
olduğu, bununla birlikte bu zaman zarfında iflas nedeniyle kapanan fırın
olmadığı ifade edilmiştir.
Üretim kapasitesi arttıkça ölçek ekonomisinden yararlanılmakta ve aynı ürünü
üreten diğer rakiplere göre daha ucuz fiyattan satış yapmak mümkün hale
gelmektedir. Ekmek üretiminde maliyeti üretici bazında değiştiren en önemli 90
etkenlerden biri fırın başına üretilen ekmek miktarı olup, işçilik giderlerinin ve
genel işletme giderlerinin önemli bölümünü sabit maliyetler oluşturmakta,
toplam ekmek miktarı arttıkça ekmek başına düşen maliyet azalmakta ve bu
durum kapasitesini artıramayan veya atıl kapasiteyle faaliyet gösteren
fırınların maliyetini arttırmaktadır. Dolayısıyla, bir ekmek fabrikasının küçük
fırınlara göre daha ucuz ekmek fiyatı belirlemesi ve diğerlerinin bundan
şikayet etmesi doğal bir olgudur.
05-49/702-190
3
100
Yapılan görüşmeler ve elde edilen bilgiler değerlendirildiğinde, şikayet edilen
fırının şehrin ekmek ihtiyacının %50-60’ını karşıladığı, Ticaret Odası
tarafından belirlenen azami satış fiyatının altında ekmek fiyatı belirleyerek
diğer fırınlarla rekabet ettiği, bu sayede 2-3 senedir ekmek fiyatlarının
artmadığı, Neveksan’ın fiyat politikası yüzünden ve piyasanın rekabetçi
işleyişi nedeniyle Ortahisar kasabasında muhtemelen bir fırının zarar
gördüğü, ancak son 2-3 senedir iflas nedeniyle hiçbir fırının kapanmadığı
anlaşılmaktadır.
110
J. SONUÇ
Şikayetin niteliğine, düzenlenen rapora göre; başvuru konusuna ilişkin olarak
4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek
bulunmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy