Nevşehir ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının aralarında anlaşarak kurs ücretlerini belirledikleri iddiası - Karar Sayı 13-36/482-212

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-2-12 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 13-36/482-212
Karar Tarihi : 13.06.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER: Bekir KOCABAŞ, Ekrem SOLMAZ, Nimet KAVAK, Gözde KARABEL
C. ŞİKAYET EDEN : Yunus Erkan AKSU
T.C. Ziraat Bankası Merkez/Nevşehir
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR:
1. Özel Ürgüp Işık Eğitim Öğretim İşletmeleri Limited Şirketi (Özel Ürgüp Işık MTSK)
Dumlupınar Cad. Bedirhan İş Merkezi No:26 Kat:2 Ürgüp/Nevşehir
2. Toy-Yıldız Eğitim Öğretim Turizm ve Tic. İşl. Ltd.Şti. (Özel Ürgüp Yıldız MTSK)
Altıkapı Mah. Atatürk Bulvarı No:53 Ürgüp/Nevşehir
3. Cumhur ARSLAN (Özel Burak MTSK)
Atatürk Bulvarı No:13/2 Nevşehir
4. Mehmet VAROL (Özel Nevşehir MTSK)
Lale Cad. No:11 Nevşehir
5. Vildan ÜRGENÇ (Özel Akademi MTSK)
Cami Cedit Mah. Cami Kebir Cad. No:1/A Nevşehir
6. Kurşunlu Eğitim Ticaret İnşaat Tur. ve San. Ltd. Şti. (Özel Özatılım MTSK)
Yeni Mah. Nar Cad. No:80 Nevşehir
7. Nevşehir Lale Özel Eğitim Kurumları Otom. Tur. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.
(Özel Yeni Lale MTSK)
Yeni Mah. Lise Cad. Ortaklar Apt. No:2 Kat:1 Nevşehir
8. İsmail AKGÜL (Özel Kapadokya MTSK)
Yeni Mah. Lise Cad. No:4/1 Nevşehir
9. Raibe AKBUDAK (Özel Özbaşak MTSK)
Gazhane Cad. No:11 Nevşehir
10. Cumhur ARSLAN (Özel Öz Avanos MTSK)
Yukarı Mah. Fırın Sok. No:7 Avanos/Nevşehir
11. Seçkin YUVALLI (Özel Gülsan MTSK)
Bahçelievler Mah. Sami Kurtaran Sok. No:5 Avanos/Nevşehir
12. Ahmet Serhat CAN (Özel Can Başaran MTSK)
Cumhuriyet Mah. Kapadokya Cad. No:15 Avanos/Nevşehir
13. Fatma AKGÜL (Özel Gülşehir MTSK)
Çayır Mah. M. Akif Ersoy Cad. No:7/2 Gülşehir/Nevşehir
14. Güldoğan Eğitim, Sağlık Rehabilitasyon Medikal İnş. Tur. Tem. İlaç. Tic. Ltd. Şti.
(Özel Gül Doğan MTSK)
Çayır Mah. Nevşehir Cad. Kütüphane Karşısı Özkar Gıda Üzeri
Kat:3 Gülşehir/Nevşehir

15. Keziban BOZKURT (Özel Hacıbektaş Elif MTSK)
13-36/482-212
2/53
Zir Mah. Lise Yanı No:122 Hacıbektaş/Nevşehir
16. Cumhur ARSLAN (Özel Öz Derinkuyu MTSK)
Atatürk Cad. Ağaoğlu İşhanı No:39 Kat:1-2 Derinkuyu/Nevşehir
17. Cumhur ARSLAN (Özel Burak MTSK Kozaklı Şube)
Cumhuriyet Meydanı Belediye İş Hanı Kat 1 Kozaklı/Nevşehir
(1) E. DOSYA KONUSU: Nevşehir ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının aralarında
anlaşarak kurs ücretlerini belirledikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına 20.02.2012 tarih ve 1455 sayı ile giren
başvuruda özetle, Nevşehir’de faaliyet gösteren sürücü kurslarının aralarında anlaşarak
kurs ücretini 600 TL olacak şekilde belirleyerek aralarındaki rekabeti ortadan kaldırdıkları
ifade edilmiş ve gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Yapılan başvuru üzerine düzenlenen 19.03.2012 tarih ve 2012-2-
12/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Kurulun 29.03.2012 tarih ve 12-14 sayılı toplantısında
görüşülerek 12-14/422-M sayılı kararı ile Nevşehir ilinde faaliyet gösteren sürücü kursları
hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Yapılan önaraştırma sonunda
hazırlanan 12.07.2012 tarih ve 2012-2-12/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun
18.07.2012 tarih ve 12-38/1106-M sayılı kararıyla değerlendirilmiş ve Özel Ürgüp Işık
Eğitim Öğretim İşletmeleri Ltd. Şti. (Özel Ürgüp Işık MTSK), Toy-Yıldız Eğitim Öğretim
Turizm ve Tic. İşl. Ltd.Şti. (Özel Ürgüp Yıldız MTSK), Cumhur ARSLAN (Özel Burak
MTSK), Mehmet VAROL (Özel Nevşehir MTSK), Vildan ÜRGENÇ (Özel Akademi MTSK),
Kurşunlu Eğitim Ticaret İnşaat Tur. ve San. Ltd. Şti. (Özel Özatılım MTSK), Nevşehir Lale
Özel Eğitim Kurumları Otom. Tur. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Özel Yeni Lale MTSK), İsmail
AKGÜL (Özel Kapadokya MTSK), Raibe AKBUDAK (Özel Özbaşak MTSK), Cumhur
ARSLAN (Özel Öz Avanos MTSK), Seçkin YUVALLI (Özel Gülsan MTSK), Ahmet Serhat
CAN (Özel Can Başaran MTSK), Fatma AKGÜL (Özel Gülşehir MTSK), Güldoğan Eğitim,
Sağlık Rehabilitasyon Medikal İnş. Tur. Tem. İlaç. Tic. Ltd. Şti. (Özel Gül Doğan MTSK),
Keziban BOZKURT (Özel Hacıbektaş Elif MTSK), Cumhur ARSLAN (Özel Öz Derinkuyu
MTSK) ve Cumhur ARSLAN (Özel Burak MTSK Kozaklı Şube) hakkında, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti amacıyla soruşturma açılmasına
karar verilmiştir.
(4) 4054 sayılı Kanun’un 43/2. maddesi uyarınca soruşturma kararı ve teşebbüsler ile ilgili
olarak ileri sürülen iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi, hakkında soruşturma
yürütülen teşebbüslere 03.08.2012 tarihinde tebliğ edilerek 30 gün içinde ilk yazılı
savunmalarını yapmaları talep edilmiş ve tarafların ilk yazılı savunmaları Kurum kayıtlarına
29.08.2012 ile 06.09.2012 tarihleri arasında intikal etmiştir. Hakkında soruşturma açılan
Özel Akademi MTSK’ya soruşturma bildirimi 07.08.2012 tarihinde tebliğ edilmiş, ancak
Özel Akademi MTSK adına Kuruma herhangi bir yazılı savunma gönderilmemiştir.
(5) Yürütülen soruşturma sonucunda hazırlanan 18.01.2013 tarih ve 2012-2-12/SR sayılı
Soruşturma Raporu, ilgili taraflara 22.01.2013-23.01.2013 tarihlerinde tebliğ edilmiş ve
hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerden 30 gün içerisinde ikinci yazılı
savunmalarını göndermeleri talep edilmiş ve tarafların ikinci yazılı savunması 15.02.2013
ile 26.02.2013 tarihleri arasında Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Özel Gülsan MTSK ile
Özel Hacıbektaş Elif MTSK’ya ise sırasıyla 06.02.2013 ve 25.03.2013 tarihlerinde
soruşturma raporu ve eklerini tebellüğ etmiş olup teşebbüsler, 30 günlük yasal süre
içerisinde ikinci yazılı savunmasını sunmamıştır.
(6) Soruşturma heyeti tarafından hazırlanan 25.03.2013 tarih ve 2012-2-12/EG sayılı Ek
Görüş, 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca Kurul üyeleri ile hakkında soruşturma
yürütülen teşebbüslere 03.04.2013 ile 20.04.2013 tarihleri arasında tebliğ edilmiş ve
13-36/482-212
3/53
tarafların üçüncü yazılı savunması 15.04.2013 ile 20.05.2013 tarihleri arasında Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir. Tarafların sözlü savunma talebinin olmaması üzerine dosya
mevcudu Kurulun 13.06.2013 tarihli toplantısında görüşülerek, nihai karar verilmiştir.
(7) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
 Soruşturma taraflarından Cumhur ARSLAN-Özel Öz Derinkuyu MTSK’nın 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’u ihlal ettiğine dair herhangi
bir bulguya ulaşılamadığı,
 Nevşehir ili sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmetleri pazarında faaliyet
gösteren Özel Ürgüp Işık Eğitim Öğretim İşletmeleri Limited Şirketi-Özel Ürgüp Işık
MTSK, Toy-Yıldız Eğitim Öğretim Turizm ve Tic. İşl. Ltd. Şti.-Özel Ürgüp Yıldız MTSK,
Cumhur ARSLAN-Özel Burak MTSK, Mehmet VAROL- Özel Nevşehir MTSK, Vildan
ÜRGENÇ-Özel Akademi MTSK, Kurşunlu Eğitim Ticaret İnşaat Tur. ve San. Ltd. Şti. -
Özel Özatılım MTSK, Nevşehir Lale Özel Eğitim Kurumları Otom. Tur. Nak. Tic. ve San.
Ltd. Şti.-Özel Yeni Lale MTSK, İsmail AKGÜL-Özel Kapadokya MTSK, Raibe
AKBUDAK-Özel Özbaşak MTSK, Cumhur ARSLAN-Özel Öz Avanos MTSK, Seçkin
YUVALLI-Özel Gülsan MTSK, Ahmet Serhat CAN-Özel Can Başaran MTSK, Fatma
AKGÜL-Özel Gülşehir MTSK, Güldoğan Eğitim, Sağlık Rehabilitasyon Medikal İnş. Tur.
Tem. İlaç. Tic. Ltd. Şti.-Özel Gül Doğan MTSK, Keziban BOZKURT -Özel Hacıbektaş
Elif MTSK, Cumhur ARSLAN-Özel Burak MTSK Kozaklı Şube’nin rekabeti bozucu amaç
ve etkili anlaşmalar yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri,
 Yapılan anlaşmaların fiyat tespitine ve müşteri paylaşımına yönelik olması nedeniyle
kartel olarak nitelendirilebileceği,
 Soruşturmaya taraf teşebbüslerden Özel Ürgüp Işık Eğitim Öğretim İşletmeleri Ltd. Şti.-
Özel Ürgüp Işık MTSK, Toy-Yıldız Eğitim Öğretim Turizm ve Tic. İşl. Ltd. Şti.-Özel
Ürgüp Yıldız MTSK, Cumhur ARSLAN-Özel Burak MTSK, Mehmet VAROL- Özel
Nevşehir MTSK, Vildan ÜRGENÇ-Özel Akademi MTSK, Kurşunlu Eğitim Ticaret İnşaat
Tur. ve San. Ltd. Şti. -Özel Özatılım MTSK, Nevşehir Lale Özel Eğitim Kurumları Otom.
Tur. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Özel Yeni Lale MTSK, İsmail AKGÜL-Özel Kapadokya
MTSK, Raibe AKBUDAK-Özel Özbaşak MTSK, Cumhur ARSLAN-Özel Öz Avanos
MTSK, Seçkin YUVALLI-Özel Gülsan MTSK, Ahmet Serhat CAN-Özel Can Başaran
MTSK, Fatma AKGÜL-Özel Gülşehir MTSK, Güldoğan Eğitim, Sağlık Rehabilitasyon
Medikal İnş. Tur. Tem. İlaç. Tic. Ltd. Şti.-Özel Gül Doğan MTSK, Keziban BOZKURT -
Özel Hacıbektaş Elif MTSK, Cumhur ARSLAN-Özel Burak MTSK Kozaklı Şube’nin
2011 yılının Kasım ayında başlayan rekabeti bozucu anlaşmaya taraf olması nedeniyle
söz konusu teşebbüslere 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve
”Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik” (Ceza Yönetmeliği)
uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
ifade edilmiştir.
13-36/482-212
4/53
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraflar
(8) Dosya kapsamında Özel Ürgüp Işık MTSK, Özel Ürgüp Yıldız MTSK, Özel Burak MTSK,
Özel Nevşehir MTSK, Özel Akademi MTSK, Özel Özatılım MTSK, Özel Yeni Lale MTSK,
Özel Kapadokya MTSK, Özel Özbaşak MTSK, Özel Öz Avanos MTSK, Özel Gülsan
MTSK, Özel Can Başaran MTSK, Özel Gülşehir MTSK, Özel Gül Doğan MTSK, Özel
Hacıbektaş Elif MTSK, Özel Öz Derinkuyu MTSK, Özel Burak MTSK -Kozaklı Şube’ye
yönelik soruşturma açılmıştır. Anılan kurslar sürücü adaylarına yönelik özel öğretim
hizmeti vermektedir.
(9) Söz konusu teşebbüslerden Özel Öz Derinkuyu MTSK’nın 21.09.2011 tarihi itibarıyla
faaliyetlerine son verdiği anlaşılmıştır. Öte yandan yerinde incelemeler esnasında elde
edilen 2006 yılına ilişkin sözleşmede imzası bulunan Hüseyin Özer Birlik Sürücü Kursu (H.
Özer Birlik)’nun, 2006 yılı itibarıyla Hüseyin Özer Birlik isimli gerçek kişinin bir ticari
işletmesi olarak Nevşehir il merkezinde sürücü kursu hizmeti sunduğu, ardından söz
konusu işletmenin soruşturma taraflarından Özel Yeni Lale MTSK‘ya devredildiği, devrin
yapıldığı tarihte Özel Yeni Lale MTSK’nın Nevşehir Lale Özel Eğitim Kurumları Otom. Tur.
Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin bir ticari işletmesi niteliğinde olduğu, anılan şirketin
hisselerinin %(…..)’inin Hüseyin Özer Birlik’in oğlu Hakan Birlik’e, %(…..)’unun ise Mustafa
Ayhan Akçalı’ya ait olduğu; ayrıca Hüseyin Özer Birlik’in 14.12.2007 tarihinde Özel Yeni
Lale MTSK’nın müdürlüğüne atandığı anlaşılmaktadır. Bu hususlar dikkate alındığında
Hüseyin Özer Birlik Sürücü Kursu ile Özel Yeni Lale MTSK’nın Birlik Ailesi’nin
kontrolündeki iki ayrı ticari işletme niteliğinde olduğu, dolayısıyla her iki sürücü kursunun
aynı ekonomik bütünlük içerisinde değerlendirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(10) 2918 Karayolları Trafik Kanunu’nun 41/d maddesi uyarınca sürücü adayları, Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içerisinde motorlu taşıt kullanabilmek için sürücü kurslarında eğitim
almak ve eğitimden sonra düzenlenen sınavları başarı ile geçmek durumundadırlar.
Sürücü ehliyeti almak isteyen bir kişi için, söz konusu sürücü kurslarında eğitim alınması
kanunen zorunlu olduğundan, kurslar tarafından verilen bu hizmetin herhangi bir ikamesi
bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgili ürün pazarı “sürücü adaylarına yönelik özel öğretim
hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(11) Soruşturmanın, Nevşehir ilindeki sürücü kurslarının faaliyetlerine yönelik olarak açılması
nedeniyle, dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Nevşehir ili” olarak belirlenmiştir.
I.3. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(12) Dosya kapsamında Özel Nevşehir MTSK, Özel Özbaşak MTSK, Özel Burak MTSK, Özel
Kapadokya MTSK ve Özel Yeni Lale MTSK’da yerinde incelemeler yapılmıştır.
(13) Önaraştırma sürecinde 27.06.2012 tarihinde Özel Burak MTSK’da Kurucu Cumhur
ARSLAN ve Mehpare TÜFEKÇİ’nin odalarında ve bilgisayarlarında gerçekleştirilen yerinde
incelemede 31.08.2004-01.01.2005 tarihleri arasında geçerli olması öngörülen bununla
birlikte altında ismi olan sürücü kurslarının imzalarının bulunmadığı bir anlaşma taslağı
elde edilmiştir. Söz konusu anlaşma taslağı aşağıda yer almaktadır:
ANLAŞMA TUTANAĞI
Nevşehir’de bulunan Motorlu Taşıtlar Sürücüleri Kursu sahipleri aralarında toplanarak
ehliyet fiyatlarını aşağıdaki gibi belirlemişlerdir.
13-36/482-212
5/53
MADDE : 9 B SINIFI KURS ÜCRETİ 260.000.000. TL
DIŞ MASRAF 340.000.000. TL
TOPLAM 600.000.000. TL
MADDE : 2 C SINIFI KURS ÜCRETİ 390.000.000. TL
DIŞ MASRAF 410.000.000. TL
TOPLAM 800.000.000. TL
MADDE : 3 E SINIFI KURS ÜCRETİ 390.000.000. TL
DIŞ MASRAF 410.000.000. TL
TOPLAM 800.000.000. TL
MADDE : 4 D SINIFI KURS ÜCRETİ 350.000.000. TL
DIŞ MASRAF 410.000.000. TL
TOPLAM 760.000.000. TL
MADDE : 5 B’den C’ye fark 220.000.000. TL
DIŞ MASRAF 410.000.000. TL
TOPLAM 630.000.000. TL
MADDE : 6 B’den E’ye fark 260.000.000. TL
DIŞ MASRAF 410.000.000. TL
TOPLAM 670.000.000. TL
MADDE : 7 C’den E’ye fark 220.000.000. TL
DIŞ MASRAF 410.000.000. TL
TOPLAM 630.000.000. TL
MADDE : 8 B,C,D,E>A2 170.000.000. TL
DIŞ MASRAF 340.000.000. TL
TOPLAM 510.000.000. TL
MADDE : 9 BİRİNCİ SINAV ÜCRETİ 120.000.000. TL
MADDE : 10 2.3.4.5. SINAV ÜCRETİ 60.000.000. TL
Geçici madde yukarıdaki belirtilen 10(on) maddeden ibaret olup 31.08.2004-
01.01.2005 tarihleri arasında geçerli olacaktır.
BURAK ÖZBAŞAK NEVŞEHİR KOZAKLI
ÖZAVANOS YILDIZ GÜLDANE GÜLSAN GÜLŞEHİR
(14) Yukarıda yer verilen belgenin devamında yer alan 30.08.2004 tarihli “Masraflarla ilgili
harcamalar” başlıklı belgede, “Belirtilen kurs ücreti peşin fiyatlardır. Vadeli fiyatlarda aylık
%10 fiyat farkı uygulanır. Belirtilen şartlara uymayan Sürücü kursunun bankaya vermiş
olduğu 50.000.000.000. (Ellimilyar)lık teminatları bozulacaktır.30.08.2004” ifadeleri yer
almaktadır. Söz konusu belgede de sürücü kurslarından herhangi birinin imzası yer
almamaktadır.
(15) Önaraştırma sürecinde 26.06.2012 tarihinde Özel Nevşehir MTSK’da kurs müdürü
Mehmet VAROL’un odasında, Musa ÜZÜMCÜ’nün masa ve bilgisayarında yapılan yerinde
incelemede Özel Nevşehir Motorlu Taşıt Sürücüleri Kurs Birliği tarafından düzenlenen
2006 ve 2007 yıllarına ilişkin sözleşmeler elde edilmiştir. 2006 yılına ilişkin imzalanan
Sözleşme aşağıda yer almaktadır.
T.C.
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
ÖZEL NEVŞEHİR SÜRÜCÜ KURSLARI BİRLİĞİ
SÖZLEŞME
“Koordinatör Merkez Sürücü Kursları adına Burak Sürücü Kursu kurucusu Mustafa
ARSLAN, Nevşehir Sürücü Kursu Kurucusu adına Mustafa AKÇALI, Özbaşak
Sürücü Kursu Kurucusu adına Murat AKBUDAK, İlçe Sürücü Kursları adına
Koordinatörlüğe, Öz Avanos Sürücü Kursu Kurucusu adına Serkan Naci FERALAN,
Gülsan Sürücü Kursu Kurucusu adına Seçkin YUVALLI, Ürgüp Sürücü Kursu
Kurucusu Mustafa AYAZ, Gülşehir Sürücü Kursu Kurucusu adına Osman AKGÜL,
diğer sürücü kursları tarafından seçildi. Tüm sürücü kursları adına bu komisyon
13-36/482-212
6/53
gerekli olan çalışmaları yapıp, denetleyebilecek, sonuçlandıracak ve gerektiğinde
diğer sürücü kurslarına gerekli olan bilgileri aktaracaktır. Komisyonun vereceği
kararlar bağlayıcıdır.

Genel Anlaşma Kararları:
1 – Yapılan sözleşme 17.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında geçerli
kılınacaktır. Komisyon ve üyeler gerek görürse uzatılacaktır.
2 – Anlaşılan ücretler sadece kursa ait eğitim ücreti olup, diğer masraflar hariçtir.
………………..…….
3- Anlaşılan Kurs Eğitim Ücretleri 2006 yılı içerisinde ilk 6 aylık (2.3.4.5.6.
döneminde) ve 2. altı aylık (7.8.9.10.11.12. dönemi ) diye görüşülüp anlaşılmıştır.
Gerek görülürse diğer sürücü kurslarının talebi ve komisyonun kararı ile ikinci altı
aylık dönemde yeni ücret belirlenecektir. Talebin olmaması durumunda da bu
fiyatlar anlaşma bitimine kadar geçerli olacaktır.
4- Sözleşmede belirtilen Kurs Eğitim ücretleri taban fiyatlar olup, bu fiyatların
altında kayıt yapılmayacaktır. Kursiyer kayıtı için bilgilendirme görüşü yapılırken
Kurs+ Ehliyet Masrafı diye de görüşme yapılabilir. Ancak ; Kurs ücreti ayrıca
adaya söylenecek olup görüşme esnasında “yazılıdan sonra hallederiz”- “yazılıda
gerekeni yaparız”- “kolay”-“sürücü belgesi alırken hepsini görüşürüz”-“ hesaplarız”
gibi … vb muallakta bırakabilecek kursiyeri ve anlaşma yapan kursları
aldatabilecek, teknik terimler kullanılmayacak.
5- Her dönemin açılışında kurslar bir suret dönem listelerini adayların telefonları
ile birlikte komisyona teslim edecekler.
6-…..
7-Sürücü kursları kurs eğitim ücretlerine en fazla 5 (beş) taksitle alabilirler. 5 (beş)
taksitin üstüne çıkılmayacaktır.
8- Sürücü kursu ile bağlantılı resmi veya gayrı resmi çalışan her personelin veya
yakınının vermiş olduğu sürücü kursu eğitim ücretlerinden kurucu sorumludur.
9- 17.01.2006 tarihinden önce ve sonra kursiyerlerle görüşme yapılmış olsa bile
bu tarihinden sonra (2. Dönem ) anlaşılan fiyatlar uygulanacaktır.
10- Sürücü kursuna kayıt olan kursiyerler il sınavlarından başarısız olmaları
durumunda 2.3.4.5. yazılı sınavlarından her sınav için sınav ücreti olarak
(bakanlık sınav harcı dahil 25.00 ytl) alınacaktır. Bunun dışında yazılı için sınav
harcı talep edilmeyecektir. Ayrıca direksiyon sınavından ilk sınavda başarısız
olmaları durumunda 2.3.4.5. direksiyon sınavlarından her sınav için sınav ücreti
olarak 25.00 YTL alınacaktır. Fark sınavlarında sadece direksiyon sınavına
girmesi gereken yazılıdan muaf adaylar içinde direksiyon sınav harçları 25.00
YTL olacaktır. Belirlenen sınav harcının altında ücret alınmayacak olup üzerinde
alınabilecektir.
11- Anlaşma sağlayan sürücü kursunun Kanuni olarak isim değişmesi,
kurucusunun değişmesi durumunda komisyona bilgi verilecektir. Gerekirse yeni
kurucu ve yeni sürücü kursuna göre anlaşma yenilecektir. Ancak; sadece
Kurucunun değişmesi durumunda ise eski kurucu yeni kurucuya bu anlaşmaya
göre bilgi verecek olup yeni kurucuda bu anlaşmaya katılım sağlayacaktır.
Kurumun devir halinde komisyon karar verecektir. Aksi durumda eski kurucunun
anlaşmayı direkt bozduğu kararına varılacaktır.
13-36/482-212
7/53
12 - …..
13 – ……
14- Verilen fiyatların tespit edilmesi durumunda hemen komisyona haberdar
edilecek olup, bu durum kaydedici cihazlarla komisyon tarafından tespit
ettirilecektir. Karşılaşılan durum değerlendirilmesi yazı ve imza altına komisyon
tarafından yapılacaktır.
15- Anlaşma komisyon üyelerinden biri tarafından bozulması durumunda tespit
14. Maddeye istinaden yapılıp, anlaşmayı bozan kişi komisyondan otomatikman
çıkartılacaktır.
Kurs Ücreti
(YTL)
Diğer Toplam Masraflar A2 B CDE
A2 240.00 YTL 210.00 YTL 450.00 YTL Rapor …. …. ….
B 400.00 YTL 320.00 YTL 720.00 YTL Savcılık …. …. ….
C 500.00 YTL 430. 00 YTL 930.00 YTL Yazılı Harç …. …. ….
D 550.00 YTL
430. 00 YTL
980.00 YTL Dir. Harç …. …. ….
E 600.00 YTL
430. 00 YTL
1030.00 YTL Cemiyet …. …. ….
H 300.00 YTL 210.00 YTL 510.00 YTL Vergi Dairesi …. …. ….
…
>A2
200.00 YTL 210.00 YTL 410.00 YTL Emniyet …. …. ….
BYTL
320.00
YTL
430.00
YTL
E>D
-
D>E
310.00 YTL 390.00 YTL 700.00 YTL
C>E
-
C>D
310.00 YTL 390.00 YTL 700.00 YTL
Ben sürücü kursu işletmecisiyim. Usulsüzlüğü ve kanun gereği haksız rekabeti
önlemek amacıyla, koordinatör görevlileri ve sürücü kursları ile anlaşma sağladım.
Yukarıdaki 15. Maddeden oluşan sözleşmeyi kabul ediyorum.
Sürücü Kursu Kurucusu imza
1 BURAK SÜRÜCÜ KURSU (CUMHUR ARSLAN) MERKEZ imza
2 NEVŞEHİR SÜRÜCÜ KURSU (MEHMET VAROL) MERKEZ imza
3 ÖZBAŞAK SÜRÜCÜ KURSU (RAİBE AKBUDAK) MERKEZ imza
4 KAPADOKYA SÜRÜCÜ KURSU (TURAN AKGÜL) MERKEZ imza
5 HÜSEYİN ÖZER BİRLİK SÜRÜCÜ KURSU (H. ÖZER BİRLİK) MERKEZ imza
6 ÖZ AVANOS SÜRÜCÜ KURSU (CUMHUR ARSLAN) AVANOS imza
7 GÜLSAN AVANOS SÜRÜCÜ KURSU (SEÇKİN YUVALLI) AVANOS imza
8 KOZAKLI SÜRÜCÜ KURSU (CUMHUR ARSLAN) KOZAKLI imza
9 GÜLŞEHİR SÜRÜCÜ KURSU (TURAN AKGÜL) GÜLŞEHİR imza
10 GÜLDANE SÜRÜCÜ KURSU (ABDÜLKADİR GÜLDANE) GÜLŞEHİR
11 YILDIZ SÜRÜCÜ KURSU (MUSTAFA AYAZ) ÜRGÜP imza”
(16) Özel Nevşehir MTSK’da yapılan yerinde incelemede ayrıca 2006 yılına ilişkin olarak
imzalanan sözleşmenin başlangıç tarihi olan 17.01.2006 tarihinde, sözleşme ile ilgili olarak
düzenlenen on (2006 yılına ilişkin Sözleşmeyi imzalayan taraf sayısı) adet senedin
sözleşme geçerlilik tarihi olan 31.12.2006‘ya kadar Avukat Alp Eren FERALAN’a
emaneten verildiğine ilişkin imzalı bir tutanak mevcuttur. Söz konusu tutanakta, 2006 yılına
13-36/482-212
8/53
ilişkin sözleşme kapsamında kurulan komisyonun üyeleri olan Seçkin YUVALLI, Mustafa
AYAZ, Osman AKGÜL, Murat AKBUDAK, Serkan Naci FERALAN, Mustafa Ayhan
AKÇALI’nın imzaları bulunmaktadır. Tutanakta ayrıca, imzası bulunan altı kişiden
dördünün birlikte gelerek senetleri istemesiyle istenilen sayıda senedin kendilerine
verileceği hükme bağlanmaktadır.
(17) Özel Nevşehir MTSK’da yapılan yerinde incelemede ayrıca Özel Nevşehir Motorlu Sürücü
Kursları Birliği tarafından düzenlenen 2007 yılına ilişkin sözleşme elde edilmiştir. 2007
yılına ilişkin Sözleşme aşağıda yer almaktadır.
T.C.
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
ÖZEL NEVŞEHİR MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ KURS BİRLİĞİ
SÖZLEŞME
“Koordinatör Merkez Sürücü Kursları adına Burak Sürücü adına Cumhur ARSLAN,
Nevşehir Sürücü Kursu Kurucusu adına Mehmet VAROL, Yeni Lale Sürücü Kursu
adına M. Ayhan AKÇALI, Özatılım Sürücü Kursu Kurucusu İsmail ÖRDÜ, İlçe
Sürücü Kursları adına Koordinatörlüğe, Öz Avanos Sürücü Kursu Kurucusu adına
Serkan Naci FERALAN, Gülsan Sürücü Kursu Kurucusu adına Seçkin YUVALLI,
Gülşehir Sürücü Kursu Kurucusu adına Osman AKGÜL, Güldoğan Sürücü Kursu
Kurucusu adına Doğan DEĞERLİER, diğer sürücü kursları tarafından seçildi. Tüm
sürücü kursları adına bu komisyon gerekli olan çalışmaları yapıp, denetleyebilecek,
sonuçlandıracak ve gerektiğinde diğer sürücü kurslarına gerekli olan bilgileri
aktaracaktır. Komisyonun vereceği kararlar bağlayıcıdır.
Genel Anlaşma Kararları:
1 – Yapılan sözleşme 01.01.2007-31.01.2008 tarihleri arasında olup, 2008 yılı
birinci dönem dahil olan 13 aylık bir zamanda geçerli olacaktır. Komisyon ve
üyeler gerek görürse 31.12.2007 tarihinde yeni fiyatı 2008 yılı yeni döneme
yansıtacaktır.
2 – Anlaşılan ücretler sadece kursa ait eğitim ücreti olup, diğer masraflar değişken
olabileceğinden bu masraflar kursiyere hariçten söylenecektir. Buna göre
masraflar …….
3- Anlaşılan Kurs Eğitim Ücretleri 2007 yılı içerisinde ilk 5 aylık olup mayıs sonuna
kadardır. (1.2.3.4.5. döneminde ) ve diğer dilim ise sürücü kurslarını resmi vermiş
olduğu ilana göre yapılacaktır. ( Gerek görürse)
4– Gerek görülürse, diğer sürücü kurslarının talebi ve komisyon kararı ile yeni
ücret belirlenecektir. Talebin olmaması durumunda bu fiyatlar anlaşma bitimine
kadar geçerli olacaktır.
5- Sözleşmede belirtilen Kurs Eğitim ücretleri taban fiyatlar olup, bu fiyatların
altında kayıt yapılmayacaktır. Kursiyer kayıtı için bilgilendirme görüşü yapılırken
Kurs+ Ehliyet Masrafı diye de görüşme yapılabilir. Ancak; Kurs ücreti ayrıca
adaya söylenecek olup görüşme esnasında “yazılıdan sonra hallederiz”- “yazılıda
gerekeni yaparız”- “kolay”-“sürücü belgesi alırken hepsini görüşürüz”-“ hesaplarız”
gibi … vb muallakta bırakabilecek kursiyeri ve anlaşma yapan kursları
aldatabilecek, teknik terimler kullanılmayacak.
6- Her dönemin açılışında kurslar bir suret dönem listelerini adayların sabit bir
numara varsa cep telefonları ile birlikte seçilen komisyona dönem başla hafta
sonu (cuma) gününe kadar teslim edecek olup, dönem sayılarını H.İçi açılan
tarihte yani Pazartesi günü seçilen komisyon başkanına sayı verecektir.
13-36/482-212
9/53
7-………
8-Sürücü kursları kurs eğitim ücretlerini direksiyon sınav öncesi alabilecek şekilde
taksitlendirebilir. Ayrıca inisiyatif kullanmak suretiyle en fazla 5 (beş) taksit
yapabilir. Bu taksit sayısı üzerine çıkılmayacaktır.
9- Sürücü kursu ile bağlantılı resmi veya gayrı resmi çalışan her personelin veya
yakınının vermiş olduğu sürücü kursu eğitim ücretlerinden kurucu sorumludur.
10- 2008/1. dönemde yazılı olan kursiyerlerin ücretleri 2007 yılı tarifesine göre
olacağından, 31.12.2007 tarihinden önce kayıta geçirilmiş olan kursiyerler
önceden liste halinde 2007 aralık ayının son gününde komisyona verilecek. Kayıt
yaptırmamış ancak sadece görüşme yapılmış kursiyerler 2008 yılı fiyatı
uygulanacaktır. Buna göre kursiyerlerde görüşme yapılmış olsa bile bu
01.01.2008 tarihinden sonra kayıt yaptırdığından mali zamla birlikte 2008
anlaşılan fiyatlar uygulanacaktır. (Bu durumda kursiyerlere zamlı olduğu
anlatılacaktır)
11- Sürücü kursuna kayıt olan kursiyerler il sınavlarından başarısız olmaları
durumunda 2.3.4.5. yazılı sınavlarından her sınav için sınav ücreti olarak
(bakanlık sınav harı dahil) alınacaktır. Bunun dışında yazılı için sınav harcı talep
edilmeyecektir. Ayrıca direksiyon sınavından ilk sınavda başarısız olmaları
durumunda 2.3.4.5. direksiyon sınavlarından her sınav için sınav ücreti olarak
70.00 YTL alınacaktır. Fark sınavlarında sadece direksiyon sınavına girmesi
gereken yazılıdan muaf adaylar içinde direksiyon sınav harçları 70 YTL olacaktır.
Belirlenen sınav harcının altında ücret alınmayacak olup üzerinde alınabilecektir.
12- Anlaşma sağlayan sürücü kursunun Kanuni olarak isim değişmesi,
kurucusunun değişmesi durumunda komisyona bilgi verilecektir. Gerekirse yeni
kurucu ve yeni sürücü kursuna göre anlaşma yenilecektir. Ancak; sadece
Kurucunun değişmesi durumunda ise eski kurucu yeni kurucuya bu anlaşmaya
göre bilgi verecek olup yeni kurucuda bu anlaşmaya katılım sağlayacaktır.
Kurumun devir halinde komisyon karar verecektir. Aksi durumda eski kurucunun
anlaşmayı direkt bozduğu kararına varılacaktır.
13 - …..
14 - ……
15- Verilen fiyatların tespit edilmesi durumunda hemen komisyona haberdar
edilecek olup, bu durum kaydedici cihazlarla komisyon tarafından tespit
ettirilecektir.
16- Anlaşma komisyon üyelerinden biri tarafından bozulması durumunda tespit
14. Maddeye istinaden yapılıp, anlaşmayı bozan kişi komisyondan otomatikman
çıkartılacaktır.
17- Sisteme göre kayıtlı olan bir kursiyer sınava girmesi durumunda kayıt kapatıp
bir başka kuruma kayıt yaptırması durumunda da kayıt kapatma yapılmayacak
olup, diğer kurum adayın 5 sınav hakkının bitmesini bekleyecektir (Böylelikle
kurslar arasında bağ kopartılmayacaktır.).


Kurs Ücreti
(YTL)
Dİğer Toplam Masraflar A2 B CDE
A2 240.00 165.10 YTL 405.10 YTL Rapor …. …. ….
13-36/482-212
10/53
YTL
B 400.00
YTL
283.50 YTL 683.50 YTL Savcılık …. …. ….
CD
E
600.00
YTL
401.90 YTL 1001.90
YTL
Yazılı Harç …. …. ….
H 400.00
YTL
165.10 YTL 561.50 YTL Direksiyon
Harç
…. …. ….

YTL
165.10 YTL 365.10 YTL Ş. Cemiyeti …. …. ….
B> 370.00
YTL
401.90 YTL 771.90 YTL Vergi
Dairesi
…. …. ….
CE
>D
310.00
YTL
381.90 YTL 680.90 YTL Emniyet
Müd
…. …. ….
D>
E
310.00
YTL
381.90 YTL 680.90 YTL
…. …. …. Toplam 165.10
YTL
283.50
YTL
401.90
YTL
…. …. …. …. …. ….
ANLAŞMAYA İMZA ATAN SÜRÜCÜ KURSLARI
BURAK MTSK Cumhur Arslan imza
NEVŞEHİR MTSK Mehmet Varol imza
ÖZBAŞAK MTSK Murat Akbudak imza
KAPADOKYA MTSK
YENİ LALE MTSK Mustafa Akçalı imza
ÖZ ATILIM MTSK İsmail Ördü imza
KOZAKLI MTSK Cumhur Arslan imza
ÜRGÜP YILDIZ MTSK
GÜLSAN AVANOS MTSK Seçkin Yuvallı İmza
ÖZAVANOS MTSK Cumhur Arslan İmza
GÜLŞEHİR MTSK
GÜLDOĞAN MTSK
CAN BAŞARAN MTSK Ahmet Serhat Can İmza
İş bu sözleşme Nevşehir ilinde bulunan yukarıda isimleri yazılı kurucular tarafından
hazırlanıp sözleşmedeki şartlara bağlı kalmak şartıyla imza altına alınmıştır.”
(18) 27.06.2012 tarihinde Özel Burak MTSK’da gerçekleştirilen yerinde incelemede,
16.12.2007-15.12.2008 tarihleri arasında geçerli olan Özel Nevşehir Motorlu Taşıt
Sürücüleri Kurs Birliği tarafından hazırlanan ancak altında herhangi bir sürücü kursuna ait
imza bulunmayan bir sözleşme örneğine rastlanmıştır. Bu sözleşme de yukarıda
hükümlerine verilen 2007 yılına ilişkin sözleşme ile benzer konuları içermekte olup ehliyet
sınıfları bazında kurs ücretleri ve diğer masraflara ilişkin tabloda ücretlerin arttığı
gözlenmiştir. “Anlaşmaya İmza Atan Sürücü Kursları” başlıklı tabloda yukarıda da
belirtildiği üzere herhangi bir imza bulunmamakla birlikte, 2007 yılındaki imza tablosundan
farklı olarak 2007 yılında yer alan Özel Can Başaran MTSK’nın yerine Özel Öz Derinkuyu
MTSK’nın ismi bulunmaktadır.
(19) Özel Nevşehir MTSK’da yapılan yerinde incelemede, 2011 yılına ilişkin olarak Özel
Akademi MTSK, Özel Burak MTSK, Özel Nevşehir MTSK, Özel Kapadokya MTSK, Özel
Yeni Lale MTSK, Özel Öz Atılım MTSK, Özel Özbaşak MTSK olmak üzere yedi sürücü
kursu arasında oluşturulan havuza ilişkin hesaplama tablosu bulunmuştur. Buna ek olarak,
Özel Nevşehir MTSK’da ve Özel Burak MTSK’da; havuza dâhil olan isimleri yukarıda
sayılan yedi sürücü kursunun ehliyet sınıfı bazında gruplanmış 2011 yılı öğrenci sayılarını
gösteren tablolar elde edilmiştir. Söz konusu tabloya aşağıda yer verilmiştir:
“2011 YILI
Kurs B D E A2 BED/A2 B/ED C-E-D F-B A2/B A2/E.D F-E TOPLAM
Nevşehir
MTSK
517 49 72 1 35 34 59 2 1 770
13-36/482-212
11/53
Özbaşak
MTSK
379 15 40 1 16 26 34 2 513
Burak MTSK 298 63 5 29 5 1 1 3 1 406
Kapadokya
MTSK
240 36 47 2 19 29 14 1 1 389
Özatılım
MTSK
251 14 44 3 19 19 22 1 2 1 2 378
Lale MTSK 272 65 5 10 18 2 1 373
Akademi
MTSK
247 39 7 10 17 5 325
Toplam 2204 114 370 24 138 148 137 4 10 3 2 3154”
(20) Özel Nevşehir MTSK’da yapılan yerinde incelemede ayrıca, havuza dâhil olan Özel
Nevşehir MTSK’nın 2011 yılı dönemler itibarıyla ehliyet sınıfı bazında gruplanmış öğrenci
sayılarını gösteren tablo ile fiyat birliği öncesinde kayıt olan kursiyer listesi bulunmuştur.
(21) Önaraştırma sürecinde 27.06.2012 tarihinde yerinde inceleme yapılan diğer bir teşebbüs
Özel Kapadokya MTSK olup, kurs müdürü Tuğran AKGÜL, kurucu İsmail AKGÜL ve Emre
ÖZBEK’in odalarında ve bilgisayarlarında yerinde inceleme yapılmıştır. Özel Kapadokya
MTSK’nın kullandığı elektronik postasında yapılan incelemede elde edilen belgelerin genel
olarak birlik başkanı İsa DOĞAN’dan birlik üyesi diğer sürücü kurslarına gönderildiği
görülmektedir. Bu belgeler arasında 2011 yılı Ekim ve Kasım aylarında yapılan
toplantıların tutanakları bulunmaktadır. Söz konusu tutanakların altında hakkında
soruşturma yürütülen on yedi teşebbüsün ismi bulunmaktadır. Ekim 2011 tarihli tutanakta
ve Kasım 2011 tarihli tutanakta havuz sistemine ilişin hususların görüşüldüğü anlaşılmakta
olup, Kasım 2011 tarihli tutanak ekinde uygulanacak havuz sistemine ilişkin
hesaplamaların bulunduğu tablolar bulunmaktadır.
(22) Özel Burak MTSK’da ve Özel Nevşehir MTSK’da yapılan incelemede; yedi sürücü
kursunun verilerinden hareketle havuza ilişkin 2012 yılına ait hesaplama tabloları,
oluşturulan havuza ilişkin kuralların yer aldığı belgelere ve “Nevşehir İli Merkez Sürücü
Kursları Birlik Kararları” başlıklı belgeye rastlanmıştır. Bu belgede sürücü kurslarının
havuzdan aldıkları hisse oranları, uygulanacak taksit sayısı, fiyatlar ve uygulanacak
indirimler gibi hususlar yer almaktadır.
(23) Özel Nevşehir MTSK’da yapılan incelemede “toplam maliyet olarak söylenecek rakam”
başlıklı “A2 650, B 1100, CDE 1500, …
sürücü ehliyet sınıflarına göre düzenlenmiş bir fiyat listesi bulunmuştur.
(24) Özel Kapadokya MTSK’da yapılan yerinde incelemede ayrıca, 2012 yılında Nevşehir
Sürücü Kursları Birliği tarafından uygulanan fiyat listesi elde edilmiş, anılan fiyat listesinin
tablo halinin sürücü kurslarında asılı olduğu raportörler tarafından görülmüştür1. Bahse
konu fiyat listesine aşağıda yer verilmiştir:
“NEVŞEHİR SÜRÜCÜ KURSLARI BİRLİĞİ
2012 YILI NEVŞEHİR VE İLÇELERDE UYGULANACAK KURSLARIN FİYAT LİSTESİ
A2 350
B 600
C 800
D 800
E 800
H 600
Mevcut
B-D-E
Alınacak A2 300

1 Özel Nevşehir MTSK’da yapılan incelemede anılan fiyat listesine benzer bir liste bulunmuş olup, geçiş ücretlerinde ve
sınav ücretlerinde küçük farklılıklar bulunmaktadır.
13-36/482-212
12/53
Mevcut
A2
Alınacak
B
550
Mevcut
A2
Alınacak
D-E
700
Mevcut
B
Alınacak
D-E
450
Mevcut
C-D
C-E
Alınacak
E
D
400

ÜCRETLERİNİN ÖDEME ŞEKLİ
KAYIT ANINDA :1/3
YAZILI SINAVDA :1/3
DİREKSİYON SINAVINDA :1/3
SINAV ÜCRETLERİ
* SINAVLARDA KALANLAR 100.00 TL ÖDEME YAPACAK
* FİYATLAR VE ÖDEME ŞEKLİ SÜRÜCÜ KURSLARI BİRLİK KARARIDIR.
* TÜM SÜRÜCÜ KURSLARI BİRLİK KARARINA UYMAK ZORUNDADIR.”
(25) Önaraştırma sürecinde 26.06.2012 tarihinde Özel Özbaşak MTSK’da kurs müdürü Tahsin
YARGI’nın odasında, kurucu Raibe AKBUDAK’ın odasında ve Kayıt Kabul ofisinde ve
bilgisayarda yapılan yerinde inceleme ile Özel Kapadokya MTSK’da yapılan incelemede,
Özel Ürgüp Işık MTSK müdürü İsa DOĞAN tarafından soruşturma tarafı teşebbüslere
gönderilen 16.06.2012 tarihli “2012/6 Toplantı Tutanağı ve Telefon Zinciri” konulu e-posta
elde edilmiştir. Bahse konu e-posta ekinde, Haziran 2012‘de yapılan birlik toplantısına
ilişkin tutanak örneği yer almaktadır. Yapılan toplantının gündem maddelerini Milli Eğitim
Müdürlüğünde yapılan toplantı, özel ders saat ücretleri, eski alacakların tahsilinde yaptırım
uygulanması, mevzuatlardaki genel gelişmelerle ilgili bilgi paylaşımı şeklinde özetlemek
mümkündür. “Nevşehir İli Tüm M.T.S. Kursları 2012 Yılı Mart Ay’ı Toplantı Tutanağı”
başlıklığını taşıyan, ancak 15.06.2012 tarihinde yapılan toplantıya ilişkin tutanakta, özel
ders saat ücretleri ile ilgili aşağıdaki ifadeler yer almaktadır.
“ a) ders saat süresi 50 dakika ve çalışma paket süre ve ücret olarak
b)2 saat ücreti: 160 TL,
c) 5 saat ücreti: 350 TL,
d) 10 saat ücreti: 600 TL,
e) 5 saatlik paket çalışma veya 10 saatlik paket çalışmalar kendi eski kursiyerlerimiz artı
1 saat ücretsiz eğitim verilir.
Teklifini ve alınan kararı “BİRLİK FİYAT LİSTESİ” olarak hazırlatılarak kurslara
asılmasını oylarınıza sunuyorum…
Yapılan oylama sonucunda oybirliği ile kabul edildi.”
(26) Yukarıda fiyat birlikteliğine ilişkin bir kısmına yer verilen tutanak örneği altında
soruşturmaya taraf on yedi sürücü kursunun ismi bulunmaktadır2. Yukarıda kararına ilişkin
bilgi verilen özel direksiyon dersine ilişkin ücret çizelgesine aynı zamanda Özel Kapadokya
MTSK’da yapılan incelemede de rastlanmıştır.

(27) Özel Özbaşak MTSK ve Özel Kapadokya MTSK’da yapılan incelemede ayrıca Özel
Özbaşak MTSK tarafından diğer sürücü kurslarına istişare edilmek üzere 2012-2013 yılı
ücret tarifesi taslağının ekli olduğu bir başka e-postaya rastlanmıştır.
(28) Önaraştırma sürecinde Özel Kapadokya MTSK’nın kullandığı elektronik postada yapılan

2 Özel Özbaşak MTSK ve Özel Kapadokya MTSK’da e-posta ekinde ulaşılan tutanaklar elektronik ortamdan yazdırılmış
olup söz konusu belgelerde herhangi bir teşebbüs yetkilisinin imzası bulunmamaktadır.
13-36/482-212
13/53
incelemede, birlik başkanı İsa DOĞAN’dan birlik üyesi diğer sürücü kurslarına gönderilen
diğer belgeler arasında 2012 yılı Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran aylarında yapılan
toplantıların tutanakları8 bulunmaktadır. Söz konusu tutanakların altında hakkında
soruşturma yürütülen on yedi teşebbüsün ismi bulunmaktadır. Toplantı tutanaklarının
gündem maddeleri arasında yukarıda örneğine yer verilen fiyat belirlemeye ve oluşturulan
havuza ilişkin hükümlerden farklı olarak Mart 2012 tutanağında “haksız rekabetin
önlenmesi için denetim birimi kurulması” başlıklı; Mayıs 2012 ve Nisan 2012
tutanaklarında ise “fiyat birliğinin uygulanırlığının olumlu yansıması”, “denetim birimi
raporunun görüşülmesi, çevre illerde rekabeti önleyici çalışma yapılması ve bunun için
birime bütçe ayrılması” başlıklı gündem maddeleri yer almaktadır. Denetim biriminin
kurulmasına ilişkin gündem maddesinde kararlara uymayan birlik üyelerine yaptırımın
üyelerden alınan teminatların gelir kaydedilmesi/yakılması yoluyla uygulanması hususunda
anlaşıldığı görülmektedir.
(29) Elde edilen e-postalarda ayrıca, ehliyetlere gelen AB standardı ile ilgili basın açıklaması,
2012-2013 yılı fiyat listesi, özel direksiyon dersi ücret listesi, birlik toplantısının Nevşehir
basınında yayınlanmasıyla ilgili yazılar ile Nevşehir basınında yer alan haberler, Haziran
2012’de yapılan toplantının tutanağı, sürücü kursları arası telefon zinciri, Nevşehir Sürücü
Kursları Birliği 2012 Yılı Nevşehir ve İlçelerde Uygulanacak Kurs Fiyat Listesi, havuz
sistemi için doldurulması gerekli tablo örneği, sürücü kursları arasında oluşturulan havuza
ilişkin hesaplama tabloları bulunmaktadır.
I.4. Değerlendirme
(30) Bu başlık altında öncelikle, önaraştırma ve soruşturma sürecinde elde edilen bilgi ve
belgeler çerçevesinde, soruşturmaya taraf sürücü kurslarının 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal edip etmedikleri değerlendirilmiş, ardından teşebbüslerin savunmalarına
ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır. Devamında 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi ve bu
maddeye dayanılarak yayımlanan Ceza Yönetmeliği bağlamındaki değerlendirmelere yer
verilmiştir.
I.4.1. 4054 Sayılı Kanun’un 4. ve 5. Maddeleri Bağlamında Değerlendirme
(31) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde;
“Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut
doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.
…..
Bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda piyasadaki fiyat değişmelerinin
veya arz ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin, rekabetin
engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik göstermesi,
teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine teşkil eder.
Ekonomik ve rasyonel gerçeklere dayanmak koşuluyla taraflardan her biri uyumlu
eylemde bulunmadığını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir.”
hükmüne yer verilerek amacı veya etkisi rekabeti engelleme, sınırlama veya bozma olan
teşebbüsler arası anlaşmalara, uyumlu eylemlere ve teşebbüs birliklerinin kararlarına karşı
genel bir yasaklama getirilmiştir.
(32) Kanun’un 4. maddesinde yer alan hükmün temel amacı, her bir teşebbüsün kendi ticari
politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına, bağımsız olarak belirlemesidir.
Rekabeti bozucu nitelikteki anlaşmaların varlığı halinde, teşebbüslerin bağımsız
davranışlarının yerini anlaşma taraflarının ortak çıkarlarına hizmet eden koordineli
13-36/482-212
14/53
davranışlar almaktadır. Bu tür anlaşmalar, serbest piyasa ekonomisinden elde edilmesi
beklenilen faydaları azaltarak kaynakların etkinsiz kullanılmasına ve serbest piyasa
sisteminin sağladığı refahın piyasadaki aktörlere hak etmedikleri oranda dağılmasına yol
açar. Diğer bir deyişle, bu tür anlaşmalara taraf olan teşebbüsler, normal rekabet şartları
içinde elde edemeyecekleri kârlara ulaşarak bu ekonomik faaliyetlerle yaratılan refahın
çoğunu kendilerine aktarma olanağına sahip olur ve serbest piyasa ekonomisinin sağlıklı
bir şekilde işlemesini engellerler.
(33) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin gerekçesinde; “Bu Kanunun amacı rekabetin
korunması olduğuna göre, rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı veya bozucu teşebbüsler arası
anlaşma ve uygulamaların yasaklanması gerekir. Maddenin amacı bakımından anlaşma,
hukuki şekil şartlarına uymasa bile tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma
ya da uyuşma anlamında kullanılmıştır. Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi
yoktur.” denilmek suretiyle Türk rekabet hukukunda “anlaşma” kavramının borçlar
hukukundaki “sözleşme” kavramından daha geniş bir kavram olduğuna dikkat çekilmiştir.
Gerçekten de Kanun’un 4. maddesi anlamında bir anlaşmanın varlığı için teşebbüsler
arasında aynı yönde bir irade uyuşmasının bulunması yeterlidir.
(34) Bu genel açıklamaların çerçevesinde; soruşturmaya taraf teşebbüslerin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmedikleri aşağıda değerlendirilmiştir.
(35) Önaraştırma ve soruşturma sürecinde elde edilen delillerin bir bütün olarak
incelenmesinden, Nevşehir ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının 2004 yılından
başlayarak 2012 yılına kadar çeşitli dönemlerde bir araya gelerek toplantılar yaptıkları, bu
toplantılarda sunmuş oldukları hizmetlerin fiyatlarına, hizmet koşullarına ve elde edilen
gelirin paylaşımına ilişkin çeşitli görüşmeler ve anlaşmalar yaptıkları anlaşılmaktadır.
(36) Soruşturma tarafı teşebbüsler arasında fiyat tespitine yönelik ilk çalışmaların 2004 yılında
gerçekleştiği, Özel Burak MTSK yetkilileri Cumhur ARSLAN ve Mehpare TÜFEKÇİ’nin
odalarında ve bilgisayarlarında gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen
31.08.2004-01.01.2005 tarihleri arasında geçerli olması öngörülen sözleşme taslağından
anlaşılmaktadır.
(37) 31.08.2004-01.01.2005 tarihleri arasında geçerli olması öngörülen söz konusu sözleşme
taslağının, MTSK’larca uygulanacak olan kurs ücretlerini ve sürücü kursu dışındaki sınav
harcı vb ücretleri belirlemek amacıyla hazırlandığı görülmekte; ayrıca anılan belgenin
devamında yer alan 30.08.2004 tarihli “Masraflarla ilgili harcamalar” başlıklı belgede
belirlenen kurs ücretinin peşin fiyatlar olduğu, vadeli fiyatlarda aylık %10’luk fiyat farkı
uygulandığı, belirtilen şartlara uymayan sürücü kursunun bankaya vermiş olduğu 50
milyarlık3 teminatlarının bozulacağı ifadelerine yer verilmiştir.
(38) Yukarıda içeriği sunulan 2004 yılına ilişkin belgelerde Özel Burak MTSK, Özel Özbaşak
MTSK, Özel Nevşehir MTSK, Özel Burak MTSK -Kozaklı Şube, Özel Öz Avanos MTSK,
Özel Ürgüp Yıldız MTSK, Güldane Sürücü Kursu, Özel Gülsan MTSK, Özel Gülşehir
MTSK’nın unvanları bulunmakla birlikte herhangi bir sürücü kursu yetkilisinin imzasının yer
almadığı görülmektedir. Ayrıca önaraştırma ve soruşturma sürecinde söz konusu
belgelerin nihai bir anlaşmaya dönüştüğünü gösteren herhangi bir tespit yapılmamıştır.
(39) Dosya kapsamında yapılan incelemelerde, 17.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında
geçerli olmak üzere imzalandığı anlaşılan “Sözleşme” başlıklı bir belge (2006 yılına ilişkin
sözleşme) bulunmuştur. Söz konusu Sözleşme'de, Nevşehir ilinde faaliyet gösteren; Özel

3 Günümüz Türk Lirası ile 50.000 TL’ye karşılık gelmektedir.
13-36/482-212
15/53
Ürgüp Yıldız MTSK, Özel Burak MTSK, Özel Nevşehir MTSK, Hüseyin Özer Birlik Sürücü
Kursu, Özel Kapadokya MTSK, Özel Özbaşak MTSK, Özel Öz Avanos MTSK, Özel
Gülsan MTSK, Özel Gülşehir MTSK, Özel Burak MTSK-(Kozaklı Şube) ve Güldane
Sürücü Kursu’nun unvanlarının ve bu kursların yetkililerinin isimlerinin bulunduğu ve ayrıca
Güldane Sürücü Kursu dışındaki sürücü kursu yetkililerinin imzalarının yer aldığı
görülmektedir. Sözleşme’nin 1. maddesinde, söz konusu Sözleşme’nin 17.01.2006-
31.12.2006 tarihleri arasında geçerli olacağı, 4. maddesinde sürücü kursu ücretlerinin
taban fiyat olarak belirleneceği, 5. maddesinde her bir sürücü kursuna ait kursiyer
listelerinin sözleşme tarafları arasında paylaşılacağı, 7. maddesinde ücretlerin azami beş
taksite bölünebileceği, 10. maddesinde kursiyerlerden alınacak sınav ücretlerinin 25 YTL
olarak tespit edileceği belirtilmiş ve ayrıca sözleşme ile farklı sürücü belgesi türleri için
17.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında uygulanacak fiyatlar tespit edilmiştir. Diğer
taraftan 2006 yılına ilişkin sözleşmenin giriş kısmında sürücü kurslarının sözleşmeye
uymaları yönünde gerekli denetimleri yapmak üzere sürücü kursu yetkililerinden oluşan
yedi kişilik bir komisyon oluşturulmuş ve komisyonun tüm sürücü kursları adına gerekli
çalışmaları yapacağı, denetleyebileceği, gerektiğinde diğer sürücü kurslarına gerekli olan
bilgileri aktaracağı ifade edilerek; komisyonun vereceği kararların bağlayıcı olduğu
vurgulanmıştır. Sözleşme’nin 14. maddesinde ise fiyat anlaşmasına uyulmamasının
komisyon tarafından derhal değerlendirileceği belirtilmiş, ayrıca 15. maddesinde fiyat
anlaşmasına uymayan tarafların komisyondan çıkartılması öngörülmüştür.
(40) Bahse konu Sözleşme’de Özel Ürgüp Yıldız MTSK, Özel Burak MTSK, Özel Nevşehir
MTSK, Hüseyin Özer Birlik Sürücü Kursu, Özel Kapadokya MTSK, Özel Özbaşak MTSK,
Özel Öz Avanos MTSK, Özel Gülsan MTSK, Özel Gülşehir MTSK, Özel Burak MTSK-
(Kozaklı Şube)’nın temsilcileri olmak üzere on teşebbüsün imzalarının bulunduğu ve
dolayısıyla bu teşebbüslerin 2006 yılına ilişkin sözleşmeye taraf olduğu anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan kararın taraflara ilişkin bilgilerin sunulduğu kısmında da belirtildiği üzere,
Hüseyin Özer Birlik Sürücü Kursu ile Özel Yeni Lale MTSK aynı ekonomik bütünlük
içerisinde bulunmaktadır. Dolayısıyla Rekabet Kurulunun 18.07.2012 tarih ve 12-38/1106-
M sayılı kararıyla Hüseyin Özer Birlik Sürücü Kursu özelinde bir soruşturma açılmamış
olmakla birlikte, Hüseyin Özer Birlik Sürücü Kursu ve Özel Yeni Lale MTSK‘dan oluşan
Birlik Ailesi’nin kontrolündeki ekonomik bütünlüğün 2006 yılına ilişkin sözleşmeye taraf
olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
(41) Öte yandan, Özel Nevşehir MTSK’da bulunan bir diğer belgeden, 2006 yılına ilişkin olarak
imzalanan sözleşmenin başlangıç tarihi olan 17.01.2006’da, sözleşme ile ilgili olarak on
(2006 yılına ilişkin sözleşmeyi imzalayan taraf sayısı) adet senedin düzenlendiği,
senetlerin sözleşmenin son geçerlilik tarihi olan 31.12.2006‘ya kadar Avukat Alp Eren
Feralan’a emaneten verildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu belgede, 2006 yılına ilişkin
sözleşme kapsamında kurulan komisyonun üyeleri olan Seçkin YUVALLI (Özel Gülsan
MTSK), Mustafa AYAZ (Özel Ürgüp Yıldız MTSK), Osman AKGÜL (Özel Gülşehir MTSK),
Murat AKBUDAK (Özel Özbaşak MTSK), Serkan Naci FERALAN (Özel Öz Avanos
MTSK), Mustafa Ayhan AKÇALI (Özel Nevşehir MTSK)’nın imzaları bulunmakta olup,
imzası bulunan altı kişiden dördünün birlikte gelerek senetleri istemesiyle istenilen sayıda
senedin kendilerine verileceği hükme bağlanmıştır.
(42) Soruşturmaya taraf teşebbüslerin 2006 yılına ilişkin sözleşmeyi bir sonraki takvim yılına
uyarlamak için bir araya gelerek, 01.01.2007-31.01.2008 tarihleri arasında geçerli olacak
yeni bir sözleşme (2007 yılına ilişkin sözleşme) imzaladıkları görülmektedir. Söz konusu
sözleşme incelendiğinde, sözleşmenin büyük oranda 2006 yılına ilişkin sözleşme ile
benzer hükümler içerdiği görülmekle birlikte, 2007 yılına ilişkin sözleşmede belirlenen
ücretlerin genel olarak 2006 yılına ilişkin sözleşmede belirlenen ücretlerden daha yüksek
olduğu, ayrıca 2007 yılına ilişkin sözleşmenin 17. maddesi ile sürücü kursları arasındaki
13-36/482-212
16/53
bağın kopmamasını temin etmek üzere kurslar arasında öğrenci geçişine sınırlama
getirildiği görülmektedir. Bahse konu sözleşmede, Özel Burak MTSK, Özel Nevşehir
MTSK, Özel Özbaşak MTSK, Özel Öz Avanos MTSK, Özel Gülsan MTSK, Özel Burak
MTSK-(Kozaklı Şube), Özel Yeni Lale MTSK, Özel Öz Atılım MTSK, Özel Can Başaran
MTSK olmak üzere dokuz teşebbüs yetkilisinin imzalarının bulunduğu ve dolayısıyla bu
teşebbüslerin sözleşmeye taraf olduğu anlaşılmaktadır.
(43) Soruşturmaya taraf teşebbüslerin, bir sonraki yıl olan 2008 yılı için de bir araya gelerek
sözleşme yapmaya çalıştıkları Özel Burak MTSK’da elde edilen 16.12.2007-15.12.2008
tarihleri arasında geçerli olacağı ifade edilen imzasız sözleşme taslağından
anlaşılmaktadır4. Anılan belgenin incelenmesinden belge içeriğinin 2007 yılına ilişkin
sözleşmenin 2008 yılı için uyarlanmasına yönelik olduğu anlaşılmaktadır.
(44) Söz konusu belgede, Özel Burak MTSK, Özel Nevşehir MTSK, Özel Özbaşak MTSK, Özel
Öz Avanos MTSK, Özel Gülsan MTSK, Özel Burak MTSK-(Kozaklı Şube), Özel Yeni Lale
MTSK, Özel Öz Atılım MTSK, Özel Öz Derinkuyu MTSK’nın unvanları bulunmakla birlikte,
teşebbüs yetkililerinin imzaları bulunmamaktadır. Ayrıca dosya kapsamında yapılan
incelemelerde teşebbüsler arasındaki anlaşmanın 2008 yılında da devam ettiğini gösteren
herhangi bir tespit yapılmamıştır. Bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, 2008 yılına
ilişkin belgenin, 2006 yılından bu yana devam etmekte olan anlaşmanın 2008 yılı için
uyarlanmasına ilişkin bir çalışma olduğu sonucuna ulaşılması mümkün olmakla birlikte,
söz konusu belgenin teşebbüsler arasındaki irade uyuşmasının 2008 yılında da devam
ettiğini göstermek için tek başına yeterli olmadığı anlaşılmaktadır.
(45) Önaraştırma ve soruşturma sürecinde teşebbüsler arasında 2008, 2009 ve 2010 yıllarında
herhangi bir iletişimin, anlaşmanın veyahut uyumlu eylemin varlığına ilişkin bir tespit
yapılmamıştır.
(46) Dosya kapsamında yapılan tespitlerden, Nevşehir ilinde faaliyet gösteren sürücü kursları
arasındaki fiyat tespitine ilişkin çalışmaların 2011 yılında sürücü kurslarının yaptıkları
toplantılar ile tekrar başladığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda 14.10.2011 tarihinde Özel Öz
Derinkuyu MTSK’nın salonunda yapılan toplantıya (2011 yılı Ekim ayı toplantısı) ilişkin
toplantı tutanağından; söz konusu toplantının, diğer hususların yanında, havuz sisteminin,
2012 yılı ücretlerinin ve bu ücretlerin tahsil şeklinin görüşülmesi gündemiyle yapıldığı
anlaşılmaktadır. Ayrıca tutanaktaki ifadelerden, teşebbüsler arasında bu tarihten önce de
toplantı yapıldığı, bir önceki toplantıda teşebbüsler arasında fiyat birlikteliğinin korunması
ve tahsilat sisteminde düzenin sağlanmasına yönelik olarak bir çalışmanın yapılması
yönünde sürücü kurslarından talep geldiği, bu çerçevede Özel Ürgüp Işık MTSK yetkilisinin
bir model hazırladığı, ayrıca toplantıda 2012 ücretlerinin ve fiyat listesinin görüşüldüğü,
2012 yılbaşı itibarıyla ücretlere kısmi artış yapılması, fiyat listesinin tek tip olarak hazırlanıp
tüm kurslara dağıtılması ve ödeme şeklinin kayıt, yazılı sınav ve direksiyon sınavı
esnasında olmak üzere üç taksit halinde düzenlenmesi ve bu listenin tüm sürücü
kurslarının kayıt kabul odasında asılı olması yönünde bir teklifin teşebbüslerin oylamasına
sunulduğu ve bu teklifin Kasım ayı toplantısında karar bağlanmak üzere oybirliğiyle kabul
edildiği anlaşılmaktadır.
(47) 14.10.2011 tarihli toplantı tutanağının incelenmesinden, söz konusu toplantıya Özel
Özbaşak MTSK, Özel Ürgüp Yıldız MTSK, Özel Gülşehir MTSK, Özel Öz Derinkuyu
MSTK, Özel Ürgüp Işık MTSK, Özel Gül Doğan MTSK, Özel Burak MTSK, Özel Öz

4 2007 yılındaki imza tablosundan farklı olarak Can Başaran MTSK’nın yerine Derinkuyu MTSK’nın ismi yer almaktadır.
13-36/482-212
17/53
Avanos MTSK, Özel Burak MTSK-Kozaklı Şube5’nin katıldığı görülmektedir. Ayrıca 2011
yılının Ekim ayında yapılan toplantıda alınan kararların 2011 yılının Kasım ayında yapılan
toplantıda oybirliğiyle kabul edildiği anlaşıldığından Kasım ayında yapılan toplantıya katılıp
da Ekim ayında yapılan toplantıda ismi geçmeyen Özel Öz Atılım MTSK ile Özel Yeni Lale
MTSK’nın 2011 yılının Ekim ayında yapılan toplantıya da katıldıkları sonucuna ulaşılmıştır.
(48) 2011 yılının Ekim ayında yapılan toplantıda alınan karar doğrultusunda 2011 yılı Kasım ayı
toplantısının 30.11.2011 tarihinde Özel Öz Atılım MTSK’nın salonunda yapıldığı, toplantıda
öncelikle Ekim ayı toplantı tutanağının oybirliğiyle kabul edildiği, toplantıda esas gündemin
hazırlanmış olan havuz modelinin görüşülmesi olduğu, söz konusu modelin Özel Ürgüp
Işık MTSK yetkilisi tarafından hazırlanarak teşebbüslerin görüşüne sunulduğu, bu model
ile birlikte fiyat birliğinin korunmasının, tahsilat sisteminin daha düzenli çalışmasının ve
kaydedilen adayların sertifika alabilmesi için daha fazla çaba sarf edilmesinin amaçlandığı
ve modelin işleyişini örneklemek üzere öncelikle üç kurs baz alınarak, ardından ise gelen
teklifler üzerine yedi kurs baz alınarak bir hesaplama yapıldığı ve teşebbüslere sunulduğu
ve söz konusu havuz modelinin oybirliğiyle kabul edildiği anlaşılmaktadır. Toplantıda
ayrıca üniversite yönetimi ile görüşme yapılarak kayıt olacak öğrencilerin öğrenci
belgelerinin, üniversite yönetimi tarafından havuz yönetimine gönderilmesi ve bu
öğrencilerin havuz yönetimi tarafından kurslara eşit olarak dağılımının sağlanması
yönünde çalışma yapılması teklif edilmiştir.
(49) 30.11.2011 tarihli toplantıya ilişkin tutanağın incelenmesinden, toplantı esnasında Özel
Ürgüp Işık MTSK, Özel Öz Atılım MTSK, Özel Burak MTSK, Özel Özbaşak MTSK, Özel
Yeni Lale MTSK yetkililerinin söz aldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca söz konusu toplantı
tutanağı ve havuz örnekleme çalışması 03.12.2011 tarihinde Ürgüp Işık MTSK müdürü İsa
DOĞAN tarafından Nevşehir’de faaliyet gösteren sürücü kursu yetkililerine e-posta ile
iletilmiştir.
(50) 2011 yılının Kasım ayında yapılan toplantıda oluşturulan havuz sisteminin işleyişine
yönelik örnekleme çalışmalarında Özel Akademi MTSK, Özel Burak MTSK, Özel Nevşehir
MTSK, Özel Kapadokya MTSK, Özel Yeni Lale MTSK, Özel Öz Atılım MTSK, Özel
Özbaşak MTSK olmak üzere yedi sürücü kursunun bilgilerinden hareket edildiği
görülmektedir. Diğer taraftan Özel Nevşehir MTSK’da ve Özel Burak MTSK’da; havuza
dâhil olan isimleri yukarıda sayılan yedi sürücü kursunun ehliyet sınıfı bazında gruplanmış
2011 yılı öğrenci sayılarını gösteren tablolar elde edilmiştir.
(51) Öte yandan Özel Burak MTSK’da yapılan yerinde incelemede, “Nevşehir İli Merkez Sürücü
Kursları Birlik Kararları” başlıklı bir belge ve sekiz maddeden oluşan ayrı bir belge
bulunmuş olup, “Nevşehir İli Merkez Sürücü Kursları Birlik Kararları” başlıklı belgede
sürücü kurslarının havuz oluşumundaki hisse oranları, ehliyet sınavlarında uygulanacak
fiyat listesi, kurs ücretlerinin kursiyerlerden tahsilat şekli, havuzun işleyişine yönelik olarak
sürücü kurslarından alınacak ücretlerin tahsilatı ve havuzda toplanan paraların sürücü
kurslarına dağılımı ile üniversite öğrencilerine uygulanacak indirim oranları hakkında usul
ve esaslara yer verilmiştir. Ayrıca yedi sürücü kursu üzerinden hazırlanan hesaplama
tablolarından 2012 yılına yönelik olarak havuz oluşturma çalışmalarının sürdüğü
görülmektedir.
(52) Dosya kapsamında yapılan incelemelerde, 14.10.2011 tarihli toplantıda ortaya çıkan görüş

5 Söz konusu toplantıda Serkan FERALAN’ın Özel Öz Derinkuyu MTSK’yı konuştuğu görülmekle birlikte, toplantı
tutanağının imzalar kısmında Özel Burak MTSK, Özel Burak MTSK-Kozaklı Şube, Özel Öz Avanos MTSK’nın
unvanlarının altında Serkan FERALAN’ın isminin yazıldığı anlaşıldığından anılan teşebbüslerin de toplantıya katıldıkları
kabul edilmiştir.
13-36/482-212
18/53
doğrultusunda, teşebbüslerce “Nevşehir Sürücü Kursları Birliği-2012 Yılı Nevşehir ve
İlçelerde Uygulanacak Kursların Fiyat Listesi” başlıklı bir belgenin hazırlandığı, söz konusu
belgede farklı belge türleri için uygulanacak ücretlerin belirlendiği, ayrıca 30.11.2011 tarihli
toplantıda kararlaştırılan havuz sistemine paralel olacak şekilde kurs ücretlerinin ödeme
şeklinin üç taksitten oluştuğu hususunun kayda geçirildiği ve fiyat tabelası şeklinde
hazırlanan söz konusu belgeye “Fiyatlar ve Ödeme Şekli Sürücü Kursları Birlik Kararıdır.
Tüm Sürücü Kursları Birlik Kararına Uymak Zorundadır.” şeklinde notların düşüldüğü,
ayrıca söz konusu belgenin 02.01.2012 tarihinde Özel Ürgüp Işık MTSK müdürü ve “birlik
toplantı başkanı” sıfatıyla tüm sürücü kursu yetkililerine gönderildiği anlaşılmaktadır. Anılan
belgeyle büyük oranda örtüşen bir diğer fiyat ilanı Özel Nevşehir MTSK’da yapılan yerinde
incelemede de elde edilmiştir. Önaraştırma sürecinde raportörlerce yapılan yerinde
incelemelerde bulunan 2012 yılı sürücü kursu ücret tarifesinin büyütülmüş halinin sürücü
kursu girişinde veya sürücü adaylarının açıkça görebileceği yerlerde asılarak ilan edildiği
tespit edilmiştir.
(53) Ayrıca Özel Kapadokya MTSK’da yapılan yerinde incelemede “Nevşehir Sürücü Kursları
Birliği 2012 Yılı Nevşehir ve İlçelerde Uygulanacak Ehliyeti Olup Pratik Direksiyon Eğitimi
Alacaklara Direksiyon Eğitimi Fiyat Listesi” başlıklı ücret çizelgesi altında “Fiyatlar ve
Ödeme Şekli Sürücü Kursları Birlik Kararıdır. Tüm Sürücü Kursları Birlik Kararına Uymak
Zorundadır.” şeklinde notların düşüldüğü görülmektedir. Bununla birlikte anılan ücret
çizelgesinde belirlenen fiyatların 2012 yılının Haziran ayında yapılan toplantıda belirlendiği
anlaşılmaktadır.
(54) Nevşehir ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının 2012 yılının Ocak ayından Haziran
ayına kadar geçen süreçte düzenli olarak aylık toplantılar yaptıkları, her bir toplantıda
öncelikle bir önceki toplantı tutanağını oylayarak kabul ettikleri anlaşılmış ve bu
toplantılardan 2012 yılı Şubat, Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran aylarına ilişkin toplantıların
toplantı tutanakları elde edilmiştir. Teşebbüslerin Şubat ayı toplantısında, oluşturulan fiyat
birlikteliğinden taviz verilmemesi yönünde temennilerde bulundukları, Mart ayı
toplantısında, teşebbüsler arasındaki birlikteliğin devamını sağlamak üzere üç kişiden
oluşan bir denetim birimi kurulması ve bu denetim biriminin hazırladığı raporların aylık
toplantılarda tüm üyelere okunması yönünde karar alındığı, Nisan ayı toplantısında,
denetim biriminin faaliyete başladığı ve sürücü kurslarından anlaşmaya riayet edilmesinin
sağlanması için teminat mektuplarının alınması düşüncesinin ortaya atıldığı, ayrıca
toplantıda söz alan bazı sürücü kursu yetkililerinin fiyatların sabitlenmesinden duydukları
memnuniyetleri ifade ettikleri anlaşılmaktadır. Ayrıca Mayıs ayı toplantısında, Özel Ürgüp
Işık MTSK yetkilisi ve Birlik başkanı İsa DOĞAN’ın şu ifadeleri kullandığı görülmektedir.
“Fiyat birliğiyle ilgili yaşadığım bir örneği paylaşmak istiyorum. Hafta içinde bir kursiyer
kayıt için geldi ve üç kişi olduklarını söyledi, fiyat istedi, ben de Birlik fiyatımızı söyledim.
İndirim talep etti, Birlik kararı dışında uygulama yapılmıyor dedim. Kursiyer; “her yere
sordum aynı fiyat dediler bir düşünelim” dedi. Bundan şu anlam çıkıyor. Demek ki herkes
liste fiyatını uyguluyor. Bu da beni memnun etti. Ehliyet ihtiyacı varsa mutlaka birimizden
alacaktır.”
(55) Haziran ayı toplantısında ise 2012 yılında Nevşehir ve ilçelerde uygulanacak direksiyon
eğitimi ücret tarifesi belirlenmiş ve bu tarifenin “birlik fiyat listesi” olarak hazırlatılarak
kurslara asılması oybirliği ile kabul edilmiştir. Yukarıda belirtildiği üzere söz konusu
anlaşmaya uyumlu olarak hazırlanan fiyat ilanı Özel Kapadokya MTSK’da yapılan yerinde
incelemede elde edilmiştir. Diğer taraftan sürücü kurslarının Haziran ayı toplantısında özel
direksiyon eğitimi ücretlerine ve diğer hususlara ilişkin aldıkları kararlar Nevşehir basınında
yer almak üzere bir haber metni halinde hazırlanarak sürücü kurslarına e-posta yoluyla
gönderilmiştir.
13-36/482-212
19/53
(56) Son olarak Özel Özbaşak MTSK yetkilisi Murat AKBUDAK tarafından 29.05.2012 tarihinde
diğer sürücü kursu yetkililerine gönderilen e-posta ve ekinde yer alan fiyat tarifesi
taslağından, teşebbüslerin 2012-2013 dönemi için ilan edilecek fiyatları belirlemek için de
çalışma yaptıkları anlaşılmaktadır.
(57) Dosya kapsamında elde edilen tüm bilgi ve belgeler ve yukarıda sunulan değerlendirmeler
çerçevesinde, Nevşehir ilinde faaliyet gösteren sürücü kursları arasında yapılmak üzere,
31.08.2004-01.01.2005 tarihleri arasında geçerli olması öngörülen bir anlaşma taslağının
hazırlandığı, ancak söz konusu anlaşmanın bu tarihte yapıldığı hususunda bir tespitte
bulunmanın mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(58) Nevşehir ilinde faaliyet gösteren sürücü kursları arasında 01.01.2006-31.12.2006 tarihleri
arasında geçerli olmak üzere imzalanan sözleşme ile 01.01.2007-31.01.2008 tarihleri
arasında geçerli olmak üzere imzalanan sözleşmenin kurs ücretlerinin tespiti,
kursiyerlerden alınan ücretlerin tahsil şeklinin belirlenmesi ve kurslar arasında öğrenci
geçişinin sınırlanmasına yönelik hükümler içermesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinde kapsamında rekabeti bozucu bir anlaşma niteliğinde olduğu sonucuna
ulaşılmıştır. Ayrıca 2007 yılına ilişkin sözleşmenin, 2006 yılına ilişkin sözleşmenin bazı
hükümlerinin günün koşullarına uyarlanması amacını taşıması ve bu yönüyle 2007 yılına
ilişkin sözleşmenin devamı niteliğinde olması nedeniyle her iki sözleşmenin teşebbüsler
arasındaki tek bir anlaşmanın parçası olarak değerlendirilebileceği anlaşılmaktadır.
(59) Diğer taraftan dosya kapsamında 16.12.2007-15.12.2008 tarihleri arasında geçerli olması
öngörülen bir sözleşme taslağı elde edilmiş olmakla birlikte, söz konusu taslak üzerinde
teşebbüslerin bir irade uyuşmasının ortaya çıktığına ilişkin herhangi bir tespitte
bulunmanın mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(60) Yukarıda belirtildiği üzere Nevşehir ilinde faaliyet gösteren sürücü kursları 2011 yılından
başlayarak 2012 yılı Haziran ayı itibarıyla da devam eden toplantılar kapsamında çeşitli
hususlarda mutabakata varmışlardır. Söz konusu mutabakatların sürücü kursu ücreti ve
özel direksiyon eğitimi ücretlerinin tespiti, kursiyerlerden alınan ücretlerin tahsil şeklinin
belirlenmesi, sürücü kursları arasında gelir paylaşımına yönelik bir havuz sisteminin
oluşturulması ve üniversite öğrencilerinin sürücü kursları arasında eşit olarak
paylaştırılması amaçlarına yönelik olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında rekabeti bozucu bir anlaşma olarak değerlendirilmiştir. Öte yandan bu süreç
içerisinde, farklı tarihlerde farklı konularda mutabakatlara varılmış olmakla birlikte, bu
mutabakatların oluştuğu farklı toplantıların aynı sürecin bir parçası olması nedeniyle, söz
konusu mutabakatların aynı anlaşmanın bir parçası olarak değerlendirilmesi gerektiği
düşünülmektedir. Diğer taraftan, 2011 yılı Ekim ayı toplantı tutanağından, sürücü kursları
arasında 2011 yılında başlayan toplantıların 2011 yılı Ekim ayı öncesinde başladığı
anlaşılmakla birlikte, 2011 yılı Kasım ayı toplantısı öncesindeki toplantıların anlaşma
konularının belirlenmesi ve mutabakatın sağlanmasına yönelik hazırlık toplantıları olduğu,
rekabeti bozucu amaç taşıyan ilk mutabakatın ise 2011 yılı Kasım ayındaki 30.11.2011
tarihli toplantıda gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede söz konusu anlaşmanın
30.11.2011 tarihinden başlayarak Nevşehir ilinde yerinde incelemelerin yapıldığı 2012
yılının Haziran ayı itibarıyla devam ettiği değerlendirilmektedir.
(61) 2011 yılının Kasım ayında başlayan anlaşmanın yapıldığı toplantıların her birine Nevşehir
ilindeki sürücü kurslarının tamamı katılmamış olmakla birlikte 2011 yılı Kasım ayından
2012 yılı Haziran ayına kadar yapılan toplantılar bir bütün olarak değerlendirildiğinde,
21.09.2011 tarihinde faaliyetlerine son veren Özel Özderinkuyu MTSK haricinde
soruşturmaya taraf tüm teşebbüslerin bu toplantılara katıldıkları ayrıca her bir toplantıdan
sonra toplantı tutanaklarını e-posta ile aldıkları anlaşılmaktadır. Dolayısıyla söz konusu
teşebbüslerin toplantılarda alınan rekabeti bozucu kararlardan haberdar oldukları açıktır.
13-36/482-212
20/53
Soruşturmaya taraf teşebbüslerden hiç birinin alınan bu kararlara açıkça karşı durmadığı,
aksine toplantı tutanaklarını onayladıkları dikkate alındığında Özel Öz Derinkuyu MTSK
dışında soruşturmaya taraf tüm teşebbüslerin 2011 yılı Kasım ayında başlayan anlaşmaya
taraf oldukları sonucuna ulaşılmıştır.
(62) 2011 yılı Kasım ayında başladığı tespit edilen söz konusu anlaşmanın tarafları ile 2006 ve
2007 yıllarında gerçekleşen anlaşmanın tarafları arasında ve ayrıca anlaşma konuları
arasında büyük oranda örtüşme bulunduğu görülmektedir. Bu nedenle 2006 ve 2007
yıllarını kapsayan anlaşma ile 2011 yılı Kasım ayı sonrasını kapsayan anlaşmanın devam
eden tek bir anlaşma olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
(63) Elde edilen bilgi ve belgeler ile bunlara dayanılarak yapılan değerlendirmeler neticesinde;
soruşturmaya taraf olan teşebbüslerin yukarıda yer verilen eylem ve uygulamalarının 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal niteliğinde olduğu ve ihlal niteliği taşıyan söz
konusu bu eylemlerin Rekabet Kurumunun düzenlemelerinde yer alan kartel tanımına
uygunluk gösterdiği kanaatine varılmıştır.
(64) Rekabet hukukunda yasaklanan rekabeti bozucu anlaşma türlerinin başında kartel
anlaşmaları gelmektedir. Karteller, fiyatı ve kârı arttırmak amacıyla rakip teşebbüsler
arasındaki uzlaşmalardır. Uygulamada, bu durum, genellikle, fiyat tespiti, arz miktarının
kısıtlanması, pazar paylaşımı, müşteri veya bölgelerin bölüşümü, ihalelerde danışıklı
hareket edilmesi veya bunların bileşimi ile gerçekleştirilmektedir. Karteller rekabeti
sınırlamakla birlikte telafi niteliğinde herhangi bir somut fayda ortaya çıkarmamaktadırlar.
Aksine fiyatların rekabetçi seviyenin üzerine çıkmasını sağladıklarından, tüketicilere ve
topluma zarar vermektedir. Fiyat artışı neticesinde tüketiciler ya hizmeti hiç satın
alamamakta ya da aynı mal veya hizmeti daha yüksek bir fiyattan satın almaktadırlar. Bu
şekilde tüketici refahında ve dolayısıyla toplumsal refahta bir azalma gerçekleşirken
sadece kartel üyelerinin refahında bir artış olmaktadır.
(65) Kartellerin ortaya çıkardığı zararlar yalnızca tüketicilerin refahındaki azalmayla da sınırlı
değildir. Karteller üyeleri üzerindeki maliyetleri azaltmak ve yenilikler yapmak yönündeki
baskıları azalttığından, başka birtakım iktisadi, sosyal, kültürel ve siyasal problemler de
doğurmaktadır. Bu çerçevede; enflasyonun artması, etkinliğin ortadan kalkması, aynı
sektörde hukuka uygun biçimde rekabet etmek isteyen ve/veya kartel konusu ara ürün
niteliğinde ise bunun alıcısı konumundaki teşebbüslerin zarara uğraması daha kaliteli
ürünün, daha az fiyatla, daha çok kişi tarafından satın alınamaması nedeniyle sosyal
problemler oluşması, girişimciliğin azalması ve halkın serbest piyasa ekonomisine olan
güveninin sarsılması, kartellerin ortaya çıkardığı diğer zararlar olarak sayılabilir.
(66) Bu çerçevede, soruşturmaya konu rekabet ihlallerine ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesi kapsamında resen muafiyet değerlendirmesi yapılması durumunda, söz konusu
davranışların “mal veya hizmetlerin üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni
gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması” gibi bir sonuç
doğurmadığı gibi soruşturmaya konu eylemler sonucu ortaya çıkan faydanın tamamen
kartel üyeleri lehine etki doğurması sebebiyle ve daha da önemlisi başta soruşturmaya
taraf teşebbüslerin müşterileri olmak üzere, toplumun bu uygulamalardan büyük oranda
zarar görmesi nedenleriyle söz konusu anlaşmaların muafiyet alamayacağı sonucuna
ulaşılmıştır.
(67) Soruşturmaya taraf teşebbüslerden Özel Öz Derinkuyu MTSK’nın 2011 yılının Ekim
ayında yapılan sürücü kursları toplantısına ev sahipliği yaptığı tespit edilmiş olmakla
birlikte, anılan toplantıda rekabeti bozma amaçlı herhangi bir anlaşmanın yapılmamış
olduğunun görülmesi ve teşebbüsün faaliyetlerine son vermesinden ötürü rekabeti bozucu
mutabakatların ortaya çıktığı diğer toplantılara katılmamış olması nedeniyle Özel Öz
Derinkuyu MTSK’nın herhangi bir anlaşmaya taraf olmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan
13-36/482-212
21/53
yukarıda belirtildiği üzere 2006 yılına ilişkin olarak yapılan sözleşmede, Hüseyin Özer Birlik
Sürücü Kursu temsilcisinin imzası bulunmakla birlikte, söz konusu sürücü kursuyla Özel
Yeni Lale MTSK’nın aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunmasından hareketle hakkında
soruşturma açılmış olan Özel Yeni Lale MTSK’nın rekabeti bozucu anlaşmaya 2006 ve
2007 yıllarını kapsayacak şekilde taraf olduğu değerlendirilmiştir. Bu çerçevede hakkında
soruşturma yürütülen teşebbüslerin anlaşmaya hangi yıllarda taraf olduğunu gösterir tablo
aşağıda sunulmuştur:

Tablo 1: Teşebbüslerin Anlaşmaya Taraf Oldukları Yıllar
Soruşturmaya Taraf
Teşebbüsler 2006 Yılı 2007-2008 Dönemi 2011-2012 Dönemi
Özel Burak MTSK X X X
Özel Nevşehir MTSK X X X
Özel Özbaşak MTSK X X X
Özel Öz Avanos MTSK X X X
Özel Gülsan MTSK X X X
Özel Burak MTSK-(Kozaklı
Şube) X X X
Özel Ürgüp Yıldız MTSK X X
Özel Kapadokya MTSK X X
Özel Gülşehir MTSK X X
Özel Yeni Lale MTSK (Hüseyin
Özer Birlik Sürücü Kursu) X X X
Özel Öz Atılım MTSK X X
Özel Ürgüp Işık MTSK X
Özel Akademi MTSK X
Özel Gül Doğan MTSK X
Özel Hacıbektaş Elif MTSK X
Özel Can Başaran MTSK X X
Özel Öz Derinkuyu MTSK
I.4.2. Teşebbüslerin Savunmalarına Yönelik Değerlendirmeler
I.4.2.1. Yapılan Anlaşmanın Piyasa Koşullarının Zorlaması Sonucunda Yapıldığı ve
Makul Gerekçelere Dayandığı Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(68) Özel Ürgüp Işık MTSK, Özel Burak MTSK, Özel Nevşehir MTSK, Özel Özatılım MTSK,
Özel Kapadokya MTSK ve Özel Özbaşak MTSK, Özel Öz Avanos MTSK, Özel Gülsan
MTSK, Özel Can Başaran MTSK, Özel Gülşehir MTSK, Özel Gül Doğan MTSK, Özel
Hacıbektaş Elif MTSK, Özel Burak MTSK-Kozaklı Şube tarafından yapılan yazılı
savunmalarda; Nevşehir il genelindeki sürücü kurslarının 5580 sayılı Özel Öğretim
Kurumları Kanunu ve ilgili yönetmelik gereği fiyat belirledikleri, motorlu taşıt sürücüleri
kurslarının, diğer sektörler gibi tek bir Bakanlık veya idareye karşı sorumlu olmadığı,
kurumlar arasındaki uygulama farklılıklarından dolayı sorunlar ortaya çıktığı, Nevşehir
ilindeki sürücü kurslarının dernek yapısı içinde olmadığı, sorumlu olduğu Bakanlık ve diğer
idarelere karşı sorumluluklarını aksatmadan yerine getirmek ve sektördeki gelişmelerin
takibi amacıyla bilgi paylaşımında bulunulduğu, bu bilgi paylaşımlarında rekabeti kısıtlayıcı
veya engelleyici bir anlayış içinde asla bulunulmadığı, ilan aşamasında ortak hareket
etmelerinin temel sebebinin ilan ve reklam ücretlerini düşürmek olduğu, sürücü kursu
ücretlerinin teşebbüslerin maliyetlerini karşılayamaz düzeye düştüğü, söz konusu rekabet
ortamında mevzuata uygun şekilde faaliyet göstermeye çalışan kursların zor durumda
kaldığı ifade edilmektedir. Savunmalarda ayrıca; söz konusu toplantıların Ar-Ge çalışması
yapmak, yenilikçi düşünce, değişim ve gelişim, yeni teknolojiye sahip olmak, verimi
artırmak, eğitimde kaliteyi arttırmak, mevzuattaki çelişkileri ortadan kaldırmak ve iyi bir
sürücü yetiştirmek amacıyla yapıldığı, yapılan anlaşmanın rekabeti bozma amaçlı olmayıp
haksız rekabeti ortadan kaldırmak ve kaliteli bir eğitim verilmesinin sağlanmasına yönelik
13-36/482-212
22/53
olduğu, özel sürücü kurslarının toplumsal açıdan ve kazaları önlemek bakımından önemli
bir işlevi olduğu ileri sürülmektedir.
(69) 4054 sayılı Kanun’un “Amaç” başlıklı birinci maddesinde yer verildiği üzere, Kanun’un
amacı, mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma,
karar ve uygulamaları ve piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye
kullanmalarını önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetlemeleri yaparak rekabetin
korunmasını sağlamaktır. Teşebbüsler arasında rekabetin hâkim olduğu bir piyasa
ekonomisinde, başta fiyatlar olmak üzere mal veya hizmetlerin her türlü alım ve satım
koşulunun teşebbüslerce bağımsız olarak belirlenmesi esastır. Teşebbüsler arasındaki
rekabetin yerini mal veya hizmetlerin arz koşullarına ilişkin bir anlaşma veya uyumlu
eylemin alması halinde ise genellikle mal veya hizmetlerin fiyatlarının rakip teşebbüslerin
mutabık kaldığı sınırlar içerisinde seyretmesi sağlanmaya çalışılmaktadır. Ayrıca sağlıklı
bir rekabet ortamının varlığı tüketicilere sunulan mal veya hizmetlerin kalitesinin
arttırılmasının ve yenilikçiliğin teşvik edilmesinin teminatı olduğu da bir gerçektir. Raporun,
teşebbüs eylemlerinin değerlendirildiği bölümünde ayrıntılı olarak belirtildiği üzere,
soruşturmaya taraf teşebbüsler tarafından yapılan anlaşmaların esas amacı teşebbüsler
arasındaki fiyat rekabetinin ortadan kaldırılmasıdır.
(70) Teşebbüslerin, yaptıkları anlaşmalara gerekçe olarak sundukları çeşitli sektörel sorunlar,
ülkemizde sürücü kursları sektörünün sahip olduğu yapısal sorunların bir yansıması
niteliğindedir. Bununla birlikte sektörde sağlıksız rekabet ortamına yol açan söz konusu
sorunların, sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin rekabeti bozucu faaliyetleriyle değil,
etkin bir düzenleme ve denetim mekanizması ile giderilmesi gerekmektedir. Bu sorunların
soruşturmaya konu olayda görüldüğü gibi sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerce
rekabetin kısıtlanmasına yol açan bir yöntemle çözülmeye çalışılması durumunda, mevcut
sorunlara ek olarak toplumsal refah kaybına yol açan ayrı bir sorun daha yaratılmış
olmaktadır. Dolayısıyla, teşebbüslerin rekabeti bozucu uygulamalarına, ileri sürdükleri
birtakım meşru amaçları ve sektörel bazı sorunları mazeret olarak sunmalarının, 4054
sayılı Kanun kapsamındaki sorumluluklarını ortadan kaldırmadığı sonucuna varılmıştır.
(71) Öte yandan teşebbüsler tarafından ileri sürülen haksız rekabet kavramı, Türk Ticaret
Kanunu’nun ilgili maddelerinde düzenlenmiş bir husus olup, bu yöndeki sorunların Milli
Eğitim Bakanlığının MTSK’lara ilişkin mevzuatı ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri
çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
I.4.2.2. Anlaşmada Belirlenen Ücretlerin Maliyetlerle Kıyaslandığında Yüksek
Olmadığı, Anlaşmaların Bağlayıcı Nitelik Taşımayıp Tavsiye Niteliğinde Olduğu,
Ayrıca Fiyat Birlikteliğine Tam Olarak Uyulmadığı Yönündeki Savunmaların
Değerlendirilmesi
(72) Özel Ürgüp Işık MTSK, Özel Ürgüp Yıldız MTSK, Özel Burak MTSK, Özel Nevşehir MTSK,
Özel Kapadokya MTSK ve Özel Özbaşak MTSK, Özel Öz Avanos MTSK, Özel Gülsan
MTSK, Özel Gülşehir MTSK, Özel Gül Doğan MTSK, Özel Hacıbektaş Elif MTSK, Özel
Can Başaran MTSK, Özel Burak MTSK-Kozaklı Şube, Özel Akademi MTSK ve Özel Gül
Doğan MTSK tarafından yapılan yazılı savunmalarda; sürücü adaylarına verilen eğitim
hizmetinin birçok kalemden oluştuğu bu nedenle maliyetlerinin yüksek olduğu, sürücü
adayından devletin aldığı harca yakın bir kurs ücreti alınmasının tüketici aleyhine rekabeti
kısıtlayıcı düzeyde bir fiyatın uygulanmadığını gösterdiği, sürücü kurslarının yapılan iş
karşılığında yaklaşık olarak aynı ücreti almalarının gayet normal olduğu bu nedenle sürücü
kursları tarafından uygulanan ücretlerin farklılaşmasının beklenemeyeceği, mevcut
fiyatlarla kursların maliyetlerini ancak karşılayabildiği, imzalanan sözleşmelerin hiçbir
zaman fiilen uygulanmadığı, toplantılara tam katılımın hiçbir zaman sağlanamadığı,
sözleşmede bulunan imzalar kontrol edildiğinde kendi kurslarının ve diğer bazı kursların
13-36/482-212
23/53
imzasının olmadığının görüleceği, senetlere ilişkin belgelerin de imzaların ve senet
sayısının tam olmamasından dolayı uygulanamadığı, kursiyerlere kesilen fatura örnekleri
incelendiğinde tespit edilen ücretlerden daha düşük ücretlerin uygulandığının ve
anlaşmanın uygulanmadığının görülebileceği, kaldı ki anlaşmaların bağlayıcı olmadığı ve
tavsiye niteliği taşıdığı, dolayısıyla sürücü kursları arasında fiyat birlikteliğinin bulunmadığı
iddia edilmektedir.
(73) Özel ders saat ücretleri ile ilgili olarak ise sürücü kursları tarafından, sürücü belgesi olan
bir sürücünün pratik eğitimi sürücü kursundan almak gibi bir zorunluluğunun bulunmadığı,
sürücü kursları dışında "özel direksiyon dersi" veren kişilerin mevcut olduğu, soruşturma
bildiriminde belirtilen özel direksiyon dersi fiyatının sadece tavsiye fiyatı niteliğinde olduğu
ve uygulama zorunluluğu bulunmadığı ifade edilirken, soruşturma bildiriminde belirtilen
denetim komisyonunun başka illerdeki fiyat rekabetine müdahale edeceği iddiasına ilişkin
olarak; bu durumun sadece kişisel temenniden ibaret olduğu; geçerliliği, uygulanabilirliği
olmadığı ve dikkate alınmadığı belirtilmektedir.
(74) Öncelikle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde düzenlenen ihlalin tespiti açısından, rakip
teşebbüsler arasında yapılan anlaşmada rekabeti bozucu amacın bulunması yeterli olup,
söz konusu amacın tespit edilmesi halinde ayrıca rekabeti bozucu etkinin ve dolayısıyla
zararın ortaya konulmasına gerek bulunmamaktadır. Nitekim Kurulumuzun pek çok
kararında da bu husus açıkça ifade edilmiştir.6 Dolayısıyla bir an için soruşturmaya konu
anlaşmaların uygulanmadığı kabul edilse bile bu durumun, ihlali ve teşebbüslerin 4054
sayılı Kanun kapsamındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(75) Diğer taraftan özel direksiyon hizmeti gibi sürücü kursları tarafından sunulan bazı
hizmetlerin sürücü kurslarından alınma zorunluluğunun bulunmaması söz konusu
hizmetlere ilişkin yapılan rekabeti bozucu anlaşmanın ihlal niteliğini etkilememektedir.
Benzer şekilde rakip teşebbüsler arasında rekabeti bozucu anlaşmanın hukuken bağlayıcı
olmaması ve belirlenen fiyatların tavsiye niteliğinde olması da anlaşmanın ihlal niteliğini
ortadan kaldırmamaktadır. Zira söz konusu anlaşmaların yapılmasıyla birlikte serbest
rekabet ortamının en önemli unsurlarından biri olan teşebbüslerin ticari kararlarına ilişkin
geleceğe yönelik belirsizlik kısmen de olsa ortadan kaldırılmaktadır.
(76) Kararın, teşebbüs eylemlerinin değerlendirildiği bir önceki bölümünde soruşturmaya taraf
teşebbüsler tarafından yapılan anlaşmaların temel amacının fiyat rekabetini ortadan
kaldırmak olduğu açıkça ortaya konulmuştur. Ayrıca 2011 yılı Kasım ayında başlayan
anlaşmanın başarılı şekilde uygulanarak fiyat birlikteliğinin sağlandığı hususu
teşebbüslerin yaptıkları toplantılarda bizzat teşebbüs yetkilileri tarafından ifade edilmiştir.
(77) Teşebbüs savunmalarında, teşebbüsler arasında fiyat birlikteliğinin bulunmadığını ispat
etmek üzere çeşitli fatura örnekleri sunulmuş olmakla birlikte, bu fatura örneklerinden
hareketle fiyat anlaşmalarının uygulanıp uygulanmadığının tespitinin güç olduğu
düşünülmektedir. Öncelikle sürücü kursu kayıtlarından, kesilen faturanın kurs ücretinin
tamamına mı, ödenen taksite mi, yoksa talep halinde sürücü kursu eğitiminden bağımsız
olarak verilen direksiyon eğitimi gibi bazı hizmetlere mi ilişkin olduğu anlaşılamamaktadır.
Ayrıca çoğu durumda kursiyer kaydının yapıldığı tarih ile faturanın kesildiği tarihin farklı
olması nedeniyle kesilen faturanın hangi döneme ait olduğunun tespit edilmesi güçtür.

6 Rekabet Kurulunun 26.11.1998 tarihli, 93/750-159 sayılı; 17.06.1999 tarihli, 99-30/276-166(a) sayılı; 27.10.1999 tarihli,
99-49/536-337 sayılı; 18.09.2000 tarihli, 00-35/392-219 sayılı; 06.09.2002 tarihli, 02-53/685-278 sayılı; 25.02.2003 tarihli,
03-12/135-63 sayılı; 02.12.2004 tarihli, 04-77/1108-277 sayılı; 02.12.2004 tarihli, 04-77/1109-278 sayılı; 18.01.2005
tarihli 05-06/52-21 sayılı; 26.12.2006 tarihli, 06-94/1191-357 sayılı; 28.03.2007 tarihli, 07-28/255-88 sayılı; 28.03.2007
tarih ve 07-28/256-89 sayılı vb. kararları.
13-36/482-212
24/53
I.4.2.3. Yapılan Anlaşmaların Hukuka Aykırı Olduğunun Bilinmediği ve Diğer
Mevzuata Uygun Olduğu, Ayrıca Kaliteli ve Sürdürülebilir Bir Sürücü Kursu Eğitimi
İçin Kurs Ücretlerinin Milli Eğitim Bakanlığı Tarafından Belirlenmesi Gerektiği
Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(78) Özel Ürgüp Işık MTSK, Özel Burak MTSK, Özel Nevşehir MTSK, Özel Kapadokya MTSK,
Özel Özbaşak MTSK, Özel Öz Avanos MTSK, Özel Gül Doğan MTSK, Özel Hacıbektaş
Elif MTSK ve Özel Burak MTSK-Kozaklı Şube tarafından yapılan yazılı savunmalarda;
sürücü kursları arasında yapılan anlaşmalar ile fiyat anlaşması yapılmasının sürücü
kurslarının uymakla yükümlü olduğu diğer mevzuata uygun olduğu, sürücü kursları
arasında fiyat anlaşması yapılmasının hukuka aykırı olduğunun bilinmediği ifade edilirken;
Özel Nevşehir MTSK tarafından yapılan yazılı savunmalarda kaliteli ve sürdürülebilir bir
sürücü kursu eğitimi için uygulama farklılığı oluşturmadan kurumlar arasındaki gerekli
koordinasyon sağlanmak suretiyle Milli Eğitim Müdürlükleri vasıtasıyla doğru uygulama
sağlanması gerektiği, böylece sorunun temelden çözülmüş olacağı belirtilmektedir.
(79) Yapılan anlaşmaların hukuka aykırı olduğunun bilinmemesinin teşebbüslerin 4054 sayılı
Kanun kapsamındaki sorumluluklarının ortadan kaldırmamaktadır. Kurs ücretlerinin Milli
Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenmesi gerektiği yönündeki görüş ve talebin ise bu
soruşturma kapsamında bulunmadığının belirtilmesi gerekmektedir.
I.4.2.4. Soruşturma Bildiriminde Yer Alan İddialarla Herhangi Bir İlgilerinin
Bulunmadığı Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(80) Özel Ürgüp Işık MTSK, Özel Ürgüp Yıldız MTSK ve Özel Can Başaran MTSK tarafından
yapılan yazılı savunmalarda; sözleşmede imzalarının olmadığı ve soruşturma bildiriminde
zikredilen havuz sistemi uygulaması ile herhangi bir ilgilerinin bulunmadığı, belgelerde de
havuz sistemi uygulamalarında kurumlarının adının zikredilmediği vurgulanırken, Özel
Yeni Lale MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, kendilerinin kurslar arası hiçbir
toplantıya katılmadığı, kurslar birliği ile hiçbir ilişkisi olmadığı, denetim sırasında hiçbir
evrak bulunmadığı, toplantı ve anlaşma imzalarının şahsına ait olmadığı; Özel Nevşehir
MTSK tarafından şirketlerinin sözleşme karşılığında senet imzalamadıkları ifade
edilmektedir.
(81) Kararın teşebbüs eylemlerinin değerlendirildiği bir önceki bölümünde de belirtildiği üzere:
- Özel Ürgüp Işık MTSK, anlaşmaya 2006 ve 2007 yıllarında taraf olmamakla birlikte
teşebbüsün 2011 yılının Kasım ayında başlayarak anlaşmaya taraf olduğu, hatta sürücü
kursu yetkilisi İsa DOĞAN’ın sürücü kursları arasında yapılan toplantılara başkanlık
yaptığı, havuz modelini oluşturduğu ve hatta fiyat birlikteliğinin uygulanmasından
duyduğu memnuniyeti ifade ettiği hususu teşebbüslerin yapmış oldukları tutanaklardan
açıkça anlaşılmaktadır.
- Özel Ürgüp Yıldız MTSK yetkilisinin 2007 yılına ilişkin sözleşmede imzası
bulunmamakla birlikte 2006 yılına ilişkin sözleşmede imzasının bulunduğu ilgili
sözleşme metninden açıkça anlaşılmaktadır. Dolayısıyla söz konusu teşebbüsün
anlaşmaya 17.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında taraf olduğu açıktır. Öte yandan
teşebbüsün 2011 yılı Kasım ayından başlayan anlaşmaların yapıldığı toplantılara
katıldığı ve söz konusu toplantılarda alınan kararları onayladığı anlaşılmaktadır.
- Özel Can Başaran MTSK yetkilisinin 2006 yılına ilişkin sözleşmede imzası
bulunmamakla birlikte 2007 yılına ilişkin sözleşmede imzasının bulunduğu ilgili
sözleşme metninden açıkça anlaşılmaktadır. Dolayısıyla söz konusu teşebbüsün
anlaşmaya 01.01.2007-31.08.2008 tarihleri arasında taraf olduğu açıktır. Öte yandan
teşebbüsün 2011 yılı Kasım ayından başlayan anlaşmaların yapıldığı toplantılara
katıldığı ve söz konusu toplantılarda alınan kararları onayladığı anlaşılmaktadır.
13-36/482-212
25/53
- Özel Yeni Lale MTSK yetkilisinin 2007 yılına ilişkin sözleşmede imzasının bulunduğu
sözleşme metninden açıkça anlaşılmaktadır. Ayrıca 2006 yılına ilişkin sözleşmede Özel
Yeni Lale MTSK’nın unvanı yer almamakla birlikte sözleşmeyi imzalayan
teşebbüslerden Hüseyin Özer Birlik Sürücü Kursu’nun Özel Yeni Lale MTSK ile aynı
ekonomik bütünlük içerisinde bulunması nedeniyle, teşebbüsün 2006 yılına ilişkin
sözleşmeye de taraf olduğu kabul edilmektedir. Öte yandan teşebbüsün 2011 yılı Kasım
ayından başlayan anlaşmaların yapıldığı toplantılara katıldığı ve söz konusu
toplantılarda alınan kararları onayladığı görülmektedir.
- Özel Nevşehir MTSK yetkilisinin gerek 2006 yılına ilişkin sözleşmede gerekse 2007
yılına ilişkin sözleşmede imzasının bulunduğu ilgili sözleşme metinlerinden açıkça
anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında teşebbüsün ilgili anlaşma kapsamında herhangi
bir senet imzalamamış olmasının anlaşmaya taraf olmadığını göstermeyeceği ve
dolayısıyla ilgili anlaşmadan doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı
değerlendirilmektedir. Öte yandan teşebbüsün 2011 yılı Kasım ayından başlayan
anlaşmaların yapıldığı toplantılara katıldığı ve söz konusu toplantılarda alınan kararları
onayladığı anlaşılmaktadır.
(82) Dolayısıyla teşebbüslerin bu yöndeki savunmalarının kabul edilir nitelikte olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
I.4.2.5. Soruşturma Dönemi İtibarıyla Teşebbüsün Faaliyet Göstermediği, Öncesinde
de Aktif Olarak Çalışmadığı Yönündeki Savunmanın Değerlendirilmesi
(83) Özel Öz Derinkuyu MTSK tarafından yapılan savunmada, kurumlarının bahse konu
soruşturmadan yaklaşık 10 ay önce kapandığı, tebligatın Özel Öz Derinkuyu MTSK’da
şahsına ait bir başka ticari işletmesinin çalışanı tarafından alındığı, teşebbüsün kurulduğu
tarihten kapandığı tarihe kadar herhangi bir ehliyet vermediği, sadece kurslar arasındaki
bilgilendirme maksatlı toplantılara katıldığı, kursun kapatıldığına dair Nevşehir Valiliği İl
Milli Eğitim Müdürlüğü yazısının ekte sunulduğu ifade edilmiştir.
(84) Kararın bir önceki bölümünde zaten Özel Öz Derinkuyu MTSK’nın savunmasında ifade
ettiği gerekçeler nedeniyle anlaşmalara taraf olmadığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede
teşebbüsün savunmasının kabul edilmesine karar verilmiştir.
(85) Özel Akademi MTSK tarafından yapılan ikinci yazılı savunmada, teşebbüsün 31.01.2013
tarihinde Nevşehir Vergi Dairesi’ne terk bildiriminde bulunarak faaliyetlerini sonlandırdığı
ifade edilmektedir. Ancak söz konusu teşebbüsün faaliyetlerini 31.01.2013 tarihinde
sonlandırmış olması, önceki yıllarda gerçekleştirmiş olduğu 4054 sayılı Kanun’a aykırı
eylemlerden kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır.
I.4.2.6. İsnat Edilen İhlalin Adi Belgelere Dayandığı Yönündeki Savunmaların
Değerlendirilmesi
(86) Özel Gülşehir MTSK, Özel Can Başaran MTSK ve Özel Kapadokya MTSK adına yapılan
yazılı savunmalarda; teşebbüslere isnat edilen ihlalin dayandığı belgelerin bazılarının
imzalarının tam olmadığı, bazılarında ise hiçbir imza bulunmadığı, söz konusu belgelerin
bilgisayar çıktısı adi belgeler olduğu, herhangi bir resmi niteliğinin bulunmadığı ifade
edilmektedir.
(87) Özel Özbaşak MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, hiçbir şekilde yasal değeri ve
bağlayıcılığı bulunmayan buna ek olarak fiili bir zorlaması da olmayan evraklara
dayanılarak suç isnadında bulunulduğu ifade edilmektedir.
(88) Özel Ürgüp Yıldız MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, soruşturma raporunda
belirtilen sözleşmenin aslı olmayan bir fotokopi olduğu ifade edilmektedir.

13-36/482-212
26/53
(89) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin gerekçesinde; “Bu Kanunun amacı rekabetin
korunması olduğuna göre, rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı veya bozucu teşebbüsler arası
anlaşma ve uygulamaların yasaklanması gerekir. Maddenin amacı bakımından anlaşma,
hukuki şekil şartlarına uymasa bile tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma
ya da uyuşma anlamında kullanılmıştır. Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi
yoktur.” denilmek suretiyle Türk rekabet hukukunda “anlaşma” kavramının borçlar
hukukundaki “sözleşme” kavramından daha geniş bir kavram olduğuna dikkat çekilmiştir.
Gerçekten de Kanun’un 4. maddesi anlamında bir anlaşmanın varlığı için teşebbüsler
arasında aynı yönde bir irade uyuşmasının varlığı yeterli olup söz konusu irade uyuşması
ile ortaya çıkan anlaşmanın taraflar açısından bağlayıcı olup olmaması veyahut
Sözleşmeler Hukuku çerçevesinde hukuki geçerliliğe sahip olup olmaması 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlalin tespiti bakımından önem arz etmemektedir.
(90) Kararda haklarında soruşturma yürütülen teşebbüslerin 2006 ve 2007 yıllarında rekabeti
bozucu davranış içerisinde olup olmadıklarına ilişkin yapılan değerlendirmede, üzerinde
teşebbüs yetkililerinin imzalarının bulunduğu sözleşmeler esas alınmıştır. Ayrıca
sözleşmelerde ismi olmakla birlikte kendi adlarına imza atmamış olan teşebbüsler söz
konusu ihlale taraf olarak kabul edilmemiş, yalnızca anlaşmada imzası olan teşebbüslere
ilişkin ihlal tespitinde bulunulmuştur. 2011 yılının Kasım ayında başlayan toplantılara ilişkin
olarak yapılan değerlendirmede ise Nevşehir’de faaliyet gösteren sürücü kurslarının
düzenli olarak yaptıkları toplantılara ilişkin tutanaklarda yer alan ifadeler ve söz konusu
tutanakların e-posta yoluyla dağıtıldığı teşebbüsler dikkate alınmıştır. Kararda delil olarak
dikkate alınan söz konusu tutanaklar tek taraflı olarak hazırlanmış belgeler olmayıp, her bir
toplantı sonrasında teşebbüs yetkilileri arasındaki e-posta ağı vasıtasıyla sürücü kursu
yetkililerine dağıtılan ve bir sonraki toplantı öncesinde kurs yetkililerinin bilgilerine sunulan
dokümanlardır.
(91) Bu çerçevede ihlale dayanak teşkil eden belgelerin söz konusu ihlalin tespitlerinin
yapılabilmesi için yeterli nitelikte belgeler olmadığı yönündeki teşebbüs savunmalarının
kabul edilebilir nitelikte olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.4.2.7. Tüm Sürücü Kurslarında İnceleme Yapılmadığı Yönündeki Savunmaların
Değerlendirilmesi
(92) Özel Gülşehir MTSK ve Özel Kapadokya MTSK adına yapılan yazılı savunmalarda,
raportörlerin yalnızca beş sürücü kursunda inceleme yaptığı, diğer 12 kursta inceleme
yapılmadan tüm kursların birlikte değerlendirildiği ve sürücü kurslarının sözlü ifadesine
başvurulmadığı ifade edilmektedir.
(93) Özel Avanos MTSK, Özel Kozaklı MTSK, Özel Ürgüp Yıldız MTSK ve Özel Can Başaran
MTSK adına yapılan yazılı savunmalarda, söz konusu sürücü kurslarında yerinde
inceleme yapılmadığı ve kimsenin ifadesine başvurulmadığı ifade edilmektedir. Ayrıca
Özel Burak MTSK adına yapılan ikinci yazılı savunmada, teşebbüste yapılan incelemede
kimsenin ifadesine başvurulmadığı ifade edilmektedir.
(94) Bir teşebbüsün 4054 sayılı Kanun kapsamında bir ihlale taraf olduğunun ortaya
konulabilmesi için ihlale dayanak teşkil eden belgelerin söz konusu teşebbüste yapılan
yerinde incelemede bulunması gerekmemektedir. Ayrıca hakkında ihlal isnadı yapılan
teşebbüslerin soruşturma kapsamında üç yazılı, bir sözlü savunma hakları bulunmakta
olup söz konusu teşebbüsler hakkında ihlal isnadında bulunulabilmesi için önaraştırma
veya soruşturma sürecinde ilgili teşebbüs yetkililerinin görüşlerinin alınmasına da gerek
bulunmamaktadır. Bu çerçevede teşebbüs savunmalarının kabul edilebilir nitelikte
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
13-36/482-212
27/53
I.4.2.8. Fatura Örneklerinin Delil Olarak Dikkate Alınmadığı, Soruşturma Raporunda
Ücret Paylaşımı ve Tek Fiyat Uygulaması Yapıldığını Gösteren Bir Bulguya
Rastlanmadığı Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(95) Özel Gülşehir MTSK ve Özel Can Başaran MTSK adına yapılan yazılı savunmalarda;
kursun fatura örneklerinin resmi belge olmasına rağmen raportörler tarafından dikkate
alınmadığı, Özel Gülşehir MTSK ve Özel Can Başaran MTSK ile diğer kursların
faturalarının karşılaştırılması sonucunda Soruşturma Raporu’nda iddia edilen fiyat
anlaşmasının sağlanmadığının apaçık görüleceği ifade edilmektedir.
(96) Özel Ürgüp Yıldız MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, teşebbüsün ilk yazılı
savunmasında teşebbüs lehine olabilecek fatura örneklerinin bildirildiği ve savunmaya ek
olarak gönderildiği, ancak söz konusu delillerin dikkate alınmadığı, sözleşmenin
uygulanmadığı ifade edilmektedir.
(97) Özel Gündoğan MTSK adına yapılan yazılı savunmada, soruşturma bildiriminde yer alan
““Gülşehir MTS kursunu ziyaret ettik, kayıtlarına baktık ve fiyatlarda indirime rastlanmadı”
ifadelerinden fiyat birlikteliğinin bazı dönemlerde uygulandığı da anlaşılmaktadır.”
ifadesinin gerçek anlamda bir fiyat birlikteliği olmadığının kanıtı olduğu ileri sürülmüştür.
(98) Özel Özatılım MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, sürücü kurslarının Nevşehir
ilinde kartel oluşturarak tekelleştiği iddialarının kabul edilmediği, muhasebe kayıtları
incelendiğinde birebir sürücü kursunun tahsil makbuzları ve faturalarının görülebileceği,
zira soruşturma raporunda ücret paylaşımı yapıldığını gösteren bir bulgunun yer almadığı
ifade edilmektedir.
(99) Özel Ürgüp Işık MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, teşebbüste iddia konusu
sözleşmenin, alt sınırı sabitlenmiş fiyat listesinin, taahhütnamenin, tek fiyat uygulandığına
ilişkin ücret tablosunun ve faturanın tespit edilmediği, teşebbüs tarafından tavan ücretlerin
ilan edildiği, tüketicilerin ekonomik durumu gözetilerek esnek davranıldığı ve ilan edilenin
altında ücret alındığı, rekabeti kısıtlayıcı, kaliteyi düşürücü, tüketici refahını azaltıcı ücret
uygulamalarının olmadığı ifade edilmektedir.
(100) Yukarıda belirtildiği üzere 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde düzenlenen ihlalin tespiti
açısından, rakip teşebbüsler arasında yapılan anlaşmada rekabeti bozucu amacın
bulunması yeterli olup, söz konusu amacın tespit edilmesi halinde ayrıca rekabeti bozucu
etkinin ve dolayısıyla zararın ortaya konulmasına, teşebbüslerin fiyatlarının
karşılaştırılmasına gerek bulunmamaktadır. Soruşturma Raporu’nda, soruşturmaya taraf
teşebbüsler tarafından imzalanan anlaşmanın amacının teşebbüsler arasındaki rekabeti
kısıtlamak olduğu açıkça ortaya konulmuştur. Teşebbüslerin ikinci yazılı savunmalarında
ileri sürülen faturaların ise anlaşmanın uygulanmadığını göstermek amacını taşıdığı
anlaşılmaktadır. Bununla birlikte bir an için soruşturmaya konu anlaşmaların
uygulanmadığı kabul edilse dahi bu durumun, ihlali ve teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun
kapsamındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.4.2.9. Teşebbüs Adına Herhangi Bir Toplantıya Katılım Sağlanmadığı ve
Sözleşmede Bulunan İmza Sahibinin Teşebbüsü Temsile Yetkili Olmadığı Yönündeki
Savunmaların Değerlendirilmesi
(101) Özel Yeni Lale MTSK adına yapılan yazılı savunmada, Özel Yeni Lale MTSK yetkililerinin
kurs adına hiçbir toplantıya katılmadığı, sözleşmede yer alan ve H. Özer BİRLİK adına
atılan imzanın H. Özer BİRLİK’e ait olmadığı, söz konusu imzanın sahte olduğu, şirketin
temsili için M. Ayhan AKÇALI ve H. Özer BİRLİK’in imzalarının gerekli olduğu, tek bir
kişinin imzasının şirketi temsil için yeterli olmadığı, M. Ayhan AKÇALI’nın toplantılara daha
önce çalıştığı Özel Nevşehir MTSK adına katıldığı, belirtilenin aksine H. Özer BİRLİK’in
14.12.2007 tarihinde Özel Yeni Lale MTSK müdürlüğüne atanmadığı, M. Ayhan
13-36/482-212
28/53
AKÇALI’nın tutanağı Özel Nevşehir MTSK adına imzaladığı, Necla BİRLİK’in Özel Yeni
Lale MTSK’yı 2012 yılı Nisan ayında devraldığı, kendisinin hiçbir toplantıya katılmadığı ve
herhangi bir belgeyi imzalamadığı, toplantılara Özel Yeni Lale MTSK ve Özel Nevşehir
MTSK adına katılan M. Ayhan AKÇALI’nın hiç bir imza yetkisinin bulunmadığı, mevcut
durumda Özel Yeni Lale MTSK ile hiçbir ilişkisinin kalmadığı, Özel Yeni Lale MTSK’da
yapılan yerinde incelemede anlaşma veya toplantılara ilişkin herhangi bir belge
bulunmadığı ifade edilmektedir.
(102) Özel Akademi MTSK yetkilisi Vildan ÜRGENÇ tarafından yapılan yazılı savunmada, 2011
yılının Kasım ayında yapıldığı iddia edilen sözleşmeye imza atmadığı, Özel Akademi
MTSK’nın yalnızca kendisi tarafından temsil edildiği, soruşturma raporunda adı geçen
Hakan BİRLİK’in o dönemde teşebbüs çalışanı olduğu, ancak teşebbüsü temsile ve
teşebbüs adına imza atmaya yetkili olmadığı ifade edilmektedir.
(103) Kararda Hüseyin Özer Birlik Sürücü Kursu ile Özel Yeni Lale MTSK’nın Birlik Ailesi’nin
kontrolündeki iki ayrı ticari işletme niteliğinde olduğu, dolayısıyla her iki sürücü kursunun
aynı ekonomik bütünlük içerisinde değerlendirilebileceği açık bir şekilde ortaya
konulmuştur. Teşebbüsün savunmasında ayrıca Soruşturma Raporu’nda yer alan Hüseyin
Özer BİRLİK’in 14.12.2007 tarihinden itibaren Yeni Lale MTSK’nın müdürü olarak atandığı
yönündeki tespite itiraz edilmekle birlikte, 18.01.2008 tarihli Ticaret Sicil Gazetesi’nde
yayımlanan 14.12.2007 tarihli ortaklar kurulu kararı ile Hüseyin Özer BİRLİK’in beş yıl süre
ile şirketin müdürlüğüne atandığı görülmektedir.
(104) Bir teşebbüsün 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan bir anlaşmaya taraf
olduğunun ileri sürülebilmesi için söz konusu anlaşmanın mutlak anlamda ilgili teşebbüsün
imzaya yetkili kişileri tarafından imzalanmış olması aranmamaktadır. Rekabet hukuku
açısından önemli olan husus, ilgili teşebbüsün anılan anlaşmaya yönelik iradesinin
herhangi bir yolla ortaya konulması ve bu iradenin rakipler tarafından da anlaşılmasıdır.
(105) Gerçekten de başta kartel anlaşmaları olmak üzere rekabeti bozucu anlaşmaların açıkça
hukuka aykırı anlaşmalar olduğu ve bu tür anlaşmalara taraf olan teşebbüslerin söz
konusu anlaşmanın rekabet otoritesi tarafından tespit edilmesi halinde karşı karşıya
kalacakları yaptırımı dikkate alarak gerek anlaşmanın oluşturulması aşamasında gerekse
uygulanması aşamasında ilgili anlaşmanın teşebbüsleriyle ilişkilendirilmesinin önüne
geçebilmek için her türlü tedbir ve önlemi alabilecekleri açıktır. Teşebbüslerin alabileceği
bu tür tedbirler arasında anlaşmaların ve ilgili senetlerin teşebbüsler adına ve fakat söz
konusu teşebbüsleri hukuken temsile yetkili olmayan veya teşebbüsler ile hukuki bir bağı
bulunmayan kişiler tarafından imza altına alınmasının da bulunabileceği kabul edilmelidir.
Bu tür bir durum karşısında rekabeti bozucu bir anlaşmanın ispatı için mutlak anlamda
teşebbüsü temsile yetkili kişilerin imzalarının aranmasının rakip teşebbüsler arasında
yapılan rekabeti bozucu anlaşmaların rekabet hukuku kapsamında tespitini ve
teşebbüslerin bu anlaşmalardan caydırılmasına yönelik yaptırım uygulanması imkânını
fiilen ortadan kaldıracağı açıktır.
(106) Bu çerçevede kararda, Özel Yeni Lale MTSK’nın 2006 ve 2007 yıllarında anlaşmaya taraf
olduğu tespitinde bulunulurken, Hüseyin Özer Birlik Sürücü Kursu ile Yeni Lale MTSK’nın
aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunduğu tespiti ile 2006 yılına ilişkin sözleşmenin
Hüseyin Özer BİRLİK tarafından imzalandığı, 2007 yılına ilişkin sözleşmenin ise o
dönemde Yeni Lale MTSK’nın ortaklarından olan Mustafa AKÇALI tarafından imzalandığı
tespitlerine dayanılmıştır. Ayrıca savunmada iddia edildiğinin aksine Mustafa AKÇALI’nın
ilgili anlaşmayı Özel Nevşehir MTSK adına değil ve fakat Yeni Lale MTSK adına
imzaladığı açıkça anlaşılmaktadır.
(107) Kararda, Özel Akademi MTSK’ya yönelik olarak ise 2011 yılının Kasım ayı ve sonrasına
ilişkin toplantı tutanaklarında Özel Akademi MTSK yetkilisinin isminin geçmesi ve söz
13-36/482-212
29/53
konusu tutanakların düzenli olarak Özel Akademi MTSK yetkilisi Hakan BİRLİK’in bilgi ve
görüşüne sunulması Hakan BİRLİK tarafından ise ilgili tutanaklarda geçen rekabeti bozucu
anlaşma hususlarına ilişkin ayrık görüşünü iletmemiş olduğu dikkate alınarak Özel
Akademi MTSK’nın 2011 yılının Kasım ayında başlayan anlaşmaya taraf olduğu
anlaşılmıştır. Bu noktada yukarıda açıklamalar çerçevesinde Hakan BİRLİK’in Özel
Akademi MTSK‘da yalnızca çalışan statüsünde olup herhangi bir temsil yetkisinin
olmamasının ilgili teşebbüsün anlaşmaya 2011 yılı Kasım ayı ve sonrasında taraf olduğu
tespiti bakımından öneminin bulunmadığı görülmektedir.
(108) Özel Yeni Lale MTSK’nın savunmasında ileri sürülen bir diğer husus ise Hüseyin Özer
BİRLİK’e ait imzanın sahte olduğuna ilişkindir. Söz konusu imza inkârı 2006 yılında yapılan
sözleşmeye ilişkin olup anılan sözleşmede Hüseyin Özer Birlik Sürücü Kursu yetkilisi ile
birlikte toplam on bir sürücü kursunun unvanı ve yetkilisinin ismi yer almakta; söz konusu
sürücü kurslarından Özel Güldane MTSK (Abdülkadir GÜLDANE) dışındaki on adet
sürücü kursunun yetkililerinin imzası bulunmaktadır. Ayrıca sözleşmenin içeriği
incelendiğinde de anılan belgenin sürücü kursları arasındaki karteli detaylı bir şekilde
düzenleyen bir belge olduğu dikkati çekmektedir. Bu bağlamda ilgili anlaşma kapsamında,
rekabeti bozucu çeşitli hususlara ilişkin varılan mutabakatın ötesinde teşebbüslerin
anlaşmaya uyup uymadığını denetlemeye yönelik olarak bir komisyonun da oluşturulduğu
görülmekte ve söz konusu komisyon üyeleri tarafından tutulan 17.01.2006 tarihli tutanakta
2006 yılına ilişkin sözleşmeye imza atan on teşebbüsten alınan senetlerin Av. Alperen
FERALAN’a teslim edildiği kayıt altına alınmaktadır.
(109) 2006 yılına ilişkin sözleşmenin, kartelin oluşumuna ve işleyişine yönelik olarak oldukça
ayrıntılı hükümler içerdiği, bahse konu sözleşmenin ilgili pazarda faaliyet gösteren on
teşebbüs tarafından imzalanmış olduğu, ilgili pazarda faaliyet göstermekle birlikte
anlaşmanın yapıldığı toplantıya katılmadığı veyahut anlaşmaya ilişkin iradesinin
bulunmadığı anlaşılan Özel Güldane MTSK’nın ise, anlaşmada unvanı bulunmakla birlikte
imzasının bulunmadığı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, 2006 yılına ilişkin
sözleşmenin Nevşehir ilinde faaliyet gösteren on teşebbüs arasında yapılan rekabeti
bozucu bir anlaşmanın varlığına ilişkin birincil delil niteliğinde olduğu görülmektedir.
Dolayısıyla bu düzeyde bir delilin varlığı karşısında anlaşmada imzası bulunan herhangi
bir teşebbüs yetkilisinin imzasının sahte olduğu yönündeki iddiasının kabul edilebilmesi
için söz konusu iddianın bizzat iddia sahibi teşebbüs tarafından ispat edilmesi gerektiği
değerlendirilmektedir.
(110) Bütün bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde teşebbüsün, ilgili imzanın Hüseyin Özer
BİRLİK’e ait olmadığı ve dolayısıyla teşebbüsün anlaşmaya 2006 ve 2007 yıllarında taraf
olarak kabul edilmemesi gerektiği yönündeki savunmasının kabul edilir nitelikte olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
I.4.2.10. Anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’a Aykırı Olduğunun Bilinmediği, Fiyatları
Rakiplerle Paylaşmanın Suç Teşkil Ettiğini Düşünmedikleri ve "Ceza Kanunu’nu
Bilmemek Mazeret Sayılmaz” Şeklindeki İfadenin Ceza Kanunu ile Sınırlı Tutulması
Gerektiği Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(111) Özel Kapadokya MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, bu tip anlaşma ve
görüşmelerin yapılmasının yasaklandığının teşebbüs tarafından bilinmediği ve bu durumun
bir genel hüküm olan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 4. maddesinde belirtildiği üzere
“Ceza Kanunu’nu bilmemek mazeret sayılmaz” şeklindeki ifadesiyle kanunu bilememe
durumunun Ceza Kanunu ile sınırlı tutulması gerektiği ifade edilmektedir.
(112) Özel Özatılım MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, sürücü kurslarının görüşlerini
birbirleriyle paylaştıkları ve bu durumun suç teşkil ettiğini düşünmedikleri ifade
edilmektedir.
13-36/482-212
30/53
(113) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükmü, rekabeti bozucu anlaşmaları yasaklayan
emredici bir hüküm olup, söz konusu hükmü bilmemenin ilgili teşebbüslerin kanun
karşısındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır.
I.4.2.11. Rekabet Kurumu ile Sürücü Kurslarının Bağlı Bulunduğu Diğer Kurumların
Uygulamalarının Birbiriyle Çeliştiği Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(114) Özel Nevşehir MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, Milli Eğitim Bakanlığı
tarafından belirlenen esaslara göre ücret ilanlarının tespit edildiği, Maliye Bakanlığının
denetimlerinde söz konusu ücretlerin esas alındığı, kurumlar arasındaki uygulama
farklılıklarından dolayı sorunlar ortaya çıktığı, detaylı bir şekilde hazırlanan Özel Öğretim
Kurumları Yönetmeliği’nde “rekabet” ile ilgili kapsamlı bir madde bulunmadığı ifade
edilmektedir. Özel Ürgüp Işık MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada ise, ilan edilen
ücretlerin Milli Eğitim Bakanlığının kanun ve yönetmeliklerine uygun olduğu ifade
edilmektedir.
(115) Kararda ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, soruşturmaya taraf teşebbüslerin 2006 ve 2007
yıllarında imzalanan sözleşmeler ile 2011 yılı Kasım ayında başlayan toplantılarda kurs
ücretlerini, ücretlerin tahsiline ilişkin esasları tespit ettikleri, havuz sistemi oluşturdukları,
müşteri ve gelir paylaşımında bulundukları tespit edilmiş ve böylece 4054 sayılı Kanun’un
ihlal edildiği ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda rekabet hukukuna ilişkin kurallar 4054
sayılı Kanun’da düzenlenmekte olup, sürücü kurslarının uymakla yükümlü oldukları diğer
düzenlemelerin 4054 sayılı Kanun’a uyulmamasının haklı gerekçesi olarak
değerlendirilemez. Kaldı ki, savunma konusu mevzuat maddeleri incelendiğinde
teşebbüslerin bir araya gelerek fiyatları belirlemesine yahut gelir/müşteri paylaşımına
ilişkin hükümler içermediği görülmektedir. Ayrıca Maliye Bakanlığı uygulamalarının da
mevcut dosya kapsamında yapılan ihlal tespiti ile bir ilişkisi bulunmamaktadır.
I.4.2.12. Sözleşme Tarihinde Teşebbüsün Faaliyette Bulunmadığı Yönündeki
Savunmanın Değerlendirilmesi
(116) Özel Özatılım MTSK tarafından yapıla yazılı savunmada, kararda Nevşehir ilinde faaliyet
gösteren sürücü kurslarının yaptıkları sözleşmenin tarihi olarak 2006 yılının belirtildiği,
oysa teşebbüsün 12.12.2006 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığından açılış izni alarak
13.01.2007 tarihinde eğitim vermeye başladığı ve bahse konu sözleşmeden haberdar
olmadığı ifade edilmektedir.
(117) Özel Ürgüp Işık MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, teşebbüsün 2010 yılında
eğitim faaliyetine başladığı, daha önceki yıllara ilişkin iddialarla ilgisinin bulunmadığı ifade
edilmektedir.
(118) Kararda, Nevşehir ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının 2006 ve 2007 yıllarında
rekabeti ihlal edici hükümler içeren sözleşme imzaladıklarına ilişkin ve 2011 yılının Kasım
ayı sonrasında ise toplantılar yaptıklarına ilişkin tespitlere yer verilmiştir. Dolayısıyla Özel
Özatılım MTSK’nın 13.01.2007 tarihinde faaliyet göstermeye başlamış olması teşebbüsün
rekabeti bozucu anlaşmaya 2007 ve 2011 yıllarında taraf olmasına engel teşkil
etmemektedir.
(119) Nitekim kararda Özel Özatılım MTSK’nın 2006 ve 2007 yıllarına ilişkin sözleşmelerden
sadece 2007 yılına ilişkin sözleşmeye taraf olduğu ve 2011 yılı Ekim ayı sonrasında
yapılan toplantılara katıldığı tespitlerine yer verilmektedir. Teşebbüsün yazılı
savunmasındaki ifadeleri ışığında 13.01.2007 tarihinde kurulduğunun kabul edilmesi
mümkün olmakla birlikte, bu durum kararda yer alan Özel Özatılım MTSK’nın söz konusu
anlaşmaya bir yıldan uzun bir süre taraf olduğu tespitini değiştirmemektedir.
(120) Diğer taraftan kararda, Özel Ürgüp Işık MTSK’nın 2006 ve 2007 yıllarında yapılan
sözleşmelere taraf olduğuna ilişkin herhangi bir değerlendirmede bulunulmadığının ve
13-36/482-212
31/53
teşebbüsün rekabeti bozucu anlaşmaya sadece 2011 yılının Kasım ayından başlayarak
taraf olduğu yönünde bir tespitte bulunulduğunun belirtilmesi gerekmektedir.
I.4.2.13. Soruşturma Raporunda Yapılan, Fatura Örneklerinden Hareketle Fiyat
Birlikteliğinin Uygulanıp Uygulanmadığının Anlaşılmasının Güç Olduğu Tespitinin
Gerçeği Yansıtmadığı Yönündeki Savunmanın Değerlendirilmesi
(121) Özel Ürgüp Yıldız MTSK tarafından yapılan ikinci yazılı savunmada, ehliyet verilen
kursiyerlerin kimliğinin Milli Eğitim Bakanlığı ve resmi kayıtlar nezdinde sabit olduğu,
ehliyet alan kişiye kaç saatlik eğitim verildiğinin yasal mevzuat gereği rahatlıkla
hesaplanabileceği, teşebbüsün yıl sonu kapanış yevmiye kayıtları ile yıl sonu kapanış
envanter kayıtlarında bir kişinin yıl içinde kaç kez ödeme yaptığı ve toplam ödemesinin
miktarını tespit etmenin mümkün olduğu, böylece teşebbüs tarafından Milli Eğitim
Müdürlüğüne bildirilen üst/tavan fiyat dışında da rekabet oluşturacak farklı fiyatların
uygulandığının anlaşılabileceği ifade edilmektedir.
(122) Soruşturma Raporu’nun 94. paragrafında, “Teşebbüs savunmalarında teşebbüsler
arasında fiyat birlikteliğinin bulunmadığını ispat etmek üzere çeşitli fatura örnekleri
sunulmuş olmakla birlikte bu fatura örneklerinden hareketle fiyat anlaşmalarının uygulanıp
uygulanmadığının tespitinin güç olduğu düşünülmektedir. Öncelikle sürücü kursu
kayıtlarından, kesilen faturanın kurs ücretinin tamamına mı, ödenen taksite mi, yoksa talep
halinde sürücü kursu eğitiminden bağımsız olarak verilen direksiyon eğitimi gibi bazı
hizmetlere mi ilişkin olduğu anlaşılamamaktadır. Ayrıca çoğu durumda kursiyer kaydının
yapıldığı tarih ile faturanın kesildiği tarihin farklı olması nedeniyle kesilen faturanın hangi
döneme ait olduğunun tespit edilmesi güçtür.” ifadelerine yer verilmiştir. Ayrıca daha önce
de belirtildiği üzere 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde düzenlenen ihlalin tespiti
açısından, rakip teşebbüsler arasında yapılan anlaşmada rekabeti bozucu amacın
bulunması yeterli olup, söz konusu amacın tespit edilmesi halinde ayrıca rekabeti bozucu
etkinin ve dolayısıyla zararın ortaya konulmasına, teşebbüslerin fiyatlarının
karşılaştırılmasına gerek bulunmamaktadır.
(123) Yukarıda sunulan değerlendirmeler çerçevesinde, teşebbüslerin savunmalarının kabul
edilir nitelikte olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.4.2.14. Sürücü Kurslarının Tabi Olduğu Mevzuat Gereği Vermeleri Gerekli Asgari
Ders Sayısının ve Saatinin Aynı Olduğu, Bu Nedenle Maliyetlerin Değişiklik
Göstermediği ve Sürücü Kurslarının Aynı/Yakın Fiyatları Uygulamasının Makul
Olduğu Yönündeki Savunmaların Değerlendirilmesi
(124) Özel Özatılım MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, sürücü kurslarının her yıl ücret
ilanı yapmak ve Milli Eğitim Bakanlığının resmi sitesindeki sürücü kurslarına ilişkin modül
sistemine girmek zorunda olduğu, bu doğrultuda sürücü kurslarının tabi oldukları mevzuat
gereğince vermeleri gerekli asgari ders sayısının, saatinin aynı olduğundan bir ders
saatinin maliyetinin belirli olduğu ve dolayısıyla sürücü kurslarının aynı/benzer fiyatları
uygulamalarının normal olduğu ifade edilmektedir.
(125) Özel Ürgüp Işık MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, işyeri kiralarının, akaryakıt
fiyatlarının ve personel ücretlerinin birbirine yakın olduğu, bu nedenle ilan edilen sürücü
kursu ücretlerinin de benzerlik gösterdiği, kaldı ki Özel Ürgüp Işık MTSK tarafından alınan
ücretin devletin aldığı harç miktarına yakın olduğu, dolayısıyla tüketici aleyhine rekabeti
kısıtlayıcı düzeyde bir ücret tespiti yapılmadığı ifade edilmektedir.
(126) Kararda, Nevşehir’de faaliyet gösteren sürücü kurslarının birlikte hareket ederek fiyat
belirlemeleri nedeniyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri sonucuna ulaşılmış olup,
teşebbüslerin fiyatlarının birbirine yakın/aynı olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettikleri tespiti yapılmamıştır. Ayrıca sürücü kursları tarafından
13-36/482-212
32/53
kursiyerlerden alınan ücretlerin yüksek olmadığı iddiası fiyat belirleme eyleminin 4054
sayılı Kanun kapsamında ihlal niteliğini ortadan kaldırmamaktadır.
I.4.2.15. Nevşehir’in İlçelerinin Komşu İllere Oldukça Yakın Olduğu ve Olası Bir Fiyat
Birlikteliğinin Müşteri Potansiyelinin Komşu İllere Kaymasına Neden Olacağı, Bu
Nedenle de Kartel Oluşturulması İddiasının Gerçeği Yansıtmadığı Yönündeki
Savunmanın Değerlendirilmesi
(127) Özel Özatılım MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, Nevşehir’in ilçelerinin komşu
illere oldukça yakın olduğu ve olası bir fiyat birlikteliğinin müşteri potansiyelinin yakın illere
kaymasına neden olacağı, Nevşehir ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının kendi
illerinin yanı sıra çevre illerle de rekabet ettiği, bu nedenle de fiyat birlikteliği ve kartel
oluşturulması iddiasının gerçeği yansıtmadığı ifade edilmektedir.
(128) Soruşturma Raporu’nun “Ceza Miktarının Takdirine İlişkin Değerlendirme” bölümünde,
“… tespit edilen kartelin Nevşehir ilindeki tüm teşebbüsleri kapsadığı ve tüketicilerin başka
il ve ilçelerdeki kurslara gitme dışında kartele üye olmayan bir sürücü kursunda eğitim
alma imkânlarının ortadan kalktığı hususunun dikkate alınabileceği düşünülmektedir.”
değerlendirmesine yer verilmiştir. Soruşturma Raporu’nda yer alan bu ifadeden de açıkça
anlaşılacağı üzere, yapılan anlaşmanın tüketicileri komşu ile ve ilçelere gitmekten
alıkoyduğu yönünde bir tespit yapılmamış, aksine kartelin Nevşehir il merkezindeki tüm
sürücü kurslarını kapsadığına dikkat çekilerek tüketicilerin komşu bölgelerdeki kurslar
dışında bir alternatifinin kalmadığı vurgulanmıştır.
(129) Nevşehir’de ikamet eden tüketicilerin bir başka il veya ilçeye sürücü kursu hizmeti almak
için gitmesinin, bu tüketicilere gerek zaman gerekse maddi açıdan ilave bir maliyet
getireceği kabul edilecektir. Bu durum teşebbüsün iddia ettiği gibi ihlal tespitini ortadan
kaldıran bir durum olmayıp, bizatihi kartelin tüketicilere verdiği zararın bir göstergesidir.
I.4.2.16. Teşebbüsün Anlaşmada İmzasının Bulunmadığı Yönündeki Savunmanın
Değerlendirilmesi
(130) Özel Kapadokya MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, Soruşturma Raporu’nda
belirtilen sözleşmede imzasının olmadığı ve bazı toplantılara katılmadığı ifade
edilmektedir.
(131) Özel Kapadokya MTSK adına Turan AKGÜL’ün 2006 yılına ilişkin sözleşmede imzasının
bulunduğunun tespit edilmesi karşısında söz konusu savunmanın kabul edilir nitelikte
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.4.2.17. Sözleşmede Bulunan İmzanın Teşebbüse Ait Olmadığı, Sözleşmeye
Teşebbüsün Katılmadığı Yönündeki Savunmanın Değerlendirilmesi
(132) Özel Ürgüp Yıldız MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, teşebbüsün Soruşturma
Raporu’nda belirtilen türden ıslak imzalı bir belgede imzasının bulunmadığı, iddia edilen
imzanın teşebbüse ait olmadığı, teşebbüsün bahse konu belgenin imzalanmasına ya da
belgede yer alan işlemlerin yerine getirilmesine ilişkin bir iradesi veya yönetim kurulu kararı
bulunmadığı ifade edilmektedir.
(133) Soruşturma Raporu’nda Özel Ürgüp Yıldız MTSK’nın 2007 yılına ilişkin sözleşmede imzası
bulunmamakla birlikte, 2006 yılına ilişkin sözleşmede imzasının bulunduğu, ayrıca 2006
yılına ilişkin sözleşmeye istinaden toplanan senetlerin Av. Alperen FERALAN’a teslim
edildiğine ilişkin tutulan tutanakta da Özel Ürgüp Yıldız MTSK temsilcisi Mustafa AYAZ’ın
imzasının bulunduğu tespit edilmiş ve bu çerçevede söz konusu teşebbüsün 2006 ve 2007
yıllarında devam eden anlaşmaya 17.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında taraf olduğu
değerlendirilmiştir. Ayrıca Özel Ürgüp Yıldız MTSK’nın 2011 yılı Kasım ayından başlayan
anlaşmaların yapıldığı toplantılara katıldığı ve söz konusu toplantılarda alınan kararları
13-36/482-212
33/53
onayladığı tespit edilerek, teşebbüsün 2011 yılının Kasım ayından başlayan anlaşmaya da
taraf olduğu değerlendirilmiştir.
(134) Teşebbüsün ikinci yazılı savunmasındaki imza inkârı, 2006 yılında yapılan sözleşmeye
ilişkin olup, söz konusu sözleşmede Özel Ürgüp Yıldız MTSK yetkilisi ile birlikte toplam on
bir sürücü kursunun unvanı ve yetkilisinin ismi yer almakta; söz konusu sürücü
kurslarından Özel Güldane MTSK (Abdülkadir GÜLDANE) dışındaki on adet sürücü
kursunun yetkililerinin imzası bulunmaktadır. Ayrıca sözleşmenin içeriği incelendiğinde de,
anılan belgenin sürücü kursları arasındaki rekabeti bozucu uzlaşmayı detaylı düzenleyen
bir sözleşme olduğu dikkati çekmektedir. Öyle ki belgede yapılan teşebbüslerin anlaşmaya
uyup uymadığını denetlemeye yönelik olarak bir komisyonun dahi oluşturulduğu ve söz
konusu komisyon üyelerinden birisinin de Özel Ürgüp Yıldız MTSK yetkilisi Mustafa AYAZ
olduğu belirtilmiş, nitekim Mustafa AYAZ ilgili komisyonun üyesi sıfatıyla 2006 yılına ilişkin
sözleşmeye istinaden toplanan senetlerin Av. Alperen FERALAN’a teslim edildiğine ilişkin
olarak 17.01.2006 tarihinde tutulan tutanağa da imza atmıştır. Teşebbüsün yazılı
savunmasında ileri sürüdüğü imza inkârının bütün bu hususlar dikkate alınarak
değerlendirilmesi gerekmektedir. Bir an için yazılı savunmadaki inkar iddiasının kabul
edilmesi halinde ilgili sözleşmede, Mustafa AYAZ’a ait olarak görünen imzanın ve parafın
Mustafa AYAZ’ın bilgisi olmaksızın diğer teşebbüs yetkililerince atıldığının kabul edilmesi
gerekecektir. Rakip teşebbüsler arasında yapılan bir anlaşmaya hiç haberi dahi olmadan
dâhil edilen bir teşebbüsün, ilgili sözleşmenin uygulanmasının denetlenmesine yönelik
olarak oluşturulan komisyona da üye olarak seçilmesi ve üstelik söz konusu komisyonun
faaliyeti kapsamında bir tutanağa da imza atması hayatın normal akışı içerisinde izah
edilebilir bir durum değildir.
(135) Öte yandan 2006 yılına ilişkin sözleşmenin kartelin oluşumuna ve işleyişine yönelik olarak
oldukça ayrıntılı hükümler içerdiği, bahse konu sözleşmenin ilgili pazarda faaliyet gösteren
on teşebbüs tarafından imzalanmış olduğu, ilgili pazarda faaliyet göstermekle birlikte
anlaşmanın yapıldığı toplantıya katılmadığı veyahut anlaşmaya ilişkin iradesinin
bulunmadığı anlaşılan Özel Güldane MTSK’nın ise, anlaşmada unvanı bulunmakla birlikte
imzasının bulunmadığı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde 2006 yılına ilişkin
sözleşmenin, Nevşehir ilinde faaliyet gösteren on teşebbüs arasında yapılan rekabeti
bozucu bir anlaşmanın varlığına ilişkin birincil delil niteliğinde olduğu düşünülmektedir.
Dolayısıyla bu düzeyde bir delilin varlığı karşısında anlaşmada imzası bulunan herhangi
bir teşebbüs yetkilisinin imzasının sahte olduğu yönündeki iddiasının kabul edilebilmesi
için söz konusu iddianın bizzat iddia sahibi teşebbüs tarafından ispat edilmesi gerektiği
değerlendirilmektedir.
(136) Bütün bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde teşebbüsün, ilgili imzaların kendisine ait
olmadığı ve dolayısıyla kendisinin 2006 ve 2007 yıllarına ilişkin anlaşmaya taraf olarak
kabul edilmemesi gerektiği yönündeki savunmasının kabul edilir nitelikte olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
I.4.2.18. Teşebbüsün Havuz Sistemine Dâhil Olmadığı Yönündeki Savunmanın
Değerlendirilmesi
(137) Özel Ürgüp Yıldız MTSK, Özel Ürgüp Işık MTSK ve Özel Nevşehir MTSK tarafından
yapılan yazılı savunmalarda, teşebbüslerin havuz sisteminin içerisinde bulunmadığı, anılan
sisteme para aktarmadığı veya sistemden para almadığı ifade edilmektedir.
(138) Kararda, Özel Ürgüp Yıldız MTSK, Özel Ürgüp Işık MTSK ve Özel Nevşehir MTSK’nın da
dâhil olduğu Nevşehir ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının arasında 2011 yılından
başlayarak 2012 yılı Haziran ayı itibarıyla da devam eden toplantılar kapsamında gelir
paylaşımına yönelik bir havuz sisteminin oluşturulmasının da dâhil olduğu çeşitli
hususlarda mutabakata vardıkları ve söz konusu mutabakatın 4054 sayılı Kanun’un 4.
13-36/482-212
34/53
maddesi kapsamında rekabeti bozucu bir anlaşma olarak değerlendirilebileceği tespit
edilmiştir. Bahse konu sürücü kurslarının sisteme para aktarmamasının ve/veya sistemden
para almamasının, teşebbüsler arasında yapılan rekabeti bozucu anlaşmanın ihlal niteliğini
değiştirmeyeceği, bu nedenle savunmaların kabul edilir nitelikte olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
I.4.2.19. Teşebbüsün Uyumlu Eylemde Bulunmadığı ve 4054 Sayılı Kanun’un 4/3
Maddesi Uyarınca Sorumlu Tutulmaması Gerektiği Yönündeki Savunmanın
Değerlendirilmesi
(139) Özel Ürgüp Yıldız MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, tüketicilere tek fiyatın
uygulamasının yapıldığına ilişkin bir tespitin bulunmadığı, bu bakımdan piyasanın
rekabetin engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalarla benzerlik göstermediği, bu
bakımdan teşebbüsün uyumlu eylemde bulunmadığı ve 4054 sayılı Kanun’un 4/3
maddesinin teşebbüs hakkında uygulanması gerektiği ifade edilmektedir.
(140) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlalin, teşebbüsler arasındaki bir
anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararı şeklinde ortaya çıkması mümkündür.
Mevcut soruşturma kapsamında teşebbüsler arasında rekabeti bozucu bir anlaşmanın
varlığı açıkça ortaya konulması sebebiyle ihlalin tespiti açısından uyumlu eylemin bulunup
bulunmadığına yönelik bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.
I.4.2.20. Teşebbüsün İsminin 2007 Yılına İlişkin Hiçbir Evrakta Yer Almadığı ve
Soruşturma Raporunda Yapılan, 2006 Yılında İmzalanan Sözleşmede Adı
Geçmesinden Dolayı 2007 Yılında da Teşebbüsün Diğer Taraflarla Birlikte Hareket
Ettiği Çıkarımının İsabetli Olmadığı Yönündeki Savunmanın Değerlendirilmesi
(141) Özel Ürgüp Yıldız MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, teşebbüsün 2006 yılına
ilişkin belgede isminin geçmesinden dolayı 2007 yılında da diğer taraflarla birlikte hareket
ettiğine ilişkin çıkarımın gerçeği yansıtmadığı ifade edilmektedir.
(142) Kararda, teşebbüsler arasında yapılan anlaşmaların değerlendirildiği kısımda 2006 ve
2007 yıllarını kapsayan anlaşma ile 30.11.2011 tarihinden başlayarak Nevşehir ilinde
yerinde incelemelerin yapıldığı 2012 yılının Haziran ayı itibarıyla devam eden anlaşmanın
tek bir anlaşma olduğu tespitine yer verilmiştir. Adı geçen teşebbüsün ise, 2006 ve 2011
yılı Kasım ayında başlayan dönemde ihlale iştirak ettiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla
teşebbüse yönelik olarak 2007 yılı bakımından herhangi bir isnatta bulunulmamıştır.
I.4.2.21. İddia Konusu Eylemler Bakımından Öngörülen Beş Yıllık Zamanaşımı
Süresinin Dolduğu Yönündeki Savunmanın Değerlendirilmesi
(143) Teşebbüsün yazılı savunmasında ileri sürülen temel husus, Özel Ürgüp Yıldız MTSK’nın
2006 ve 2007 yıllarına ilişkin anlaşma kapsamında sadece 2006 yılında yapılan
sözleşmeye taraf olması nedeniyle, teşebbüs açısından 4054 sayılı Kanun’da öngörülen
beş yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu iddiasıdır. Ancak yukarıda işbu kararın
değerlendirme bölümünde de ifade edildiği üzere, 2006 ve 2007 yıllarını kapsayan
anlaşma ile 30.11.2011 tarihinden başlayarak Nevşehir ilinde yerinde incelemelerin
yapıldığı 2012 yılının Haziran ayı itibarıyla devam eden anlaşmanın tek bir anlaşma olduğu
sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlalin en son gerçekleştiği tarih dikkate alındığında,
teşebbüsün zamanaşımının dolduğuna ilişkin savunmasının kabul edilebilir nitelikte
olmadığı kanaatine varılmıştır.
I.4.2.22. Başvuru Sahibinin Teşebbüsle Bilgi Alışverişinde Bulunmadığı Yönündeki
Savunmanın Değerlendirilmesi
(144) Özel Ürgüp Işık MTSK tarafından yapılan yazılı savunmada, başvuru sahibinin teşebbüse
herhangi bir müracaatının, bilgi alışverişinin veya kaydının bulunmadığı ifade edilmektedir.
13-36/482-212
35/53
(145) Başvuru sahibinin teşebbüs ile bilgi alışverişinde bulunup bulunmamasının veya
teşebbüse yaptığı herhangi bir müracaatının olup olmamasının dosya kapsamında yapılan
değerlendirme ve tespitler bakımından bir etkisinin bulunmadığı, bu nedenle teşebbüsün
savunmasının itibar edilebilir nitelikte olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.4.3. Ceza Miktarının Takdirine İlişkin Değerlendirme
(146) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci
maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile
teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda
oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl
sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde
onuna kadar idarî para cezası verilir.” hükmüne yer verilmiştir.
(147) Bu bağlamda işbu Kararın önceki bölümlerinde yer verilen bilgi, bulgu ve değerlendirmeler
çerçevesinde; Nevşehir’de faaliyet gösteren sürücü kurslarının aralarında rekabeti bozucu
anlaşmalar yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği anlaşıldığından,
söz konusu teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi ve 15.02.2009 tarih ve 27142
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri esas alınarak
cezalandırması uygun görülmüştür.
(148) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinde temel para cezasının hesaplanması bakımından
karteller ve diğer ihlaller şeklinde bir ayrım yapıldığı görülmektedir. Buna göre Nevşehir’de
faaliyet gösteren; Özel Ürgüp Işık MTSK, Özel Ürgüp Yıldız MTSK, Özel Burak MTSK,
Özel Nevşehir MTSK, Özel Akademi MTSK, Özel Özatılım MTSK, Özel Yeni Lale MTSK,
Özel Kapadokya MTSK, Özel Özbaşak MTSK, Özel Öz Avanos MTSK, Özel Gülsan
MTSK, Özel Can Başaran MTSK, Özel Gülşehir MTSK, Özel Gül Doğan MTSK, Özel
Hacıbektaş Elif MTSK ve Özel Burak MTSK-Kozaklı Şube’nin taraf olduğu rekabeti bozucu
anlaşma kartel olarak nitelendirilmiş ve temel para cezası belirlenirken Yönetmeliğin 5.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesinde, ilgili teşebbüslere 2012 yılı gayri safi
gelirinin yüzde ikisi oranında temel para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
(149) Temel para cezası belirlenirken, Yönetmeliğin 5. maddesinin ikinci fıkrası bağlamında,
tespit edilen kartelin Nevşehir ilindeki tüm teşebbüsleri kapsadığı ve tüketicilerin başka il
ve ilçelerdeki kurslara gitme dışında kartele üye olmayan bir sürücü kursunda eğitim alma
imkânlarının ortadan kalktığı, buna karşılık ihlale iştirak eden teşebbüslerin küçük ölçekli
işletmeler arasında yer aldığı göz önünde bulundurulmuştur.
(150) Yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrasında, bir yıldan uzun beş yıldan kısa süren
ihlallerde temel para cezasının yarısı oranında; beş yıldan uzun süren ihlallerde ise bir katı
oranında arttırılacağı hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede, Özel Ürgüp Işık MTSK, Özel
Akademi MTSK , Özel Gül Doğan MTSK ve Özel Hacıbektaş Elif MTSK’nın ihlale bir
yıldan kısa bir süre boyunca taraf olmaları nedeniyle bu teşebbüsler bakımından temel
para cezası belirlenirken Yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında herhangi
bir artırıma gidilmesine gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Diğer taraftan Özel Ürgüp
Yıldız MTSK, Özel Burak MTSK, Özel Nevşehir MTSK, Özel Özatılım MTSK, Özel Yeni
Lale MTSK, Özel Kapadokya MTSK, Özel Özbaşak MTSK, Özel Öz Avanos MTSK, Özel
Gülsan MTSK, Özel Can Başaran MTSK, Özel Gülşehir MTSK ve Özel Burak MTSK-
Kozaklı Şube ise, söz konusu ihlale bir yıldan uzun, beş yıldan kısa bir süre için taraf
olmaları nedeniyle bu teşebbüsler bakımından belirlenecek temel para cezasının yarısı
oranında arttırılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
(151) Öte yandan, rekabeti bozucu anlaşmaya taraf olan teşebbüsler bakımından idari para
cezası belirlenirken Ceza Yönetmeliği’nin 6. ve 7. maddeleri kapsamında temel para
cezasının artırılmasını veya hafifletilmesini gerektiren herhangi bir unsurun mevcut dosya
bakımından bulunmadığı tespit edilmiştir.
13-36/482-212
36/53
J. SONUÇ
(152) Rekabet Kurulunun 18.07.2012 tarihli ve 12-38/1106-M sayılı kararı uyarınca yürütülen
soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor'a ve Ek Görüş'e, toplanan delillere, yazılı
savunmalara ve incelenen dosya kapsamına göre;
1.
1. Özel Ürgüp Işık Eğitim Öğretim İşletmeleri Ltd. Şti. (Özel Ürgüp Işık MTSK)
2. Toy-Yıldız Eğitim Öğretim Turizm ve Tic. İşl. Ltd.Şti. (Özel Ürgüp Yıldız MTSK)
3. Cumhur ARSLAN (Özel Burak MTSK)
4. Mehmet VAROL (Özel Nevşehir MTSK)
5. Vildan ÜRGENÇ (Özel Akademi MTSK)
6. Kurşunlu Eğitim Ticaret İnşaat Tur. ve San. Ltd. Şti. (Özel Özatılım MTSK)
7. Nevşehir Lale Özel Eğitim Kurumları Otom.Tur. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.
(Özel Yeni Lale MTSK)
8. İsmail AKGÜL (Özel Kapadokya MTSK)
9. Raibe AKBUDAK (Özel Özbaşak MTSK)
10. Cumhur ARSLAN (Özel Öz Avanos MTSK)
11. Seçkin YUVALLI (Özel Gülsan MTSK)
12. Ahmet Serhat CAN (Özel Can Başaran MTSK)
13. Fatma AKGÜL (Özel Gülşehir MTSK)
14. Güldoğan Eğitim, Sağlık Rehabilitasyon Medikal İnş. Tur. Tem. İlaç. Tic. Ltd. Şti.
(Özel Gül Doğan MTSK)
15. Keziban BOZKURT (Özel Hacıbektaş Elif MTSK)
16. Cumhur ARSLAN (Özel Burak MTSK Kozaklı Şube)’ın
kurs ücretleri ile ücrete ilişkin diğer koşulları belirlemek ve gelir paylaşımına yönelik havuz
oluşturmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine OYBİRLİĞİ ile,
2. Söz konusu anlaşmalara, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen koşulların
karşılanmaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınamayacağına OYBİRLİĞİ ile,
3. Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ile “Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması
Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in;
a) 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a)
bendi uyarınca, 2012 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık
gayri safi gelirlerinin takdiren %3 (yüzde üç) oranında olmak üzere;
1. Cumhur ARSLAN (Özel Burak MTSK)’a 3.238,90 TL
2. Mehmet VAROL (Özel Nevşehir MTSK)’a 5.996,85 TL
3. Kurşunlu Eğitim Ticaret İnşaat Tur. ve San. Ltd. Şti. (Özel Özatılım MTSK)’ye
2.488,74 TL
4. Nevşehir Lale Özel Eğitim Kurumları Otom. Tur. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.
(Özel Yeni Lale MTSK)’ye 2.294,45 TL
5. Raibe AKBUDAK (Özel Özbaşak MTSK)’a 4.328,26 TL
13-36/482-212
37/53
6. Cumhur ARSLAN (Özel Öz Avanos MTSK)’a 3.118,06 TL
7. Seçkin YUVALLI (Özel Gülsan MTSK)’ya 3.391,52 TL
8. Ahmet Serhat CAN (Özel Can Başaran MTSK)’a 5.679,63 TL
9. Cumhur ARSLAN (Özel Burak MTSK Kozaklı Şubesi)’a 1.198,61 TL
10. Toy-Yıldız Eğitim Öğretim Turizm ve Tic. İşl. Ltd. Şti. (Özel Ürgüp Yıldız
MTSK)’ye 3.828,75 TL
11. İsmail AKGÜL (Özel Kapadokya MTSK)’e 5.378,73TL
12. Fatma AKGÜL (Özel Gülşehir MTSK)’e 3.200,53 TL
b) 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası hükümleri uyarınca, 2012
mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin
takdiren % 2 (yüzde iki) oranında olmak üzere;
1. Özel Ürgüp Işık Eğitim Öğretim İşletmeleri Ltd. Şti. (Özel Ürgüp Işık MTSK)’ye
2.277,51 TL
2. Vildan ÜRGENÇ (Özel Akademi MTSK)’e 861,57 TL
3. Güldoğan Eğitim, Sağlık Rehabilitasyon Medikal İnş. Tur. Tem. İlaç. Tic. Ltd.
Şti. (Özel Gül Doğan MTSK)’ye 875,51 TL
4. Keziban BOZKURT (Özel Hacıbektaş Elif MTSK)’a 882,23 TL
idari para cezası verilmesine OYÇOKLUĞU ile,
4. Cumhur ARSLAN (Özel Öz Derinkuyu MTSK)’ın yukarıda belirtilen nitelikteki anlaşmaya
taraf olmadığına, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmediğine
OYBİRLİĞİ ile,
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.













13-36/482-212
38/53
Rekabet Kurulu’nun 13.06.2013 Tarih ve 13-36/482-212 Sayılı
Kararına
KARŞI OY GEREKÇESİ

Kurulumuz mezkur Kararıyla, 4054 Sayılı Kanun’un 16. maddesinin 3.fıkrası ile
“Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in, 5. maddesinin birinci
fikrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) bendi hükümleri uyarınca, 2012
mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren %
3 ile % 2 oranlarında olmak üzere; kararda ünvanları yazılı Nevşehir ilinde faaliyette
bulunan sürücü kurslarına idari para cezası verilmesine karar vermiş bulunmaktadır. Anılan
bu idari para cezası belirlenirken, 4054 sayılı yasanın 16.maddesi ile birlikte, yukarıda
belirtilen Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun
Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin yönetmeliğin ilgili
hükümlerinin uygulanarak temel para cezaları baz alınarak ceza verilmiş olup, anılan
yönetmeliğin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanuna aykırı olduğu inancıyla,
aşağıda belirteceğim nedenlerle kararın ceza oran ve miktarlarını belirleyen 3.maddesine
katılmıyorum.
Karşı oyumuz, “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim
Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in
5.maddesi ile getirilen kabahat tipleri ve bu kabahat tiplerine verilecek idari para cezalarına
alt ve üst sınır konulması suretiyle kanuna aykırı yönetmelik hükümlerinin uygulanması
kabahatin niteliğine göre cezanın daha düşük belirlenmesi gerektiği noktalarından
doğmaktadır.

Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim
Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
yönetmelik 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanuna aykırıdır.

Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun
Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in; “Temel Para
Cezası’’ başlığı altındaki 5.maddesinde;
13-36/482-212
39/53
(1)Temel para cezası hesaplanırken, Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde yasaklanmış
davranışlarda bulunan teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin, nihai
karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa
nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan
yıllık gayri safi gelirlerinin;
a) Karteller için, yüzde ikisi ile yüzde dördü,
b) Diğer ihlaller için, binde beşi ile yüzde üçü,
arasında bir oran esas alınır.
(2) Birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde, ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın
ağırlığı gibi hususlar dikkate alınır.
(3) Birinci fıkraya göre belirlenen para cezası miktarı;
a) Bir yıldan uzun, beş yıldan kısa süren ihlallerde yarısı oranında,
b) Beş yıldan uzun süren ihlallerde bir katı oranında,
arttırılır.’’ denilmiş, yine 6.maddesinde Ağırlaştırıcı Unsurlar ve 7.maddesinde de Hafifletici
Unsurlar ayrı ayrı sayılmıştır.

Aşağıda geniş olarak açıklanacağı üzere Yasa Koyucu 16.maddeye göre
verilecek cezalarda; alt sınır koymayıp, sadece üst sınırı belirleyerek cezaların yüzde ona
kadar verileceğini hükme bağlamasına ve Rekabet Kurulu’na aşağıda geniş olarak
açıklayacağımız gibi, yetki aşımı nedeniyle yönetmelikle düzenlenmesi mümkün olmayan
bir konuda, yönetmelikle düzenleme yapılarak belli suçlar için, belirli cezalar getirilmiş,
yine yönetmelikte, Kanunda olmayan bir kural konularak alt sınır ve yasada
öngörülmeyen bir üst sınır belirlenmiş ve karteller için yüzde iki ile dört arası, diğer ihlaller
içinse binde beş ile yüzde üçü oranında şeklinde ceza verilmesi öngörülmüştür.

Anayasamızın 13.maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine
dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı
olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna,
demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı
olamaz.” hükmü bulunmakta, Anayasamızın madde 38.maddesinde ise; “Kimse, işlendiği
zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz;
kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır
13-36/482-212
40/53
bir ceza verilemez.” ……hükmü yer almıştır. Bu hükümler kişilere maddi yaptırımlarında
kapsamına girdiği, kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin kısıtlanmasının ancak yasa ile söz
konusu olabileceğini, yine yasa hükmü ile belirlenen bir cezadan daha ağır bir cezanın
verilemeyeceğini temel kural olarak belirlemiştir. Aşağıda ayrıntılı olarak açıklayacağımız
gibi, yukarıda içeriği belirtilen anılan yönetmelik hükmü ile bu hükme aykırı maddi ceza
hükümleri getirilerek, anayasal kurallar göz ardı edilmiştir.
Hiyerarşik normlar sistemine dayalı olan hukuk düzenimizde, alt düzeydeki
normların dayanaklarını ve yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur.
Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta, daha
sonra gelen kanunlar dayanağını ve yürürlüğünü Anayasa’dan, tüzükler dayanağını ve
yürürlüğünü kanundan, yönetmelikler ise dayanağını ve yürürlüğünü kanun ve tüzükten
almaktadır. Bir normun kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını teşkil eden
bir norma aykırı ve bunu değiştirici veya ihmal edici nitelikte bir hükmü hukuk alemine
getirmesi olanaklı bulunmamaktadır.
Hukuk devletinde yönetimin işlem ve eylemlerine uygulanacak hukuki kurallarının
şeffaf ve anlaşılabilir bir şekilde belirlenmesi kadar söz konusu normların normlar
hiyerarşisine uygunluğu da, bu kuralların sağlığı için büyük bir önem taşımaktadır. Normlar
hiyerarşisine aykırı düzenlenen bir norm, denetim aşamasını da etkilemekte ve denetime
esas kararlarda çoğu zaman normlar hiyerarşisinden sapmalar hukuka aykırılık nedeni
olarak kabul edilmektedir. Bu konuda onlarca Danıştay kararı bulunmaktadır.(7)
Bu nedenlerle, hukuk sistemimizde öngörülen hukuk hiyerarşisi kavramının sağlıklı
işleyebilmesi için; gerek düzenleme yapıcıların, uygulayıcıların ve gerekse, yargısal
denetimi yapan mercilerin anayasal ve yasal sınırlar içerisinde hareket etmeleri gerekli ve
hatta zorunludur. Çünkü bu gereklilik ve zorunluluk Anayasa’mızın 2.maddesinde
öngörülen devletin temel niteliklerinden en önemlisi olan “hukuk devleti ilkesinin’’ olmazsa
olmazlarındandır.
Yasama yetkisi asli bir yetkidir. Yasama yetkisinin kullanımı şeklinde ortaya çıkan
yasa yapımı yasa koyucunun istediği alanda düzenleme yapmasına cevaz vermektedir. Bir
konu Anayasa da düzenlenmese bile yasa koyucu bu konuda yasa çıkarabilir. Bu nedenle

7 Danıştay İ.D.D.K 16.06.2005 gün ve E.2003/275 K.2005/2170 Sayılı Kararı
Danıştay 8.Daireesi 07.03.2007 gün ve E.2005/6261, K.2007/1246 Sayılı Kararı
Danıştay 10.Dairesi 16.03.2009 gün ve E.2006/5588, K.2009/1879 Sayılı Kararı

13-36/482-212
41/53
Anayasa’ya dayanma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak, yasa yapılırken uyacağı
mutlak kural, yapılan yasanın Anayasa’ya aykırı olmamasıdır. Buna karşılık idare, daha
önce yasama organı tarafından yasa ile düzenlenmemiş bir alanda doğrudan doğruya bir
düzenleme yapamaz. Bu nedenle idarenin bu düzenleme yetkisi yasadan kaynaklanan,
yasayı izleyen (secundum legem) bir yetkidir. Başka bir deyişle idarenin tüm düzenleyici
işlemleri yasaya dayanmak, yasayla düzenlenmiş bir alan içerinde olmak zorunda olan,
onun altında ve ona bağımlı bir yetkidir. Bu yetki idareye bir anlamda tam inisiyatif
vermeyen ve yasayla düzenlenmiş alanla sınırlı bir yetkidir.
Öte yandan, idarenin düzenleyici işlemler yönünden uyacağı bir diğer kural yasalara
aykırı düzenleme yapamayacağıdır. İdarenin düzenleyici işlemlerinin dayandığı yasaya
uygun olması ve bu yasanın çizdiği sınırların dışına çıkmaması zorunludur. İdarenin
düzenleyici işlemlerinin yasaya aykırı (contra legem) olması olanaklı değildir. İdarenin
düzenleyici işlemlerinin yasaya uygun olması, ve yasanın çizdiği sınırlar içerisinde kalması
(intra legem) düzenleyici işlemelerin asli şartlarının en önemlilerinden birisidir.(8)

Anayasa’mızın “Yönetmelikler” başlığı altındaki 124. maddesinde; Başbakanlık,
bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve
tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla,
yönetmelikler çıkarabileceği ve hangi yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanacağının
kanunda belirtileceği Anayasa Koyucu tarafından vaz edilmiştir.
Yönetmelikler, Kamu Kuruluşlarının kendi görev alanlarına giren konularda yasa
ve tüzük uygulanmasına yönelik yönetsel anlamdaki hukuk kurallarıdır. Yukarıda hükmü
alınan Anayasanın 124.maddesine göre Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu kuruluşları
görev alanları ile ilgili yasa ve tüzüklerin uygulanmasını belirleyen yönetmelik çıkarabilir.
Anayasa’mızın 11.maddesinin 2.fıkrasına göre Kanunlar Anayasa’ya aykırı olmayacaktır,
bu kuraldan hareketle hukukun genel ilkelerine göre; yönetmelikler normlar hiyerarşisi
kurallarının bir tekrarı niteliğinde olan anılan 124.madde hükmüne göre de yasa ve
tüzüklere aykırı olamayacağı gibi üst hukuk kurallarına da aykırı olamaz.
Yönetmelikler yasanın açıkça yetki vermediği bir konuda yeni bir düzenleme
yapamayacağı gibi, Yasa ile öngörülen kuralı sınırlayamaz , genişletemez , ihmal
edemez ve yeni bir hüküm koyamaz.

8 Kemal Gözler , ‘’Yönetmelikler’’ /yönetmelik.htm erişim tarihi
14.07.2013

13-36/482-212
42/53

4054 Sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16.maddesinin
3.fıkrasında; “Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda
bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin
nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün
olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından
saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir.”
hükmü getirilmiş, 5.fıkrasında da; ‘’Kurul, üçüncü fıkraya göre idarî para cezasına karar
verirken, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin
ikinci fıkrası bağlamında, ihlalin tekerrürü, süresi, teşebbüs veya teşebbüs
birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen
taahhütlere uyup uymaması, incelemeye yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya
gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususları dikkate alır.’’ denilmiş, son
fıkrasında da; “Bu maddeye göre verilecek idarî para cezalarının tespitinde dikkate
alınan hususlar, işbirliği halinde para cezasından bağışıklık veya indirim şartları,
işbirliğine ilişkin usul ve esaslar Kurulca çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.’’ hükmü
ihdas edilmiştir.

Yukarıda hükmü açıklanan 16.maddenin 5.fıkrasının yollamada bulunduğu,
Kabahatler Kanununun 17.maddesinin 2.fıkrasında ise; “ İdarî para cezası, kanunda alt
ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de belirlenebilir. Bu durumda, idarî para cezasının
miktarı belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik
durumu birlikte göz önünde bulundurulur.” hükmü bulunmaktadır.

Bu hükümleri yorumlamaya çalışırsak; Yasa Koyucu, maddenin 3.fıkrası ile
verilecek cezalarda alt sınır (asgari had) koymayıp, sadece üst sınırı (azami haddi)
belirleyerek, cezaların nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun
hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve
Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar
verilebileceğini hükme bağlamış, son fıkrasında ise sadece “cezanın tespitinde dikkate
alınan hususlar” kavramını getirerek, Rekabet Kurulu’na sadece cezanın tespitinde
dikkate alınacak hususların belirlenmesine ilişkin yönetmelik çıkarma konusunda sınırlı
yetki vermiştir. Cezanın tespitinde dikkate alınacak hususlar derken yasa koyucu neyi
13-36/482-212
43/53
kastetmektedir? Burada kastedilen hangi fiillere, ne miktarda ceza vereceğini tespit et
demek anlamında değil, 16.madde ile verilen ceza sınırları içerisinde ( % 10 ‘a kadar)
ceza takdir ederken hangi unsurlara göre veya hangi şartların varlığı halinde cezayı
ağırlaştıracaksın veya hafifleteceksin, bir başka deyişle yasada öngörülen sınırlar içerinde
ceza tayin ederken, takdir yetkini kullanma adına hangi unsurları dikkate alarak ceza tesis
edeceksin anlamındadır.
Bir başka deyişle, yasa koyucu Yasa Koyucu Rekabet Kuruluna Yönetmelik
yaparken kabahat tipleri ve bu kabahat tiplerine verilecek ceza miktarlarını ceza
miktarlarını tespit etmesi doğrultusunda bir yetki vermemiş, Kurul takdir yetkisini kullanarak
ceza konusunda karar verirken, % 10 ‘a kadar sınırı içerisinde , ceza miktarını belirlemede
etken olacak unsurların belirlenmesi konusunda yetki vermiştir.
16.Maddede geçen “tespit’’ kavramı ile kastedilen kabahat tipleri ile bu kabahatlerin
saptanması değil verilecek sonuç ceza miktarının saptanmasını işaret eden bir tespit
yetkisidir. Çünkü, Yasa koyucu Rekabet Kurulu’na, Yönetmelik yaparken hangi fiillere ne
oranda ceza verileceğini tespit etme yolunda bir yetki verseydi o zaman yasaya; “Bu
maddeye göre verilecek idarî para cezalarının tespiti ve maddeye göre verilecek
idarî para cezalarının tespitinde dikkate alınan hususlar” kavramını ayrı ayrı yazarak
birlikte getirirdi.

Yasa koyucu bu görüşümüzü teyit eder mahiyette olmak üzere, anılan 16.maddenin
5.fıkrasında, verilecek cezanın üst sınıra kadar olmak koşuluyla Kurulca tespit edilirken, bir
başka deyişle Rekabet Kurulu takdir yetkisini kullanırken ihlalin tekerrürü, süresi,
teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin gerçekleşmesindeki
belirleyici etkisi, verilen taahhütlere uyup uymaması, incelemeye yardımcı olup
olmaması, gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususları
dikkate alacağını işaret ederek Yönetmelik koyucuya, “idarî para cezalarının tespitinde
dikkate alınan hususlar”ın nelerden ibaret olabileceğini söylemiş ve adeta bir anlamda
Rekabet Kuruluna yol göstermiştir. Hatta bir adım daha giderek “GİBİ HUSUSLAR”
kavramını getirerek bu hususların tahdidi değil tadadı olduğunu, bu unsurların
çoğaltılabileceğini belirtmiştir. Yasa koyucu bu yolla, son fıkrada belirtilen idarî para
cezalarının tespitinde dikkate alınan hususlar kavramının kapsamının ne olduğunu
5.fıkra ile önceden açıklamış ve bu kavramı son fıkrada yine tekrar ederek, bu ilkelere
13-36/482-212
44/53
göre yönetmelik çıkarılabileceğini söyleyerek, Rekabet Kurulunun çıkaracağı yönetmeliğin
sınırlarını çizmiştir.

Amaçsal yorum (gai yorum) ilkelerinden hareketle yasa koyucunun gerçek
amacını anlamaya çalışırsak, bizce yasa koyucu, yollamada bulunduğu, yukarıda hükmü
açıklanan Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmünün ceza
verilirken öncelikle dikkate alınacağını belirterek, bu hükümde yer alan kanunlarca alt ve
üst sınırı belirlenen idari para cezalarında kullanılacak takdir yetkisinin etkenlerini
(unsurlarını) hatırlatarak ve adeta yönetmelik koyucuya da, bu şekilde yasalarda
cezaların alt ve üst sınırı belirlenebilir, sen yönetmelikle alt ve üst sınır koyamazsın,
sadece bu sınırlar içerisinde karar verirken bazı unsurları dikkate alınabileceği hususlarını
düzenleyebilirsin anlamında yol göstermiştir.

Olayımızda 4054 sayılı yasanın 16.maddesi ile konulan kural, anılan
yönetmelikle bir anlamda değiştirilmekte ve Kurulun hareket alanı daraltılmaktadır. Yasa ile
getirilmeyen ve Yönetmelik Koyucuya ceza miktarlarını ve ceza sınırlarını saptama
konusunda verilmiş bir yetki olmamasına rağmen, belirli suçlara verilecek cezaların
saptanması, para cezasına yeni bir alt sınır ve yeni bir üst sınır konulması 4054 sayılı
yasanın 16.maddesine aykırıdır. Öte yandan, Yönetmeliğin 5/1-a bendinde; karteller için
yüzde ikisi ile yüzde dördü, (b) bendinde; karteller dışında kalan diğer ihlaller için, binde
beşi ile yüzde üçü oranında bir ceza öngörülmesi, Yasanın 16/son maddesinde Kurulca
çıkarılması için verilen yönetmelik yetkisi kapsamını ve sınırlarını aşmaktadır. Onu contra
legem hale getirmektedir. Zira yönetmelik ile temel ceza tespiti mümkün değildir. Bu
nedenle yasaya aykırı bulunan Yönetmelik hükümlerine göre ceza belirlenmesinin olanaklı
olmadığı, hukuken sakat olduğu açıktır. Öte yandan bu karşı oy sahibinin 4054 sayılı yasa
ile kendisine verilmiş bulunan yüzde on sınırları içerisinde kalmak kaydıyla, ağırlaştırıcı ve
hafifletici unsurları dikkate alarak ceza miktarını tespit etme yolundaki takdir yetkisi, daha
önce görev yapan ve aynı seviyede olan üyelerin çıkardığı bir düzenleme ile ipotek altına
alınmakta, adeta onların düşünce ve kararlarını devam ettirme zorunluluğu gibi ve yasaya
dayalı olarak özgürce karar vermesini engelleyecek şekilde asla kabulü mümkün olmayan
hukukla bağdaşmayacak bir durum ortaya çıkarmaktadır. Bu durumun kabulü asla
mümkün değildir.

13-36/482-212
45/53
Bu görüşe karşı bir sav getirilebilir. “Yönetmelik Danıştay’ca iptal edilmediğine
göre hukuken geçerlidir ve zaten verilen cezada yönetmeliğin 6. ve 7. maddeleri
uygulanarak sonuç olarak cezanın, yasanın öngördüğü alt ve üst sınırlara ulaşmaktadır.’’
Hukukun genel ilkeleri, hafifletici ve ağırlaştırıcı unsurların bulunmadığı olayda Rekabet
Kurulu’nun anılan yönetmeliğe göre alt ve üst sınır belirleme yönünden bağlı olması
karşısında bu savın bir geçerliliği olamaz.

Öte yandan 2577 sayılı İ.Y.U.K nun 7.maddesinin 4.fıkrasında; Düzenleyici
işlemin iptal edilmemiş olması, bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olamayacağı
hükmü karşısında, açık olarak hukuka aykırı olduğuna inandığımız yönetmelik hükmünün
tarafımızdan da uygulanmasının zorunlu olmadığına inanıyoruz. Bu hükme göre,
Kurul’umuzca tesis edilen kararın İdare Mahkemesi ve Danıştay’ca yapılacak olası bir
yargısal denetiminde de dikkate alınacağı kanısındayız.

26.9.2004 gün ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun “Suçta ve cezada kanunîlik
ilkesi” başlığı altındaki 2.maddesinde; “Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye
ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. Kanunda yazılı cezalardan ve güvenlik
tedbirlerinden başka bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunamaz.
İdarenin düzenleyici işlemleriyle suç ve ceza konulamaz.
Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz. Suç ve
ceza içeren hükümler, kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamaz.” hükmü
getirilmiştir.
Yine 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun “Kanunilik İlkesi”
başlıklı 4.maddesinde; “Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça
tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve
hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir.
Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancak kanunla
belirlenebilir.’’ hükmü bulunmaktadır.

Kabahatler kanunun anılan maddesinin, gerekçesinde; ……….. suçta kanunilik
ilkesine nazaran, kabahatler açısından daha esnek bir sistem kabul edilmiştir. Buna
karşılık, ikinci fıkrada, idari yaptırımlar açısından, cezada kanunilik ilkesine paralel bir
13-36/482-212
46/53
hükme yer verilmiştir……..denilmiş (9) , idari ceza hukuku ile ceza hukuku arasındaki
kanunilik ilkesindeki ayrım gösterilmiştir. Ancak her iki hukuktaki kanunilik ilkesinin
değişmez ana kuralı ceza hukukunda suç ile cezanın, idari ceza hukukunda yaptırımın
türü, süresi ve miktarının kanunla belirleneceği kuralıdır. Ayrıca, Anayasamıza göre
yasama görevi, devredilmesi mümkün olmayan bir yetkidir. Bireyin maddî ve manevî
varlığı üzerinde derin etkiler doğuran suç ve cezaların, ancak ulusal iradeyi temsil eden
organ tarafından yapılacak kanunla düzenlenebilmesi, kişi hak ve özgürlüklerine sağlanan
en önemli anayasal garantilerden birini oluşturur.

Rekabet Kurulu, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile
Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik’in; 5.maddesi ile Türk Ceza Kanunu’nun 2.maddesinin 2.fıkrasına ve
Kabahatler Kanunu’nun 4.maddesinin 2.fıkrasına aykırı olarak 4054 sayılı yasa ile yüzde
ona kadar idari para cezası verilebilmesi hükmünü daraltarak ve bir anlamda sınırlayarak,
belli kabahatlere, belli ceza oranları belirleyerek adeta kendisini Yasa Koyucu yerine
koymuştur. Bu hukuk devletinde asla kabulü mümkün olmayan idari bir davranıştır.

Yönetmelikle, Yasada Bulunmayan Kartel adlı Bir Kabahat Tipi
Yaratılmıştır.

Rekabet Hukuku öğretisinde bulunan ancak, 4054 sayılı Yasada terim veya
tanım olarak düzenlenmeyen ‘kartel’ kabahati yaratılmış ve bu kabahat türü için ayrı ve
öğretideki anlamı doğrultusunda daha yüksek bir ceza oranı öngörülmüştür. Oysa, 4054
sayılı yasanın 4.maddesinde öngörülen rekabete aykırı kabahatler rekabeti sınırlayıcı,
anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar başlığı altındaki fiillerdir. Öğretide açıklanan kartel
olarak nitelendirilen kabahat te bu kapsama girmekte ve Rekabet Öğretisinde ağır bir
rekabet ihlali olarak kabul edilmektedir. Rekabet Kurulunun, yukarıda belirtilen 4.madede
kapsamına giren öğretideki anlamda kartel kabahati niteliklerini taşıyan bir eylem veya
davranışla karşılaştığında yapacağı, Yönetmelikle böyle bir kabahat tipi yaratmak değil,
verilen yetki doğrultusunda cezanın tespitinde dikkate alınacak hususları dikkate alarak
ceza miktarını daha yüksek belirlemesidir. Başka bir deyişle 4.maddede öngörülen fiiller
arasındaki ayrım Yönetmelikle kabahat tipi yaratılarak değil, cezayı ağırlaştıran veya
hafifleten nedenlerle yapılabilecek ve saptanacak ceza oranları ile yapılabilecek bir
husustur. Bu kabahat tipi yaratma ve bu kabahat tipine ceza oranı belirlenmesi yukarıda
belirttiğim gerekçelerle hukuka açıkça aykırıdır. Kartel kavramı ile ilgili olarak
hukukumuzda geçen tek hüküm Anayasa’mızın 167.maddesinde bulunmakta olup, bu
maddede, “Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli

9 Kabahatler Kanunu Hükümet Tasarısı ve Adalet Komisyonu madde gerekçesi
13-36/482-212
47/53
işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır; piyasalarda fiilî veya anlaşma sonucu
doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler.’’ denilmiştir. 4054 sayılı yasada kartel
kabahatine ilişkin hiçbir hüküm bulunmaması nedeniyle, bu kabahat tipinin yaratılmasına
anılan Anayasa hükmü gerekçe teşkil edemez.


Öte yandan, yukarıda belirtilenlerin dışında anılan Yönetmeliğin hukukun genel
ilkelerine ve Kanuna aykırılıkları bulunmaktadır. Türk hukukunda, 5237 sayılı yeni Türk
Ceza Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile birlikte para cezası kalmamıştır. Adli ve İdari Para
cezası kavramları hukukumuza girmiştir. Rekabet Kurulunun verdiği para cezası aslında
“İdari Para Cezası’’dır. Bu nedenle yönetmelikte geçen para cezası kavramı Türk Ceza
Kanununa ve Kabahatler Kanununa aykırıdır.

Yönetmeliğin Yasaya Aykırı Hükümlerinin Açılacak Olası Bir Davada
İptal Edilebileceği Kanısını Taşıyoruz.

İdare hukuku kurallarına göre Yönetmelik gibi düzenleyici işlemlere karşı iptal
davaları iki halde açılabilmektedir. Yönetmeliklerin yayımlanması üzerine ilgililer
tarafından yasal süre içerisinde iptali için dava açılabileceği gibi, bu düzenlemenin bir idari
işleme dayanak olarak alınıp uygulanması ile menfaatleri haleldar olan kişiler tarafından
da işlemle birlikte, yönetmeliğin ilgili hükümlerinin de iptali yolunda işlemin tabi olduğu
dava açma süresi dava açılabileceği bilinmektedir. Bu nedenlerle ve yukarıda açıklamaya
çalıştığım gerekçelerle, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile
Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik’in; 4054 sayılı yasaya aykırı bulunan ilgili hükümlerinin iptal davasına konu
olması halinde iptal edilebileceği kanısını taşımaktayım.

4054 Sayılı Kanunun 16.Maddesinin İrdelenmesi, Anayasa’ya Aykırılık
Sorunu ve Maddenin Yeniden Düzenlenmesi Gereği.

Yukarıda geniş olarak hükmünü açıkladığımız 4054 Sayılı “Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 16.maddesinin 3.fıkrasında; “Bu Kanunun 4, 6 ve 7nci maddelerinde
yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri
13-36/482-212
48/53
veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun
hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve
Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî
para cezası verilir.” hükmü bulunmaktadır. Bu hükümle Yasa Koyucu anılan 4054 sayılı
Kanunun 4, 6 ve 7.madde de belirtilen rekabet ihlali olarak nitelendirilen kabahatler
hakkında verilecek idari para cezalarında Rekabet Kuruluna geniş bir takdir yetkisi alanı
bırakmış ve % 0-10 oranı arasında ceza takdir edebilmesi konusunda yetki vermiştir.

Yukarıda da, açıkladığımız gibi, cezanın takdirinde dikkate alınacak hususlar
konusunda, anılan yasanın 16/5 fıkrası ile Kabahatler Kanununun 17/2 fıkrasına yaptığı
yollamayla birlikte (işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumu)
ihlalin tekerrürü, süresi, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin
gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen taahhütlere uyup uymaması, incelemeye
yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi
kavramları getirmiş, yine yukarıda açıkladığımız, 16/son fıkrası ile “gibi” kavramı ile tadadı
olarak bu unsurların çoğaltılması adına “cezanın tespitinde dikkate alınan hususlar”
konusunda yönetmelik çıkarma yetkisi vermiştir. Yönetmeliğin çeşitli hükümleri ile, cezanın
ağırlaştırıcı unsurları olarak; ihlalin süresi, soruşturma kararının tebliğinden sonra
kartele devam edilmesi, İncelemeye yardımcı olunmaması hali, diğer teşebbüslerin ihlale
zorlanması gibi davranışlar, cezanın hafifletilmesi unsurları olarak ise, yasal
yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde incelemeye yardımcı olunması, ihlalde kamu
otoritelerinin teşvikinin veya diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması, zarar görenlere
gönüllü olarak tazminat ödenmesi, diğer ihlallere son verilmesi, ihlal konusu faaliyetlerin
yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının çok düşük olması gibi haller olarak
belirlenmiştir.

Sonuç olarak; Rekabet Kurulu rekabet ihlalleri için vereceği nispi idari para cezasını
tespit ederken % 0-10 oranı arasında kalmak koşulu ile, yukarıda yasa hükmü ile belirtilen
ve yine Yönetmelik hükmü ile yasa koyucunun işareti ile çoğaltılan unsurları dikkate alarak
takdir yetkisini kullanacaktır.

Hukuk devleti ilkesi, vatandaşların hukuki güvenlik içinde bulundukları, devletin fiil
ve işlemlerinin hukuk kurallarına bağlı olduğu bir sistemi ifade eder. Hukukî güvenlik ilkesi,
13-36/482-212
49/53
herkesin bağlı olacağı hukuk kurallarını önceden bilmesi, tutumunu ve davranışlarını buna
göre güvenle düzene sokabilmesi anlamına gelir. Bu güvenliğin sağlanabilmesi her şeyden
önce, devletin kendi koyduğu hukuk kurallarına kendisinin de uyması bağlıdır. Hukuk
devletinin ön şartlarından biri olan hukuk güvenliği ilkesi ile bireylerin hukuki güvenliğinin
sağlanması amaçlanmaktadır.

Hukuk güvenliğinin unsurları, hukuki belirlilik ilkesi, öngörülebilirlik ilkesi, eşitlik ilkesi ve
cezaların yasallığı ile hukuksal güvenlik ilkeleridir. Bunun dışında konumuzla doğrudan
ilgisi olmayan kazanılmış hak ilkesi ile geriye yürümezlik ilkeleri de Hukuk güvenliğini
sağlayan diğer en önemli ilkelerdir.

Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”
dir. Yasal düzenlemelerin nesnel olması, hukuk devletinde yasadan doğan
sorumluluğunun eylem ve olgu, hukuksal sonuç, hak süjesi yönlerinden herhangi bir
duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, belli, anlaşılabilir olması en temel
ilkedir. Bu nedenlerledir ki hukuksal güvenliğinin var olduğunun algılandığı otoritenin
keyfilikten uzak olduğunun düşünüldüğü ortamda bireyde davranışlarını hukuka
uyarlayabilecek ve kendine düşen ödevi yerine sorunsuz getirebilecek kamu düzeni ve
hukuk devleti ilkesinin yerleşmesine katkı ile gereksiz uyuşmazlıkların oluşmasının önüne
geçilmiş olabilecektir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan,
belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya
sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir

Hukuki belirlilik ilkesi gereği olarak Yasa Koyucu tarafından getirilen kuralın, kuralın
muhatabı kişilerin olağan şartlar altında belirli işlem ve eylemlerin hangi sonuçlar
doğurabileceğini öngörmelerini sağlayacak nitelikte düzenlenmesini gerektirir. Bu ilke ile
kuralın, muhatap kişi bu kuraldaki takdir yetkisinin kapsamını, kendisi tarafından
öngörülemez keyfi tutum ve davranışlardan koruyacak düzeyde açıklıkla anlayacak şekilde
düzenlenmelidir. Bir başka deyişle kuralın hukuki öngörülebilirliği olmalıdır.

Yasa ile getirilen kural, Anayasamızın 10.maddesinde belirlenen eşitlik
ilkesine uygun olmalıdır. Şöyle ki; alt ve üst sınır arasında idareye bırakılan takdir alanı
13-36/482-212
50/53
geniş, sınırsız ve ölçüsüz olmamalı, cezanın belirlenmesinin alt ve üst sınır arasında çok
büyük oranda açılmış bir makas şeklinde makul ve ölçülü olmayan şekilde genişliği,
uygulamada, yorum ve değerlendirme farklılıklarına dayalı olarak eşitsizliğe, haksızlığa ve
keyfiliğe yol açabilecek nitelikte düzenlenmemelidir.

Yasa koyucu, kamu düzeninin korunması amacıyla ceza hukuku alanında
hangi eylemlerin suç sayılacağı ve suç sayılan bu eylemlerin hangi tür ve ölçüde cezai
yaptırıma bağlanacağı konusunda takdir yetkisine sahip olmakla birlikte, cezaların yasallığı
ve hukuksal güvenlik ilkelerinin gereği olarak, farklı ve keyfi uygulamalara neden olmamak
için, kabahatler hukukuna uygun geçerli sebepler ve objektif ölçütleri yasada göstermesi
gerekir.

Anayasa Mahkemesi, 17.04.2008 gün ve E.2005/5, K.2008/93 sayılı
kararıyla, 3.5.1985 günlü, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesini iptal etmiştir.
İptale konu 42.madde de “Ruhsat alınmadan veya ruhsat veya eklerine veya imar
mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının yapı sahibine ve müteahhidine, istisnalar dışında
özel parselasyon ile hisse karşılığı belirli bir yer satan ve alana 500 000 TL. den 25 000
000 liraya kadar para cezası verilir. Ayrıca fenni mesule bu cezaların 1/5’i uygulanır.
Birinci fıkrada belirtilen fiiller dışında bu Kanunun 28, 33, 34, 39 ve 40 ıncı maddeleri
ile 36 ncı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen mal
sahibine, fenni mesule ve müteahhide 500 000 TL.den 10 000 000 liraya kadar para
cezası verilir.
Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen fiillerin tekrarı halinde para cezaları bir katı
artırılarak verilir………………………………………………hükmü bulunmaktaydı.
Anayasa Mahkemesi, yasa ile getirilen kuralın hukuk devleti ilkelerinden olan hukuki
belirlilik, öngörülebilirlik ilkesi ve cezaların yasallığı ile hukuksal güvenlik ilkelerine aykırı
olduğundan bahisle anılan kuralı iptal etmiştir. Anayasa Mahkemesi mezkur kararında;
“3194 sayılı Yasa’nın 42. maddesinde düzenlenen idari para cezaları, imar
ve kamu düzenine aykırı davranışların önlenmesi amacıyla, araya yargısal bir karar
girmeden, idarenin doğrudan işlemiyle idare hukukuna özgü usullerle kesilen ve uygulanan
yaptırımlardır. Maddenin birinci fıkrasındaki idari yaptırım, idarenin ruhsat alınmadan,
ruhsat veya eklerine veya imar mevzuatına aykırı olarak yapının yapıldığı yönündeki tespiti
ve bu konudaki değerlendirmesine bağlı olarak idarece uygulanmaktadır. Başka bir deyişle
hem cezayı gerektiren eylemin işlendiğini saptamak hem de Yasa’da gösterilen alt ve üst
sınırlar arasında cezanın tutarını belirlemek tamamıyla idari makamların, belediyeler veya
en büyük mülki amirlerin kararlarıyla oluşmaktadır. İtiraz halinde yargının vereceği karar,
onun bu niteliğini değiştirmemektedir. Sonuçları belli ölçüde genel para cezalarına
benzese de tümüyle idari işleme dayanan bir yaptırımdır. Yargı organlarının müdahalesi
olmadan idarece kararlaştırılmakta ve uygulanmaktadır.
13-36/482-212
51/53
İdari makamların Yasa’nın belirlediği sınırlar arasında cezanın takdirinde esas
alacakları objektif ölçütler Yasa’da gösterilmemiştir. Yasa’yla imar para cezasının alt ve üst
sınırları gösterilmiş, bu alan içinde cezayı uygulama yetkisi idareye bırakılmıştır. İdarelerin
hangi ölçütleri esas alacakları açık, belirgin ve somut olarak Yasa’da yer almamıştır. Yasa
kuralı bu anlamda belirli ve öngörülebilir değildir.
Alt ve üst sınır arasında idareye bırakılan takdir alanı geniş, sınırsız ve ölçüsüzdür.
Cezanın belirlenmesinin alt ve üst sınır arasında elli kat gibi makul ve ölçülü olmayan
şekilde genişliği, uygulamada, yorum ve değerlendirme farklılıklarına dayalı olarak
eşitsizliğe, haksızlığa ve keyfiliğe yol açabilecek niteliktedir.
Yasakoyucu, kamu düzeninin korunması amacıyla ceza hukuku alanında hangi
eylemlerin suç sayılacağı ve suç sayılan bu eylemlerin hangi tür ve ölçüde cezai yaptırıma
bağlanacağı konusunda takdir yetkisine sahip olmakla birlikte, cezaların yasallığı ve
hukuksal güvenlik ilkelerinin gereği olarak, farklı ve keyfi uygulamalara neden olmamak
için, imar hukukuna uygun geçerli sebepler ve objektif ölçütleri yasada göstermesi gerekir.
Cezanın Yasa’da gösterilen sınırlar arasında idarece belirlenmesinde, yapının,
taşkın, heyelan, kaya düşmesi gibi afet alanlarında bulunan, sıhhi ve jeolojik mahsurları
olan veya bunlar gibi tehlikeli durumlar göstermesi nedeniyle imar planlarına veya ilgili
idarelerce hazırlanmış, onaylanmış raporlara göre yapılması yasak olan alanlara, imar
planlarında umumi hizmet alanlarına, kamu tesis alanlarına ve yapı sahibine ait olmayan
alanlara yapılması; hangi amaçla yapıldığı, büyüklüğü ve konut, ticari, sanayi, otel,
akaryakıt istasyonu gibi niteliği; fen ve sağlık kurallarına aykırılık taşıması; içinde oturacak
veya çalışacak kişiler için tehlike oluşturması; çevresinde ya da aynı bölgede emsal yapılar
için uygulanan imar para cezaları; kente ve çevreye etkisi; bitmiş ve kullanılır durumda
olması gibi ölçütlere yer verilmemiştir.
Bu tür idari işlemlere karşı yargı yolu açık olmakla birlikte, bu güvencenin uygulama
aşamasından sonra ve ancak itiraz yoluyla ortaya çıkacağı göz önünde
bulundurulduğunda, yasa kurallarının yürürlükte olduğu sürece keyfiliği ortadan kaldırmaya
yeterli olduğu söylenemez. Hukuk kuralları, yargının yorumuna ihtiyaç göstermeyecek ve
uygulayıcılar tarafından anlaşılabilecek şekilde açık ve belirgin olmak, uygulayıcılara
güvence vermek zorundadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırıdır. İptali
gerekir.
Kural iptal edilmiş olduğundan ayrıca Anayasa’nın 10. maddesi yönünden
incelenmesine gerek görülmemiştir.
demiştir.(10)

10

content=

13-36/482-212
52/53
Yukarıda açıklamaya çalıştığımız, ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer
nitelikteki kararı ışığında 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun
16.maddesinin ilgili fıkralarını irdelediğimizde; Yasa Koyucunun bu maddede de, Hukuki
belirlilik, hukuki öngörülebilirlik, eşitlik ilkesi ve cezaların yasallığı ile hukuksal güvenlik
ilkelerine tam uyduğunu söylemek mümkün değildir. Yasa koyucu, bu hükümle cezanın alt
ve üst sınırı arasında Rekabet Kuruluna büyük bir takdir yetkisi bırakmıştır. Yukarıda
açıklanan, iptale konu 42.madde de alt üst sınır cezanın parasal miktarı konularak 50 kat
şeklinde olmasına rağmen, 16.madde de nispi ceza oranı belirlenmiş olmakla bu fark
şimdiye kadar ki uygulamalara göre 10.000 kat şeklindedir ve hatta Rekabet Kurulu bu
katı daha fazla arttırabilme olanağına sahiptir.
Öte yandan, yukarıda da belirttiğimiz gibi, Rekabet Kuruluna bu alt ve üst sınırlar
arasında idari para cezasını tespit ederken dikkate alacağı hususlar gerek 4054 sayılı
yasa, gerek Kabahatler Yasası ve gerekse Yasa Koyucunun verdiği yönetmelik yetkisi ile
belirlenmiştir. Gerçekten belirlenen unsurlar, alt ve üst sınır arasında bu kadar büyük bir
orandaki farklılık içinde hukuka ve adalete uygun bir şekilde idari para cezasını tespit
etmeye yeterlimidir? Biz bu konuda tam yeterlidir diyemiyoruz. Bu durumun, bir başka
deyişle bu maddenin Anayasa Mahkemesi’nin önüne götürülmesi halinde iptal
edilebileceği kuşkusunu taşımaktayım.
Bilindiği gibi, Rekabet Hukuku 1900 lü yıllarda Sherman yasası ile ilk A.B.D de
doğmuş, 1950 li yıllarda da Avrupa Devletleri bu hukuku kabul etmiştir. Ülkemizde ise
1994 yılında çıkarılan 4054 sayılı yasaya göre Rekabet Kurumu 1997 yılında faaliyetine
başlamıştır. Dünyada epeyce yol alan Rekabet Hukuku, teorik anlamda dahil olmak
ülkemizde, Rekabet Kurumu ile pratik alanda da belirli ve üst bir seviyeye gelmiş
bulunmaktadır. Artık Rekabet Hukukunda da, rekabete aykırı fiiller arasında ayrım
yapılarak kabahat tiplerinin belirlenerek bir ayrıma gidilmesi olanaklıdır. Öte yandan
Anayasamızın 13.maddesinde vücut bulan Ceza muhakemesi hukuku işleminin yapılması
ile sağlanması beklenen yarar ve verilmesi ihtimal dâhilinde bulunan zarar arasında makul
bir oranın bulunmasını, oransızlık durumunda işlemin yapılmamasını ifade eden ölçülülük
ilkesi dikkate alınarak ceza miktarlarının ve kabahat tiplerinin, Yasa koyucu tarafından
yeniden belirlenmesi mümkündür. Ve belirtilen gerekçelerle de zorunlu olduğu
kanısındayım.
Belirtilen nedenlerle, sonuç olarak hukuki belirlilik, öngörülebilirlik ve eşitlik ilkeleri
bağlamında, Yasa Koyucunun gelişen Rekabet hukuku ilkelerini dikkate alıp, kabahat
tiplerinde bir ayrıma giderek, cezada ölçülülük ilkelerini de göz ardı etmeksizin 16.maddeyi
yeniden düzenlemesi gerektiği inancındayım.





13-36/482-212
53/53
Sonuç : Yukarıda geniş olarak açıklanan nedenlerle , 4054 Sayılı Kanun’un
16. maddesinin 3.fıkrası ile “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile
Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik”in, 5. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının
(a) bendi hükümleri uyarınca 2012 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen
yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren % 3 ile % 2 oranları arasında olmak üzere; kararda
unvanları yazılı Nevşehir ilinde faaliyette bulunan sürücü kurslarına idari para cezası
verilmesine ilişkin Kurulumuz kararına, anılan bu idari para cezası belirlenirken, 4054
sayılı yasanın 16.maddesi ile birlikte, yukarıda belirtilen Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma,
Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para
Cezalarına İlişkin yönetmeliğin ilgili hükümlerinin uygulanarak temel para cezaları baz
alınarak ceza verildiğinden, Ceza Yönetmeliğinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanuna aykırı olduğu inancıyla, aşağıda belirteceğim nedenlerle ceza oranının,
yönetmeliğin ilgili hükümleri uygulanmaksızın, anılan 16.maddeye göre pazar gücü , kamu
otoritesinin teşviki gibi hafifletici nedenler dikkate alınarak takdiren % 3 oranında idari para
cezası verilen teşebbüslere % 1,5 , % 2 oranında idari para cezası verilen teşebbüslere
ise % 1 oranlarında belirlenmesi gerektiği düşüncesiyle, kararın ceza oran ve miktarlarını
belirleyen 3.maddesine katılmıyorum.
Reşit GÜRPINAR
Kurul Üyesi





Full & Egal Universal Law Academy