Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-176 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-08/80-22
Karar Tarihi : 24.1.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Pelin ERDOĞAN, B. Sanem ŞİMŞEK, Aytül TOKATLI
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Nike Inc. Temsilcisi: Av. Mehmet GÜN
Koreşehitleri Cad. No:32, Zincirlikuyu, 34394 İstanbul
20
D. TARAFLAR : Nike Vapor Ltd.
One Bowerman Drive, Beaverton Oregon 97005-6453 ABD
Umbro Plc.
Umbro House, Lakeside, Cheadle Royal Business Park,
Sunderland, Tyne&Wear, SR8 3GQ, UK
E. DOSYA KONUSU: Nike Inc.’in grup şirketi Nike Vapor Ltd. aracılığı ile Umbro
Plc.’nin kontrolünü devralması işlemine izin verilmesi talebi.
30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.11.2007 tarih ve 7872 sayı ile giren ve
en son 14.1.2008 tarih ve 315 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 18.1.2008
tarih ve 2007-3-176/Öİ-08-PE sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 21.1.2008 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/12 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-08 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Umbro Plc. şirketinin Nike Inc.’in 40
grup şirketi Nike Vapor Ltd. aracılığıyla devralınması işleminin,
1. Kontrol değişikliği yaratması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi
kapsamında bir devralma işlemi olduğu,
2. Tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in
4. maddesi kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu,
3. Anılan devralma işlemi sonucunda ilgili pazarlarda bir hâkim durum yaratılması
ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi yoluyla etkin rekabetin önemli
ölçüde kısıtlanmasının söz konusu olmayacağı anlaşıldığından söz konusu
devir işlemine izin verilmesi gerektiği 50
08-08/80-22
2
kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Nike Vapor Ltd.
Nike Vapor Ltd. incelemeye konu olan devralma işlemini gerçekleştirmek amacıyla 60
kurulmuştur. Teşebbüsün hisselerinin tamamı Nike İnc. (Nike)’a aittir.
ABD’de kurulu bulunan Nike, spor malzemeleri tedarikçisi olup başlıca faaliyet alanı
spor ayakkabı, spor giysi ve malzemeleri, spor aksesuarları tasarımı, geliştirilmesi ve
dünya çapında pazarlanmasıdır.
Nike’ın sahip olduğu iştirakler, spor ayakkabı, giysi ve aksesuar tasarımı,
pazarlaması ve dağıtımı yapan Converse Inc., hokey takımlarının tasarımcısı ve
dağıtıcısı olan Nike Bauer Hockey Inc., lüks ayakkabı, çanta, aksesuar ve palto
tasarımcısı ve pazarlamacısı olan Cole Haan, aksiyon sporları ve gençlere uygun 70
modelde ayakkabı, giysi ve aksesuar tasarlayan, pazarlayan ve dağıtan Hurley
International LLC ve perakende satış kanalı için spor ayakkabı ve giysi tasarlayan ve
pazarlayan Exeter Brands Group LLC’dir.
Nike ürünleri, perakendeciler, Nike’ın kendi satış mağazaları (NOS- Nike Only
Stores), bağımsız distribütörler ve lisans sahipleri aracılığıyla dünya çapında 180’den
fazla ülkede satılmaktadır. Ürünlerin büyük bir bölümü bağımsız üreticiler tarafından
üretilmektedir.
Nike, New York Borsası’nda işlem görmekte olup, 25.7.2007 tarihi itibarıyla 19.621 B 80
tipi, 23 A tipi hisse senedi bulunmaktadır. Son verilere göre şirketin %5 payından
fazlasını elinde bulunduran hissedarlara ait tablo aşağıda yer almaktadır:
Tablo 1: Nike’ın Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Tipi Oran (%)
Cardinal Investment Sub I, L.P. B tipi 7,4
Massachusetts Financial Services Company B tipi 5,8
Philip H. Knight A tipi 96,0
Kaynak: Bildirim Formu
Teşebbüs Türkiye’deki faaliyetlerine, Nike European Operations Netherlands
B.V.’nin şubesi olan Nike Türkiye’nin kurulması ile 2001 yılında başlamıştır. Nike
Türkiye, 26 perakendeci ve 78 NOS mağazasına Nike ürünlerini satmakta ve
Türkiye’de 27 şehirde faaliyet göstermektedir. Nike Türkiye, Türkiye Milli Futbol 90
takımının sponsoru ve Türkiye Futbol Ligi’nin teknik ve futbol toplarının resmi
sponsorudur.
Nike’ın en son 31.5.2007 tarihi itibarıyla dünya çapında toplam geliri (……………..)
(………………………………………….) YTL’dir. Bu gelirin (…………………….)
(……………………………………) YTL’si Türkiye’deki satışlardan elde edilmiştir.
08-08/80-22
3
H.1.2. Umbro Plc. (Umbro)
Umbro’nun başlıca faaliyet alanı spor ayakkabı, giysi ve aksesuarların tasarımı,
geliştirilmesi ve pazarlanmasıdır. Umbro İngiltere ve Amerika’da bulunan şirketleri ve 100
45 bağımsız lisans sahibi aracılığıyla 90’ı aşkın ülkede faaliyette bulunmaktadır.
Umbro’nun faaliyetlerinin büyük kısmı İngiltere ve İrlanda’da yürütülmektedir.
Ürünlerinin büyük çoğunluğu bağımsız üreticiler tarafından üretilmektedir.
Umbro Türkiye’de Beşiktaş, Elazığspor, İstanbulspor ve Orduspor ile bazı futbolcular
da dâhil olmak üzere dünya çapında çeşitli futbol takımlarına ve futbolculara sponsor
olmaktadır.
3.6.2004 tarihinde Londra Borsası’na kayıt olan şirketin, 21.12.2007 tarihi itibarıyla
%5’i aşan hissedarları Tablo 2’de gösterilmektedir. 110
Tablo 2: Umbro’nun Ortaklık Yapısı
Hissedar Oran (%)
Nike Vapor Ltd. 19,90
Jupiter Asset Management Limited 18,13
JJB Sports Plc. 10.12
Sports Direct International 10,00
Barclays Global Investors 8,73
Fidelity International Limited 6,42
Kaynak: Bildirim Formu
Mevcut durumda Umbro’nun %19,9 oranında hissesi, inceleme konusu işlemin
devralan tarafı Nike Vapor Ltd.’ye aittir. Bildirim Formu’nda açıklandığı üzere,
30.10.2007 tarihi itibarıyla Sports Direct International Umbro’nun %29,9 hissesine
sahip olmuş ve Umbro’nun kontrolünde hak sahibi haline gelmiştir. İnceleme dönemi
içerisinde 21.12.2007 tarihi itibarıyla, Nike Vapor Ltd.’in Sports Direct
International’dan Umbro’nun çıkarılmış sermayesinin %19,9’unu satın aldığı 120
bildirilmiştir. Buna ek olarak Sports Direct International, Nike ve Umbro arasında
devralma işlemine ilişkin imzalanan Çerçeve Sözleşme lehine oy kullanacağına dair
(veya eğer Nike işlemi teklif yoluyla yapacak ise, teklif lehine oy kullanacağına dair)
geri alınamaz bir taahhütte bulunmuştur. Öte yandan Umbro’nun çıkarılmış
sermayesinin %19,9’unu satın alması, Nike Vapor Ltd.’ye Umbro üzerinde yönetim
kurulu üyesi atamak veya veto hakkı kullanmak gibi herhangi bir kontrol hakkı
sağlamamaktadır.
İngiltere’de yerleşik olan Umbro’nun Türkiye’de iştiraki veya yerel ofisi
bulunmamaktadır. Umbro markalı ürünlerin Türkiye’de dağıtımı, Metko Spor 130
Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş. (Metko) isimli teşebbüs tarafından, bu teşebbüsün
sahip olduğu lisans çerçevesinde gerçekleştirilmektedir.
Umbro’nun en son 31.12.2006 tarihi itibarıyla tamamlanmış mali yılı hesaplarına
göre dünya çapında elde ettiği toplam gelir miktarı, (…………….)
(……………………………..) YTL’dir. Bu gelirin yaklaşık (…………….)
(…………………………………….) YTL’si Umbro’nun Türkiye’de lisans sahibi olan
Metko’dan elde ettiği lisans ücreti ve Türkiye’ye doğrudan Umbro tarafından yapılan
satışları içermekte olup, bildirime esas alınacak Umbro cirosunu oluşturmaktadır.
140
08-08/80-22
4
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca ilgili ürün pazarının tespitinde, birleşme
ve devralma konusu olan mal ve hizmetlerle, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım
amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar
dikkate alınmaktadır. Devralma işleminin tarafları olan Nike ve Umbro spor ayakkabı,
spor giysi ve malzemeleri, spor aksesuarları tasarımı, geliştirilmesi ve dünya çapında
pazarlanması alanlarında faaliyet göstermektedir. Bu bakımdan, aşağıda tarafların 150
kesişen faaliyet alanlarındaki ilgili ürün pazarı tespitlerine yer verilmektedir.
H.2.1.1. Markalı Spor Ayakkabı Pazarı
Spor ayakkabı pazarının incelenmesinde, her şeyden önce, bu pazarın içeriğindeki
markalı ve markasız ürünler arasında ayrım yapılması gerekmektedir. Bildirime konu
işlemin tarafı olan Nike ve Umbro dünya çapında spor endüstrisinde tanınmış birer
markadır. Her iki firma da gerek sponsorluk faaliyetleri, gerekse reklâm harcamaları
yoluyla tüketiciler gözünde yüksek marka bilinirliğine ulaşmıştır. Tüketiciler
açısından, kullandıkları markanın bir imaj unsuru olması, hatta markanın bir statü 160
sembolü olarak kullanılması, özellikle spor endüstrisinde talep yapısı üzerindeki
belirleyici unsurlardandır. Ayrıca markalı spor ayakkabıları ile markasız ürünler
arasında ciddi fiyat farklılıkları da mevcuttur. Markalı ürünler ekonomik statüsü daha
yüksek olan tüketiciye hitap ederken, bu ürünlerin satışa sunuldukları alanlar da
markasız ürünlerden farklılaşmaktadır (Örneğin, Nike’ın Nike Only Stores olarak
bilinen kendi satış mağazaları bulunmaktadır). Bu sebeple dosya kapsamında ilgili
ürün pazarını etkileyen ilk unsur, “marka” olarak belirlenmiştir. Dosya mevcudu bilgi
ve belgeden tarafların pazar paylarına ilişkin verdikleri tahmini değerlerin özellikle
markalı ürünler için söz konusu olduğu, değerlerin bazı Türk markasız spor ayakkabı
satışlarını içerme ihtimali mevcut olmasına karşın bu miktarın çok yüksek olmadığını 170
ifade ettikleri anlaşılmıştır. Bu nedenle bu noktadan sonra kullanılacak “spor
ayakkabı” ifadesi markalı spor ayakkabılarını belirtecektir.
Spor ayakkabı pazarı spor kullanım/profesyonel ve günlük kullanım (leisure) için
tasarlanan ayakkabılar olmak üzere başlıca iki kategoriye ayrılabilir. Spor kullanım
için tasarlanan ayakkabılar tipik olarak, kendilerini bir veya daha fazla spor dalında
kullanım bakımından rahat hale getiren özellik ve teknolojilere sahiptir. Spor kullanım
amaçlı olan ayakkabıları kullanıldığı spor dalına göre alt kategorilere ayırmak
mümkün olup söz konusu alt segmentler futbol, basketbol, tenis, koşu, açık hava
(outdoor), iç mekânlar (indoor) ve cross-training gibi başlıklardan oluşmaktadır. 180
Günlük kullanım için tasarlanan spor ayakkabılar ise spordan esinlenilerek
üretilmekle birlikte, model ve tarzın öne çıktığı, tüketicinin daha ziyade marka imajı
ve görüntüsü nedeniyle tercih ettiği çok çeşitli ayakkabı modelini ve stilini
kapsamaktadır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden tarafların söz konusu işlem nedeniyle etkilenmesi
mümkün olan en dar ürün pazarının spor ayakkabı pazarı olabileceğini, zira spor
kullanım/ profesyonel amaçlı ayakkabılar ile günlük kullanım için tasarlanan
ayakkabılar arasında önemli derecede bir örtüşmenin söz konusu olduğunu ifade 190
08-08/80-22
5
ettikleri anlaşılmıştır. Bu hususa yönelik iddiaların desteklenmesi amacıyla Bildirim
Formu’nda aşağıda sunulan bilgilere yer verilmiştir:
- Nike ayakkabı ürünlerinin önemli bir bölümünün tüketiciler tarafından sadece
günlük kullanım için alınıyor olması, spor ayakkabılarının spor kullanımın yanında
moda sebebiyle de alındığını kanıtlamaktadır.
- Nike, spor ayakkabılarının yaklaşık % 60-80’inin spor dışı kullanım için alınmakta
olduğunu hesaplamıştır.
- Endüstri genelinde spor ayakkabı pazarı, spor/profesyonel kullanım ve günlük
kullanım için tasarlanan ayakkabılar olarak ayrılmasına rağmen, tüketicilerin
büyük bir bölümü ayakkabı satın alırken genellikle günlük kullanıma uygun spor 200
ayakkabıları almakta ve ayakkabıları her tür spor ayakkabı ile ikame etmektedir.
- Çoğu tüketici hiç spor yapma niyeti olmaksızın spor ayakkabısı satın almaktadır.
Spor ayakkabılar bu nedenle birçok tüketici için diğer günlük ayakkabılar ile
ikame edilebilir niteliktedir.
Spor ayakkabıların büyük oranda günlük kullanım için satın alınması, spor
ayakkabılar ile günlük ayakkabılar arasında ikame edilebilirliğin bulunduğu iddiasını
destekleyen en büyük kanıt olarak gösterilmiştir. Ne var ki, bu noktada sadece
spordan esinlenerek hazırlanan günlük ayakkabılarla profesyonel spor ayakkabıları
arasındaki ikame edilebilirlik ilişkisine bakılması gerekmektedir. Zira iki ürün 210
arasındaki ikame olma ilişkisi çift taraflı düşünülmesi gereken bir durumdur; diğer bir
deyişle, A ve B ürünlerinin ikame olabilmesi için hem A, hem de B birbirinin yerine
kullanılmalıdır. Profesyonel ayakkabılarla bunlardan esinlenen günlük spor
ayakkabılar arasındaki muhtemel geçişliliğe bunların dışında kalan ve spor kullanım
için hiçbir şekilde uygun olmayan diğer günlük ayakkabıları katmak mümkün değildir.
Bu sebeple spor ayakkabılar ile diğer günlük ayakkabılar birbirinin ikamesi
olamayacaktır.
Öte yandan spor ayakkabı kategorisi içinde spor kullanıma yönelik/profesyonel
ayakkabılar ile günlük kullanıma yönelik ayakkabılar arasındaki ayrım açık değildir. 220
Birçok profesyonel ayakkabının spor yapma amacından ziyade gündelik kullanım
amacıyla alındığı iddiası pazarın genel görünümüyle örtüşmektedir. Ancak bu
durumun bazı profesyonel, dolayısıyla da teknik özellikleri ağır basan ürünler
(örneğin kramponlu ayakkabılar) açısından geçerli olmayacağı da açıktır. Buna ek
olarak, Bildirim Formu’nda belirtilen ve ayakkabı tedarikçilerinin hem profesyonel
ayakkabı hem de spordan esinlenilen günlük ayakkabı ürettikleri yönündeki tespit de
arz ikamesinin varlığını açıkça ortaya koyamamaktadır. Bir tarafta profesyonel
ayakkabı üretimi ciddi bir teknik bilgiyi ve pazarda kanıtlanmış deneyimi
gerektirirken, diğer tarafta marka imajı ve bilinirliğinin belirleyici olduğu modaya
uygun gündelik spor ayakkabı kategorisi önemli pazarlama ve reklâm harcamalarını 230
zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla, iki segment arasındaki üretim geçişinin ihmal
edilebilir maliyetlerle sağlanabildiğine yönelik kesin bir veriden bahsetmek mümkün
değildir.
Bu bilgilerin göz önünde bulundurulmasına karşılık, spor ayakkabı pazarını kullanım
amaçlarına göre profesyonel ayakkabılar ve günlük kullanım için tasarlanan
ayakkabılar şeklindeki alt kategorileri bazında ayrı ilgili ürün pazarlarına ayrıştırmak
mevcut dosya kapsamında gerekli görülmemiştir. Zira bu ayrım işlemin pazarda
doğuracağı etkiler açısından yapılacak değerlendirme üzerinde etkili olmayacaktır.
Bununla birlikte, özellikle tarafların kesişen faaliyetleri ve kategorinin kendine özgü 240
08-08/80-22
6
nitelikleri dikkate alınarak futbol kategorisinin ayrıca tek başına incelenmesi
gerekmektedir.
Sonuç olarak, başvuru konusu işlem bakımından incelenecek ilgili ürün
pazarlarından biri “markalı spor ayakkabı pazarı” olarak tespit edilmiştir.
H.2.1.2. Markalı Spor Giysi Pazarı
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, tarafların görüşünün ilgili ürün pazarının markalı
giyim ürünleri olduğu anlaşılmıştır. Taraflar, markalı giyim ürünlerinin performans 250
ürünleri ve antrenman takımları ile farklı yaş gruplarınca kullanılan giysilerden oluşan
çeşitli markalı ürün gruplarından meydana geldiğini, ayrıca sponsor olunan kulübün
veya milli takımın logosu ve tedarikçinin markasını taşıyan takım formalarını (replica
kit), tişörtleri, sweatshirt’leri ve diğer günlük giysiler gibi lisanslı giysileri ve sadece
tedarikçinin markasını içeren günlük giysileri içerdiğini belirtmişlerdir. Tarafların bir
başka görüşüne göre, pazar daha da geniş olup, markalı ürünler ile perakende
satıcıların kendi markalı ürünleri arasında önemli derecede rekabet olduğundan, tüm
tedarikçileri kapsamaktadır. Bildirim Formu’nda sunulan ciro ve pazar payı bilgileri
markalı spor giyim pazarı için hesaplanmıştır.
260
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden tarafların, ilk aşamada spor kullanıma yönelik
giysilerin, günlük kullanıma da uygun olması sebebiyle en dar muhtemel ürün
pazarını, spor amaçlı kullanılan markalı giysilerden oluşan, markalı spor giyim pazarı
olarak düşündükleri anlaşılmaktadır. Bu tespitlerinde taraflar, ikame edilebilirliğe yine
tek taraflı yaklaşmakta ve günlük kullanıma yönelik olan giysilerin de spor kullanım
için uygun olup olmadığı hakkında bilgi vermemektedir. İkame edilebilirliğin çift taraflı
geçişlilikte söz konusu olması sebebiyle, dosya kapsamında günlük kullanıma
yönelik giysilerin, spor kullanıma yönelik giysiler ile ikame olamayacağı kanaatine
varılmıştır. Diğer yandan taraf, markalı ürünler ile perakende satıcıların kendi markalı
ürünleri arasında önemli derecede rekabet olduğundan hareketle bu başlıktaki pazar 270
tanımlamasının tüm tedarikçileri kapsayabileceğini dile getirmektedir. Ancak spor
ayakkabı pazarında da ifade edildiği üzere ürünün markalı olması ve marka imajı ile
bilinirliğinin tüketim kalıplarını belirleyici olması, bu dosya kapsamında ilgili pazarı
sınırlandıran bir unsur olarak değerlendirilmiştir.
Dolayısıyla mevcut işlem bakımından bir diğer ilgili ürün pazarı, spor amaçlı
kullanılan markalı giysileri kapsayan “markalı spor giyim pazarı” olarak tespit
edilmiştir.
H.2.1.3. Spor Aksesuarları Pazarı 280
Spor aksesuarları pazarı spor ayakkabı ve giysilerin tamamlayıcısı olarak kullanılan
ürünler ile spor yaparken kullanılan ürünleri içermektedir. Bu ürünler çanta, bandana,
gözlük, dans takımı, egzersiz ürünleri (ağırlık, eldiven, havlu, top, ip, yoga minderi,
vs.) gibi ürünler olabilir.
Spor aksesuarları pazarında çok sayıda şirket faaliyet göstermektedir. Pazarda güçlü
spor markalarının varlığına karşın, marka unsuru pazarı önemli ölçüde
etkilememektedir. Bu itibarla, ilgili ürün pazarı belirlenirken "markalı spor
aksesuarları" ayrımına gidilmesi gerekli görülmemiştir. 290
08-08/80-22
7
Mevcut işlem bakımından anılan ürünler bağlamında pazar tanımı kapsamında daha
fazla değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı, zira en dar pazar tespitinde bile
işlemin rekabetçi bir sorun yaratmayacağı kanaatine varılmıştır. İşlemin etkileri
bakımından ilgili pazar “spor aksesuarları pazarı” olarak kabul edilmiştir.
H.2.1.4. Futbol Ürünleri Pazarı (Futbol Kategorisi)
Bildirim Formu’nda Umbro’nun büyüyen pazarlardaki gelişmiş konumuyla ve derin
futbol geçmişiyle dünya çapında güvenilir bir futbol markası olduğu, Umbro’nun 300
devralınması ile birlikte Nike’ın, temel büyüme kategorisi olan futboldaki yerini, dünya
çapında önemli ölçüde genişleteceği ve Umbro’nun bağımsız bir organizasyon olarak
faaliyetine devam ederek, Nike’ın özellikle futboldaki faaliyetlerini tamamlayacağı
belirtilmiştir.
Futbol kategorisi, tarafların faaliyetlerinin özellikle örtüştüğü alandır. Örneğin, spor
ayakkabı pazarının alt kategorilerinde tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de, Nike
ve Umbro’nun faaliyetlerinin örtüştüğü en önemli alan futbol ayakkabılarıdır.
Taraflara göre, Umbro’nun ticari faaliyetlerinden elde ettiği cironun %90’ı futbol
kategorisinden sağlanmaktadır. Bu durum, aşağıda ortaya konacağı üzere, 310
Umbro’nun Türkiye’deki lisans sahibinin markalı spor ayakkabı satışlarından elde
ettiği cirolar için de geçerlidir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, spor ayakkabılarının spor dallarına göre alt
segmentlere ayrılabilmesinin, sadece futbol kategorisi için anlam ifade ettiği
anlaşılmaktadır. Zira futbol ayakkabıları tüketiciler tarafından çoğunlukla profesyonel
kullanıma yönelik satın alınmaktadır.
Nike ve Umbro, futbol ayakkabılarının yanı sıra futbol giysileri ve futbol malzemeleri
satışında da aktiftirler. Teşebbüsler, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de bazı 320
futbol takımlarına sponsor olmaktadır. Söz konusu sponsorluk ilişkisi takımların
ihtiyaç duyduğu her türlü spor malzemesinin temini ile takım formalarının (replica kit)
üretimini kapsamaktadır. Takım formaları, milli takımın veya ilgili kulübün amblemi ile
birlikte sponsorun logosunu taşıyan kıyafet takımıdır. Dolayısıyla üretici açısından bu
ilişkinin önemi, markalarının futbol kulübüyle birlikteliğinin getirdiği reklâm
olanağından kaynaklanmaktadır. Belirli süreler için imzalanan sponsorluk anlaşması
yoluyla üretici firma, ilgili takımın veya kulübün formalarını, spor ve diğer günlük
giysilerini, malzeme ve aksesuarlarını üretme ve kendini “resmi sponsor” olarak
nitelendirme hakkına sahip olmaktadır. Takım formaları daha sonra sponsor
tarafından tüketiciye, satış amacıyla spor giysi perakende satıcılarına ve futbol 330
kulüplerinin perakende satış bölümlerine satılmaktadır.
Üreticilerin futbol kulüplerine yönelik faaliyetleri, futbol kategorisi içerisindeki
ürünlerin kullanım amaçlarının kendine özgü nitelikleri dolayısıyla, perakende satışa
yönelik faaliyetlerinden ciddi biçimde farklılık göstermektedir. Bu husus, tarafların
faaliyetlerinin yoğun olarak bu kategoride örtüşmesinin yanında, futbol kategorisinin
yukarıda tespit edilen ilgili ürün pazarlarının yanı sıra ayrı olarak da değerlendirilmesi
gerekliliğini doğurmaktadır.
08-08/80-22
8
Bildirimde bulunan taraf, futbol ayakkabılarının, “performans futbol ayakkabıları, 340
kalıplanmış çim saha ayakkabıları ve iç mekân futbol ayakkabıları” olarak üç alt
segmente ayrılabileceğini ifade etmiştir. Tarafların görüşüne göre, çim saha
(kramponsuz) ve iç mekân futbol ayakkabıları geniş anlamda günlük kullanım amaçlı
ayakkabı pazarının, dar anlamda ise, spor ayakkabı pazarının bir parçasını
oluşturmaktadır. Nike, bu tür futbol ayakkabılarının tüketicilere spor fonksiyonlarının
ötesinde moda işlevi sunduğu ve müşterilerinin önemli bir bölümünün bu
ayakkabıları hayat tarzlarına hitap ettiği için satın aldıkları görüşündedir. Spor
ayakkabı üreticileri üretimde önemli değişikliklerde bulunmadan, kolaylıkla bu iki tür
futbol ayakkabısını üretebilmektedirler.
350
Diğer taraftan Nike, kesin olmamakla birlikte, performans futbol ayakkabılarının
ağırlıklı olarak spor amaçlı kullanılan tek kategori olabileceğini bildirmektedir.
Performans futbol ayakkabılarında üretici, dikişli üretimden yapışkanlı üretime
geçmelidir. Nike, bu işlemin 6 ayda tamamlanacağını ve maliyetin dikişli üretimin
maliyetinin iki katı olacağını tahmin etmektedir. Üretim kapasitesine yapılan yatırımın
yanı sıra, daha güvenilir ürünler sunabilmek amacıyla ürün araştırma ve geliştirme
faaliyetlerine ve markanın oluşturulması için pazarlamaya yatırım yapılması
gerekmektedir. Ancak Nike’a göre performans futbol ayakkabılarının tedarikinde
önemli pazara giriş engelleri bulunmamaktadır. Bu sebeplerle Nike, performans
futbol ayakkabılarının spor ayakkabıları pazarının bir parçası olduğu 360
düşüncesindedir.
Futbol giysilerine bakıldığında, tarafların görüşüne göre, replica kit tedariki, daha
geniş olan “markalı spor giysiler” pazarının parçasını oluşturmaktadır. Zira markalı
giysi tedarikçilerinin büyük kısmı, özellikle daha geleneksel spor giyim üreticileri,
sponsorluk anlaşmaları için teklif verebilmektedirler. Hatta kulüpler de kendi replica
kit’lerini üretebilmektedirler. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, tarafların, Kurul’un
replica kit’leri ayrı bir pazar olarak değerlendirmesi durumunda, her bir takım için
hazırlanan replica kit’in de ayrı pazar oluşturacağını iddia ettikleri anlaşılmıştır. Bu
iddianın dayanağı olarak, belli bir takım taraftarının o takımın formalarındaki 370
herhangi bir fiyat artışında başka takımların formalarına yöneldikleri, ayrıca
perakendecilerin de ürün depolarken bu talebi dikkate aldıkları ifade edilmiştir.
Buna ek olarak tarafların, lisanslı giysilerin de (sponsorluk anlaşmasını kazanan
firma tarafından üretilen takımla ilgili olan tişört, polo tişört, sweatshirt, şapka ve atkı
gibi giysiler) daha geniş olan markalı spor giysi pazarının bir parçasını oluşturduğunu
düşündükleri dosya mevcudundan anlaşılmaktadır.
Son olarak bildirimde bulunan taraf, futbol malzemelerinin de, daha geniş bir pazar
olan spor malzemeleri pazarının bir parçası olduğu görüşündedir. Buna göre, futbol 380
malzemeleri üreticilerinin birçoğu basketbol veya voleybol gibi diğer spor dalları için
de benzer spor malzemeleri tedarik etmektedir. Benzer şekilde, diğer spor
malzemeleri sağlayıcıları da, geleneksel futbol malzemeleri sağlayıcıları fiyatlarını
arttırdıklarında, futbol kategorisindeki ürünleri geliştirme olanağına sahiptirler.
Tarafların yukarıda yer verilen futbol kategorisinin alt ayrımlarına ilişkin yaptıkları
değerlendirmelerden de görülebileceği üzere, ilgili pazar tespitinde futbol olarak spor
dalının bir belirleyici olamayacağı ve her ayrımın daha geniş olan spor kategorisi
içinde değerlendirilmesi gerektiği iddia edilmektedir. Ancak gerek tarafların
08-08/80-22
9
faaliyetlerinin özellikle futbol kategorisinde örtüşmesi, gerekse bu kategorinin 390
dinamiklerinin diğer spor dallarına nazaran daha farklı işlemesi, bu dosya
kapsamında futbol kategorisinin ayrı olarak değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır.
Tarafların bu kategoriyi diğerlerinden farklı ele aldıklarını ortaya koyan bir başka
husus, Nike’ın yönetim kurulu yapısına ilişkindir. Nike, yönetim kurulunda sadece
futbol kategorisi için “Küresel Pazarlama ve Futbol” adlı bir başkan yardımcılığı
pozisyonu oluşturmuştur. Diğer spor kategorilerinden hiç birinde bu durum söz
konusu değildir.
Sponsorluk anlaşmaları da bu kategorinin kendine has özelliklerindendir. Taraflar
futbol ayakkabısı, futbol giysisi ve futbol aksesuarları pazarlarındaki ayrı ayrı 400
rekabetten ziyade, futbol kategorisindeki rekabete odaklanmıştır. Her kategoride
sponsorluk faaliyetleri çok önemlidir. Bu nedenle tarafların alt segmentlere göre ayrı
stratejiler ile faaliyet göstermedikleri, pazarlama ve büyüme stratejilerinde futbol
kategorisine bir bütün olarak yaklaştıkları görülmektedir. Bu sebeple futbol
kategorisini bir bütün olarak değerlendirmek tarafların pazar güçlerini incelemek
açısından belirleyici olacaktır.
Futbol kategorisinin alt ayrımlarından her birinin daha önce tespit edilen ilgili ürün
pazarlarından ayrı düşünülemeyeceği iddiasına iştirak edilmemektedir. Örneğin,
performans futbol ayakkabıları tüketiciler için başka bir ürünle ikame edilemeyecek 410
kadar özellikli ürünlerdir. Aynı sebeple, diğer spor ayakkabıları üreten bir teşebbüs
de performans futbol ayakkabılarını üretmek için ciddi bir maliyete katlanmak
durumundadır. Dolayısıyla, futbol ayakkabıları diğer spor ayakkabılardan ayrı
değerlendirilmelidir. Tarafların futbol kategorisindeki faaliyetlerinin bütünlüklü bir yapı
arz etmesinden hareketle, son ilgili ürün pazarı “futbol ürünleri pazarı” olarak tespit
edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesine göre, coğrafi pazar belirlenirken, özellikle ilgili 420
mal ve hizmetlerin özellikleri ile tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili
bölge ile komşu bölgeler arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal ve
hizmetlerin fiyatları bakımından hissedilir bir farklılığın olup olmadığı gibi unsurlar
dikkate alınır. Bildirim konusu işlemin tarafları olan Nike ve Umbro uluslar arası
düzeyde faaliyette bulunmalarına rağmen, yukarıda açıklanan ürün pazarları büyük
ölçüde ulusal nitelik göstermektedir. Her iki teşebbüsün de faaliyette bulunduğu
Türkiye genelinde söz konusu ürünler açısından pazara giriş, arz kaynaklarına
ulaşım, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış koşullarının bölgesel farklılık
göstermemesi dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti” olarak
belirlenmiştir. 430
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devralma İşlemi
Nike tarafından bildirimi yapılan devralma işlemi, Umbro’nun tüm hisselerinin Nike
tarafından veya adına devralınmasını içermektedir ve bu teklif Umbro yönetim kurulu
tarafından tavsiye edilmiştir.
08-08/80-22
10
Devralma işleminin tarafları olan Nike, Nike Vapor Ltd. ve Umbro arasında 440
23.10.2007 tarihinde “Uygulama Sözleşmesi” (Implementation Agreement)
imzalanmıştır. Taraflar, Nike’ın devralmayı İngiltere Şirketler Kanunu’nun 425.
maddesi uyarınca “Çerçeve Sözleşme” (Scheme of Arrangement) aracılığı ile
gerçekleştirmesi konusunda anlaşmıştır. Diğer taraftan, Nike devralmayı İngiltere
Birleşmeler ve Devralmalar Kanunu uyarınca devir teklifi ile gerçekleştirme hakkını
saklı tutmaktadır. Söz konusu devralma kanunu uyarınca Nike, Umbro’nun
devralınması teklifini Uygulama Sözleşmesi’nin imzalandığı tarihte ilan etmiştir.
23.11.2007 tarihinde son halini alarak hissedarlara gönderilen Çerçeve
Sözleşme’nin, Umbro’nun 31.1.2008 tarihinde yapılacak olan genel kurulunda 450
oylanması beklenmektedir. Bu nedenle henüz yürürlükte olmayan Sözleşme
devralmanın gerçekleşme sürecini düzenlemektedir. Çerçeve Sözleşme uyarınca,
Nike, doğrudan veya dolaylı olarak Umbro’nun tüm çıkarılmış hisselerini satın
alacaktır. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için, diğer koşulların yanı sıra, mahkemenin
teyit ettiği genel kurul toplantısına katılan Umbro hissedarlarının %75’ini oluşturan
çoğunluğunun, Çerçeve Sözleşme lehine oy vermesi, ardından yüksek mahkemenin
de Çerçeve Sözleşme’yi onaylaması gerekmektedir. Dolayısıyla, Çerçeve
Sözleşme’nin onaylanması ile ilgili süreç halen devam etmektedir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesine ve Kurul’un yerleşik içtihatlarına göre, bildirim 460
konusu işlemin, Tebliğ kapsamında bir birleşme veya devralma sayılabilmesi için
işleme konu olan teşebbüs üzerindeki kontrolde bir değişiklik meydana getirmesi
gereklidir. Nike tarafından bildirimi yapılan devralma işleminde iki devir yöntemi
planlanmaktadır.
Nike Çerçeve Sözleşme ile Umbro’nun devralma işlemini gerçekleştirirse şirketin
hisselerinin tamamına sahip olacaktır. Bu yöntemin uygulanabilmesi için, yukarıda
belirtildiği gibi genel kurul toplantısına katılan Umbro hissedarlarının %75’ini
oluşturan çoğunluğunun Çerçeve Sözleşme lehine oy vermesi gerekmektedir. Aksi
takdirde Nike, devir teklifi hakkını kullanacaktır. Nike devir teklifi hakkını kullanır ve 470
Umbro’nun oy hakkı sağlayan hisse senetlerinin %50’sini temsil eden hissedarlar
Nike’ın söz konusu teklifini kabul ederse, Nike’ın kabullere göre koşulsuz teklif
bildirme hakkı bulunmaktadır. Teklifin diğer koşulları sağlandığı takdirde, Nike
Umbro’nun kontrolünü elde etmiş olacaktır.
Devir işleminin Çerçeve Sözleşme ile gerçekleşmesi durumunda Umbro’nun kontrolü
tamamıyla Nike’a geçecektir. Devir hakkı ile işlem gerçekleşirse Nike, Umbro’nun
kontrolünü elde edecektir. Dolayısıyla, dosya konusu işlemde hangi yöntem
uygulanırsa uygulansın Umbro’nun kontrolü Nike’a geçmektedir. Bu sebeple
bildirime konu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 480
devralma niteliğindedir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırı veya 25 milyon YTL
ciro eşiğini geçen birleşme/devralmaların Kurul’a bildirilmesi zorunludur. Başvuru
konusu işlemin tarafları olan şirketlerin aşağıdaki tabloda yer alan 2006 yılı ciroları
incelendiğinde 25 milyon YTL eşiğinin aşıldığı görülmektedir. Dolayısıyla işlem izne
tabidir.
08-08/80-22
11
Tablo 3: Tarafların 2006 yılı ciroları (YTL)
Teşebbüs Adı Ciro
Nike 207.907.252,02
Umbro 570.291,30
TOPLAM 208.477.543,32
Kaynak: Bildirim Formu. 490
H.3.2. Hukuki Değerlendirme
Tablo 4, 5 ve 6’da sırasıyla markalı spor ayakkabı, markalı spor giysileri ve spor
aksesuarları pazarlarında faaliyet gösteren teşebbüslerin 2006 yılına ilişkin pazar
paylarına yer verilmektedir. Söz konusu pazar payları, Nike verileri ve tahminler ile
Umbro’nun Türkiye’deki lisans sahibi Metko’nun cirosuna yönelik tahminlerini
yansıtmaktadır.
Tablo 4: Markalı Spor Ayakkabıları- Pazar Payları (2006) 500
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Nike %[35-40]
Umbro %[0-5]
Adidas %[30-35]
Puma %[10-15]
Diğer %[20-25]
Toplam 100,0
Kaynak: Nike ve Umbro.
Tablo 5: Markalı Spor Giysileri – Pazar Payları (2006)
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Nike %[20-25]
Umbro %[0-5]
Adidas %[20-25]
Puma %[5-10]
Diğer %[45-50]
Toplam 100,0
Kaynak: Nike ve Umbro.
Tablo 6: Spor Aksesuarları – Pazar Payları (2006)
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Nike %[25-30]
Umbro %[0-5]
Adidas %[15-20]
Puma %[0-5]
Diğer %[50-55]
Toplam 100,0
Kaynak: Nike ve Umbro.
Tablolarda görüldüğü üzere, Nike her üç pazarda da lider konumdadır. İşlem
sonrasında Nike’ın markalı spor ayakkabı pazarındaki payı %[35-40], markalı spor 510
08-08/80-22
12
giysileri pazarındaki payı %[20-25], spor aksesuarları pazarındaki payı ise %[25-30]
olacaktır. Bu verilere göre, Umbro’nun sayılan pazarlardaki faaliyeti sınırlı kalmıştır.
Dolayısıyla, devralma işlemi Nike’ın pazardaki konumunu önemli ölçüde
değiştirmeyecektir. Bu pazarlarda teşebbüsün en yakın rakibi ise Adidas olarak
görünmektedir. Adidas’ın spor ayakkabıları pazarındaki payı %[30-35], markalı spor
giysileri pazarındaki payı %[20-25] ve spor aksesuarlarındaki payı ise %[15-20]
olarak gerçekleşmiştir.
İlgili ürün pazarlarının tespitine ilişkin bölümde belirtildiği üzere, özellikle spor
ayakkabıları pazarındaki ürünlerin kullanımında marka ve moda önemli bir belirleyici 520
etkiye sahiptir. Bu pazarlarda marka imajı ve bilinirliğinin yaratılmasına yönelik
reklâm harcamalarını gerçekleştirebilen, diğer bir deyişle günlük kullanıma ilişkin
moda yaratabilen teşebbüsler pazarda avantajlı konumda bulunmaktadır.
Profesyonel kullanıma yönelik spor ayakkabıları da teknik özelliklerinin önem
kazanması ölçüsünde bu özelliklerin geliştirilmesine yönelik yatırım harcamalarını
gerekli kılmaktadır. Bu açılardan yüksek reklâm harcamaları gerçekleştirebilen Nike
ve Adidas ile pazardaki diğer teşebbüsler arasında önemli bir pazar payı farkı
oluşmuştur. Devralınan teşebbüs olan Umbro ise dünya çapında futbol kategorisine
odaklanmış bir markadır. Dolayısıyla, Umbro’nun Nike tarafından devralınması
işleminin yukarıdaki pazarlarda hâkim durum yaratılması yahut mevcut bir hâkim 530
durumun güçlendirilmesi yoluyla rekabeti önemli ölçüde kısıtlayacak bir etkisi
olmayacağı kanaatine varılmıştır.
Tarafların faaliyetlerinin büyük ölçüde futbol sektöründe kesişmesi nedeniyle
devralma işleminin etkisi daha çok Nike’ın portföyündeki futbol kategorisinin
güçlendirilmesi yönünde olacaktır. Tablo 7 ve 8’de Futbol kategorisine ilişkin
teşebbüslerin 2006 yılındaki pazar payları görülmektedir.
Tablo 7: Toplam Futbol Pazarı – 2006 yılı Pazar Payları (%)
Nike Umbro Adidas Puma
Toplam Futbol Kategorisi [15-20] [5-10] [20-25] [5-10]
Kaynak: Nike ve Umbro. 540
Tablo 8: Futbol Alt Pazarları – 2006 yılı Pazar Payları (%)
Nike Umbro Adidas Puma
Futbol Ayakkabıları [15-20] [5-10] [15-20] [5-10]
Replica Kitleri İçeren Futbol Giysileri [10-15] [5-10] [40-45] [5-10]
Futbol Malzemeleri [15-20] [10-15] [10-15] [5-10]
Kaynak: Nike ve Umbro.
Tablo 9: Futbol Ayakkabıları 2006 yılı Ayrıştırılmış Pazar Payları (%)
Nike Umbro Adidas Puma
Kramponlu Haricindeki Futbol Ayakkabıları [15-20] [5-10] [20-25] [5-10]
Kramponlu Futbol Ayakkabıları [5-10] [0-5] [10-15] [0-5]
Kaynak: Nike ve Umbro.
Tablo 7’deki verilere göre, futbol kategorisi bir bütün olarak dikkate alındığında, 2006
yılında Nike ve Umbro’nun toplam pazar payları %[20-25] iken, Adidas’ın payı %[20-
25] olarak gerçekleşmiştir. 550
08-08/80-22
13
Tablo 8’de, Nike’ın bildirdiği tüm futbol ayakkabısı çeşitleri hesaba katıldığında, Nike
ve Umbro’nun payları sırasıyla %[15-20] ve %[5-10] olarak gerçekleştiği
görülmektedir. Bu durumda devralma işlemi sonrasında Nike’ın pazar payının, %[15-
20] ile daha önce pazar lideri olan Adidas’ın önüne geçmesini sağlayacağı
anlaşılmaktadır. Futbol ayakkabıları pazarı profesyonel kullanıma yönelik kramponlu
ayakkabılar ayrılarak dikkate alındığında da (Tablo 9) aynı durum söz konusudur. Bu
tip ayakkabılarda işlem sonrası Nike’ın payı %5-10 ile Adidas’a ulaşacak, diğer futbol
ayakkabıları açısından da Nike %[25-30] paya ulaşarak liderliği elde edecektir.
560
Replica kit’leri de içerecek şekilde düşünülen futbol giysileri pazarında Adidas’ın
2006 yılındaki liderliğinin daha güçlü olduğu görülmektedir. Bu pazarda işlem
sonrasında Nike’ın payı %[15-20] seviyesine çıkacak olsa da Adidas’ın %[40-45]
payının oldukça gerisinde kalacaktır.
Futbol malzemeleri pazarında ise devralma taraflarının %[10-15] paya sahip olan
Adidas’a nispetle üstün olduğu, işlem sonrasında Nike’ın daha önce %[15-20] olan
payının %[30-35]’e yükseleceği görülmektedir.
Aynı ürün gruplarına yönelik olarak 2007 yılına ilişkin devralma taraflarınca sunulan 570
tahmini pazar payı rakamlarına ise aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 10: Toplam Futbol Pazarı – 2007 yılı Pazar Payları (%)
Nike Umbro Adidas Puma
Toplam Futbol Kategorisi [15-20] [5-10] [25-30] [5-10]
Kaynak: Nike ve Umbro.
Tablo 11: Futbol Alt Pazarları – 2007 yılı Pazar Payları (%)
Nike Umbro Adidas Puma
Futbol Ayakkabıları [15-20] [5-10] [20-25] [5-10]
Replica Kitleri İçeren Futbol Giysileri
[15-20] [5-10] [40-45] [5-10]
Futbol Malzemeleri [30-35] [10-15] [20-25] [5-10]
Kaynak: Nike ve Umbro.
Tablo 12: Futbol Ayakkabıları 2007 yılı Ayrıştırılmış Pazar Payları (%)
Nike Umbro Adidas Puma
Futbol Ayakkabıları [20-25] [5-10] [20-25] [10-15]
Kramponlu Futbol Ayakkabıları [5-10] [0-5] [10-15] [0-5]
Kaynak: Nike ve Umbro. 580
Futbol kategorisi 2007 yılı için bir bütün olarak ele alındığında (Tablo 10), işlem
sonrasında Nike’ın payını %[15-20]’den %[20-25]’e çıkaracağı ve Adidas ile başa
baş konuma geleceği görülmektedir.
2007 yılında da 2006 yılına benzer bir pazar yapısından bahsetmek mümkündür.
Yukarıdaki rakamlar, futbol ayakkabılarında işlem sonrasında Nike’ın az miktarda bir
farkla da olsa Adidas’ın önüne geçerek liderliği elde edeceğine ve %[20-25]
civarında bir pazar payına sahip olacağına işaret etmektedir. Replica kit’leri içeren
futbol giysilerinde bu dönemde Adidas’ın üstünlüğü devam etmiş, öte yandan bu 590
teşebbüs futbol malzemelerinde 2006 yılında %[10-15] civarındaki payını 2007’de
08-08/80-22
14
%[20-25]’e çıkarmıştır. Yine de bu pazarda Nike ve Umbro’nun toplam pazar payları
%[40-45] ile açık bir farkla öndedir.
Pazar payı verileri, Umbro’yu devralmasının Nike’a futbol pazarında önemli bir
avantaj sağlayacağını ortaya koymaktadır. Mevcut durumda Nike, Türkiye futbol
pazarındaki faaliyetleri kapsamında Türk Milli Takımı’nın sponsorluğu ile Türk Futbol
Ligi’nin teknik ve futbol toplarının sponsorluğunu elde etmiştir. Bunun yanında
teşebbüs Barcelona gibi takımların formalarının Türkiye’deki satışlarından da gelir
elde etmektedir. Umbro ise Türkiye’de Beşiktaş, Bursaspor, Elazığspor, İstanbulspor 600
ve Orduspor takımlarının sponsorluğunu üstlenmiş durumdadır. Bu verilere ilişkin
olarak altı çizilmesi gereken bir husus, teşebbüslerin özellikle takım formaları
satışından elde ettiği gelirin dönemden döneme, belirli bir dönem içindeki futbol
organizasyonuna ve sponsor olunan takımın başarısına göre değişiklik
gösterebileceğidir. Bu bağlamda Nike, replica kit pazarında %[0-5] olarak bildirdiği
payını turnuva senesinde %[20-25]’lere çıkarmayı hedeflediğini belirtmektedir. Böyle
bir durumda Nike’ın Adidas’ın futbol giysilerindeki liderliğinin karşısına da önemli bir
güç olarak çıkacağı iddia edilebilir.
Bildirimde bulunan taraf, futbol kategorisindeki pazarda rekabetin önemli ölçüde 610
sponsorluk anlaşmaları düzleminde gerçekleştiğini bildirmiştir. Pazarın işleyişi
içerisinde sponsorluk faaliyetleri ve reklâm harcamaları marka yaratmak ve yaratılan
markanın gücünü ve bilinirliğini artırmak için katlanılması gereken en büyük harcama
kalemleridir. Spor giysi ve spor malzemeleri tedarik eden Nike, Umbro, Adidas,
Puma, Kappa, Diadora ve Lotto gibi tedarikçiler çeşitli kulüplere veya futbol
takımlarına sponsor olabilmek için birbirleriyle yoğun bir şekilde rekabet
etmektedirler. Hatta önemli sponsorluk anlaşmalarında tedarikçiler, sponsorluk
ücretinin yüksekliği nedeniyle zarar edebilmektedirler.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, bu işleyişte üreticilerin takım formalarını 620
üretmeden önce, takımlarla sponsorluk anlaşmaları akdetmek amacıyla birbirleriyle
yarıştıkları anlaşılmaktadır. Her bir sözleşme için sponsorluk anlaşmasına ödenen
ücret değişmektedir. Anlaşma için teklifte bulunan firmaların ilgili takıma sponsorluk
ücreti, ürün satışlarından elde edilen gelir, performansa bağlı primler ve pazarlama
taahhütlerinden oluşan finansal destekte rekabetçi bir fiyat sunmaları gerekmektedir.
Bunun karşılığında ilgili kulüp veya takım sponsora kendini nitelendirme hakkı (X
takımının resmi sponsoru), sponsorluk avantajları (maç biletleri, statlardaki tabelalar,
reklâm panoları, maç programlarında reklâm verme hakkı gibi) ve ilgili takımın ismini,
logosunu, takım futbolcularının görüntülerini reklâmlarda, geleneksel ve dijital
pazarlama aktivitelerinde ve çeşitli kategorilerdeki ürünlerin üretimi, pazarlanması ve 630
satışında (diğer günlük giysi, spor giysi, spor ayakkabı, spor malzemeleri ve
aksesuarları, DVD, takvim gibi taraftar ürünleri) fikri mülkiyet haklarını kullanma
hakkı elde etmektedir.
Nike şu anda Türkcell Süper Lig’deki hiçbir takıma sponsor değildir. Büyük futbol
takımları arasından Adidas, Fenerbahçe ve Galatasaray’a; Umbro, Beşiktaş’a
sponsor olmuştur. Nike’a göre Lotto ve Puma’nın Turkcell Süper Lig’inde güçlü
varlığı bulunmaktadır. Sponsorluk anlaşması sonlanırken (veya süresi boyunca)
firmalar milli takımlara veya kulüplere yönelmekte veya milli takım veya kulüpler
tedarikçileri sponsorluk anlaşması için teklifte bulunmaya davet etmektedirler. 640
Sponsorluk anlaşması yenilenmesi sırasında, futbol kulüplerinin veya milli
08-08/80-22
15
takımların/federasyonların en iyi ticari anlaşmayı elde etme konusunda önemli
güçleri bulunmaktadır. Futbol kulüpleri/birlikleri, özellikle de üst sıralarda bulunanlar,
anlaşmada güçlü taraf olmaktadır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, futbol kategorisinde tedarikçiler arasında ciddi
bir rekabet yaşandığı anlaşılmıştır. Devralınan taraf olan Umbro, dünyada futbol
ürünleri pazarında en önemli teşebbüslerden biri konumundadır. Bu açıdan Nike’ın
devralma sonrasında bu pazarda önemli bir avantaj elde edeceği de anlaşılmaktadır.
Ancak, toplam futbol kategorisinde tarafların pazar paylarının yüksek pazar gücüne 650
işaret edebilecek seviyelere ulaşmaması ve pazarda başta Adidas olmak üzere
rekabet yaratan önemli markaların mevcut olması göz önünde bulundurularak, diğer
ilgili ürün pazarlarında olduğu gibi futbol kategorisinde de, işlemin hâkim durum
yaratmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak 660
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinden belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut
hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bildirim konusu işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy